Arnavutluk'ta Bektaşiliğin geleceği masaya yatırılacak

Arnavutluk’un başkenti Tiran’da 25 Ekim 2026 Pazar günü düzenlenecek uluslararası forumda, Balkanlar’daki Bektaşiliğin geçmişi, bugünü ve geleceği ele alınacak. Türkiye, Arnavutluk, Kosova ve Kuzey Makedonya’dan 19 akademisyen, araştırmacı, dinî temsilci, sivil toplum yöneticisi ve gazeteci bir araya gelecek.

İnsan Hak ve Hürriyetleri (İHH) İnsani Yardım Vakfı ile İNSAMER’in ortaklaşa düzenlediği “Balkanlarda Bektaşiliğin Dünü ve Bugünü Forumu”nda en dikkat çekici konuların başında ortak bir Balkan Bektaşi Meclisi kurulması fikri yer alıyor. Toplantıda şu sorulara yanıt aranacak: “Balkanlar’daki Bektaşi mirası ve geleneği hangi yollarla güncellenip yaşatılabilir? Bu güncellemenin izleri gelenek içinde bulunabilir mi? Kapsayıcı bir Balkan Bektaşi Meclisi kurmak mümkün müdür? Böyle bir kurumsal çatı, sivil toplum rolünü ve işlevini karşılayabilir mi?”

Bektaşiliğin Arnavutluk’taki tarihi rolü vurgulanıyor

Forumun tanıtım metninde, Hacı Bektaş Veli’nin öğretilerine dayanan ve toplumsal barış, sosyal uyum ile bir arada yaşamayı temel alan Bektaşiliğin 13. yüzyıldan itibaren Anadolu ve Balkanlar’da yayıldığı hatırlatılıyor. Osmanlı döneminde sosyal ve dinî bir yapı olarak kurumsallaşan bu gelenek, bireysel terbiye ve edebin önemli bir kaynağı olmayı sürdürdü.

Özellikle Arnavutluk’ta asırlık bir geçmişe sahip olan Bektaşilik, modern ulus-devletin kuruluşundan itibaren sanat, bilim, düşünce, siyaset ve din alanlarında belirleyici etkiler bıraktı. Modern Arnavut ulusal kimliğinin şekillenmesinde de önemli bir rol oynadığı belirtiliyor. İslam medeniyeti ve kültür havzası içinde Anadolu’dan Balkanlar’a uzanan Bektaşilik, Arnavutluk’ta yerel koşullara uyum sağlayarak güçlü bir toplumsal harekete dönüştü. Bugün dünyanın farklı bölgelerinde akademik araştırmalara konu olmaya devam ediyor.

Toplumsal barış ve birlikte yaşama kültürü tartışılacak

Forumda Bektaşi geleneğinin Balkanlar’ın sosyal ve kültürel yaşamına katkıları masaya yatırılacak. Özellikle Arnavutluk’ta toplumsal barış, hoşgörü, birlikte yaşama kültürü ve kültürlerarası diyaloğun güçlenmesindeki rolü değerlendirilecek. Geleneğin günlük yaşamdaki kültürel ve sosyal etkileri ile bölgesel ilişkilere yansımaları da ele alınacak. Türkiye ile Balkan ülkeleri arasındaki tarihsel, kültürel ve toplumsal bağların gelişmesinde Bektaşiliğin oynadığı rol farklı bakış açılarından incelenecek.

Akademik bilgi ile saha deneyimini birleştiren etkinliğin, ortak araştırmaları teşvik etmesi, akademik ve kültürel iş birliğini güçlendirmesi ve ülkeler arasında kalıcı bir iletişim ağı kurmasına katkı sağlaması hedefleniyor.

Dört ülkeden 19 isim katılacak

Forumun başkanlığını İHH Mütevelli Heyet Üyesi ve araştırmacı-yazar Osman Atalay, koordinasyonunu ise İHH Balkan İlişkileri Sorumlusu Mariglen Shehi yürütecek.

Türkiye’den katılacak isimler arasında Horasan Erenleri Dernekler Federasyonu Genel Sekreteri Ali Rıza Özkan, Tahtacı Kültür Dernekleri Federasyonu Genel Başkanı Yolcu Bilginç, Odatv Yazı İşleri Müdürü Mustafa İlker Yücel ve İNSAMER araştırmacısı Riad Domazeti bulunuyor.

Arnavutluk’tan Halveti Tarikatı lideri Şeyh Hysen Ali Hormova, hukukçu ve analist Marlind Laçi, Osmanlı tarihçisi Behar Kaçeli, gazeteci Basir Çollaku, akademisyen Enis Sulstarova, din adamı ve analist Justinian Topulli ile ALSAR Vakfı Başkanı Mehdi Gurra yer alacak.

Kuzey Makedonya’yı Prof. Dr. Süleyman Baki ile yazar-gazeteci Kim Mehmeti, Kosova’yı ise Dr. Ajni Sinani, ilahiyatçı Lutfi Ballek, akademisyen-gazeteci Milazim Krasniqi ve Dr. Mustafë Bajrami temsil edecek.