1 Kasım Pazar günü Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı Ali Doğan sahnesinde düzenlenecek olan atölye çalışmasında, Anadolu’nun felsefi ve kültürel köklerine dokunan isimler aynı masada buluşuyor.

Programın Öne Çıkan Başlıkları:

• İbrahim Peygamber ve Çoban Meseli: Usta isimler Metin & Kemal Kahraman ile derinlemesine bir muhabbet ve Hakikat sohbeti.
• Kırklar Anlatısı: Kemal Kahraman'ın sunumuyla, Alevî-Bektaşî geleneğinin en temel ve sır dolu menkıbelerinden biri olan Kırklar Meclisi'nin manası.
• Ali ile Selman Meseli: Gökhan Erol eşliğinde, bu kadim meselin deyişlerle, nefeslerle çalınıp söylenmesi ve ortak bir sesle dile gelmesi.

Zamanın ruhunu kadim hikmetle buluşturmayı hedefleyen bu özel çalışmanın, benzer örneklerin çoğalmasına öncülük etmesi ve yeni düşünce kapıları açması umuluyor.

Odatv ve Mustafa İlker Yücel'in aktardığı özel izlenimler, projenin sadece dini bir yapılanmadan ibaret olmadığını, aynı zamanda uluslararası ilişkiler, diplomasi ve küresel aktörlerin ilgi odağı olan stratejik bir hamle olduğunu gözler önüne seriyor.

11 Hektarlık Alanda "Devlet" Mimarisi

Tiran’daki merkezin kapısından içeri giren Odatv objektifleri; ibadethaneleri, devasa kubbeli yapısıyla dikkat çeken 2015 yapımı Odeon'u, müzeleri, kütüphaneleri ve idari binalarıyla adeta küçük bir yönetim üssünü kayıt altına aldı.

 * Müze ve Arşivler: Yerleşkenin alt bölümünde yer alan müze; 12 İmam’a atfedilen 12 sergi standı, Bektaşiliğin 800 yıllık tarihini anlatan el yazmaları, Osmanlı döneminden kalma belgeler ve dönemin liderlerinin kişisel eşyalarıyla donatılmış durumda.

 * Diplomasi ve Semboller: Merkezin girişinde ABD ve AB bayraklı destek mesajlarının yanı sıra, Dünya Bektaşi Lideri Baba Mondi’nin Papa ile çekilmiş samimi bir fotoğrafının yer alması projenin Batı ile olan bağlarına dikkat çekiyor. Ayrıca yerleşke içerisinde Dünya Bektaşi Merkezi'ne ait olan Continental Hastanesi de bulunuyor.

Baba Mondi’nin Açıklamaları ve Uluslararası Boyut

Odatv’nin derlediği bilgilere ve İsrail basınına yansıyan röportajlara göre, Dünya Bektaşi Merkezi lideri Baba Mondi, projenin uluslararası statü kazanması için hem Arnavutluk hükümetinden yasal düzenleme beklediklerini hem de Batı ülkelerinden (özellikle ABD ve Avrupa'dan) diplomatik tanınma umut ettiklerini açıkça dile getiriyor.

Bununla birlikte, Baba Mondi’nin İsrail medyasına verdiği demeçler ve İsrailli yetkililerle olan yakın ilişkileri, projenin arka planındaki küresel diplomatik trafik açısından yeni tartışmaları beraberinde getirdi.

Türkiye’den ve Bektaşi Çevrelerinden Tepkiler

Arnavutluk öncülüğünde hayata geçirilmek istenen bu Vatikan modeli "mini devlet" girişimi, Türkiye’deki Alevi ve Bektaşi çatı örgütleri ile kanaat önderleri tarafından da yakından takip ediliyor. Türkiye’deki pek çok Bektaşi derneği, federasyon ve postnişin temsilcileri (Horasan Erenleri Dernekleri Federasyonu, Tahtacı Kültür Dernekleri Federasyonu ve ilgili Postnişinlik makamları), bu yapıya ve statü değişikliği girişimlerine karşı olduklarını net bir dille ifade ediyor.

Kaynak: Odatv — Mustafa İlker Yücel

Bildirgenin Öne Çıkan Ana Başlıkları

 * Eşit Yurttaşlık ve Laiklik Vurgusu: Alevilerin taleplerinin birer lütuf ya da ayrıcalık olmadığını belirten PSAKD, demokratik bir hukuk devletinin temelinin ancak eksiksiz bir laiklik ve eşit yurttaşlık anlayışıyla atılabileceğinin altını çizdi.

 * Cemevleri ve İnanç Özgürlüğü: Devletin inançları tanımlama ya da hizaya getirme yetkisinin olamayacağı vurgulanarak; cemevlerinin yasal statüsünün tanınması ve inanç özgürlüğünün güvence altına alınması istendi.

 * Madımak İçin Adalet Mücadelesi: Sivas Madımak Katliamı'nın karanlıkta kalan yönlerinin aydınlatılması ve sorumluların hak ettiği cezayı alması için yürütülen hukuki ve vicdani mücadelenin süreceği, Hacıbektaş'ta başlatılan imza kampanyasına ise güçlü bir destek verileceği duyuruldu.

 * Eğitimde Laik ve Kamusal Dönüşüm: Eğitim sisteminin ideolojik kuşatmadan kurtarılarak bilimsel, kamusal, parasız ve nitelikli bir yapıya kavuşturulması gerektiği savunuldu. Okullarda her çocuğa en az bir öğün ücretsiz yemek ve temiz içme suyu sağlanması hayati bir hak olarak not edildi.

 * Emek, Barınma ve Geçim Sıkıntısı: Dernek; derinleşen yoksulluk, hayat pahalılığı, işsizlik ve güvencesiz çalışma koşullarının milyonları ezdiğine dikkat çekerek, öğretmenler ve sendikalı emekçiler başta olmak üzere tüm çalışanların hak arayışlarının yanında olduklarını ilan etti.

Toplumsal Barış ve Demokratik Mücadele Yol Haritası

PSAKD, Hacıbektaş’ın irfan ocağından yükselen bu sesle; tekçi zihniyetlere, ayrımcılığa ve özgürlükleri kısıtlayan baskıcı politikalara karşı ortak mücadelenin büyütüleceğini deklare etti. Toplantı sonuç bildirgesi, adil, barışçıl ve demokratik bir Türkiye için inanç gruplarının, emekçilerin ve gençlerin ortak ortak zeminde buluşmasının kaçınılmaz bir tarihsel sorumluluk olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.

Bu kapsamlı bildirgenin ardından, derneğin önümüzdeki dönemde atacağı somut adımların sivil toplum ve demokrasi cephesinde nasıl bir karşılık bulacağı merakla bekleniyor.

Bu oruç, sadece bir ibadet değil, aynı zamanda Hz. Hüseyin ve Ehlibeyt’in uğradığı zulme karşı duyulan derin hüznün, matemin ve dayanışmanın bir ifadesidir.

Son zamanlarda çok sayıda Hanefi mezhebine bağlı Müslümanların da tuttuğu oruçla inanç sahipleri bu günlerde safını mazlumdan yana belli eder ve zalime karşı bir duruş sergiler.

MUHARREM ORUCU İSLAM ÖNCESİNDE VAR MIYDI?

Muharrem ayı, İslamiyet öncesinde de kutsal kabul edilen ve “haram aylar” (savaşmanın yasak olduğu aylar) arasında yer alan bir zamandır. Bunlar: Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep aylarıdır.

Haram aylar ile ilgili bilinmesi gereken temel detaylar şunlardır:

Zilkade: Hac hazırlıklarının başladığı, kabilelerin savaş ve saldırılardan uzak durduğu barış ve oturma ayıdır.

Zilhicce: Hac ibadetinin ve kurban kesiminin gerçekleştirildiği en kutsal aylardandır.

Muharrem: Hicri takvimin ilk ayıdır. Aynı zamanda aşure ayı olarak bilinir ve manevi değeri çok yüksektir.

Recep: Üç ayların ilki olup, tek başına gelen haram aydır

İslam geleneğine göre, Muharrem ayının 10. günü olan Aşure Günü, birçok peygamberin dertlerinden ve zulümlerden kurtulduğu gün olarak kabul edilir.

Hz. Adem’in tövbesinin kabul edilmesi,

Hz. Nuh’un gemisinin tufandan kurtulup Cudi Dağı’na oturması,

Hz. İbrahim’in Nemrut’un ateşinden kurtulması,

Hz. Musa ve kavminin Firavun’un zulmünden kurtulması gibi önemli olayların bu ayda olması nedeniyle, şükür amacıyla da oruç tutulmuştur.

HZ. MUHAMMED MUHARREM ORUCU TUTTU MU?

Evet, Hz. Muhammed Muharrem orucu tutmuştur.

Hatta bu oruç, Ramazan orucu farz kılınmadan önce Müslümanlar için zorunlu olan ilk oruçtur.

İslam’ın güvenilir kaynaklarından olan Sahih-i Buhari’ye göre, İslamiyet öncesinde Mekke’deki Kureyş kabilesi Muharrem ayının 10. günü olan Aşure Günü’nde oruç tutuyordu.

Hz. Muhammed de peygamberlik öncesinde ve Mekke döneminde bu geleneğe uyarak Aşure günü orucunu tutmuştur.

Hz. Muhammed Medine’ye hicret ettiğinde, oradaki Yahudilerin de Muharrem ayının 10. gününde oruç tuttuklarını gördü. Onlara bunun sebebini sorduğunda Yahudiler:

“Bugün hayırlı bir gündür. Allah, bugün İsrailoğulları’nı düşmanlarından (Firavun'dan) kurtardı. Hz. Musa da şükür amacıyla bugün oruç tuttu,” dediler.

Bunun üzerine Hz. Muhammed, “Biz Musa’ya (ve onun sünnetine) sizden daha layığız” diyerek hem kendisi oruç tuttu hem de Müslümanlara bu orucu tutmalarını emretti.

Alevi-Bektaşi geleneğinde, Hz. Muhammed’in tuttuğu bu oruç ve peygamberlerin kurtuluş günlerine gösterilen hürmet esastır.

Ancak hicretin 61. yılında yaşanan Kerbela Katliamı’ndan sonra, bu oruç aynı zamanda Hz. Hüseyin ve Ehlibeyt için tutulan 12 günlük bir Matem Orucuna dönüşmüştür.

MUHARREM ORUCU NASIL TUTULUR?

Muharrem orucu tutulurken sadece aç ve susuz kalınmaz; aynı zamanda Kerbela’da yaşanan susuzluğu ve acıyı hissetmek adına belli yas kurallarına uyulur:

- Oruç süresince (genellikle 12 gün) saf su içilmez; su ihtiyacı çorba, ayran, çay gibi sıvılardan karşılanır.

- Canlı feda edilmez, kurban kesilmez ve et yenmez.

- Düğün, eğlence, tıraş olmak veya süslenmek gibi neşeli ya da dünyevi faaliyetlerden kaçınılır.

- Kalp kırmamak, gıybet etmemek ve eline-diline-beline sadık kalmak bu ayın en temel ahlaki prensipleridir.

Muharrem orucu, peygamberlerin kurtuluş günlerine hürmet etmenin yanı sıra, Hz. Hüseyin’in şahsında adaleti, doğruluğu, mazlumun yanında olmayı ve haksızlığa karşı direnç göstermeyi hatırlatan bir vicdan ve matem orucudur.

12 günlük orucun ardından, Kerbela katliamından yaralı kurtulan ve Ehl-i Beyt soyunun devamını sağlayan Hz. Zeynel Abidin için şükür amacıyla kurban kesilir, Aşure çorbası kaynatılır ve pay edilir.

MUHARREM ORUCU TUTMANIN KATKISI NEDİR?

Muharrem orucunun insan üzerindeki katkıları, hem tıbbi ve biyolojik, hem de manevi, psikolojik ve toplumsal boyutlarıyla ele alınabilir.

Özellikle bu orucun kendine has “yas ve nefsi terbiye etme” kuralları, onu diğer oruçlardan farklı kılan özelliğidir.

Muharrem orucunun insan üzerindeki katkılarını şöyle sıralayabiliriz:

1. Manevi ve psikolojik katkılar:

- Empati ve Vicdan Eğitimi: Muharrem orucu, temelinde Kerbela’da yaşanan susuzluğu ve zulmü hissetme ibadetidir. Bu sayede insan, mazlumun halini anlar, adaletsizliğe karşı duyarlılık kazanır ve vicdani bir derinlik elde eder.

- Nefis Terbiyesi ve Sadeleşme: Oruç süresince et yenmemesi, eğlenceden uzak durulması ve lükse kaçılmaması, insana azla yetinmeyi ve dünyevi hırslardan arınmayı (riyazet) öğretir.

- Öfke Kontrolü ve Dilin Terbiyesi: Bu ayda kalp kırmamak, gıybet etmemek, eline-diline-beline sahip olmak (Eline, Diline, Beline sadık kalmak felsefesi) esastır. Bu da bireyin içsel huzurunu bulmasına ve öfke yönetimini geliştirmesine yardımcı olur.

2. Toplumsal katkıları:

- Birlik, Beraberlik ve Dayanışma: Oruç süresince cemevlerinde veya toplu alanlarda kurulan muhabbet sofraları, insanların bir araya gelmesini sağlar. Kırgınlıklar barıştırılır, toplumsal bağlar güçlenir.

- Paylaşım Kültürü (Aşure): Orucun bitiminde kaynatılan Aşure çorbası, hiçbir ayrım gözetmeksizin konu komşuya, fakire fukaraya dağıtılır. Bu gelenek, toplumsal barışı ve "birlikte yaşama" kültürünü pekiştirir.

3. Sağlık açısından fiziksel ve biyolojik katkıları:

Muharrem orucu, özellikle hayvansal gıdalardan (et, süt, yumurta vb.) uzak durularak tutulduğu için modern tıpta “vegan detoksu” veya “aralıklı oruç” (intermittent fasting) olarak adlandırılan süreçlerle büyük benzerlikler gösterir:

- Vücudun Arınması (Detoks): Gün boyu süren açlık, hücrelerin kendi kendisini yenilemesini (otofaji) tetikler. Hasarlı hücreler temizlenir ve bağışıklık sistemi güçlenir.

- Sindirim Sisteminin Dinlenmesi: Hayvansal protein ve yağların sindirimi vücut için oldukça yorucudur. 12 gün boyunca et ve hayvansal gıdalardan uzak durmak, karaciğeri ve sindirim sistemini ciddi anlamda rahatlatır, kolesterolün dengelenmesine yardımcı olur.

- Kalp ve Damar Sağlığı: Lifli gıdalar, sebze ve meyve ağırlıklı beslenme sayesinde damar sağlığı olumlu etkilenir ve kan basıncı (tansiyon) dengelenir.

Muharrem orucu bedeni hayvansal gıdalardan ve sürekli sindirim yükünden kurtararak fiziki bir hafifleme ve temizlik sağlarken; ruhu da bencillikten, öfkeden ve hırstan arındırarak manevi bir olgunluğa ulaştırır.

Ramazan ayı sadece açlık ve susuzlukla geçen bir zaman dilimi değildir; aynı zamanda nefsi terbiye etme, sabır, şükür, merhamet ve paylaşma duygularını zirveye çıkaran manevi bir eğitim sürecidir.

Ramazan Ayının Önemi

- Rahmet, mağfiret ve bereket ayıdır: Her gece rahmet iner, her gün affa mazhar olunur fırsatı sunar.
- Kur'an ayıdır: İlk ayetlerin indiği aydır; bu yüzden tilavet, tefekkür ve dua ile dolu geçer.
- Birlik ve kardeşlik ayıdır: İftar sofralarında, teravih namazlarında, yardımlaşmada insanlar yan yana gelir.
- Günahları temizleyen aydır: Oruçla nefis dizginlenir, kötü huylar törpülenir, kalpler arınır.

İşte Gönülleri Birleştiren Mübarek Ramazan

Ramazan, sadece bireysel bir ibadet değil, aynı zamanda toplumun ruhunu saran sıcak bir kucaklaşmadır.  

Gönülleri birleştirir, kırgınlıkları unutturur, dargınlıkları barıştırır.  
Aynı saatte aynı niyetle oruç tutan milyonlarca insan, aynı anda "Allahümme leke sumtü" derken kalpler tek bir ritimde atar.  

Sofralar bereketlenir; bir lokma paylaşmak, bir tas çorba uzatmak, komşuya iftarlık göndermek kardeşliği pekiştirir.  
Zengin-fakir, güçlü-zayıf ayrımı kalkar; herkes aynı açlığı, aynı susuzluğu hisseder ve empati büyür.  

Teravihlerde omuz omuza saf tutmak, sahurda aynı ezanı duymak, Kadir Gecesi'nde aynı duaları etmek…  
Bütün bunlar, uzakları yakın eder, kopan bağları yeniden örer.  

Ramazan, kinleri söndüren, sevgiyi çoğaltan, merhameti coşturan bir rahmet iklimidir.  
Bu ayda eller semaya açılır, dualar yükselir ve Allah'ın izniyle gönüller huzura erer.  

Ramazan'da Neden Oruç Tutulur?

Ramazan orucunu tutmamızın en temel sebebi Allah'ın emridir. Kur'an-ı Kerim'de Bakara Suresi 183. ayette Rabbimiz şöyle buyurur:

“Ey iman edenler! Sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de oruç farz kılındı. Umulur ki takvâ sahibi olursunuz (Allah’a karşı gelmekten sakınırsınız).”

Yani oruç, Allah’ın emrine itaat etmek, O’na kulluk bilincini zirveye taşımak ve takvâ (Allah korkusu, günahlardan sakınma) duygusunu kalpte kökleştirmek içindir.

Oruç sadece aç kalmak değil; nefsi terbiye etmek, iradeyi güçlendirmek, nimetlerin kıymetini anlamak, şükür duygusunu derinleştirmek ve günahlardan uzak durmaktır. Hadis-i şerifte Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurur:

“Oruç bir kalkandır.” (Buhârî, Müslim)

Yani oruç, insanı kötülüklerden koruyan bir kalkan, bir manevi zırhtır.

Peki neden özellikle Ramazan’da?

- Kur’an-ı Kerim bu ayda indirilmeye başlandı (Bakara 185).
- Kadir Gecesi bu aydadır (bin aydan hayırlı).
- Allah’ın rahmeti, mağfireti ve bereketi bu ayda coşar.

Oruç tutarak ne kazanılır?

- Nefsimizi dizginler, arzularımızı kontrol altına alırız.
- Açların, yoksulların halini daha iyi anlar, merhametimizi artırırız.
- Günahlarımızı temizler, kalplerimizi arındırırız.
- Allah’ın rızasını kazanır, cennet kapılarını aralarız.

Kısaca: Oruç tutarız çünkü Allah emrettiği için, takvâya erişmek için, nefsi terbiye etmek için, şükretmek ve affedilmek için, gönülleri birleştirmek ve kardeşliği pekiştirmek için.

Ramazan’da oruç tutulur çünkü Allah emretti: “Oruç sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı ki takvâ sahibi olasınız.” (Bakara 183)  
Oruç; nefsi terbiye eder, günahları yakar, nimetlerin kıymetini öğretir, açların halini hissettirir, iradeyi güçlendirir ve Allah’ın rızasını kazandırır.  
En önemlisi: *Oruç Allah içindir*, mükâfatını da bizzat O verir!

Ramazan-ı Şerif’iniz mübarek olsun, oruçlarımız kabul olsun. ?

"Darda kalanların carına yetişen" Boz Atlı Hızır aşkına tutulan bu üç günlük oruç, Perşembe akşamı Hızır Cemi ile taçlanacak.

2026 HIZIR ORUCU ZAMAN ÇİZELGESİ

• 10 Şubat Salı: Orucun 1. günü

• 11 Şubat Çarşamba: Orucun 2. günü

• 12 Şubat Perşembe: Orucun 3. (Son) günü ve Hızır Cemi

HIZIR ORUCU NİÇİN TUTULUR?

Hz. İmam Hasan ve Hz. İmam Hüseyin hastalanırlar. Hz. Fatıma, âlemlere rahmet olarak gönderilen babası Hz. Muhammed’in yanına varır ve pek üzgündür. Allah’ın Resul’ü, kızının bu halini görünce ona ne için bu kadar üzgün olduğunu sorar. Hz. Fatıma “baba, çocuklar çok hasta ve yatıyorlar, bir türlü ateşlerini düşüremedim” der.

Allah’ın Resulü; “çocuklar için üç gün oruç adağında bulunun” der. Hz. Fatıma çocukların şifa bulması için üç günlük adak (nezir) orucuna niyet eder. Hz. Fatıma’nın oruca niyet ettiğini gören Hz. İmam Ali, ne olduğunu sorar, Hz. Fatıma olanı anlatır ve Hz. Ali’de bu oruca niyet eder. Hz. Ali ve Hz. Fatıma’yı gören İmam Hasan ve İmam Hüseyin’in bakımından sorumlu olan Fıdda da bu oruca niyet eder.

Kur’an-ı Kerim İnsan Süresi Ayet 7-8-9; bunlar adaklarını yerine getirirler, şerri gittikçe artan günden korkarlar yine. Tanrı sevgisi ile yoksula ve yetime tutsaklara yiyecek verirler doysun diye. Derler; Tanrı rızası için yediriyoruz bir karşılık teşekkür sizden beklemiyoruz.

Oruca niyet ederler, fakat akşam oruçlarını açmalarında yiyecekleri yoktur. Hz. Ali o günü gidip günlük iş bulur, o günün rızkıyla da (kazancı) bir miktar buğday alır eve getirir, Hz. Fatıma anamıza verir. Hz. Fatıma bu buğdayı el değirmeni ile öğütür un eder, bu unu da üç bölüme ayırır.

Birinci günü ayırdığı undan ekmek yapar ve akşam oruçlarını açacakları zaman da bu ekmeği beşe böler, tam oruçlarını açacakları saatte kapı çalar, kapıyı açan Hz. Ali karşısında “Ey Muhammed’in Ehl-i Beyt’i kapınız da miskinlerden bir yoksul geldi ve açım, beni doyurmaz mısınız?” der. 

O vakit; Hz. Ali efendimiz, Hz.Fatıma’ya “Ey Resul’ün kızı ya Fatıma şu an kapımızda zor durumda ve aç olduğunu söyleyen bir yoksul var ne yapmamı istersin” diye sorar. Hz. Fatıma ise “bu hususta benim sana karşı en ufak bir itirazım olmaz, sen nasıl istersen öyle olsun” der. Bu konuşmalardan sonra tüm aile kendi lokmalarının tamamını gelen yoksula verirler, oruçlarını da su ile açarlar. İkinci gün yine aynı saatte bir yetim ve üçüncü gün aynı saatte (oruç ama saati) esir gelip kapılarını çalarlar. Birinci gün olduğu gibi Hz. Ali ve tüm aile yiyeceklerini gelen bu kimseye verirler.

Dördüncü günü, Hz. Ali efendimiz İmam Hasan ve İmam Hüseyin’i yanına alıp, Hz. Muhammed’in evine gider. Peygamber efendimiz, karşısında Ehl-i Beyt’inin bu solgun halini görünce; “Ya Ali, nedir bu haliniz, çocuklar niye bu kadar perişan” diye sorar. Hz. Ali ise, bu üç gün yaşadıklarını Allah’ın Resul’üne anlatır.

Allah’ın Resul’ü ise; “Ya Ali üç gün boyunca sizin hanenize gelen o kimseler Hızır Aleyhisselam idi. Cenab-ı Hakk, sizin sabrınızı sınamak üzere, Hızır’ı bu üç kimlikte hanenize gönderdi.” dedi.  

Bu konuşmalardan sonra, Cebrail nazil olur ve şu Kur’an ayet’lerini getirir. “Onlar kendi canları çekmesine rağmen yemeği yoksula, yetime ve esire verdiler. Biz sizi Allah rızası için doyuruyoruz, sizden ne bir fedakârlık, nede bir teşekkür bekliyoruz. Çünkü biz, çetin ve belalı bir günde Rabbimizden korkarız dediler. İşte bu yüzden Allah onları, o günün fenalığından esirger, yüzlerine parlaklık, gönüllerine sevinç verir.” (İnsan Suresi A. 7,8,9,10)

Hz. Ali, Hz. Fatıma, çocukları ve yardımcıları Fidda’nın tutmuş oldukları bu üç günlük oruç, onların yolundan giden tüm âlem halkına farz olmuştur. Aleviler de Ehl-i Beyt ve Hızır aşkına, Allah rızası için bu üç günlük Hızır orucunu tutarlar ve arkasından da Cem evlerinde toplanıp ibadetlerini yaparlar, getirilen lokmalarını dağıtırlar, Allah’a dua da ve niyazda bulunurlar. Buna da Hızır Cem’i denir.

İBADET RİTÜELLERİ

• Niyet: Oruca akşamdan veya gece yarısından önce niyet edilir. Alevi geleneğinde genellikle sahur (kalkım) yoktur; niyet edilip yatılır.

• İftar (Oruç Açma): Güneş batınca (akşam vakti) lokmalar dualarla açılır.

• Hızır Lokması (Gavut): Son gün olan Perşembe günü buğday kavrulup öğütülür (Gavut). Hazırlanan bu un bir gece bekletilir; üzerine Hızır’ın "atı ile uğradığına" dair bir iz düşmesi beklenir. Ardından helva yapılarak komşularla paylaşılır

• Hızır Cemi: Perşembe akşamı Cemevlerinde toplanılır, deyişler ve düvaz-imamlar eşliğinde Hızır Cemi yürütülür.

Niyet Duası (Gülbang)

"Bismişah, Allah Allah... Niyet ettim Hak rızası için, Hızır Aleyhisselam aşkına oruç tutmaya. Hakk kabul eyleye, Hızır yoldaşımız ola. Darda kalanların carına yetişe. Gerçeğe Hü!"

Boz Atlı Hızır; darda olanın yardımcısı, yolda kalanın yoldaşı olsun. Tutulan oruçlar, verilen lokmalar Hak katında kabul görsün.

Törene, Türkiye Caferileri Lideri Selahattin Özgündüz, CAFERİDER Başkanı Hasan Babur, Ayetullah Dr. Muhammed Hadi Mufettih, İstanbul Vali Yardımcısı Yücel Gemici, Küçükçekmece Kaymakamı Mustafa Anteplioğlu, Küçükçekmece Belediye Başkan Yardımcısı Güven Aydın, Ayetullah Seyyid Seccad Huseyni, Cem Vakfı Alevi İslam İnanç Hizmetleri Başkan Yardımcısı Ertan Akgün, İMAMER Başkanı Muhammed Mücahidi, CABİR Başkanı Ehet Talan, Zeynebiye Derneği Başkanı Ali Şahintekin, ATADER Başkanı Rüstem Atam, Zehra Ana Derneği Başkanı Meftune Atam, ZHGM Başkanı Hasan Şapulu, İFA Spor Başkanı Erdinç İlter, Küçükçekmece AK Parti İlçe Başkanı Av. Emin Kaan Kaya, AK Parti İstanbul İl Başkan Yardımcısı Babür, Küçükçekmece İyi Parti İçe Başkanı Resim Yıldırım, MHP İl Başkan Yardımcısı İsmail Akgöz, Bağcılar AK Parti İlçe Başkanı Mikail Çakır, Anahtar Parti Kurucu Üyesi Akif Turaç, MHP Küçükçekmece İlçe Başkanı Ekrem Sarısoy ve siyasi parti temsilcileri, sivil toplum kuruluşlarının başkan ve yöneticileri ve binlerce Ehl-i Beyt dostu katıldı.

Sunuculuğunu Kanal 12 Program Yapımcısı Muhammet Çaça’nın yaptığı program, Bedir’den Kerbela'ya, Kerbela'dan Çanakkale'ye, Çanakkale'den 15 Temmuz ve Karabağ Şehitlerine kadar tüm şehitler için yapılan saygı duruşu, İstiklal marşı ve CÂBİR Başkan Yardımcısı Ş. Kemal Otay’ın Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başladı.

Viladet programı CAFERİDER Başkanı Hasan Babur’un selamlama konuşmasıyla devam etti. Babur konuşmasında, “Bugün yalnızca savaşlar değil; ahlaki yozlaşma, manevi çöküş, değerlerin aşınması ve insanın insana yabancılaşması da çağımızın büyük imtihanıdır.

Dünya; tüketimi yücelten sistemlerle, aileyi zayıflatan akımlarla, genç neslin benliğini hedef alan yönelimlerle kuşatılıyor. İnsanlık, adaletten uzaklaştıkça savaşlar çoğalıyor, zulüm derinleşiyor ve mazlumların yükü ağırlaşıyor.

Yaşadığımız bu dünyada İmam Mehdi’nin misyonunu anlatma ve yaşama gibi bir vazifemizin olduğunu unutmamalıyız. Ekranların beslediği çocuklarımızı ve gençlerimizi, üzerine oyunlar oynanan son kale ailemizi İmam Mehdi’nin misyonuyla beslemeli ve dış dünyanın zararlı akımlarından korumalıyız.

İşte tam da bu yüzden İmam Mehdi’nin doğumu, adaletin, ahlakın ve hakkın yeniden dirileceği bir çağın müjdesidir.” dedi.

Cem Vakfı Alevi İslam İnanç Hizmetleri Bşk. Yrd. Ertan Akgün, “Yaratılıştan bu yana İmam Mehdi (a.f) hiçbir zaman eksik olmamıştır. Âdem atadan bu yana ve kıyamete kadar da onun hücceti var olmuştur ve var olmaya da devam edecektir. İmam Mehdi (a.f) her ne kadar zahiri anlamda görünmese de, sır olsa da batini anlamda bir güneş gibi onun ışığı, onun hikmeti ehlibeyt ve yarenlerinin üzerinde her daim hazır ve nazır olacaktır. Bizler İmam Mehdi’nin (a.f) gelmesini beklemiyoruz güzel canlar. Eğer biz gönül hanemizde Ehl-i Beyt aşkını, Ehl-i Beyt’in değerlerini, cenab-ı hakk'ın ilkelerini sadece dilimizle değil de halimizle, tavrımızla, yaşayışımızla yaşayım ve yansıtırsak işte o İmam Mehdi’nin (a.f) geldiği gün onun huzurunda gönlümüz, yüreğimiz ferah bir şekilde yüzümüz ak onun huzuruna çıkacağız.” dedi.

İMAM MEHDİ (af) Temalı Şiir Yarışmasında dereceye giren yarışmacılara, (1. İbrahim Şaşma, 2. Funda Bağış, 3. Muhammet Çaça’ya) Türkiye Caferileri Lideri Selahattin Özgündüz ve CAFERİDER Başkanı Hasan Babur, tarafından ödül ve plaketleri takdim ettiler.

Türkiye Caferileri Lideri Selahattin Özgündüz, “İmam Mehdi (a.f) doğmadan önce de zulüm gören müminler hep o gelecek ümidiyle teselli buluyordu. Doğduktan sonra da bugün, bugüne kadar, bugünden sonraki geleceği güne kadar yine ne sıkıntı yaşasa, ümitsizlik ölümünden onun varlığı bizi kurtarıyor. Ümitsizliğe kapılmıyoruz. Ümitsizlik müthiş bir ölümdür. Umut varsa hayat var. Umudumuz var çünkü Mehdi'miz var. Bu da bizi ayakta tutuyor ve hayat veriyor. Peygamberimizin müjdesi olduğu için bayramdır.

Trump gibilerinin hükmettiği dünyadan ben zevk almıyorum. Kendisi sözüm ona İslam ümmetine meydan okuyor. Sen kimsin ki? Senin İslam ümmetine meydan okuyacak kadar cüretin var mı ki? Elindeki silahlara mı güveniyorsun? Geleceğin varsa göreceğinde vardır. Bu konuda da İslam ümmeti sana gereken dersini verir. Afganistan'ı, Irak'ı, Lübnan'ı bırakıp kaçtığın gibi inşallah en yakın zaman da Filistin'i de bırakıp kaçacaksınız, onun da müjdesini ben size vereyim.” dedi.

Küçükçekmece Kaymakamı Mustafa Anteplioğlu, “Bugün burada, İmam Mehdi’nin (a.f) doğum yıl dönümü vesilesiyle bir araya gelmiş bulunuyoruz. Bu anlamlı programa katılmaktan duyduğum memnuniyeti özellikle ifade etmek isterim. İmam Mehdi (a.f) inancı; adaletin tesisi, zulmün ortadan kaldırılması ve hakkın hâkim kılınması idealini temsil etmektedir. Bu anlayış, milletimizin tarih boyunca benimsediği adalet, merhamet ve hakkaniyet esaslarıyla da örtüşmektedir.

Toplum olarak bizleri güçlü kılan, ortak değerlerimiz etrafında kenetlenebilme irademizdir. Ülkemiz; farklı inançların, mezheplerin ve kültürlerin yüzyıllardır barış içinde bir arada yaşadığı, köklü bir devlet geleneğine sahiptir. Bu birlik ve beraberlik ruhu, milletimizin en büyük gücüdür. Devletimiz, vatandaşlarımız arasında hiçbir ayrım gözetmeksizin huzurun, kardeşliğin ve toplumsal barışın teminatı olmaya kararlılıkla devam etmektedir. Vatandaşlarımızın kültürel ve dinî değerlerini özgürce yaşayabilmesi ve bu değerlerle toplumsal hayata katkı sunabilmesi, ortak geleceğimizi daha da güçlendirmektedir.” dedi.

Ayetullah Dr. Muhammed Hadi Müfettih, “Bu dönemde, insanlığı zulümden, savaştan ve cinayetlerden kurtarmak için dünyanın düşünürleri tarafından sunulan bütün çözüm yolları çıkmaza girmiştir. Dünya zulüm, baskı, savaş ve kan dökülmesiyle dolmuştur. Tüm insanlık, kendisini bu felaketlerden kurtaracak ilâhî bir kurtarıcıya susamıştır. İslam düşmanlarının sayısız komplolarına rağmen, bütün Müslümanlar varlıklarını Hz. Mehdi’nin (a.f) ilgi ve himmetine borçludurlar.

Nitekim İslam dininin bekası da Hz. Hüseyin’in (as.) fedakârlığı sayesinde olmuştur. Resulullah’ın buyurduğu gibi: “Hüseyin bendendir, ben de Hüseyin’denim.” Yani eğer Kerbela’da Hüseyin’in İslam’ın sapmasına karşı direnişi olmasaydı, Peygamber’in dini ayakta kalamazdı.” dedi.

Zakir Kenan Zede ve Zakir’in Avazı Deyiş Grubu deyiş ve methiyeleriyle, Ehl-i Beyt Meddahı Mesut Gufrani okuduğu methiyelerle alanda coşku yaratırken, yapılan çekiliş töreniyle program son buldu.




Kaynak: https://www.facebook.com/share/p/1C9a4RWLBQ/

Osmanlı, Memlük, Eyyubi ve Fatimi devletleri döneminde Hazreti Muhammed'in doğum gününün resmi törenlerle kutlanılmasının yanı sıra Türk ve Arap edebiyatında peygamber sevgisinin işlendiği eserler kaleme alındı.

Türk milleti peygamberine olan sevgisinden hususi bir edebiyat meydana getirmiştir. Na’t, Esmâ-i Nebi, Siretü’n-Nebi, Mucizât-ı Nebî, Hicretnâme, Mi’racnâme, Kırk Hadis, Hilye ve Mevlîd bu peygamber sevgisiyle şekillenerek edebiyatımızın önemli türleri arasında yer almışlardır.

Özellikle İslam toplumlarının büyük bir kısmında yoğun rağbet gören Süleyman Çelebi'nin “Vesiletü'n Necat (Kurtuluş Vesilesi)” adlı mesnevisi, besteli veya kendine has bir şekilde irticalen mevlid merasimlerinde okundu.

Hazreti Muhammed'in doğumunun 1500. yıl dönümü, bu sene “Peygamberimiz ve Aile Ahlakı” temasıyla idrak edilecek.

Diyanet İşleri Başkanlığı, Mevlid-i Nebi Haftası kapsamında yurt içinde ve dışında birçok etkinlik gerçekleştirecek.

ALEVİ BEKTAŞİLİKTE HZ. MUHAMMED

Alevîlikte “Hakk, Muhammed, Ali” kabulü, Alevîliğin esası olarak kabul edilir. Bu ifadede yer alan Hakk, Allah’ı, Allah’ın varlığını ve birliğini; Muhammed, Hz. Muhammed’in peygamberliğini ve son peygamber olduğunu; Ali ise Hz. Ali’nin evliyanın piri ya da velayet makamının piri olduğunu ifade eder.

Esasında bu kalıp ifade ve telakki, İslam tasavvuf ekollerinin temel kabullerinden biri olan “Ulûhiyyet, Nübüvvet, Velayet” prensibinin ifade şeklidir.

Bütün Müslümanlarda olduğu gibi Alevî-Bektâşîlerde de Hz. Muhammed’in peygamberliği kabul ve tasdik edilir. 

Hacı Bektaş, Makâlât’ına başlarken Allah’a hamd ettikten sonra “Ve dahi selam ve salavât ol peygamberler serverine ve mürseller ulusuna ve enbiyalarun ve evliyâlarun mihterine olsun kim dükeli ‘âlemi onun dostluğuna yarattı”, diyerek, Hz. Muhammed (sav)’i salât u selâm ile yad edip, Enbiya 17/107. ayete telmihte bulunmuştur.

Yeminî Faziletnâme’sinde ise Hz. Muhammed (sav) hakkında şu bilgiler yer alır: “Mirac gecesi Muhammed, Tanrıya en yakın olduğu yere vardı. Her yandan gelen ‘Muhammed’ sözlerini eşiddi. Cümle varlık dünya ve ahirette ümidini ona bağladı. Peygamber, Sidretü’l-Müntehâ’ya, yani ondan öteye geçilmeyecek bir yere ulaştı ki bütün belirtiler, görünen varlıklar orada noktalandı. Miraçta Tanrı, yüzünün gücünü ona gösterdi. Çünkü Hakk’ın dîdârı apaçık oldu. Muhammed her şeyi gördü. Tanrı’ya yalvardı, secde etti onun cemalini gördü. Bu mutluluk başkasına nasip olmamıştır. Muhammed yaratılmışların sultanı, bütün yalvaçların imamıdır. Onun sözleri Tanrının sözleridir. Peygamber’e inanmayan murdardır. Gerçeklerden berîdir. Bilgiden, Bilgelikten uzaktır. Böyleleri insan biçiminde hayvandır. Onu bilmeyenler, Yaradan’ı ve yarattıklarını bilmezler.”

Kainatın Hz. Muhammed’in (s.a.s.) aşkına ve onun nurundan yaratıldığı hakîkati şiirlerde ifade edilir. Bilindiği gibi kudsi hadiste Cenab-ı Hak “Sen olmasaydın alemleri yaratmazdım” buyurmaktadır.

Viranî Abdâl da şiirlerde bu hakîkate işaret eder:

Kudret kandilinde parlayıp duran
Muhammed Ali’nin nurudur vallah
Zuhur edip kafir leşkerin kıran
Elinde Zülfikar Ali’dir billâh

Alevî-Bektâşî deyiş ve nefeslerinde, örneğin Kul Himmet kendi yollarının sevgi yolu olduğunu belirterek bu sevgiyi tasvir ettiği şiire Allah-Muhammed-Ali muhabbetiyle başlar ve bunları birbirinden ayırmaz:

Mahabbettir Lâilahe illâllah

Mahabbettir Muhammed Resulüllah

Mahabbettir Ali Şah veliyyullah

Üç isim, manada birdir mahabbet

Şah İsmail ise O’nun peygamber olarak gönderilişini şu beyitleriyle müjdeler:

Şefiü’l-müznibin Hak’dan Muhammed Mustafa geldi

Cihan ehline fahr olsun anın tek mücteba geldi

Yemînî, O’nu meşhur adlarıyla selamlarken O’nun İlahî kelâmı dile getiren hak Peygamber olduğunu vurgular:

Ahmed ü Mahmûd ol Muhammed Mustafa

Ana kardeşim dedi ol Rahmeten-lil’alemin

Cümle enbiya server çün Mustafadır

Nutk-u kelâm-ı haktır peygamber-i Hudâdır

Hz. Muhammed Kur’an’da kendisine hitap edilen, doğumundan itibaren bazı harikulâdelikleri beraberinde taşıyan ve ölünceye kadar bu mucizelerle içli dışlı, neredeyse insanüstü bir peygamber olarak tasavvur edilmiştir.

Sünnî çevrelerde hâlâ daha çeşitli münasebetlerle okuduğumuz Mevlîd’de ifade edilen beyitlerin benzerlerine Alevî-Bektâşî metinlerinde tesadüf etmek pek de şaşırtıcı değildir.

Nitekim Şah İsmail’in şu şiiri bunun çok çarpıcı bir örneğidir:

Şu Aleme bir nûr doğdu

Muhammed doğduğu gece

Yeşil kandilden nûr indi

Muhammed doğduğu gece

Anda göbeği kesildi

Gözüne sürme çekildi

İsmi Muhammed okundu

Muhammed doğduğu gece

Huri kızlar geldiler

Muhammed dinin sordular

Nûrdan kundağa sardılar 

Muhammed doğduğu gece

Melekler hazır hepisi

Doldu Muhammed tapusu

Açıldı cennet kapusu

Muhammed doğduğu gece

Muhammed anadan düştü

Kafirlerin aklı şaştı

Bin kilise yere geçti

Muhammed doğduğu gece

Ağlayan uşak avındı

Doğuran ana sevindi

Kafirler imana geldi

Muhammed doğduğu gece

Muhammed kalktı oturdu

Ali hizmetin yetirdü

Yer gök salavat getürdü

Muhammed doğduğu gece

Şah Hatayi’m der dervişler

Sağ olsun cümle kardeşler

Secdeye indi ağaçlar

Muhammed doğduğu gece

Bu yönüyle Kerbela, ne sadece Şii’lerin ne yalnızca Alevi ya da Sünni Müslümanların yas tuttuğu bir tarih sayfasıdır.

O, din, mezhep ve kimlik ötesi bir insanlık dersidir.

KERBELA: İNSANLIĞIN VİCDANINA BIRAKILMIŞ BİR MİRAS

Hazreti Hüseyin ve yarenleri, asla bir iktidar mücadelesinin kurbanı olmadılar.

Onlar, Hakk’ın yanında olmanın bedelini ödediler.

Kerbela’da susuz bırakılan bebek, Ali Asgar, sadece bir masumiyet simgesi değil; savaşın, kin ve ihtirasın çocukları bile hedef alabileceğinin trajik bir örneğidir.

Kerbela'da okların, kılıçların hedefi olan sadece bedenler değil; adalet, ahlak, iman ve insanlık onuruydu.

Kerbela’yı sadece Şiilik veya Alevilik inançlarına indirgemek, o büyük direnişi ve fedakârlığı daraltmak olur.

Kerbela'nın mesajı evrenseldir: Nerede bir mazlum varsa orada Hüseyin vardır; nerede bir zalim varsa orada Yezid zihniyeti vardır.

Bu nedenle Aşura, sadece dini bir anma günü değil, ebedi vicdani bir hatırlamadır.

HER GÜN AŞURA: ZULME KARŞI UYANIK KALMAK

Her gün Aşura demek; mazlumun gözyaşını silmek, zalime karşı sözünü esirgememektir.

Her gün Aşura demek; dünü, bugünü, yarını öteleyerek insanlığa karşı işlenen suçlara yer ve mekan gözetmeksizin vicdani sorumluluk hissetmektir.

Her gün Aşura demek; Hz. Hüseyin ve yarenlerinin uğradığı zulmü her gün anmak ve zulmü unutmamaktır.

Her gün Aşura demek; salt bir dini inanç değil, evrensel bir insanlık görevidir.

Dünyanın dört bir yanında adaletsizlikler sürerken, Gazze'de çocuklar, Yemen'de anneler, Arakan'da yaşlılar, Afrika’da yoksullar ölüme mahkum edilirken, bizler hâlâ Hüseyin’in safında olup olmadığımızı sorgulamak zorundayız.

İnsan olmanın gereği Aşura’yı yılda bir gün matemle anmak değil; her gün adaletin, merhametin, onurun nöbetini tutmaktır.

HER YER KERBELA: SINIRLARI AŞAN DİRENİŞ ALANLARI

Hazreti Hüseyin’i sevmek, onun uğruna şehit olduğu değerleri yaşatmak, her Müslüman için bir sorumluluktur.

Daha da önemlisi, Hüseyin’in mücadelesi her inançtan insanın sahipleneceği kadar evrensel bir değere sahiptir.

Kerbela bir çöldü; ama bugün o çölün adı değişti.

Her yer Kerbela, çünkü; her yerde mazlumlar var.

Her yer Kerbela, çünkü; her coğrafyada Hüseyin gibi susuz kalan çocuklar, Zeyneb gibi haykıran kadınlar, Abbas gibi kolu kesilen adalet arayıcıları var.

Her yer Kerbela demek, sadece Alevi, Şii ya da Sünni olmak değil; her yerde her duruma mazlumun gözünden bakabilmektir.

Dili, dini, etnik kökeni ne olursa olsun, mağdurun yanında durmak Kerbela bilincidir.

Bu sebeple Kerbela, Hristiyan’a da, Yahudi’ye de, ateiste de, Budist’e de anlatılmalıdır. Çünkü Kerbela, ölüme meydan okuyarak yaşamı savunanların, zillete karşı izzetle direnenlerin mirasıdır.

ZAMANIN YEZİDLERİ, MEKÂNIN HÜSEYİNLERİ

Yezid bir isim değildir, bir zihniyettir. Bugünün Yezidleri, zulmü kurumsallaştıran, hırsı adaletin önüne koyan, inancı baskı aracı yapanlardır.

Hüseyin olmak da sadece bir soy bağına değil, bir duruşa bağlıdır.

Hüseyin olmak, sayıca az olmayı göze almak, ama hakikatten sapmamaktır.

Zamanın Hüseyinleri; bir gazetede manşet açan, bir sosyal medya paylaşımında mazlumu savunan, bir çocuğa sahip çıkan, bir zulme karşı konuşanlardır.

Herkes bulunduğu yerin Hüseyin’i olabilir, yeter ki susmasın, yeter ki yüz çevirmesin.

Bu nedenle “Her gün Aşura, her yer Kerbela” sözü bir uyarıdır: Haksızlık nerede yaşanıyorsa orası Kerbela’dır, adalet nerede savunuluyorsa orada Hüseyin diridir.

SORUMLULUĞUMUZ: KERBELA BİLİNCİYLE YAŞAMAK

Kerbela, bir mezhebin kutsalı değil, insanlığın vicdan aynasıdır.

Hüseyin, sadece Ehlibeyt’in değil, hakikatin evladıdır.

Onun karşısında duran Yezid de sadece bir figür değil; her çağda karşımıza çıkan zulmün sembolüdür.

Bugün bize düşen, Kerbela’yı bir tarih kitabında bırakmak değil, hayatın içinde taşımaktır.

Her gün Aşura, her yer Kerbela derken, aslında diyoruz ki:

• Her sabah Hüseyin gibi, Hakk ile uyan,

• Her öğle Ali Asgar gibi, masumiyeti yaşat,

• Her akşam Zeyneb gibi, zulme karşı dik dur,

• Her gece dua et ki, zalimin devri sürmesin.

Bunu yapabiliyorsak;

Her gün Aşura’dır, her yer Kerbela’dır.

Zaman bize safını seç diyor: Hüseyin’in yanında mısın, yoksa sustuğun yerde Yezid’e mi yakınsın? 

Kadr sûresinde verilen bilgiler, Kur’an’ın ramazan ayında (el-Bakara 2/185) ve bütün hikmetli işlerin kararlaştırıldığı mübarek bir gecede (ed-Duhân 44/3-4) indirildiğine dair âyetlerle birlikte ele alındığında Kadir gecesinin ramazan ayı içinde bulunduğu sonucu ortaya çıkar.

Bakara suresi 185.ayette “sizden bu ayı idrak eden,onda oruç tutsun” buyruğuna uyan Aleviler Ramazan ayında Kadir gecesi önünde ve arkasında olarak 3 gün oruç tutarlar.

Öte yandan, Alevilerde Kadir Gecesi, genel olarak Sünni İslam’daki gibi özel bir kandil gecesi olarak kutlanmaz veya aynı şekilde vurgulanmaz. Alevilerde bu geceye dair özel bir kutlama ya da ibadet geleneği yaygın değildir.

Alevilik, İslam’ın kendine özgü bir yorumunu benimseyen bir inanç sistemi olup, ibadet ve ritüellerinde Sünni İslam’dan farklı uygulamalar ön plandadır.

Kadir Gecesi, İslam dünyasında Kur’an’ın Hz. Muhammed’e vahiy yoluyla inmeye başladığı gece olarak Ramazan ayının son günlerinde (çoğunlukla 27. gece) büyük bir önem taşır ve özel ibadetlerle geçirilir.

Aleviler Kadir Gecesi’ni tamamen yok saymazlar; ancak bu geceyi, Sünni Müslümanların yaptığı gibi camilerde namaz kılma, Kur’an okuma veya kandil kutlamalarıyla değil, daha çok kendi inanç sistemleri içindeki anlamlarla değerlendirirler. Bu noktada öne çıkan ibadet türü, Kadir gecesi ile bağlantılı olarak tutulan 3 günlük oruçtur.

Bu konuda görüşlerini açıklayan Cemil Kılıç şöyle diyor: “Ramazan orucu, Alevi inancına göre farz olarak kabul edilse de, gün sayısı olarak bir aylık süreyi ifade etmez. Üç gün oruç tutmanın yeterli olacağı düşünülür. Ayrıca bu üç günün de hangi günler olduğu kesin belli değildir. Bir görüşe göre 3 gün dolunay günleridir. Bir başka görüşe göre ise 19- 20- 21. günlerdir. Bu günler, Hz. Ali’nin yaralanıp şehit olduğu günlerdir. Bir başka görüş de Kadir Gecesi ile başlayan günlerdir.”

Aynı konuda görüşlerini açıklayan Seyyid Seyfeddin Ocağı evlatlarından Seyyid Hakkı ise şöyle diyor: “Aleviler açısından Ramazan Ayı’nın 19, 20 ve 21’de Şahı Merdan Ali’nin niyetine, yapılan matemdir, tutulan matem orucudur. Bu üç günlük matem veya matem orucunun, 30 günlük Ramazan orucu ile hiç bir alakası yoktur.”

Alevilikte, Kur’an’ın zahiri (dışsal) anlamından ziyade batıni (içsel) yorumuna vurgu yapılır ve bu bağlamda Kadir Gecesi’nin manevi önemi, bireysel bir tefekkür veya cem ibadeti içinde ele alınabilir.

“Senin dervişlerin semahı döner

Kadir gecesi çırağlar yanar

İnşallah yükümüz dergâhı tutar

Gel dinim imanım İmam Hüseyin

Abdal Pir Sultanım imamlar nerde

Aşkına nur doldurduğumuz yerde

Kendi sırda kaygısız ehil yerde

Gel dinim imanım İmam Hüseyin”

KADİR GECESİ DUASI

“Allahümme inneke afüvvün kerîmün tuhibbül afve fa’fü anni.”

Allah’ım sen affedicisin, affı seversin, beni affeyle.

Bu duayla birlikte, Fatiha, Nas gibi bilinen tüm dualar okunabilir.

KADİR SURESİ NASIL OKUNUR?

“İnna enzelnahü fiy leyletilkadr. Ve ma edrake ma leyletülkadr. Leyletülkadri hayrün min elfi şehr. Tenezzelülmelaiketü verruhu fiyha biizni rabbihim min külli emr. Selamün hiye hatta matle'ılfecr.”

KADİR SURESİNİN TÜRKÇE ANLAMI NEDİR?

Şüphesiz, biz onu (Kur'an'ı) Kadir gecesinde indirdik. Kadir gecesinin ne olduğunu sen ne bileceksin! Kadir gecesi bin aydan daha hayırlıdır. Melekler ve Ruh (Cebrail) o gecede, Rablerinin izniyle her türlü iş için iner de iner. O gece, tan yerinin ağarmasına kadar bir esenliktir.

Hicri takvime göre Rebiülevvel ayının 12. gecesi idrak edilir. Fil Vak’asından elli veya elli beş gece sonra. Kamerî aylardan Rebiülevvel ayının on ikinci gecesi olduğu konusunda ittifak vardır.

Hz. Muhammed (S.A.V) 20 Nisan 571 (12 Rebiülevvel) Pazartesi sabahı Mekke’de doğdu. Bu gün, Mîlâdî takvime göre 20 Nisan 571 tarihine rastlamaktadır.

Bu gecede Müslümanlar, Hz. Muhammed’in (S.A.V) hayatını ve sözlerini anlatan mersiyeler, deyişler, nefesler, mevlidler okur, dualar ve ibadetle bu kutlu doğuma şükrederler.

Annesi Emine, dünyaya çok özel bir evlat getirdiğinin farkındadır:

“Hamileliğimin altıncı ayında bir gece rüyâda karşıma bir zât çıkıp dedi ki: ‘Yâ Âmine! Bil ki, sen âlemlerin hayrına hamilesin. Doğurunca ismini Muhammed koy ve halini hiç kimseye açma!”

Muhammed’in ebeliğini yapan Şifâ Hâtun ise, yaşadıklarını şöyle anlatır:

“Allah’ın Resûlü doğdukları zaman ben oradaydım. Hemen yetiştim. Kulağıma bir ses geldi: ‘Allah’ın rahmeti Onun üzerine olsun.’ Maşrık ile mağrib arası nurla doldu. Hattâ Rûm diyarının bazı saraylarını gördüm. Sonra Allah Resûlünü kucağıma alıp emzirmeye başladım. Üzerime öyle bir hâl geldi ki, vücudum titremeye başladı ve gözlerim karardı. Yavrucağı gözden kaybettim. Bir ses, ‘Nereye gitti?’ diye sordu. ‘Doğuya götürdüler’ diye cevap verildi.”

Kur’an-ı Kerim’e göre: Hz. Muhammed’in soyu, büyük peygamberlerden Hz. İsmail ve Hz. İbrâhim’e dayanır (Hacc: 78; Bakara: 127-151; Sâf: 6, İnşirah: 1).

Alevî Bektaşî ibadetlerinin başlangıcında, Şah Hatâî’nin ifadeleriyle Hz. Muhammed’in kutlu doğumu şöyle anlatılır:

Şu âleme bir nûr doğdu
Muhammed doğduğu gece
Yeşil kandilden nûr indi
Muhammed doğduğu gece

Muhammed anadan düştü
Kâfirler aklı şaştı
Bin kilise yere geçti
Muhammed doğduğu gece

Anda göbeği kesildi
Gözüne sürme çekildi
İsmi Muhammed okundu
Muhammed doğduğu gece

Ağlayan uşak avındı
Doğuran ana sevindi
Kâfirler îmâna geldi
Muhammed doğduğu gece

Hûri kızları geldiler
Muhammed dinin sordular
Nurdan kundağa sardılar
Muhammed doğduğu gece

Muhammed kalktı oturdu
Ali hizmetin yetürdü
Yer gök salavât getürdü
Muhammed doğduğu gece

Melekler hâzır hepisi
Doldu Muhammed tapusu
Açıldı cennet kapusu
Muhammed doğduğu gece

Şah Hatâyî’m der dervişler
Sağ olsun cümle kardeşler
Secdeye indi ağaçlar
Muhammed doğduğu gece

(Allahümme salli ala Muhammed ve ala âli Muhammed)

Hz. Muhammed’in burada yaptığı konuşmada Ali bin Talib’i “Velayet” makamına atadığına inanılır.

Gadir-i Hum Bayramı, Ehl-i Beyt’e bağlı Müslümanlar tarafından Zilhicce Ayı’nın 18. günü (17 Mart) kutlanır.

Hz. Peygamber Veda haccı dönüşü (18 Zilhicce 10 / 17 Mart 632), aslında dinlenmeye elverişli bir yer olmadığı halde önemli bir hususu bildirmek maksadıyla burada konaklamış, bu sırada, kendisine indirilen her vahyi tebliğ etmesini emreden, bunu yapmadığı takdirde elçilik görevini yerine getirmiş sayılmayacağını belirten âyet (el-Mâide 5/67) nâzil olmuştur.

Resûl-i Ekrem, kafilenin önde giden ve geride kalan bütün fertlerinin toplanmasını istemiş, herkes geldikten sonra öğle namazını kıldırmış ve arkasından yeni gelen âyeti tebliğ ederek bir konuşma yapmıştır.

Hz. Peygamber bu konuşmasında dünyaya veda etme zamanının yaklaştığına işaret ederek risâlet görevini yerine getirip getirmediği hakkındaki kanaatlerini ashabına sormuş, olumlu cevap aldıktan sonra ashabının Allah’a ve âhiret gününe olan imanını yeniden ikrar ettirmiş ve ardından “sekaleyn hadisi” diye meşhur olan sözlerini söylemiştir: “Size paha biçilmez iki şey bırakıyorum: Allah’ın kitabını ve Ehl-i beytimi... Benden sonra bunlara sarılırsanız asla sapıklığa düşmezsiniz.”

Resûl-i Ekrem konuşmasını bitirdikten sonra Hz. Ali’yi sağ tarafına almış, elini tutup kaldırmış ve şöyle demiş: “Ben kimin mevlâsı isem Ali de onun mevlâsıdır. Allahım, onu seveni sev, ona düşman olana düşman ol!”

Gadîr-i Hum olayı Ahmed b. Hanbel, Müslim, İbn Mâce ve Hâkim en-Nîsâbûrî gibi Sünnî muhaddislerin naklettikleri hadislerde de geçmektedir.

Ahmed b. Hanbel’in naklettiği rivayete göre Hz. Peygamber bir sefer esnasında Gadîr-i Hum denilen yerde konaklamış, öğle namazını kıldırdıktan sonra Hz. Ali’nin elinden tutup, “Ben kimin mevlâsı isem Ali de onun mevlâsıdır. Allahım, ona dost olana sen de dost ol, ona düşman olana sen de düşman ol!” dedikten sonra Hz. Ömer Hz. Ali ile karşılaşmış ve, “Ey Ali! Sen her müminin mevlâsı oldun” diyerek onu tebrik etmiştir (Müsned, IV, 281).

Aynı konuda başka bir rivayet nakleden Ahmed b. Hanbel, hadisin sonunda “Allahım, ona dost olana sen de dost ol, düşmanlık yapana da düşmanlık yap!” şeklinde yer alan kısmın hadise sonradan ilâve edildiğini söyler (a.g.e., I, 152).

Müslim’in rivayetinde ise Resûl-i Ekrem’in, Mekke ile Medine arasındaki Hum adı verilen bir mevkide yaptığı konuşmada ölümünün yaklaştığına işaret ettiği, ashabına Allah’ın kitabını ve Ehl-i beytini (sekaleyn) bıraktığını belirttikten sonra Allah’ın kitabına sarılmalarını tavsiye ettiği ve Ehl-i beyti konusunda onlara Allah’ı hatırlattığı nakledilmiştir (Müslim, “Feżâiʾlü’ṣ-ṣaḥâbe”, 36).

İbn Mâce (“Muḳaddime”, 11) ve Hâkim en-Nîsâbûrî de (el-Müstedrek, III, 109) benzer rivayetleri kaydetmişlerdir.

Daha sonra Ya‘kūbî, İbn Kesîr ve Süyûtî gibi müteahhir dönem âlimleri bu rivayetlere eserlerinde yer vermişlerdir.

Gadîr-i Hum İslâm alemine kutlu olsun!

Ocak ayından Şubat ayının sonuna kadar süren Hızır ayında, Alevî Bektaşîler arınma, Allah sevgisini yüceltmeye yönelik ibadetler yanında, paylaşma ve dayanışmayı önemseyen ritüeller meydana getirmişlerdir.

Alevî - Bektaşî inancında “Hızır” önemli bir yer tutar ve günlük hayatta sürekli kullanılan sözcüklerin başında yer alır.

Hızır’ın uğradığı yerlere, bolluk ve bereket getirdiğine, dertlere derman, hastalara şifa olduğuna ve aynı zamanda uğurun ve kısmetin sembolü olduğuna inanılır.

Hızır ayında üç gün oruç tutulur, orucun sonunda Hızır kurbanı kesilir, lokma olarak pay edilir ve Hızır Cemi yürütülür.

Kimi yörelerde Hızır ayı boyunca her perşembe öncesindeki 3 gün oruç tutulur. Velayet günü olan perşembe Alevî Bektaşîler için kutsaldır. Kurbanlar o gün kesilir ve lokmalar o gün dağıtılır.

Alevî – Bektaşî inancına göre, Hızır ve İlyas Aleyhisselam ve Zülkarneyn ile birlikte Ab-ı Hayat suyunu aramaya çıkarlar. Hızır ve İlyas bu suyun kaynağını bulup içmişler ve ölümsüzlüğe ermişlerdir.

HIZIR KİMDİR?

Hızır sözcüğü, Arapça’da “El hazır, Al Hızır” olarak geçmekte ve yeşillik anlamına gelmektedir. Çünkü Hızır’ın oturduğu ve/veya ayağını bastığı yerlerin yeşerdiğine inanılır.

Hızır Alevî Bektaşîlerde ak sakallı, boz atı olan, derviş sıfatlı, dede simalı bir mürşid-î kâmildir.

Alevî Bektaşî inancına göre, Hızır Allah’ın ilmi olan ilm-i ledün’e sahiptir.

Hızır, Allah’ın dört büyük peygamberinden biri olan Hz. Musa’ya yardım etmiş, darda kaldığında ona rehberlik yapmıştır.

Nuh Peygamber’in gemisi fırtınaya tutulunca, halk feryat edip “yetiş ya Hızır, bizi kurtar” diyerek dua etmiştir.

KİMSESİZLERİN KİMSESİ: HIZIR

Hızır, karada, İlyas denizlerde zor durumda olanlara yardım etmektedir.

“Yetiş ya Hızır” diyenlerin carına yetişir, bizlerin de carına, imdadına yetişir.

Hızır; halk inanışında umudun, geleceğin, kimsesizliğin simgesidir.

Hızır ermiştir, derviştir, kurtarıcıdır.

Dara düşen canların yardımcısıdır.

Yolda kalmışların rehberidir.

Kötülerin ve kötülüklerin cezalandırıcısıdır.

Hızır yoksul ve garibin, kimsesiz, öksüz ve yetimin sesidir.

Ölümsüzlük suyu içmiştir, ilahî nurdur.

ALEVÎ BEKTAŞÎLERDE HIZIR

Ahmet Yesevi’den Pir Sultan Abdal’a, Hacı Bektaş Velî’den Şah İsmail Hatâî’ye, Abdal Musa Sultan’dan Seyyid İmadeddin Nesimî’ye tüm Alevî Bektaşî erenlerinin dilinde ve öğütlerinde “Boz atlı Hızır” darda olan müminlerin carına yetişen bir evliya olarak anlatılır.

Ahmet Yesevî Hızır’ı şöyle anlatır:

“Vahşi gibi çöller içinde eyler vatan;
Sahralarda yoldaşları karga ve çaylak;
Hacet değil âşıklara bağ ve çemen;
Hızır İlyas yoldaş kılıp yürür olur.”

Hacı Bektaş Veli Vilayetnemesi’nde Hızır ile ilgili yer alan şu menkıbe Alevi-Bektaşi inanç evrenindeki yerini netleştirmektedir.

“Hünkâr’a, bir gün, ikindi üstü, güler yüzlü, tatlı özlü, Alevi saçlı, yeşil elbiseli bir aziz geldi. Boz bir ata binmişti. Saru İsmail karşıladı, atını tuttu. O zat, teklifsizce doğru “Kızılca Halvet” e yöneldi. İçeri girdi. Saru İsmail, acaba bu atını tuttuğum er kim ola, şimdiye dek bunun gibi nurlu, yüzü güzel ve heybetli er görmedim diye düşünceye daldı. O sırada halifelerden biri geldi. İsmail, tut şu atı diye atı ona verdi, Kızılca Halvet’in kapısına vardı. Baktı ki o aziz, Hünkâr’ın karşısında oturmada. Tam bu esnada Hünkâr, ne yapalım Hızır’ım diyordu, Ulu Tanrı seni bu işe koşmuş. Tanrı kullarını zordan kurtarman gerek; şimdicek Karadeniz’de bir gemi batmak üzere seni çağırdılar; sohbetine müştakız amma ne çare, tez dur, medetlerine eriş, Tanrı izin verirse gene müşerref oluruz.

Hızır peygamber, hemen kalktı, Saru İsmail, dışarıda atı tuttu. Hızır, dışarı çıkınca İsmail, Hızır’ın üzengisini tuttu, öptü. Saru İsmail, baktı ki Hızır atını sıçrattığı gibi at, bir adımını Karaöyük’ün üstüne bastı, öbür adımda güneşle beraber dolundu, gözden kayboldu, yalnız karşıdan parıltısı göründü. Saru İsmail, vardı, gördüğünü anlattı, erenler şahı dedi, bu giden aziz kimdir? Hünkâr’a, kardeşimiz Hızır peygamberdir. Karadeniz de bir gemi, batmak üzere, oraya imdada koştu; onun yürüyüşü böyledir. dedi. Saru İsmail, Hızır’ı gördüğünde pek sevindi.”

Alevî Bektaşî tasavvuf edebiyatının zirvesi olarak görülen Yunus Emre ise, Divan’ında Hızır hakkında şöyle söyler:

“Yunus Emre bu dünyada iki kişi kalur dirler

Meger Hızır-İlyas ola ab-ı hayat içmiş gibi…

Şol Hızır’la şol İlyas ab-ı hayat içdiler

Bu birkaç gün içinde bunlar ölesi değil…”

Alevî Bektaşî edebiyatında Hızır’ın Hz. Ali yerine konulduğu örnekler de vardır:

“Zulmet deryasını nur edip gelen

Hızır-İlyas Şah-ı Merdan Ali’dir…

Hızır ile içen ab-ı hayatı

Hızır-İlyas Şah-ı Merdan Ali’dir…”

(ŞÜKRÜ METİN BABA)

“Bin bir adı vardır, bir adı Hızır

Her nerede çağırsan orada hazır

Ali’m padişahtır, Muhammed vezir

O fermanı yazan Ali değil mi?...”

(PÎR SULTAN ÂBDAL)

“Hatâî sözünün manisin verdi

Yar ile ettiği ahdinde durdu

Cebrail Musa’ya Hızır’a var dedi

Mürşid-i kâmile varmadan olmaz…”

(ŞAH İSMAİL HATÂÎ)

HIZIR ORUCU NEDİR?

Hızır orucu, Alevî Bektaşî inancında genellikle her yıl Şubat ayında başlayan ve 3 gün süren oruçtur.

Hızır’a adanan bu oruç ardından Hızır Cemi yapılır, oruç boyunca geleneksel olarak köylerde sazlar çalınır, deyişler söylenir ve Hızır peygamber ile ilgili hikâyeler anlatılır, oruç ardından kavrulmuş ve öğütülmüş buğday irmiğinden gavut isimli bir pilav pişirilip içine tereyağı dökülerek tüm komşularla birlikte dua edilerek yenir.

HIZIR ORUCU NE ZAMAN TUTULUR?

Hızır orucu, Alevî Bektaşî inancında genellikle her yıl Şubat ayının ikinci perşembe günü Hızır günüdür.

Bu yıl Hızır orucu 13-14-15 Şubat 2024 tarihleri arasında tutulacak.

Hızır orucu, üçüncü günü perşembeye gelecek şekilde, salı, çarşamba ve perşembe günleri tutulur.

HIZIR ORUCU NASIL TUTULUR?

Hızır Orucu içerisinde illere veya bölgelere farklılıklar gözükebilir.

Ancak geleneksel şekilde Hızır Orucu şu şekilde tutulur;

-Hızır orucu, 3 gün tutulur. Oruç tutan akşamdan niyet eder ve sahur etmeden ertesi gün akşam vakti gelene kadar oruç tutar. Alevî Bektaşîler oruç tutarken sahur yapmazlar.

-Hızır orucunun 3. gününde buğday taneleri ocak üzerinde kavrulur ve geleneğe göre taş değirmende öğütülmesi sağlanır. El değirmeni ile öğütülen buğday unu irmik büyüklüğündedir.

-Unu öğüttükten sonra bir araya toplanır ve tepsiye veya temiz bez parçası üzerine dökülür. Bir gece boyunca bekletilir. Evde bulunan genç kız ya da erkekler niyet edip uyuduktan sonra sabah kalkar ve bez üzerine bakar. Eğer unun üzerine izler varsa Hızır'ın uğradığına inanırlar ve dua ederler.

-Hazırlanan un akşam yemeğinde içine tereyağı katılarak helva yapılır gibi hazırlanır ve yenilir. Kalan kısmı ise komşulara dağıtılır.

-Maddi durumu iyi olan aileler daha sonra Pîrin dualarıyla kurban tığlanır. Tığlanan kurban Hızır Cemi’nde lokma olarak canlara pay edilir. 

ŞAH-I MERDAN ŞİR-İ YEZDAN HZ. ALİ KİMDİR?

Şah-ı Merdan Ali bin Ebî Talip, tam adıyla Ebü’l-Hasen Alî b. Ebî Tâlib el-Kureşî el-Hâşimî Hicret’ten 23 yıl önce, miladi 599-600 yıllarında Mekke'de dünyaya gelmiştir. Annesinin adı Fâtıma bint Esed’dir.

Tarihçiler, Ebu Talib ve Fatıma binti Esed’in evliliklerini, Haşimi bir kadın ve bir erkek arasında olan ilk evlilik olarak bilmişlerdir. Bu sebeple Hz. Ali (a.s) anne ve baba tarafından Haşimi olan ilk şahıstır.

Hz. Ali Kâbe’de doğan tek kişidir. Doğduğunda annesi ona Haydar, babası Ali ismini vermiştir. Haydar isminin küçüklüğünde annesi tarafından kendisine verilen bir lâkap olduğu da rivayet edilmektedir.

İslam Peygamberi Hz. Muhammed bin Abdullah’ın amcasının oğlu ve damadı, Hz. Fatıma’nın eşi, 12 İmamların (a.s) ced ve babalarıdır.

HZ. MUHAMMED’İN MÜSAHİBİ HZ. ALİ

Hz. Ali İslâm Peygamberi’nin terbiyesinde büyümüş, onun dizinin dibinde bir çocukluk geçirmiştir. Beş veya altı yaşlarında Hz. Muhammed’in himayesine giren Hz. Ali’nin tam olarak kaç yaşında Allah Rasulü’nün yanından ayrıldığı belli değildir. Yaygın kanaat, hicrete kadar Hz. Peygamber’in himayesinde kaldığı şeklindedir. Bununla birlikte, bu sürecin Hz. Fatıma ile evliliğine kadar olduğu da zikredilmektedir.

Hz. Muhammed’e iman eden ilk kişidir. Hz.Peygamber, kendikardeşlik akdini, yani müsahipliğini Hz. Ali ile okumuştur. Rivayete göre Hz. Peygamber herkesi birisiyle kardeşleştirmiş, yalnız Hz. Ali kalmış ve gözleri yaşlı bir şekilde Allah Rasûlü’nün huzuruna çıkmıştı. Bunun üzerine, Hz. Peygamber onu kendisiyle kardeş (müsahip) ilan ederek, onurlandırmıştır.

HAKKINDA AYET İNDİRİLEN KİŞİ HZ. ALİ

Hz. Ali, Peygamber'in yatağına ölümü göze alıp yattığında, “İnsanlardan öyleleri vardır ki, Allah rızasına nail olmak için kendini feda eder, Allah rızasını alır. Allah kullarını esirger” (Bakara, 207) methiyesine ulaşandır.

Hz. Ali, İslâm Peygamberi Muhammed’in ardından Medine'ye giderken, hakkında, “Onlar, ayakta, otururken ve yanları üzere yatarken Allah'ı zikrederler, göklerin yerin yaradılışı hakkında derin düşünürler” (Al-i İmran, 191) ayeti nazil olan kişidir.

Ali b. EbuTalib, Hz. Peygamber'in emri ile katılmadığı Tebuk Savaşı hariç Hz. Peygamber'in tüm savaşlarına katılmış ve İslam’ın en cesur ve onur duyulan komutanı olmuştur.

HZ. ALİ’NİN HZ. FATIMA İLE EVLENMESİ

Rivayetlere göre Ali Hz. Fatıma’yı istemek için Peygamber’in yanına gelince çok heyecanlanmış, tek kelime edememiş, Allah Rasûlü’nün niyetini anlayıp, “Fatıma için mi geldin” suali üzerine evet diyebilmiştir.

Bedir savaşından sonra, Hz. Ali 25 yaşında Hz. Muhammed’in biricik kızı Hz. Fatıma ile evlendi. Nikahlarını da Hz. Muhammed kıymıştır.

Hz. Ali Hz. Fatıma hayatta olduğu müddetçe başka birisiyle evlenmemiştir. Hz. Fatıma ile Hasan, Hüseyin, Muhassin isimli oğulları ve Zeyneb, Ümmü Gülsüm adlı iki kızları olmuştur.

HZ. ALİ’NİN LÂKAPLARI

Hz. Peygamber tarafından Hz. Ali’ye Ebu Turab (Toprağın babası) lakabı verilmiştir. Ebû Turab dışında el- Murteza ve Esedullahi’l-Galib de Hz. Ali’ye nispet edilen lakaplardandır. Murtaza Allah’ın razı olduğu kişi manasına gelir. Esedullahi’l- Galib ise savaşlardaki cesareti, yiğitliği sebebiyle kendisine nispet edilmiştir.

Aynı zamanda Hz. Ali çocukken dahi puta tapmadığı için, daha sonraları “Kerramallahu vecheh” (Allah onun yüzünü şereflendirsin) duasıyla anılmıştır.

Tasavvuf dairesinde ise, Hz. Ali’ye  “Şâh-ı Velâyet” ve “Sultânü’l-Evliyâ” ile zulüm ve haksızlıklar karşısında geri adım atmaması sebebiyle Haydar-ı Kerrar, Kur’an-ı Natık, Seyfullah gibi lâkaplar da kullanılmıştır.

Uhud savaşında gösterdiği kahramanlıkların neticesi olarak “La Seyfe illa zulfigar, la feta illa Ali” cümlesinin Cebrail tarafından bu savaşta Hz. Ali’nin methi için söylendiği kabul edilir.

HZ. ALİ’NİN VELAYETİ

Hz. Peygamber son hac görevinden sonra Hakk Tealâ’nın Tebliğ ayetindeki emri ile halkın Gadir-i Hum bölgesinde toplanmalarını istedi.

Sonra Gadir hutbesini okuyup, İmam Ali’nin elini kaldırarak, şöyle buyurdu:

“Ben kimin mevlâsı isem, Ali de onun mevlâsıdır. Allah’ım onu sevenleri sev ve ona düşman olanlara düşman ol.”

Bu hutbeden sonra Ömer b. Hattab gibi kimi sahabeler İmam Ali’yi kutladılar ve ona “Emir’ül Müminin” lakabıyla hitap ettiler.

Kur’an ve hadis konusundaki derin ilminden dolayı hem Halife Ebubekir’in hem de Ömer’in özellikle fıkhi meselelerde fikrine müracaat ettikleri Hazreti Ali'nin, Peygamber'in Mekke'den Medine'ye hicret ettiği günün İslam tarihi için başlangıç kabul edilmesine dair teklifi de kabul edildi.

İSLÂM BİLGİSİ VE İMANIN KAYNAĞI HZ. ALİ

Bütün İslâm kaynakları, Hazreti Ali'nin, Müslümanlar arasındaki ilim, takva, ihlas, samimiyet, fedakarlık, şefkat, kahramanlık gibi yüksek ahlaki ve insani vasıflar bakımından kimseyle karşılaştırılamayacak müstesna bir makama sahip bulunduğunu, Kur’an ve sünneti en iyi bilenlerden biri olduğunu ittifakla belirtir.

Hazreti Ali, Kur’an-ı Kerim konusundaki derin bilgisinden faydalanmak isteyenleri kendisine soru sormaya teşvik eder, ayetlerin nerede ve ne zaman nazil olduğunu çok iyi bilirdi.  Kur’an bilgisinin eşsizliği nedeniyle kendisine Kur’an-ı Natık, yani konuşan Kur’an denilmiştir.

İslam toplumunda ilk bilimsel çalışmalar O’nun döneminde başlamıştır. Bu amaçla Hz. Ali’nin bir bilim bakanlığı kurduğu da belirtilmektedir.

HZ. ALİ’NİN ŞEHİT EDİLMESİ

Hz. Ali sabah erkenden insanları ibadete davet etmek için mescidin bahçesine çıktığı sırada İbn Mülcem zehirli bir hançerle Allah’ın aslanı, adaletin ve bilgeliğin simgesi, yiğitlerin serveri, Ali b. Ebî Talib’i yaralamış, Müminlerin Emiri aldığı yaranın tesiriyle iki gün sonra 19 veya 21 Ramazan 40’ta (26 veya 28 Ocak 661)’de vefat etmiştir.

26 Ocak 2024 Cuma günü için Diyanet İşleri Başkanlığı, Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan hutbede Hz. Ali’nin şehadetine yer verilmedi.

ALEVİLER VE HZ. ALİ

Hz. Peygamber’in vefatının ardından ortaya çıkan ve üçüncü halifenin öldürülmesinden sonra da şiddetlenen hilâfet münakaşalarında Ali tarafını tutanlara el-Aleviyye veya şîatü Alî (Ali’ye bağlı olanlar, Ali taraftarları) deniliyordu.

Emevîler’in son dönemlerinden itibaren Hz. Ali’nin soyundan gelenler, özellikle Hasan ve Hüseyin’in neslinden olanlar için şerif, seyyid, emîr gibi lakaplar yanında, “Ali’ye mensup” anlamına gelen Alevî nisbesi de kullanılmaya başlamış zamanla, İslâm içi ihtilaflarda Hz. Ali’ye taraf olan inanç sahiplerinin topluluk ismi olarak kullanılan genel bir tanımlamaya dönüşmüştür.

Hz. Ali’ye duyulan sevgi ve bağlılık, Alevî Bektaşî yolunun özüdür, temelidir. Hz. Ali, Alevi inanç toplumunda en üst mürşid makamındaki kişi olarak değerlendirilir.

Alevî Bektaşî yolunun kurucusu Hacı Bektaş Velî ve Alevî Bektaşî ocaklarının kurucu dedelerinin soyları da Ehl-i Beyt evlâtları üzerinden Hz. Ali’ye bağlanır.

Hz. Muhammed’in “Ali’yi seven beni sever, beni seven Allah’ı sever” hadisine uygun olarak, Alevîler, Hz. Ali bağlılığını İslâm inancına itikadın en yüksek işareti olarak değerlendirirler.

Bu noktada “tevelle ve teberra”, yani; Ehl-i Beyt’e dost olanlarla dost olmak, düşman olanlarla ayrı durmak ilkesi, Alevîlerin iman ve itikad dairesinde en hassas olduğu ilkelerden birisidir.

Yer yoğiken, gök yoğiken var olan,
Arş yüzünde kandildeki nûr olan,
Gahi merkez olup, gahi yer olan,
Ali’dir ki, Şah-ı Merdan Ali’dir.

HZ. ALİ’NİN SÖZLERİNDEN BAZILARI

“Sen ey insan, apaçık bir kitapsın. Öyle bir kitap ki, harfleriyle yüreğin okunur.”

“İki şey vardır ki, sonu bulunmaz: Bilgi ve akıl.”

“Bilgin ölü olsa da diridir. Cahil diri olsa da ölüdür.”

“Sana karşı kusurlu davranan kişi bağışlamanı dilerse bağışla. Çünkü, Allah’ın iyilikleri onun kötülüklerinden çok daha büyük olcaktır.”

“Eğer yoksullaşırsan, yoksulluğunu gönül varsıllığı ile tedavi et.”

“Sırrı erdemli insanlardan başkasına verme. Zira o sır yanlızca erdemli insanlarda sır olarak kalabilir.”

“Başkalarının sırrı sana emanet edilirse, onlara sahip çık. Dostlarının ayıplarını görürsen, üstünü ört ve sakla.”

“Yerilen aşağılık kişiler, saygınlık döşeklerine oturacak olursa biz, ayağa kalkarız.”

“Zulme ve zalime boyun eğen kimse, hem hakkından olur hem de şerefini yitirir.”

“Akıl gibi mal, iyi huy gibi dost, edep gibi miras, ilim gibi şeref bulunmaz.”

“Dert ve sıkıntının şiddetine sabır göster. Zirra onun da sonu gelecektir. Bil ki sabır, asalet derecesidir.”

“Özgür insan tarafından yapıldığında iyilik, bir Nisan yağmuru damlasının sedef kabuğunda inciye dönüşmesi gibidir. Tutsaklığı babadan devralanlar içinse, yılların ağzındaki zehir gibidir.”

“Emrin altında bulunanlar için yüreğinde muhabbet, merhamet duyguları ve lutuf eğilimleri besle. Sakın çaresizlerin başında, kendilerini yutmayı ganimet bilen yırtıcı bir canavar kesilme. Çünkü, onlar iki sınıftır; Ya dinden kardeşin, ya da yaradılıştan eştir sana.”

“Ne kötüdür haram yemek; zulmün en kötüsüyse zayıfa zulmetmek...”

“Sana sert davranana karşı yumuşak ol. Belki o da yumuşar. Düşmanına üstünlükle muamele et ve onu bağışla.”

“Konuğuna gücün yettiğince ikramda bulun. Öyle ki, ona saygıdan seni mirasçı saysınlar.”

“İki tür insan vardır; Bilen ve dinleyen. Diğerleri ise yaramaz çökeltilerdir.”

“Bilim insanın güzelliğidir. Onu kazanmak için gayret göster. Onu kazan ki, kahrıyla yaşayan bir insan olma.”

Hazreti Muhammed’in soyunu devam ettiren kızı Ümmü'l-Haseneyn Fatıma bint Muhammed ez-Zehra, Mekke’de doğdu.

Ebu Basir, İmam Cafer-i Sadık’tan şöyle rivayet eder: “Fatıma, Peygamberimizin (s.a.v) doğumunun (milâdının) kırk beşinci senesinin cemaziyelahir ayının yirminci gününde dünyaya geldi. Mekke’de sekiz yıl, Medine’de ise on yıl kaldı. Babasının ölümünden yetmiş beş gün sonra, hicretin on birinci senesinin cemaziyel-ahir ayının üçüncü gününe denk gelen salı günü vefat etti.”

İmam Rıza (a.s) babalarından aktarıldığını belirterek Resulullah (s.a.a)’in şöyle buyurduğunu söylemişti:

“Miraca gittiğimde Cebrail (a.s) elimden tutup beni cennete götürdü, cennet hurmasından bana verdi, ben de onu yedim. O hurma benim sırtımda nütfeye dönüştü.

Yeryüzüne döndüğümde Hatice’yle birlikte olduk, O Fatıma’ya hamile oldu. Binaenaleyh Fatıma insan şeklinde olan bir huridir. Cennetin kokusunu özlediğimde kızım Fatıma’yı kokluyorum.”

HAZRETİ FATIMA'NIN LAKAPLARI

Hazreti Muhammed’in, kendisini çok sevmesi dolayısıyla “babasının annesi” anlamına gelen “Ümmü Ebiha” ismiyle seslendiği Hazreti Fâtıma, “Beyaz, parlak ve aydınlık yüzlü kadın” anlamına gelen Zehra ve “iffetli ve namuslu kadın” anlamına gelen Betül ismiyle de anılıyordu.

Kur'ân onu Kevser diye isimlendirir. Bunun nedeni de Hz. Peygamber’in (s.a.v) soyunun onun aracılığıyla devam etmesidir. Öte yandan, Allah’ın, Resul’üne verdiği çok hayrın en önemli göstergelerinden de biridir. Nitekim Kevser Suresi’nde buna değinilir.

Hz. Fâtıma’nın bir lakabı “Raziye”, bir diğeri de “​​​​​​​Merziyye”dir. Çünkü o, kendisi için takdir edilen dünyanın acılarına, zorluklarına, musibetlerine ve bunlardan dolayı alacağı sevaba razıydı.

Her türlü kirden ve pislikten arındığı için, kendisine Tahire lakabı verilmişti. Nitekim Kur’ân-ı Kerim Tathir Ayeti’nde onun her türlü kirden temizlenmiş olduğuna tanıklık etmiştir.

Yüce Allah, Ahzab suresinin 33. Ayetinde şöyle der: “Ey Ehl-i Beyt! Gerçekten de Allah sizden her çeşit pisliği, suçu gidermek ve sizi tertemiz bir hale getirmek diler.” 

Bu ayetin Ehl-i Aba (Ashab-ı Kisa) üzerine geldiğini Hz Muhammed de tasdik etmiştir: “Bu ayet, beş kişi hakkında nazil olmuştur. Yani ben, Ali, Hasan, Hüseyin, ve Fatıma hakkında.”

​​​​​​​

HAZRETİ FATIMA'NIN ÇOCUKLUĞU

Çok iyi bir çocuk olan ve ömrü boyunca babasının terbiyesiyle yetişen Hazreti Fâtıma, küçük yaşta olmasına rağmen, Hazreti Muhammed’e Mekke döneminde eziyet edenlere karşı mücadele ediyordu.

Hazreti Fâtıma’nın çocukluk dönemi baştan ayağa Müslümanlar için imtihan ve işkencelerin olduğu bir dönemdir. Bu devre, kuru ve yakıcı Şi’b-i Ebi Talib deresindeki açlık, susuzluk ve acılarla geçen; ayrıca ekonomik ve sosyal abluka ile muhasaranın olduğu bir devredir. Bu vakitler aynı zamanda Hz. Fatıma’nın (s.a) azizlerini kaybettiği vakitlerdir. Annesi Hz. Hatice (s.a) ve aynı şekilde Hz. Peygamber'in (s.a.a) en önemli hamisi olan amcası Ebu Talib’in (a.s) hayatlarını kaybettiği dönemlerdir.

Hz. Muhammed ona “​​​​​​​Ümmü Ebîha” yani “Babasının Anası” lakabını takması, onun değerine, saygınlığına yönelik bir işaretti. Çünkü, Peygamberimiz (s.a.v), hiç kimseyi onu sevdiği kadar sevmiyordu. Hiç kimse Peygamber (s.a.v) yanında onun derecesine ve konumuna yetişememiştir. Hz. Peygamber (s.a.v), ona, evlâdın annesine yaptığı muamelenin aynısını yapıyordu. Nitekim o da, Hz. Peygamber'e (s.a.v) annenin evlâdına davrandığı gibi davranıyordu. Çünkü Peygamber'i (s.a.v) kucaklıyor, yaralarını sarıyor ve acılarını hafifletiyordu.

Kadınlardan en çok onu sevdiğini söyleyen Resûl-i Ekrem, “Fâtıma benim bir parçamdır, onu sevindiren beni sevindirmiş, onu üzen de beni üzmüş olur” buyurmuştur.

HAZRETİ FATIMA'NIN EVLİLİĞİ

Hazreti Fâtıma, Şah-ı Velayet Hazreti Ali ile evlendiğinde, evlerinde üç minder, saçaklı halı, içi hurma lifiyle doldurulmuş bir yastık, iki el değirmeni, su kabı, topraktan yapılmış testi, meşinden yapılmış su bardağı, elek, havlu, tabaklanmamış koç postu, tüyü dökülmüş kilim, hurma yaprağından örülmüş sedir, iki yemen işi elbise ve bir kadife yorgan bulunuyordu.

Bu evlilikten Şubat 625’te Hasan, Ocak 626’da Hüseyin ve daha sonraki yıllarda küçük yaşta ölen Muhassin ile Ümmü Külsüm ve Zeyneb isimli çocukları dünyaya gelen Hazreti Fâtıma, Uhud Gazvesi’nde 10 kadınla birlikte gazilere yiyecek ve su taşıdı, aynı zamanda yaralıları tedavi etti.

Hazreti Fâtıma, hayatı boyunca sade yaşantısı, gösteriş ile israftan kaçınması, haya ve edebi, temsiliyet, muhabbet, merhamet, adalet ve sabır üzerine inşa ettiği anneliğiyle mümin kadınlara örnek oldu.

İmam Hasan (a.s) da annesi hakkında şöyle diyor:

“Cuma gecesi annem Fatıma (a.s) mihrapta durup ibadete koyulmuştu, şafak atıncaya kadar hep rüku ve secde halindeydi; mümin erkek ve kadınların ismini zikredip onlar için çok dua ettiğini, fakat kendisi için Allah’tan bir şey istemediğini gördüm. Bunun üzerine anneme; “Ey anne! Neden diğerlerine dua ettiğin gibi kendin için de dua etmiyorsun?” dedim. Buyurdular ki: “Evladım! Önce komşu sonra insanın kendisi.”

BABASININ HAKK'A YÜRÜMESİ

Hazreti Muhammed, Hazreti Fâtıma’ya, vefat etmeden önce, hastalandığı sırada “Kur'an-ı Kerim'i Cebrail Aleyhisselam ile her yıl bir kez birbirlerine okuduklarını, o yıl Cebrail'in aynı amaçla iki defa geldiğini, bu durumun ise vefatının yaklaştığına işaret olduğunu” söyledi.

Bunun üzerine Hazreti Fâtıma ağlamaya başlayınca, Hazreti Muhammed’in, “ailesinden kendisine önce onun kavuşacağını ve mümin kadınların hanımefendisi olduğunu” söylemesi üzerine de gülüp sevindi.

Hazreti Muhammed’in ölümünden 5,5 ay sonra Medine’de 22 Kasım 632’de vefat eden Hazreti Fâtıma’nın cenazesi, vasiyeti üzerine tabutla taşınarak, gece Cennetül-Baki Kabristanı’na defnedildi.

Hazreti Muhammed ve Ehl-i Beyt’inden bahseden birçok manzum ve mensur eserde Fâtıma’nın adı ve vasıfları sık sık anıldı. Anadolu’da kadınların “Fatma/Fadime Ana” olarak andıkları Fâtıma, uğur ve bereketin timsali sayıldı.

Yerde, gökte, mekânda, zamanda Hakla duran o imamın zati, iç ve dış temizliğiyle vasıflanmak vaciptir.

Çünkü küfürden, ikiyüzlülükten kurtulmuştur, temizdir...

Onun konağı birlik âlemidir.

Dünyevî ve beşerî sıfatlardan dışarıdır.

O, insanın hakikati ve canı gibiydi.

Her şey fânidir, fakat can yaşar, ölmez.

Onun hareketi kendinden diri olan ezeli varlıktandır.

Beka çevresinde döner dolaşır, yaratıkları yaratanın zati gibi o bakîdir.

Hakk'ın yüksek sıfatları Ali'nin vasfıdır.

Hakkın sıfatları zaten ayrı değildir.

O, Tanrının zatine yapışmış, o olmuştur.

Hani duyduğun lâhûtun o gizli hazinesi yok mu; işte o odur.

Çünkü o, haktan hakla görünmüştür.

O hazinenin nakdi, tükenmez ilimdi.

İşte o ilimden maksût, Yüce Ali'dir.

Hakkın hikmetini ondan başka kimse bilmez.

Zira o hakîmdir, her şeyin bilginidir.

İptidasız evvel o idi, sonsuz âhir de o olur.

Peygamberlere yardım eden o idi, velilerin gören gözü de hakikaten odur.

Yüzünün nurlu parıltısı, kendi ziyasından bir güneş yarattı.

O, Hakk iledir; Hakk ondan görünür. Hakk'a ki, o Hakk ile ebedidir.

Âdem'in toprağı onun nurundan idi.

O sebeple meleklerin tacı oldu; Allah'ın isimleri ondan belirdi.

O temiz ve yüce imamın ilmi sayesinde, Âdem her şeyi anladı.

O nur tek olan yaradanın nuru olduğu içindir ki, melekût onun huzurunda secde ettiler.

Evet, muhakkak ki, Âdem, o imamın nuru ile bütün ilâhi isimleri bildi...

Şit, kendinde Ali'nin nurunu gördü ve yüksek âlemi öğrendi.

Nuh, kendini yüksek menzile ulaştırıncaya kadar, istediğini hep ondan buldu.

Gene ondandır ki kurtuluşa eren Nuh, dehirde gayret tufanını buldu da belâdan kurtulmuş oldu.

Halil Peygamber, dostlukla onu andı da, ateş ona al lâle oldu.

Nemrut’un ateşi, o Allah'ın dostuna hep gül, nesrin, lâle oldu.

Gene o idi ki, keyfiyle kendi koyununu İsmail'e kurban etti.

Yûsuf, kuyuda onu andı da o saltanat mülkünü süsleyen tahtı buldu.

Yakup, onun önünde bir çok inledi de Yûsuf'un kokusunu alıp gözleri açıldı.

İmran'ın oğlu Mûsa, onun nurunu gördü de uzun geceler hayran kaldı.

Kırk gece kendinden geçti; kavuşma ve görüşme zevkine daldı.

Sonra dedi ki: Ya rabbi! Bana bu lütfundan bir âlâmet ver.

Hakk ona: İşte sana Yed-i Beyza (Nurlu el)'i verdim, dedi.

O, şeriatta ilim şehrinin kapısıdır.

Hakikatte ise iki cihanın beyidir.

İki cihanın sultanı Muhammed, Hakk'a yakınlık gecesinde, Allah'a kavuşmanın harem yerinde onun sırrın gördü.

Ali'nin nutkunu, Ali'den dinledi.

Ali ile birleşilen o yerde Ali'den başkası bulunmaz. (1)

Allah yolunda gidenler isteyicidirler; Ali istenilendir.

Söyleyenler söylerler, susarlar. O susmaz söyler.

Ebedî ilim, onun göğsünde parlayıp göründü.

Vahyolunanların sırlarını, o hakikat olarak bildi ve bildirdi.

Ümmetlere haykırdı: “Allah yolunda Ali, sizin kılavuzunuzdur.”

Allah'a içi doğru olanlar yüzlerini ona çevirmişlerdir.

Zira o şahtır, doğru yolu gösterendir, efendidir...

O, bütün peygamberlerin sırrında idi.

Cenabı Mustafa: “ Benimle açıkça beraber bulundu” dedi.(2)

Dinde evvel, âhir o idi. Allah ile içli, dışlı o idi...

İşte bunları söyledim ki, bu yüksek mananın nüktesini öğrensin de yüksek velâyete eresin.

Sence apaçık bilinsin ki, hakkıyla yüce olan odur.

Ey efendi! Benimle boşuna kavga etme, bu böyledir.

Hakikat budur ki, hepimiz zerreyiz, güneş odur.

Biz hepimiz damlayız, deniz odur.

Ey Şems-i din, mâdem ki sen aşıksın, Mevlâna için aşkta canını feda et ki, canın canâne kavuşsun ve aşkta ulaştırıcı kılavuz olsun.

(Divan-ı Kebir’ den Seçme Şiirler c.1, s.3,4,5 – Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları – Şark İslam Klasikleri 15)

Cihan var oldukça Ali var olur

Cihan var olurken de Ali vardı.

Cihanın temeli suret buluncaya kadar var olan Ali idi.

Yer resmedilinceye, zaman husule gelinceye kadar var olan Ali idi.

Veli, vasiy olan Şah Ali, cömertliğin, keremin, bağışın Sultani Ali idi.

Ali'den ötürü melekler Âdem’ e secde ettiler.

Âdem bir kıble gibi idi, secde olunan Ali idi.

Âdem de, Şit de, Eyyup da, İdris de, Yûsuf da, Yûnus da, Hûd da, Mûsa da, İsa da, İlyas da, Salih de, Dâvut da Ali idi.

Nefsin tamamından ötürü cihan sofrası üzerinde elini bulaştırmayan kahraman aslan Ali idi.

Kur'an' ın yer yer ayetlerinde Tanrının ismetini vasıf ile övdüğü Kur'an sırlarının kâşifi Ali idi.

Kapısının toprağı kadir ve kıymette Arşın semasından daha ileri geçen, o durmadan hakka secde eden ârif Ali idi.

İslam yolunda iş düzelmedikçe , durup dinlenmeyen o şerefli, vakarlı Şah Ali idi.

Hayber kalesinin kapısını bir hamlede koparıp açan o kaleler fatihi Ali idi.

Âfaka her bakışımda gördüm ki, yakîn yüzünden her varlıkta var olan Ali idi.

Bu küfür olmaz, küfür olan söz bu değildir.

Cihan var oldukça Ali var olur, cihan var olurken de Ali vardı.

Tebriz'in Şems-ül Hakkı cihanın gizli ve açık sırlarından her ne gösterdinse hepsi de Ali idi.

(Divan-ı Kebir’ den Seçme Şiirler c.2, s.156-157 Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları – Şark İslam Klasikleri 15)

ATIFLAR:

1- Çünkü, Tanrı Kuran’da kendini Ali diye vasfediyor.

2- “Tanrı, Ali’yi her peygamberle gizli gönderdi, benimle ise açık gönderdi.” Hadisi Şerifinden alınmıştır.

Mevlid kandili Hz. Peygamber’in doğumu münasebetiyle kutlanır. Mevlid kutlamalarını ilk başlatan kişinin Hicrî 604 yılında, Selahaddin Eyyubî’nin eniştesi ve Erbil atabeği Melik Muzafferüddin Gökbörü (ö. 630/1233) olduğu kabul edilir.

Üç ayların ilk cuma gecesine rağbet gösterip ihya etmeye başlanmasıyla, bu gecenin Regaib diye adlandırılmasında Hz. Peygamber’e izâfe edilen, fakat hadis âlimlerince mevzû olarak değerlendirilen rivayetin de etkisi olmuştur.

Receb ayında kutlanan diğer bir gece de Mi‘rac gecesidir. Mi‘rac müslümanlar için bir bayram, kutlanmaya lâyık bir olay haline gelmiştir.

Berat gecesi adını Allah’ın günahkârları affetmesinden alır (berâet). IX. yüzyılda yaşayan Fâkihî Mekke’de Berat gecesinin kutlanmasıyla ilgili bilgi vermektedir. Buna göre Mekke halkı Mescid-i Harâm’da namaz kılmak, Kâbe’yi tavaf etmek ve Kur’an okumak suretiyle geceyi ihya ederdi.

Kandille kutlanan mübarek gecelerin en önemlisi Kadir gecesidir. Aynı adı taşıyan sûrede (97/23) Kur’an’ın inmeye başladığı bu gecenin bin aydan daha hayırlı olduğu bildirilmektedir.

OSMANLI DEVLETİNDE KANDİL KUTLAMALARI

Kandil geceleri, İslam'ın ilk zamanlarında var olan bir âdet olmayıp, Osmanlı Padişahı II. Selim döneminde (1566-1574) camiler aydınlatılıp minarelerde kandiller yakılarak kutlandığı için bu gecelere kandil geceleri denilmiştir. II. Selim Kanûnî Sultan Süleyman’ın Hürrem Sultan’dan doğan oğludur.

Kandil gecelerinin kutlanma tarihleri kamerî takvime göre şu şekilde belirlenmiştir: Mevlid kandili rebîülevvel ayının on ikinci, Regaib receb ayının ilk cuma, Mi‘rac aynı ayın yirmi yedinci, Berat şâban ayının on beşinci, Kadir ise ramazan ayının yirmi yedinci gecesidir.

Kandil gecelerinde, sarayda düzenlenen törenlerin yanı sıra, önceleri Ayasofya Camii’nde, sonraları Sultan Ahmed Camii’nde yapılan merasimlere devlet erkânıyla birlikte halk da katılırdı.

Bu merasimlerde, Kur’an-ı Kerîm tilaveti, vaaz ve mevlid okunması icra edilirdi. Tarih içerisinde farklı dillerde birçok mevlid yazılmasına rağmen, zamanla Süleyman Çelebi’nin 1409 yılında yazdığı Vesiletü’n-Necât isimli mevlidinin okunması âdet haline gelmiştir.

Kimi Sünni âlimler İslâm Peygamberi Hz. Muhammed’in dünyaya gelmesi sebebi ile sevinmenin, bu güne hayır amaçlı olarak muhtaçlara yardım etmenin ve Peygamberimize mevlid gibi şiirler okumanın güzel birer amel olduğunu söyleyerek, mevlid kutlamalarının “bid’at-ı hasene” sayılması gerektiğini ifade ederken, diğer bazı Sünni âlimler de mevlid kutlamalarına “bid’at-i seyyie” gözüyle bakmış ve buna şiddetle karşı çıkmıştır.

Sünni ve Şii mezheplerinde mevlidler ve kandiller konusunda bir fikir birliği olmadığı açıktır, ancak iyi niyetle yapılan bir uygulama olduğu değerlendirilerek hoşgörü gösterilmesi eğilimi ağırlıktadır.

ALEVİLER VE KANDİL KUTLAMALARI

Türkmen Aleviler, İslâm açısından önemli mir’aç, Hz. Muhammed’in doğumu gibi önemli günlere inançlarında yer vermekle birlikte, kandil kutlaması yapmazlar.

Kendilerine seçtikleri tanımlama dolayısıyla özellikle Hz. Ali ile özdeşleştirilen ve Kerbala katliamında tutulan yastan dolayı da Hz. Hüseyin ve Ehl-i Beyt’e bağlılığı bilinen Alevilerin İslâm Peygamberi Hz. Muhammed’i Allah’ın Resulu olarak kabul ve iman ettiklerine dair şüphe yoktur.

Aleviler her ibadetlerine Allah’a, resuluna ve velîsine salavat ile başlarlar.

Türkmen Alevi inancı ve kültüründe Hz. Muhammed’in müstesna bir yeri vardır. Aleviliğin ortaya çıkışından 21. yüzyıla kadar geçen sürede erenlerin ve halk ozanlarının Alevilerin Hz. Muhammed’e bağlılığını ifade eden binlerce yüksek vasıflı edebiyat eseri çıkmıştır.

Mir’aç, Alevilerin menkıbevî bir anlatımla çok önemsedikleri ve inancın temellerin gösterildiği bir olaydır.

Kırklar Meclisi, Sırr-ı Ali, Allah’ın Aslanı, Velayet, paylaşım, bereket, bezm-i elest, mürşid, pîr ve rehber düzeni gibi daha pek çok Alevi inancının temel kural ve anlayışları mir’aç içerisinde şekillendirilmiştir.

Alevi ozanlar da “miraçlama” adı altında cem ibadetlerinde okunmasına özel önem verilen nefesler yazmışlardır.

Öyle ki, mir’aç Alevi inancının temel sütunlarından birisi haline gelmiştir, diyebiliriz.

Ancak, bütün bu gerçeklere rağmen, Alevilerin söz konusu gün ve gecelerde kutlama töreni düzenleme gelenekleri olmadığı da açıktır. Öte yandan, gelenekte olmamasına rağmen, son dönemde kentlerde kimi cemevlerinin bu tür günlerde cem ibadeti töreni düzenlediği de görülmektedir.

Esasen, kandiller önce Osmanlı sarayında başlatılıp, sonradan halk arasında yaygınlaşan bir etkinlik olduğu için, Türkmen Alevi inanç ritüelleri arasına girmemiş olması da şaşırtıcı değildir.

Öte yandan, Arap Alevileri (Nusayriler) ise, yukarıda sözünü ettiğimiz 5 kandil kutlamasını da yerine getirirler.

Kimi bölgelerde, 15-17 Temmuz arası Masum-u Paklar Orucu ve 18 Temmuz’da Fatma Ana Orucu tutulmaktadır.

31 Temmuz 2023 tarihinde ise, Aşure dağıtılması ile Alevilerin Matem Orucu olarak tuttukları Muharrem Orucu sonlanmış olacak.

Alevi inancının kurucusu Hünkâr Hacı Bektaş Veli’nin de buyurduğu gibi, oruç, insanın nefsini bilmesine vesiledir.

Alevi inancında, Hz. Adem’den beri orucun olduğuna inanılır ve bu da yine Kur’an ayetleri ile temellendirilir.

Bunun doğal bir sonucu olarak Hz. Adem’den Hz. Muhammed’e (s.a.s.) kadar ve oradan da kıyamete kadar bütün insanlığın üzerinde farz (zorunlu) olduğuna inanılır.

Alevi inancında oruç, çok geniş bir yorum içerisinde değerlendirilir.

Aleviler orucu zahirî ve batınî olarak ikiye ayırır.

ALEVİLER NEDEN MUHARREM ORUCU TUTARLAR?

Muharrem orucu, Aleviler tarafından en çok tutulan oruçların başında yer almaktadır.

Muharrem orucu Alevi inancında, Adem peygamberden başlayarak bütün peygamberlerin yerine getirdikleri bir ibadettir.

Bunun yanı sıra başta Hz. Hüseyin olmak üzere, On İki İmamların şahadetlerinden dolayı aynı zamanda “yas” olarak tutulur.

Bundan dolayıdır ki, Muharrem orucunun diğer bir adı da “Yass-ı Matem”dir.

10 Muharrem 680 tarihinde Kerbela’da İslâm Peygamberi Hz. Muhammed’in torunu olan Hz. Hüseyin, ailesinin ve yakınlarının, o zamanın halifesi olan Muaviye’nin oğlu Yezit tarafından şehit edilmesinin ardından Muharrem Orucu bir yas orucu haline gelmiştir.

Bu çerçevede, Muharrem orucu tutanlar hem Allah’a olan ibadetlerini yerine getirmiş oluyorlar ve hem de matem (yas) ile de Hz. Peygambere ve O’nun Ehl-i Beyt’ine olan bağlılıklarını göstermiş olurlar.

Aleviler Matem Orucu ile hem Hz. Hüseyin`in şahsında Ehl-i Beyt’e ve Ehl-i Beyt’te temsilini bulan insanlık değerlerine bağlılıklarını gösterirken, Yezit’in şahsında sembolleşen bütün kötülüklere de lanet ederler.

MUHARREM ORUCU NASIL TUTULUR?

Muharrem orucu, normal diğer oruçlar gibi tutulmaz.

Muharrem orucunun başlamasıyla birlikte 12 gün boyunca eğlence yerleri kapatılır.

Eğlence yapılmaz.

Kan akıtılmaz, can incitilmez, düğün, nişan, sünnet ve benzeri eğlence türü kutlamalar yapılmaz.

Et yenilmez, su içilmez, insana zevk veren her türlü eylemden sakınılır.

Çünkü bu bir matemdir.

Bundan dolayı da matemin ruhuna uygun davranılmaya çalışılır.

Özellikle su içmeyerek Kerbela’da şehit olan Hz. Hüseyin ve yakınlarının susuzluk ızdıraplarına ortak olunmaya, o çileyi hissetmeye çalışılır.

Bununla birlikte saç sakal kesilmemesi, bıçak türü keskin aletlerin kullanılmaması, yumurta gibi canlılık taşıyan herhangi bir nesnenin incitilmemesi, ağacın bir dalının bile kırılmasının yasaklanması gibi hassasiyetin ön planda olduğu durumlar, Muharrem matemi sırasında Alevilerin titizlikle uyguladıkları kurallardır.

Alevi inancında sahura kalkılmaz.

Saat gece 12’den sonra oruç başlamış sayılır ve bu saatten sonra yeme içme olayına son verilir.

Gece 12’de başlayan oruç, diğer gün güneşin batmasıyla ya da güneşin batmasına yakın zamandaki kızıllığın artmasının hemen ardından açılır.

Buna iftar denmez, oruç açma denir.

Oruç açılmadan önce dualar edilir, arkasından oruç tutanlar aile büyüklerinin ellerini öpüp ondan sonra sofraya oturarak oruçlarını açarlar.

Muharrem orucunun 12. gününden sonra, Kerbela’da Hz. Hüseyin'in oğlu İmam Zeynel Abidin'in kurtulmasıyla peygamber soyunun kesilmeyip devam etmesinin şükrânesi olarak ve tutulan orucun kabul olunması için kurban kesilir.

Muharrem orucunun 12. gününden sonra, ayrıca, 12 İmamlar’ın ve bu yolda şehit olan bütün canların anısına 12 çeşit gıdadan oluşan Aşure Çorbası pişirilerek o yılki Muharrem Orucu noktalanır.

MUHARREM ORUCUNA NİYET EDİLİRKEN OKUNACAK DUA:

Bism-i şah!

Allah, Allah!

Hakk, Muhammed, Ali aşkına;

Şehitler serdarı İmam Hüseyin aşkına;

Kerbela meydanında şehit düşen masumların aşkına;

Oniki İmam, Ondört Masumu-u Pak, Onyedi Kemerbest efendilerimizin hürmetine;

Hz. Fatma Ana'nın şefaatine;

Hazır, gaip, gerçek erenlerine himmetine niyet ettim matem orucunu tutmaya;

Niyetimiz kabul ve makbul ola;

Hakk dergâhına yazıla;

Evliya kerimine, İmam Hüseyin demine Allah, eyvallah!

Gerçeğe Hû!

MUHARREM ORUCU AÇILIRKEN OKUNAN DUA:

Bism-i Şah!

Allah, Allah!

Niyetlerimiz kabul, lokmalarımız makbul, muratlarımız hasıl ola;

Üçlerin, Beşlerin, Yedilerin, Kırkların, Oniki İmamların, Ondört Masum-u Pakların, Onyedi Kemerbestlerin dergahına yazıla;

Kerbela şehitlerimizin, gelmiş geçmiş cümle ulularımızın, atalarımızın ruhu revanları şad u handan ola;

Allah bizleri görünür görünmez kazalardan, belalardan, afetlerden, ve her türlü kötülüklerden koruya;

Bizleri Ehl-i Beyt’in katarından, didarından ayırmaya;

Cümlemize sağlık, huzur, birlik, dirlik, hayırlı kazançlar ve hayırlı kısmetler nasip eyleye.

Gerçeğe Hû!

Bizleri her türlü kötülüklerden, kazadan, beladan, nazar­dan, kem gözlerden, hastalıklardan, görünür, görünmez kaza­lardan, belalardan, afetlerden koru.

Bilhassa, deprem nedeniyle dara düşenlere yardım eyle.

Bu soğuk kış günlerinde evine, işine, aşına, canına zarar gelenlere yardım eyle.

Bütün depremzede kardeşlerimize dayanma gücü ver.

Depremde hayatını kaybeden canlarımıza şefaat eyle.

DertIerimize derman, gönüllerimize iman, hastalarımıza şifa, hepimize bu dar günlerde kuvvet ihsan eyle.

Bizleri Zümre-yi Naci’den, Güruh-u Salih’den eyle.

Dualarımız kabul, muratlarımız hasıl ola.

Çağırdığımız cümle Erenlerin, Evliyaların, Enbiyaların hayır himmetleri üzerimiz­de hazır ve nazır ola.

Dil bizden, nefes Pirden ola.

Gerçeğe Hû, mümine ya Ali!

Muharrem Orucu, aslında Aleviler için bir Matem Orucu.

Nedeni ise Hz. Hüseyin ve beraberindeki 71 kişinin Muharrem ayında, Kerbela’da, Yezid’in ordusu tarafından Kerbela Çölü’nde öldürülmesi.

Öte yandan, İslâm Peygamberi Hz. Muhammed'in Medine’ye hicret ettikten sonra, bu orucu tutmuş ve müminlere de onuncu günü ile birlikte, bir gün öncesi veya sonrası ile oruçlu olmalarını tavsiye ettiği bildiriliyor. (Ahmed b. Hanbel, VI, 244)

12 günlük Matem Orucu'nun sonrasında ise Aleviler şükür kurbanı kesiyor. Hz. Hüseyin’in oğlu Zeynel Abidin’in Kerbela’da sağ olarak kurtulmasını; böylece Hz. Muhammed’in soyunun devam etmesini kutluyor.

Kurbanların pay edilmesinden sonra aşure pişiriliyor. Aleviler 12 İmamları temsilen aşure yaparken 12 ayrı malzeme kullanıyor.

Alevi inanışına göre Muharrem ayının 13. gününde pişirilen aşureler ile Ehlibeyt soyunun devamının mutluluğu paylaşılıyor.

KERBELA OLAYI/KATLİAMI NEDİR?

Kerbela Olayı, 10 Muharrem 61 (Miladi takvimle 10 Ekim 680), bugünkü Irak sınırları içindeki Kerbelâ şehrinde, Hz. Muhammed’in torunu Hüseyin bin Ali ve beraberinde bulunan kişilerin Emevi halifesi I. Yezid’in ordusu tarafından katledilmesi olayıdır. 

Hz. Ali 661 yılında Hariciler’den Abd'ûr-Rahmân İbn-i Mûlcem tarafından gerçekleştirilen bir suikastte hayatını kaybetmesiyle birlikte, Muaviye halifeliği ele geçirmişti.

Muaviye hayattayken halifeliği oğlu Yezid’e bırakmayı planladı ve Müslümanlara biat etmeleri için baskı uyguladı.

Ancak, Müslümanlar Muaviye'nin oğluna biat etmediler. Sebep olarak ise Hz. Ali'nin oğlu Hasan ile yaptığı anlaşmayı gösterdiler.

Bunun üzerine Muaviye biat etme arzusundan vazgeçti. Muaviye 680 yılında ölünce Yezid iktidarı ele geçirdi.

Yezid iktidarı ele geçirince, ilk iş olarak Medine valisine bir mektup yazarak Hüseyin bin Ali’ye değil, kendisine itaat etmesini, aksi takdirde bunu canıyla ödeyeceğini bildirdi.

Öte yandan, Hz. Peygamber'in torunu Hz. Hüseyin bu durumun Mekke ve Medine'de kargaşa yaratmaması için Kufe'ye yerleşme kararı aldı. Yaklaşık 70 kişiden oluşan bir kafile ile Kûfe’ye doğru yola çıktı.

Ancak, Yezit, durumu haber almış ve Kufe'ye bir ordu göndererek, Hüseyin ve beraberindekileri Kerbelâ’da 4500 kişilik bir kuvvetle kuşatmıştı.

Peygamber torunu Hz. Hüseyin'den Yezid'e biat etmesi istendi. Ancak, Hüseyin bunu kabul etmedi.

Hz. Hüseyin ve yanındakiler katledildi. Bu katliamdan sadece Hz. Hüseyin'in 11 yaşındaki oğlu Zeynel Abidin sağ kurtulabilmiştir.

Aleviler her yıl bu katliamın anısına matem orucu tutar ve Zeynel Abidin'in kurtuluşunu da aşure dağıtarak anarlar.

Bakanlığın hazırladığı enfeksiyon kontrol önlemleri kapsamında, Kovid-19 hastalığının seyri ve bilimsel gelişmeleri takiben, otopsilerde alınması gereken tedbirler de güncellendi.

İŞTE 8 MADDELİK TEDBİR

"Kesin ya da olası Kovid-19 ölümlerinde mümkün olduğunca ölü muayenesi ile karar verilmeye çalışılması, otopsi yapılmaması önerilir" ifadesinin yer aldığı tedbirler, şöyle sıralandı:

"- Kesin veya olası Kovid-19 nedeniyle ölenlerin akciğer ve diğer organlarında virüs bulunabilir. Otopside yoğun aerosol (bir katının veya bir sıvının gaz ortamı içerisinde dağılması) oluşturan işlemler yapılması nedeniyle kesin ya da olası Kovid-19 otopsileri mümkünse negatif basınçlı salonlarda, mümkün değilse iyi havalanan bir odada gerekli koruma önlemleri alınarak yapılmalı.

• Otopside mümkün olan en az sayıda kişi görev almalı.

• Otopsiyi yapan kişi, su geçirmez önlük, N95 ve FFP2 maske, gözlük, yüz siperliği, çift eldiven maskeleri içeren kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanmalı.

• Ceset torbasının dışı çamaşır suyu ile dezenfekte edilmeli.

• Otopsi sırasında kullanılan malzemeler otopsiden hemen sonra mutlaka temizlenmeli ve steril edilmeli.

• Otopsinin yapıldığı çevresel yüzeyler önce su ve deterjanla temizlenmeli. Temizlik sonrası en az 10'da bir oranında sulandırılmış çamaşır suyuyla ya da yüzde 70 alkol, yüzeyde en az 1 dakika tutularak dezenfekte edilmeli. Hastanelerde kullanılan yüzey dezenfektanları ya da klor tablet, ürün talimatlarına uygun olarak kullanılabilir.

• Personel, dezenfeksiyon solüsyonlarını hazırlarken ve kullanırken solunum ve göz koruması dahil uygun kişisel koruyucu ekipman kullanmalı.

• Otopside ortaya çıkan atıklar, tıbbi atık yönetmeliğine uygun bertaraf edilmeli."

Koronavirüs test sonucunuzu öğrendiğiniz an neler hissettiniz? 

Burak Akkul: Merhaba. Koronavirüs test sonucunu hastaneye yattıktan sonra 4-5 gün bekledim. Biraz da mesleğim gereği sosyal medyayı aktif kullandığım için video paylaştım, o sıralar da dünyada bu test nasıl yapılır, sonuç kaç gün içinde gelir bilinmiyordu. Ben de bir hasta paniğiyle tabii, sosyal medyaya “Test sonucum daha gelmedi ama pozitif olduğundan şüpheleniyorum” diye bir video koydum. O günün hemen akşamı hatta 2-3 saat sonra, doktorum Mehmet Altıntaş “Burak Bey korona pozitifsiniz diye odama girdi” Ondan sonra tabii bir uyutulma süreci olacağı bana söylendi. Yine duruma yabancılıktan dolayı bir korku hâsıl oldu. Nasıl olur? Uyutulmak ne demek? Kaç gün uyutulacağım? diye bir panik süreci oldu. Sonrasında eşim Seda’yı arattım. Anestezi doktoru, ben, o konuştuk. Benim biraz tabii ağlamalı bir telefonumdan sonra Seda bana dedi ki: “Geri döneceğine söz ver. Söz veriyor musun?” Ben de “Söz veriyorum” dedim. Orada bir rahatlama oldu ve “Beni uyutun” dedim. Uyutulma süreci başladı.

Uyutulma sürecinizden sonra neler yaşandı? Çin’den gelen ilaçlar üzerinizde kullanıldı mı?

Burak Akkul: Uyutulma anından sonrasını tabiki ben bilmiyorum. Zorlu bir süreçmiş. Daha sonra bazı yayınlarda da hocalarımızla, profesörlerle konuştuktan sonra anladım. Korona tedavisinin yoğun bakım ve entübe ve benim gibi 20 günü bulan entübe aşamaları varmış. En zor tedavi edilen yüzde 3’lük kesim içindeymişim. Direncim fazlaymış. Bir ara stabil olmuş durum bir ara kötüye gidiyor denmiş. 

Seda Akkul: Kritik olan anları da oldu. İlk 10 günü özellikle daha riskli ve kritik bir şekilde devam etti, seyretti. Sonrasında, tam o sıralarda Çin’den bir ilaç geldi. Hem Çin’den gelen ilaç hem de diğer destekleyici ilaçlar, Bilim Kurulu’nun önerdiği, Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği ve Bilim Kurulu’nun da ülkemizde kullanmaya başladığı ilaçlar tüm hastalarla beraber Burak’ta da denendi. İlk hastalardan biri, ilk 20 teşhisten biri Burak olduğu için ve uyutulan ilk hastalardan biri olduğu için de Çin’den gelen ilacın denendiği ilk kişilerden biri Burak oldu.

Burak Akkul: Ve 20 günün sonunda da yavaş yavaş uyandırılma süreci başlanmış, oksijen, nefes ve kan değerlerim düzelince.

YAZ MEVSİMİ İLE BİRLİKTE YENİLENMEK İÇİN BLEFAROPLASTİ

İçinde bulunduğumuz karantina günlerinde ameliyatlar sosyal mesafe ve tedbir maksatlı gerçekleştirilemiyor olsa da, sonrasında tercih edeceğiniz bu uygulama ile güneşin nimetlerinden daha çok faydalanmak mümkün.

Göz çevresindeki fazla deri ve yağ dokularının çıkarılarak, bölgenin gerginleştirilmesine dayanan bu operasyonla daha estetik bir görünüm elde edilirken, yorgun ifadenin kaybolması ve kaybedilen görüş açısının yeniden kazanılması sağlanıyor. Botoks tedavisi ile aynı anda yapıldığında daha verimli sonuçlar verebilen blefaroplasti sonrası kişi bir hafta sonra hastalar normal iş yaşantısına dönebilmesi mümkün olmaktadır.

OPERASYON SONRASI NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Blefaroplasti operasyonu sonrası birkaç gün sürebilecek ve hafif şiddette ağrıların olması normaldir. Bunun önüne geçebilmek için doktorunuzun size verdiği ağrı kesicileri kullanmanız yeterlidir. En sık merak edilen “şişlik ve morarmalar ne zaman geçer” sorusunun cevabı ise en fazla bir haftadır.

Eğer estetik dikiş yerine normal dikiş kullanıldıysa bunlar operasyon sonrası beşinci günde alınmaktadır. Ortalama 3 ila 7 gün arasında bir dinlenme sürecinden sonra günlük hayatına tamamen dönebilen kişi, 2 hafta sonra hafif sporlar yapılabilirken, ağır ya da yüze darbe alma riski olan sporlar içinse bir ay beklemelidir.

Op. Dr. Burak Türkyılmaz
Estetik, Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi Uzmanı

GÜL SUYUNUN CİLDE FAYDALARI

• Cildi nemlendirir. Cildi kurutmadan gözeneklere yerleşerek tazelenmesine yardımcı olur. Bu yönüyle doğal bir tonik yerine geçer.
• C vitamini yönünden zengindir, cildi besleyip erken yaşlanmasına engel olur.
• Mat görünümü giderir, cildin parlak görünüme kavuşmasına yardımcı olur.
• Mantar, egzama gibi cilt hastalıklarına karşı yatıştırıcı etkiye sahiptir. Kaşıntıyı giderir, cildi rahatlatır.
• Düzenli kullanımda sivilce ve akne oluşumunu engeller.
• İltihap gidericidir, bakteriyel enfeksiyonlara iyi gelir.
• Cilt lekeleri üzerinde de etkilidir, düzenli kullanımda lekelerin rengini açarak cilt tonunu eşitler.
• Cildin Ph dengesini korur.
• Gözaltındaki morlukların rengini giderir.
• Saç köklerini güçlendirir, saç dökülmesini engeller. Saçların daha yumuşak olmasını sağlar. 
• Kesik, yanık izlerinin tedavisinde etkilidir. Yaraların iyileşmesine yardımcı olur.
• Ağız ve diş sağlığında da tercih edilebilir. Hem ağızda hoş koku bırakır hem de ağız içi yaralara karşı etkilidir.
• Makyaj temizliğinde kullanılabilir. Bir parça pamuğa gül suyu dökerek günlük makyajınızı nazikçe temizleyebilirsiniz.
• Tıraş sonrasında cildi rahatlatmak, tahrişi ve kızarıklığı gidermek amacıyla kullanılabilir.

Dünyada en sık görülen sağlık sorunların başında bel ve eklem ağrıları geliyor. Gün içinde hareketsiz kalma, bilgisayar başında uzun süre oturma, ağır egzersizler ve zorlaşan yaşam koşulları ile birlikte bel, boyun ağrıları başta olmak üzere eklem ağrıları giderek artıyor. Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bu ağrıların karşısında çoğu kişi ne yapacağını bilmiyor. Ancak bu ağrılar tedavi edilmediğinde günlük yaşantının rutinlerini yerine getirme ya da sevdiğimiz bir aktiviteden bizi alıkoyarak sorunlara yol açabilir.

Yeditepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmakognozi ve Fitoterapi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Erdem Yeşilada Prof. Dr. Erdem Yeşilada, bu ağrı ve fonksiyon kayıplarının giderilmesinde fitoterapi ürünlerinin kullanılmasını önerdi. Boswellia serrata (Akgünlük), Celasturus paniculatus, zencefil, karabiber, lavanta özütlerinin ağrı ve ödem giderici etkisine dikkat çeken Prof. Dr. Erdem Yeşilada şu bilgileri verdi:

Türkiye’de Akgünlük olarak bilinen Boswellia serrata bitkisinin özütleri dünyadaki en iyi iltihap önleyici, ödem ve şişlik gidericidir. Bu özütler jel formunda bir üründe kullanıldığında etkisi 2 ile 6 kat artıyor. Hindistan’da yetişen Celasturus paniculatus bitkisinin özütleri ağrı kesicidir. Zencefil, karabiber, lavanta özütlerinin de yine ağrı kesici, ödem ve şişlik giderici etkileri bilinmektedir. İçeriğinde bu özütler bulunan topikal (sürülebilir) fitoterapi ürünlerinin ağrı ve şişlikler üzerindeki etkinliği klinik deneylerle kanıtlanmıştır.”

HAREKET KABİLİYETİNİN ARTIRILMASI İÇİN TOPİKAL ÜRÜNLER KULLANIN

Sedanter yaşamı olanlar, sürekli bilgisayar başında oturanlar, hareketsizlikten eklem tutukluğu yaşayanlar, ağır spor sonrası eklem ağrısı şişliği hissedenler, osteoartrit hastaları, bel ve boyun ağrısı yaşayanlarda hızlı etki gösteren topikal fitoterapi ürünleri kullanılması yararlı olabilmektedir. Boswellia serrata, Celasturus paniculatus, zencefil, karabiber, lavanta içeren topikal yani yağ formüllü ve hızlı emilim sağlayan ürünlerle hareket kabiliyetinde iyileşmeyi, eklem esnekliğinde artışı, ağrı ve şişlikte azalmayı daha hızlı ve etkili sağlayabilirsiniz.

ETKİN TEDAVİ İÇİN FİTOTERAPİ ÜRÜNLERİNİ TERCİH EDİN

Prof. Dr. Erdem Yeşilada bitkilerle tedavi konusunda şu noktalara dikkat çekiyor: Herkes bitkilerin sağlık için kullanımıyla ilgili bilgiler veriyor ama bunların hepsi doğru değil. Biz bitkiler üzerinde sadece in vitro (test tüpleri ile yapılan) deneysel çalışmalara güvenmeyiz. Çünkü vücuda girdikten sonra mide ve bağırsakta değişime uğrar, farklı moleküllere dönüşür. Bu maddelerin hepsini akılcı kullanmak gerekiyor. İnsanlar panik yapmadan doğru tavsiyeleri uygulamalı. Güncel tedavi yaklaşımında aktarlardan alınan bitkilerle doğru tedaviyi uygulamanız mümkün olmaz. Bu nedenle bitkilerden elde edilen çağdaş üretim koşullarına uyularak hazırlanan standardize edilmiş fitoterapi ürünleri ile etkin bir tedaviye cevabı sağlanabilir. Standart bitki ekstreleri ile istenilen doz ayarı yapılabilir, daha yüksek oranda etkili içeriğin istenilen miktarda verilmesi sağlanır, standart ekstrelerle her uygulamada istenilen kan seviyesine erişilir. Bu suretle etkin bir tedavi cevabı sağlanabilir.

İşte Sağlık Bakanı Koca'nın açıklamaları: 

TABLO NEDEN İYİYE GİDİYOR?

“Şu anki iyiye gidişat bizi gevşetmesin, bu tablo tamamen hareketlilikle orantılı. Hareketliliği bir süre daha en azından Ramazan ayı boyunca kontrol altında tutmak zorundayız, gevşediğimiz an tablo kötüye gider."

BAYRAMDA NORMALLEŞME BAŞLAYACAK MI?

“3 günlük Ramazan bayramında normale dönüşün başlatılması bizim tercih ettiğimiz bir şey değil. Bilim Kurulu da bayramı geçirmekten yana. Birkaç haftanın seyrine bakıp bu kararı vereceğiz ama gönlüm bunu yapmaktan yana değil.”

OKULLAR AÇILACAK MI?

“Okulların tamamen açılmasından ziyade Milli Eğitim Bakanlığımız’la birlikte bu sene son sınıflara ve sınavların yapılmasına dair bir planlama yapıyoruz. 15 Mayıs sonrası seyre bakarak AVM’lere yönelik de böyle kademeli bir adım atılabilir.”

65 YAŞ ÜSTÜ NE ZAMAN SOKAĞA ÇIKABİLECEK?

“65 yaş üzeri vatandaşlarımız haklı ama ne olur bize güvensinler. Şu an vefat sayılarımız onları korumaya alabildiğimiz için daha düşük. Ramazanda dayansınlar. Bayramda ya da hemen sonrasında ilk önce onlara özel bir karar alabiliriz.”

“Bu yeni ilaçların belki de en önemli artılarından biri, uzun dönem kortizona ve buna bağlı yan etkilere maruz kalmadan tedavi imkanı sağlayabilmeleri” diyen Acıbadem Fulya Hastanesi Crohn ve Kolit Merkezi Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Hülya Hamzaoğlu hastalığın tipik özellikleri hakkında bilgiler paylaştı.

CROHN BELİRTİLERİ: YEMEK SONRASINDA KARIN AĞRISI BAŞLIYORSA...

Hastalığın en tipik belirtisi genellikle yemek sonrasında ortaya çıkan karın ağrısı. Çoğunlukla göbek çevresi ve altında gelişen karın ağrısının yanı sıra ishal de Crohn’un en sık rastlanan belirtilerinden biri. Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Hülya Hamzaoğlu, “Eğer bağırsakta ciddi derecede daralma oluşmuşsa bu kez de karında şişkinlik, ağrı, kusma veya kabızlık da görülebiliyor” diyor. Hastalığın kalın bağırsakta tutulum yapması durumunda ise dışkıyla birlikte kan gelmesi başka bir belirti olarak ortaya çıkıyor. Hastalığın alevlendiği dönemde yorgunluk, halsizlik, yüksek ateş, iştahsızlık, istemsiz kilo kaybı; anal bölge tutulumunda anüs çevresinde çatlak, iltihaplı akıntı yapan fistüller ve apseler görülebiliyor.

CROHN HASTALIĞINDA TETİKLEYİCİ FAKTÖRLERE DİKKAT

Crohn halen gizemini koruyan bir hastalık olmakla birlikte ortaya çıkmasında genetik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülüyor. Ailesinde Crohn öyküsü olan bir kişide hastalığın görülme riski daha fazla. Ayrıca sigara burada da çok olumsuz bir etkiye sahip. Tedaviye başlayan hastanın sigara içiyorsa sigarayı bırakması şart. Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Hülya Hamzaoğlu bunun dışında gıdalarla alınan bazı bakteri, bakteri toksinleri ve virüslerin hastalığın ortaya çıkmasında rol oynayabildiğini belirterek “Ayrıca hastalığı alevlendirebilen aspirin, antibiyotik ve bazı ağrı kesicilerin alınmasına da dikkat edilmesi gerekiyor” uyarısında bulunuyor.

CROHN HASTALIĞINDA DENGELİ BESLENME DAHA ÖNEMLİ HALE GELİYOR

Bağırsaklarda emilimi bozan, iştahsızlık ve ishal gibi nedenlerle sıvı, mineral, vitamin, elektrolit oranlarında ciddi kayıplara neden olabilen Crohn, hastaların dengeli beslenmeye fazla dikkat etmelerini gerektiren bir hastalık. İshal döneminde çok posalı yememek ve lifli besinleri azaltmak hastaları rahatlatabilecek bir diğer önlem. Bağırsak kanseri riskini artıran işlenmiş gıdalar ve etler ya da yanmış yağlardan kaçınmak da şart. Yine de iyi haber şu ki: Crohn hastalarının katı bir diyet yapmalarına gerek yok!

CROHN TEDAVİSİNİN İLK BASAMAĞI İLAÇLAR

Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Hülya Hamzaoğlu tedavinin, hafif veya ağır seyirleri olan Crohn hastalığının şiddetine ve en yoğun olarak hangi bölgede yerleştiğine göre belirlendiğini belirterek şunları söylüyor: “Tedavide ilk basamağımız ilaçlar. Son yıllarda kullanıma giren Anti-TNF, Anti-integrin ajanlar gibi biyolojik tedavilerle başarı şansımız artmış durumda. Hastalarda daha önceleri kortizon tedavileriyle göremediğimiz endoskopik düzelmeyi saptayabiliyoruz. Yan etki profili bu ilaçlarla, kortizonlu tedavilere göre çok daha az oluyor. Sonuç alamazsak ve gerçekten gerekliyse cerrahi tedaviye başvuruyoruz. Hastalığa neden olan etken ya da etkenler dünyada henüz tam olarak gösterilememiş olsa bile yeni tedavilerle hasta çok daha kaliteli bir yaşam sürebiliyor”

İLK BELİRTİLERE DİKKAT EDİN

İlk belirtiler, bebeklerde genellikle yanaklarda palyaço makyajını andırır biçimde kırmızı, hafif şiş, üzeri kuru ve ince kepekli yamalar şeklinde kendini gösterir. Atak dönemlerinde daha fazla şişme ve sulanma görülebildiği gibi kaşıntı da olabilir. Şiddetli ataklarda ise kollar, bacaklar ve gövdede de benzer kızarıklıklar ve kaşıntılı belirtiler ortaya çıkar. Bu alanlar özen gösterilmediğinde kolayca mikrop kapabilir ve bu da kaşıntının ve egzamanın şiddetini artırmasına neden olur.

BEBEKLERİN BANYOSU SIK YAPILMALI AMA KISA SÜRMELİ

Atopik dermatiti tetikleyen nedenler arasında bebeklerin cildini aşırı sabunlama, keseleme, alkol içeren kolonya benzeri ürünlerin kullanımı ve bebeğin fazla terlemesi sayılabilir. Ancak Prof. Dr. Ertuğrul H. Aydemir, en sık görülen ve kolayca gözden kaçabilen nedenlerden birisinin de yünlü giysiler olduğuna dikkat çekiyor. Giysilerdeki yün liflerinin çok fazla tahrişe neden olduğunu söyleyen Prof. Dr. Aydemir, bu liflerin kaşıntıyı da artırabileceğini belirtiyor. Sentetik giysiler de bebekleri terleterek, kaşıntıyı artıracağından bebek kıyafetlerinde pamuklu kumaşların tercih edilmesi öneriliyor.

Bebeklerin cildinin çok kuru olması da kaşıntıyı tetikleyebiliyor. Bebeklerin yıkanma sıklığı konusunda değişik görüşler olduğunu söyleyen Prof. Dr. Ertuğrul H. Aydemir, ebeveynlere bebeklerini sık (her gün gibi) ve ılık suyla yıkamalarını öneriyor. Bebek kurulandıktan sonra, 2-3 dakika içerisinde cildine iyi bir vücut nemlendiricisi sürülmesi de bebeklerin cildinin kuru kalmamasını sağlayarak kaşıntıyı önlüyor. Ancak banyo uygulamasının kısa sürmesi, bebeğin yıkandığı suyun ılık olması ve bebekleri sabunlama işleminin de uzun tutulmaması gerekiyor.

Egzamanın şiddetlenmesinde yiyeceklerin etkisi de çok tartışılan konuların başında geliyor. Bebeklerin ilk 2 yaş aralığında yediklerinin egzama üzerinde sınırlı etkileri olsa da, annelerin bebeklerinin yediklerine nasıl tepkiler verdiğini gözlemlemesi öneriliyor.

BEBEKLERİN BEZ BÖLGESİ KURU OLMALI

Bebeklerde cildin idrar ya da dışkıyla teması tahrişi artıracağı için yeni geliştirilen, emici kanal teknolojisine sahip, nefes alabilen bebek bezlerinin kullanımı da problemin etkilerini azaltıyor. Sıvıyı emen ve hapseden, daha fazla kuruluk sağlayan bebek bezleri bez bölgesini kuru tutarak tahrişi önlüyor.

DERMATOLOG TAVSİYESİ ALINMALI

Atak dönemlerinde tedavi için muhakkak bir dermatoloğa başvurulması öneriliyor. Ailelere internetten edindikleri bilgilerle ya da eş dost önerileriyle ilaç kullanmamalarını, özellikle de bir dermatolog denetimi olmadan asla kortizon içeren ürünler denememelerini öneren Prof. Dr. Ertuğrul H. Aydemir, egzamanın genellikle 2 yaşın sonuna doğru kendiliğinden kaybolduğunu daha sonra ise şekil değiştirerek devam edebildiğini veya tamamen yok olabildiğini belirtiyor.

Göz Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Fatih Atmaca, kontakt lens kullanımı ile ilgili tavsiyelerde bulundu:

1- Lensleri kısa süreli kullanmalıyız

Oksijen geçirgenlikleri ne kadar yüksek olursa olsun; kontakt lensli bir göz, normal bir göze göre daha az oksijenlenir. Bu nedenle lenslerimizi mümkün olduğunca kısa süreli kullanmalıyız. Örneğin okuldan veya işten eve döndüğümüzde lenslerimizi çıkarmalı, gözlük kullanmalıyız.

2- Lenslerimizin hijyenine dikkat etmeliyiz

Lenslerimizin hijyeni konusunda da oldukça dikkatli olmamız gerektiğini dile getiren Dr. Fatih Atmaca, “Lenslerimizi takarken ve çıkarırken önce ellerimizi yıkamalıyız. Lenslerimizi çıkardıktan sonra temiz lens kutumuza solüsyonumuzu yenileyerek koymalıyız” şeklinde konuştu.

3- Lenslerle asla uyumamalıyız

Lenslerimizle asla ve asla uyumamamız gerekiyor. Hastalarımıza bunu söylediğimizde bazen ‘Ama hocam böyle yapan arkadaşlarımız var ve bir şey olmuyor’ cevabını alabiliyoruz. Benim bu durumda verdiğim cevap şu oluyor: “Bir gün bir şey olmaz, bin gün bir şey olmaz. Bin birinci gün iltihap kapabilirsiniz.” İşin kötü tarafı kontakt lens kullanımına bağlı başta keratit dediğimiz enfeksiyonlar (lensi üzerine taktığımız gözümüzün saydan ön tabakasının iltihabı) kalıcı görme kaybına neden olacak kadar ciddi bir hal alıyor. Uyumadan önce nasıl ki ayakkabımızı, çorabımızı çıkarma ihtiyacı hissediyorsak, lenslerimizi de çıkarmadan uyumamalıyız. Unutmayalım ki göz bebeklerimiz ayak tabanımızdan çok daha hassas.

4- Lenslerle havuza girmemeliyiz

Bir diğer yanlışın ise aylık lenslerin bir ay gözde kalabileceği düşüncesi olduğuna dikkat çeken Göz Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Fatih Atmaca, “Bu kesinlikle yanlıştır. Aylık lens yoktur; sabah takıp akşam çıkarmak kaydı ile bir ay kullanabileceğiniz lensler vardır. Lensleriniz ile asla havuza girmeyin. Havuzdaki klor, koruyucu maddeler, boyar maddeler ve diğer havuz kullanıcılarının vücut sıvıları kontakt lensinize yapışır ve siz havuzdan çıksanız dahi lensler gözünüzde kaldığı sürece gözünüz bu zararlı ve kirli maddelere maruz kalmaya devam eder. Unutmayalım ki keratit dediğimiz ciddi göz enfeksiyonu ile karşılaştığımız her iki hastadan biri düzensiz kontakt lens kullanıcısı. Bu nedenle lens kullanırken dikkatli olmalı, azı karar çoğu zarar özdeyişini akılda tutmalıyız” dedi.

Eşek dikeni papatyagiller familyasındandır. 1 veya 2 yıl yaşayabilen bu bitki çorak arazi ve tarlalarda yetişmektedir. İnce ve çengelli olan kenger bitkisi temmuz ve ağustos aylarında iyice çiçeklenmektedir. Temmuz ve ağustos aylarında eşek dikeninin rengi erguvan ve beyaz rengini almaktadır. Eşek dikeninin çiçekleri yaşken güzel kokuludur ancak kuruduklarında kokusu tamamen kaybolur.

Diyarbakır yöresinde kenger yemeği olarak pişen eşek dikeni yöre halkı tarafından severek pişiriliyor. İçine kuzu eti koyularak kavrulan eşek dikeninin yemeğine kenger meftunesi deniliyor. lezzetti ve son derece sağlıklı olan bir bitki olan eşek dikeni nedir, nerelerde yetişir? Eşek dikeninin faydaları nelerdir? sorularının cevapları haberimizde...

EŞEK DİKENİ NERELERDE YETİŞİR?

Kırmızı ve mor renkte çiçekler açan eşek dikeni, ülkemizin neredeyse çorak olan hemen hemen her arazisinde yetişir. Eşek dikeninin Türkiye 'de yetiştiği yerler, Ege bölgesi, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu bölgesidir. Eşek dikeni nadir olarak Ege ve Akdeniz bölgesinde de yetişmektedir.

Eşek dikeninin ege bölgesinde kenger ismiyle kahvesi yapılmaktadır. Eşek dikeninin en çok zeytinyağlı yemeklerinin yapıldığı yer ege bölgesidir. Aynı zamanda eşek dikeninin Diyarbakır'da kenger meftunesi adında kuzu etli kavurması yapılmaktadır.

Eşek dikeninin sağlık açısından bir çok faydası bulunmaktadır. Lezzetli bir şekilde yemeklerinin yapıldığı eşek dikeninin faydalarını şu şekilde sıralayabiliriz:

MİGRENİ TEDAVİ EDER

Eşek dikeninin kramp çözücü özelliği bulunmaktadır. Bu özelliği sayesinde migren ve çeşitli baş ağrıları tedavisinde etkili olduğu bilinmektedir.

SİNDİRİM İSTEMİNE İYİ GELİR

Eşek dikeni zengin lif oranı sayesinde sindirim sistemini iyileştirmektedir. Aynı zamanda sinir sistemini onararak vücuttaki kanı temizlemeye yardımcı olmaktadır.

KARACİĞER YAĞLANMASI OLANLAR YEMEĞİNİ YAPIP YİYEBİLİR

Eşek dikeni en çok karaciğer organına fayda sağlamaktadır. Karaciğer yağlanması olanlar eşek dikeni yemeğini haftada en ez iki kere tüketebilirler.

KARACİĞER YAĞLANMASI OLANLAR YEMEĞİNİ YAPIP YİYEBİLİR

Eşek dikeni en çok karaciğer organına fayda sağlamaktadır. Karaciğer yağlanması olanlar eşek dikeni yemeğini haftada en ez iki kere tüketebilirler.

Eşek dikeni en çok karaciğer organına fayda sağlamaktadır. Karaciğer yağlanması olanlar eşek dikeni yemeğini haftada en ez iki kere tüketebilirler.

PAKETLENMİŞ ABUR-CUBUR YİYECEKLERİ SINIRLAYIN!

"Cips ve unlu mamuller ile ilgili problem genellikle şeker, tuz ve yağ ile doldurulmuş olmalarıdır" diyen Beslenme ve Diyet Uzmanı Özden Örkcü, "Çalışmak için yanınızda sağlıklı atıştırmalık bulundurun. 10-12 adet yer fıstığını robottan çekip, doğal bir fıstık ezmesi elde edip yanında bir dilim elma ile yiyebilirsiniz. Ya da kuru kayısı veya hurma arasına ceviz yerleştirerek mini sağlıklı atıştırmalık sandviçler elde edebilirsiniz. Bu tarifler, tatlı krizlerinize de birebir" önerisinde bulundu.

PATATES KIZARTMASI VE HAMBURGER SİROZA YOL AÇIYOR!

Patates kızartması ve hamburgerin karaciğer sağlığını tehdit eden gıdalardan olduğunu belirten Örkcü, "Doymuş yağ oranı yüksek yiyecekleri çok fazla yemek, karaciğerinizin işini yapmasını zorlaştırabilir. Zamanla siroz olarak bilinen karaciğerde iz kalmasına yol açabilecek iltihaplanmalara neden olabilir." dedi.

ŞEKERİ AZALTIN!

Çok fazla tatlı tüketiminin karaciğere zarar verebileceğini ifade eden Özden Örkcü, "Çünkü karaciğerin işinin bir parçası şekeri yağa dönüştürmek. Eğer aşırıya kaçarsanız, karaciğeriniz çok fazla yağ yapar. Uzun vadede, yağlı karaciğer hastalığı gibi bir durumla karşılaşabilirsiniz." dedi.

SUYUN YARARLARINA ŞAŞIRACAKSINIZ!

Beslenme ve Diyet Uzmanı Özden Örkcü, "Karaciğeriniz için yapabileceğiniz en iyi şeylerden biri sağlıklı kilonuzu korumaktır. Gazlı içecekler veya sporcu içecekleri gibi şekerli içecekler yerine içme suyu alışkanlığı edinin. Her gün kaç kalori kazanacağınıza şaşıracaksınız" diyerek, önerilerini şöyle sıraladı:

TUZUN ÜZERİNE BİR KAPAK KOYUN

Vücudunuzun biraz tuza ihtiyacı var; fakat yapılan araştırmalar, sodyumdan yüksek bir diyetin karaciğer izinin ilk aşaması olan fibrozise yol açabileceğini öne sürmektedir. Tuzu kesmek için ise yapabileceğiniz bazı kolay şeyler var. Pastırma ya da şarküteri gibi işlenmiş yiyeceklerden kaçının. Konserve sebzeler yerine taze seçin.