Metin Uysal uyardı! Bor sadece maden değil, mücevher bombası!

GÜNDEM

Türkiye'nin bor rezervleri dünya lideri konumunda; küresel rezervlerin %70'inden fazlası ülkemizde bulunuyor. Ancak borun sadece endüstriyel bir maden olarak değil, elmastan bile daha değerli taşlar barındıran nadir bir element olduğu gerçeği neredeyse hiç bilinmiyor!

BOR İÇEREN BAZI MİNERALLER ELMASTAN ÇOK DAHA PAHALI !

Türkiye'nin önde gelen değerlitaş ve maden arayıcısı Metin Uysal, gazeteci Bora Özizmirli'ye verdiği çarpıcı röportajda şu bombayı patlattı:

"Bor madeni sadece cam, seramik, zırh, gübre ya da nükleer yakıt için değil, aynı zamanda mücevher kalitesinde değerli taş niteliği taşıyor. Bor içeren bazı mineraller elmastan çok daha pahalı! Türkiye'de bu potansiyel tamamen keşfedilmemiş ve tanıtılmamış durumda. Ben şahsen bor silikatlarından oluşan siyah, kırmızı ve turuncu turmalin örneklerini buldum. Özellikle kırmızı turmalin, ABD'de milli taşlardan biri olarak kabul ediliyor ve inanılmaz değerlere ulaşıyor!"dedi.

BOR KARBÜR HAMLESİ MÜTHİŞ BİR HAMLEDİR

"Türkiye’deki bor zenginliğinin ana nedeni evaporit yataklar yönünden çok zengin olmasıdır." diyen Uysal, Türkiye'nin son 5-6 yl içinde yaptığı bor karbür hamlesini için müthiş bir hamle olarak tanımladı.

Metin Uysal şu açıklamada bulundu:

"Türkiye’deki bor zenginliğinin ana nedeni, ülkemizin evaporit yataklar yönünden çok zengin olmasıdır.  Borkarbür (bor karbür) diye bilinen, sanayide, zırh yapımında, uzay teknolojisi gibi çok kritik alanlarda kullanılan ve dünyada ancak birkaç ülkenin üretebildiği bu madde tamamen "bordan" yapılır. Türkiye'nin Borkarbür (bor karbür)  hamlesi müthişbir hamledir. Ancak ne yazık ki bor karbür üretimi bizde ancak son beş-altı yıl önce gerçekleştirilebilmiştir.  

Uzun yıllar boyunca Türkiye, bor ve krom gibi nadir bulunan madenlerini ton başına ücretle ve ham madde olarak satmıştır. Oysa diyelim ki bundan 40 sene önce sadece yarı işlenmiş ürünler üretecek bir fabrika kurulmuş olsaydı, ham madde olarak satılan değerin onlarca katı gelir elde edilebilirdi. Türkiye bu konuda son on yılda önemli bir atılım yaparak soda külü fabrikası kurmuştur. Ancak geçmiş hükümetlerin bu konulara hiç girmemesinin sebepleri bulunup açıklığa kavuşturulmalı ve halkımıza bu konuda bilgi verilmelidir." dedi.

EVAPORİT YATAK NEDİR? BOLİVYA'YA DİKKAT!

Evaporit yatakların ne olduğunu da açıklayan Metin Uysal, açıklamasında en çarpıcı bölümlerinden birisi de, Dünyanın en değerli zümrüt yatakları Bolivya’da bulunduğunu; fakat işin ilginç yönünün ise, bu yatakların da evaporit yataklar üzerinde oluşmuş olduğunu vurgulaması oldu.

Metin Uysal açıklamasında şunları kaydetti:

"Bilindiği gibi Türkiye’nin büyük kısmı, 4. zamandan (Dördüncü Zaman’dan) önce Tetis Denizi’nin tabanı durumundaydı. Kıta hareketleri sonucunda Afrika’dan kopan bazı büyük kara kütleleri, Anadolu’yu oluşturacak deniz tabanını yukarı itmiş; Toros Dağları oluşurken günümüz Türkiye’si de ortaya çıkmaya başlamıştır. Elbette deniz tabanında çukur bölgeler vardı; bunlar yükselirken deniz suyuyla birlikte hareket etmiş ve ülkemizin pek çok yerinde içinde deniz suyu bulunan göller oluşmuştur. İşte bu göller zamanla kuruyarak tuz benzeri mineralleri büyük yataklar hâlinde biriktirmiştir. Bu nedenle ülkemiz apayrı bir jeolojik geçmişe sahiptir ve bazı maden ile minerallerin bizde bulunmasının temelini bu durum oluşturur.  

Afrika’dan kopan kara kütleleri sadece özellikle Batı Anadolu’nun oluşmasına neden olmamış; aynı kıta hareketi bugünkü Hindistan’ın oluşumuna ve Everest dağ zincirinin meydana gelmesine de sebep olmuştur.

Değerli taşlardan biri olan fenakit taşı da içinde bor bulundurur.

Evaporit yatakların varlığı sonucunda sadece bor oluşmaz. Bor elementi doğada en aktif elementlerden biri olduğundan asla saf hâlinde bulunmaz; bu nedenle onlarca farklı bor minerali vardır. Ancak bu evaporit yatakların başka getirileri de mevcuttur. Bunlardan biri jips (Türkçesiyle alçı taşı)dır ve bu yataklarda bol bulunduğu için Türkiye bu konuda da çok zengindir. Değeri daha düşük olmakla birlikte traverten, kaya tuzu, anhidrit, karbonat gibi maddeler de bol miktarda bulunur. Alçı taşı da hâlâ çoğunlukla ham madde olarak ihraç edilmektedir.

Farklı bir konuya da açıklık getirelim: Türkiye’nin büyük kısmında dinozor benzeri daha eski zamanlara ait kara canlılarının fosili pek bulunmaz; ancak deniz canlılarının fosilleri zor da olsa mümkündür.

Türkiye bor karbür işletmesi kurarak çok önemli bir adım atmıştır. Artık bor ile ilişkili değerli taş aramalarında da harekete geçmelidir. Bir başka bilgiyi de ekleyeyim: Dünyanın en değerli zümrüt yatakları Bolivya’da bulunur; fakat bizi ilgilendiren yönü, bu yatakların da evaporit yataklar üzerinde oluşmuş olmasıdır."dedi.

BOR ELEMENTİ İÇEREN NADİR DEĞERLİ TAŞLAR İSE ŞUNLARDIR:


Uysal'ın listesine göre, bor elementi içeren ve mücevher olarak kullanılan başlıca nadir değerli taş mineralleri şöyle sıralanıyor:

Turmalin (çeşitli renkleriyle en bilineni, Türkiye'de de bulundu)

Grandidierite

Jeremejevite (Jeremjevite)

Painite (Dünyanın en nadir minerallerinde ve fiyatı elmastan pahalıdır)

Poudretteite

Serendibite

Danburite

Kornerupine

Hambergite

Aksinite

 Bunlardan painite, jeremejevite, grandidierite, serendibite ve poudretteite gibi türler, dünyanın en nadir ve en pahalı değerli taşları arasında yer alıyor. Bu minerallerin oluşumu için gereken özel jeolojik koşullar, borun zengin olduğu bölgelerde potansiyel yaratıyor. Türkiye, boraks, kolemanit, üleksit gibi endüstriyel bor mineralleriyle zaten hakim konumda. Ancak Metin Uysal'a göre asıl hamle , bu rezervlerin içindeki bor silikatlı değerli taş potansiyelini araştırmak ve değerlendirmekte yatıyor.

Metin Uysal'ın uyarısı net: "Türkiye'de bor silikat taşlarının detaylı araştırılması şart! Bu, değerli taş sektörümüz için yeni bir altın çağ, mücevher dünyası için ise gizli bir hazine anlamına gelebilir."

İşin diğer ilginç noktası ise ülkemizin  bor yönünden zenginliğidir ve bu hazine büyük ölçüde Türkiye topraklarında yatıyor.