Umut Berhan Şen, İran'da yaşanılan gelişmeleri değerlendirdi

İran, yeni yıla ağır bir ekonomik kriz ve ülke genelinde yayılan protestolarla girdi. Son haftalarda Tahran Çarşısı'nda başlayan esnaf grevleri, hızla üniversitelere ve diğer şehirlere sıçradı. Göstericiler, rekor seviyede enflasyon, riyalin dolar karşısındaki tarihi düşüşü ve hayat pahalılığına karşı sokaklara dökülürken, rejim karşıtı sloganlar giderek yükseliyor. Genç analistlerden Umut Berhan Şen, YouTube kanalında yayınladığı yılın ilk videosunda, bu gelişmeleri değerlendirerek 2026'nın İran İslam Cumhuriyeti için "son derece zor" bir yıl olacağını vurguladı.

UMUT BERHAN ŞEN'İN AÇIKLAMASININ TAMAMINI İZLEMEK İÇİN AŞAĞIDAKİ FOTOĞRAFA TIKLAYINIZ

Şen'in analizine göre, İran son üç yıldır Mahsa Amini protestolarından bu yana en yoğun kitlesel gösterilere sahne oluyor. Aralık ayının son haftasından itibaren tamamen ekonomik nedenlerle başlayan protestolar, Tahran'daki esnafın genel greve gitmesiyle tetiklendi. Kepenk kapatan dükkanlar, üniversite öğrencilerinin katılımıyla büyüdü. Göstericiler rejim aleyhtarı sloganlar atarken, enflasyonun %50'ye dayanması, bir ABD dolarının serbest piyasada 1.4 milyon riyal civarına ulaşması (tarihi rekor bir düşüş) ve temel gıda maddelerinin lüks hale gelmesi halkı bezdirmiş durumda.

Analist, hayat pahalılığına ek olarak hava kirliliği, elektrik kesintileri ve su kıtlığının da toplumsal öfkeyi körüklediğini belirtiyor. İran devleti, savunma harcamalarına ciddi bütçe ayırırken, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın vergilerin %62 oranında artırılacağını açıklaması ve "Başka ne yapayım?" şeklindeki serzenişi, halkın tepkisini daha da artırdı. Bu adım, bütçe açığını kapatmak için atılırken, vatandaşlar üzerinde yeni bir yük anlamına geliyor.

Şen, protestoların temelinde "Ne Gazze ne Lübnan, benim hayatım İran" sloganı yatıyor. Halk, dış politikadaki maceralar yerine kendi geçim derdine odaklanmış durumda. Çin'e petrol satışlarının yavaşlaması da ekonomik baskıyı artıran faktörler arasında.

2026'da İran'ı Ne Bekliyor? Üç Senaryo

Umut Berhan Şen, İran'ın geleceği için üç ihtimal öngörüyor:

1. Sert Bastırma Senaryosu: Rejim, protestoları sert yöntemlerle ezer ve statüko galip gelir. Ancak bu, ekonomiyi daha da kötüleştirir; riyalin düşüşü devam eder, enflasyon üç haneli rakamlara çıkabilir.

2. Ilımlı Reform Senaryosu: Pezeşkiyan gibi ılımlı isimler, Hamaney çizgisinin aksine reform kapısı aralar. Toplumu ve rejimi bir nebze rahatlatacak uzlaşmacı adımlar, dış politikada yumuşama getirir. Şen, bu senaryoyu "kuvvetle muhtemel" ve kendi beklediği gelişme olarak görüyor.

3. Karşı Devrim Senaryosu: 2026-2030 arasında çatışmalar büyür, ekonomik kriz derinleşir ve İran bir karşı devrim sürecine girer. Protestoların rejimi kökten sarsması mümkün.

Şen, 2026'nın İran'ın ve rejimin geleceği açısından belirleyici bir yıl olacağını vurguluyor. Halkın reaksiyoner tutumu ve rejimin çaresizliği, süreci belirsiz kılıyor. Bir "Pers Baharı" veya "turuncu devrim" ihtimali kamuoyunda merakla tartışılıyor.

Öte yandan gelişmeler, Şen'in öngörülerini doğruluyor nitelikte ilerliyor. Aralık sonundan beri devam eden protestolar, ülke genelinde yayılmış durumda. Tahran başta olmak üzere birçok şehirde esnaf grevleri sürerken, öğrenciler özgürlük taleplerini yükseltiyor. Hükümet, bazı bölgelerde iş yerlerini ve üniversiteleri kapatarak gösterileri kontrol altına almaya çalışıyor. Pezeşkiyan, protestocuların "meşru taleplerini" dinleyeceğini söylese de, güvenlik güçlerinin müdahaleleri şiddetleniyor.

Umut Berhan Şen, ilerleyen günlerde İran'daki gelişmeleri aktarmaya devam edeceğini belirterek videosunu sonlandırdı. İran, 2026'ya umut yerine belirsizlik ve öfkeyle girerken, gözler Tahran'daki sokaklarda.

UMUT BERHAN ŞEN'İN AÇIKLAMASININ TAMAMINI İZLEMEK İÇİN AŞAĞIDAKİ FOTOĞRAFA TIKLAYINIZ