İslam dünyasında bugüne kadar izleri taşınan Kerbelâ faciasının nedenlerinden Muharrem ayında Türk Alevilerin neden oruç tuttuğu gibi, pek çok konuda sorulara cevap verdim.

Kuşkusuz, İslâm tarihinin en trajik ve üzerinde en çok konuşulan dönüm noktalarından birisi Kerbelâ olayıdır.

Kerb ü belâ, Arapça kökenli iki kelimenin (kerb ve belâ) birleşiminden oluşan bir tamlamadır. Kerb (keder, sıkıntı, üzüntü) ve belâ (musibet, sıkıntı) kelimelerinin birleşimi olup, “keder üstüne keder, musibetler yığını” demektir.

İslâm Peygamberi Hz. Muhammed’in torunu Hz. Hüseyin ve beraberindekilerin şehit edildiği Kerbelâ şehrinin isminin de köken olarak “Kerb-ü Belâ” (keder ve belâ yeri) ifadesinden türediğine inanılır.

* * *

Yüzyıllardır hem inanç dünyasında hem de felsefi tartışmalarda kendine geniş yer bulan bu olay, çoğu zaman dar kalıplara sıkıştırılarak bir “iktidar mücadelesi” veya “taht kavgası” olarak lanse edilmektedir.

Kerbelâ faciasını doğru analiz edebilmek için Hz. Ali ve onun soyundan gelen 12 İmamların temel felsefesini anlamak gerekir.

Tarihsel veriler, ne Hz. Ali’nin ne de evlatlarının devleti yönetmek ya da iktidarı ele geçirmek gibi dünyevî bir amaç gütmediklerini göstermektedir.

Bu durumun en somut tarihsel kanıtlarından biri, Abbasî halifesinin devlete ortak olma teklifini kendi soyunun böyle bir görevi olamayacağını belirterek reddeden ve bu yüzden katledilen İmam Rıza’dır.

Hz. Hüseyin’in Medine ve Mekke’yi terk ederek Kufe’ye doğru yola çıkmasının temel nedeni, Muaviye ve ardından oğlu Yezid’in kendisinden “biat” istemesidir.

Biat, bir otoritenin hükmünü, iradesini ve yönetim biçimini tamamen kabul etmek anlamına gelir. Hz. Hüseyin’in bu talebi reddetmesi siyasi bir hırstan değil, tamamen ahlakî bir duruştan kaynaklanır.

İmam Hüseyin Muaviye’nin kurduğu iktidarın yozlaşmışlığına, rüşvete, haksızlığa ve baskıcı yönetim tarzına boyun eğmeyi reddetmiştir. Hz. Hüseyin, hiçbir zaman “Bu koltuk benim hakkım, siz inin, ben oturacağım” iddiasında bulunmamış, sadece ahlaksız bir yönetime tabi olmayacağını, biat etmeyeceğini ilan etmiştir.

Mekke ve Medine gibi kutsal mekanları terk etmesinin sebebi ise, İslâm’ın ilk yeşerdiği topraklarda ve Kabe çevresinde bir iç kargaşaya, kan dökülmesine meydan vermeme hassasiyetidir. Amacı gerçekten iktidar olsaydı, tam tersini yapması gerekirdi, Medine ve Mekke halkını ayaklandırır, Şam’daki Yezid’e isyan ederdi.

* * *

Hz. Hüseyin ve beraberindeki 72 yakınının hunharca şehit edilmesinin ardından, İslâm dünyasında derin bir yas süreci başlamıştır. Şunu da dikkatlerden kaçırmamak gerekir ki, günümüzde insanların en yakınları için neredeyse bir gün bile yas tutmakta zorlandığı modern dünyada, Kerbelâ şehitleri için Müslümanlar 1300 yılı aşkın süredir kesintisiz matem tutmaktadır.

-Anadolu Alevî-Bektaşî inancında Muharrem ayı, derin bir “yas ve matem” süreci olmasının yanında, oruç da tutulur. Muharrem ayının birinci günü ile Hz. Hüseyin ve beraberindeki 72 masumun katledildiği onuncu gününe 2 gün daha eklenir ve toplam 12 gün oruç tutulur. Bu nedenle, tutulan bu oruca “12 İmamlar Orucu” da denilmektedir.

Bu 12 günlük süre zarfında geleneksel olarak:

-Bıçak veya kesici aletler kullanılmaz, canlılara (hayvanlara ve hatta bitkilere) zarar verilmez.

-Su içilmez (su yerine ayran vb. sıvılar tüketilir), et ve hayvansal ürünler yenmez.

-Düğün, nişan veya eğlence tertip edilmez. Müzik aleti olarak saz dahi eğlenceyi çağrıştırabileceği düşüncesiyle çalınmaz, mersiyeler sazsız okunur.

Günümüzün 21. yüzyıl yaşam koşullarında (iş hayatı, memuriyet vb.) sakal kesmeme veya yıkanma gibi bazı şekilsel kurallar esnese de ibadetin özü, manası ve içeriği geçerliliğini korumaktadır.

Bu noktada, altını çizerek belirtmem gereken nokta, önemli olanın şekilcilik değil, haksızlığa karşı duyulan o ortak acıyı yürekte hissetmek olduğudur.

* * *

İslam öncesi bir gelenek olarak “haram aylar”dan kabul edilen Muharrem ayının ilk günlerinde bir nevi “barış ve şükür” orucu olarak oruç tutulsa da, bugün bildiğimiz anlamdaki Muharrem ve 12 İmamlar Orucu felsefi olarak Horasan’da şekillenmiş ve Türkler vasıtasıyla Anadolu’ya taşınmıştır.

İlginç bir şekilde, bu şekliyle matem orucu tutan tek topluluğun Alevî Bektaşîler olduğunu, Farslarda, Araplarda veya diğer Şiî/Alevî coğrafyalarda bu formatta bir oruç uygulaması bulunmadığını da belirtmem gerekir.

Bu ibadetin iki temel boyutu vardır: Matem ve Şükür.

10 Muharrem’de yaşanan katliamın yası tutulurken, 11 ve 12. günlerde Hz. Hüseyin’in oğlu İmam Zeynel Abidin ile kız kardeşi Hz. Zeynep’in katliamdan sağ kurtulması şükürle anılır.

Bu kurtuluş, Ehl-i Beyt soyunun devam etmesi anlamına geldiği için şükür kurbanı kesilir ve ardından “Aşure” kaynatılır. Dolayısıyla aşure, bir yönüyle katliamın acısını, diğer yönüyle de soyun devamına duyulan şükrü ve toplumlar arası birliği, paylaşımı simgeler.

Bu arada, şunu da eklemeleyim ki, aşurenin lokantalarda yılın 12 ayında sunulması veya Alevî olmayanlarca da tüketilmesi bir yozlaşma olarak görülmemeli, tam tersine Kerbelâ’nın, Hz. Hüseyin’in, Hz. Zeynep’in ve temsil ettikleri insanî duruşun her an hatırlanması için birer vesile olarak kabul edilmelidir.

* * *

Hz. Hüseyin’in tarih sahnesindeki yeri dinler tarihi açısından da benzersizdir. O, ünvan veya iktidar peşinde koşmayan, sadece zorbaya “Hayır” diyen bir semboldür.

Bu bağlamda “Hüseynî Duruş”, çağları aşan evrensel bir manifesto niteliğindedir.

Bu duruşu günümüze uyarladığımızda, Yezid ve Muaviye karakterleri sadece tarihsel figürler olmaktan çıkıp, modern dünyada kitleleri baskı altına alan, savaşlar çıkaran küresel emperyalizm ve siyonizm gibi yapılara dönüşmektedir.

Dolayısıyla bugünün dünyasında Hüseynî duruş sergilemek;

-Gazze’de masum insanlar katledilirken dik durabilmek,

-Dünyanın neresinde olursa olsun (Venezuela’da, Kenya’da ya da Türkiye’de) mazlumun yanında yer almak,

-Egemen güçlerin dayatmalarına ve haksızlıklarına biat etmemek demektir.

Öte yandan, önemle vurgulamam gereken nokta, bu felsefenin ve insanî duruşun sadece Alevîlere ya da Müslümanlara ait olmadığıdır.

Benim gözümde, Hristiyan, Yahudi, Budist ya da inançsız dahi olsa, dünyadaki adaletsizliğe ve zulme karşı biat etmeyen, ses çıkaran herkes özünde “Hüseynî bir duruş” sergilemektedir.

Hz. Hüseyin’in insanlığa bıraktığı en büyük miras, her ne koşulda olursa olsun haksızlığa karşı sessiz kalmamaktır.

Hz. Ali ve Hz. Hüseyin’den Hacı Bektaş Veli’ye uzanan bu gelenek, her dönem toplumları ayrıştırmak ve fitne çıkarmak isteyen “şeytanî” odaklara karşı her zaman birliği, dirliği ve beraberliği savunmuştur.

Kerbelâ’yı salt bir güç savaşı gibi okumaya çalışan tahrifatlara karşı, yeni nesillere bu evrensel ahlak dilini aktarmak, baskıya boyun eğmemeyi bir yaşam ilkesi haline getirmek, kanaatimce bugünün en büyük sorumluluğudur.

Bazen insan, kendi toplumuna bakıp derin bir hüzünle şu soruyu sormadan edemiyor:

Biz neden kendi insanımıza, kendi değerimize, kendi emeğimize sahip çıkmakta bu kadar zorlanıyoruz?

Başkalarına bakıyorsunuz; kendi içlerinden çıkan insan her türlü tartışmanın, iddianın, yanlışın içinde olsa bile arkasında duruyorlar.

İyisine de kötüsüne de, doğrusuna da yanlışına da sahip çıkıyorlar.

Kendi adamlarını kolay kolay harcatmıyorlar.

Kendi değerlerini başkalarının önüne atıp linç ettirmiyorlar.

Ama biz Aleviler ne yapıyoruz?

Kendi içimizden bir insan çıksa, bir yere gelse, bir makamda görünse, bir başarı elde etse; önce dışarıdan değil, çoğu zaman içeriden taşlanıyor.

Başkaları değil, kendi canları onu hedefe koyuyor.

Önce rakipleri değil, kendi yol arkadaşları onu yıpratıyor.

Oysa yıllardır bize ne denildi?

“Aleviden bürokrat olmaz.”

“Aleviden belediye başkanı olmaz.”

“Aleviden genel başkan olmaz.”

“Aleviden cumhurbaşkanı olmaz.”

“Aleviden devlet adamı olmaz.”

Bu sözler sadece birer cümle değildir.

Bunlar, bu ülkede Alevilere biçilen dar kalıbın, görünmez duvarların, ayrımcı bakışın açık ifadesidir.

Aleviyi sadece oy veren, alkışlayan, meydan dolduran ama karar mekanizmalarına gelince geri plana itilen bir topluluk olarak görmek isteyen zihniyetin dışa vurumudur.

Peki biz ne yapıyoruz?

Bu duvarları yıkmak için kendi değerlerimize sahip çıkmak yerine, bazen o duvarlara bir tuğla da biz koyuyoruz.

Bize kapıyı kapatanlara kızıyoruz ama kapıdan içeri girmeye çalışan kendi insanımızın ayağına çelme takıyoruz.

Bize “sizden olmaz” diyenlere karşı birlik olmak yerine, “ondan da olmaz” diyerek kendi elimizle kendi gücümüzü zayıflatıyoruz.

İşte asıl mesele budur.

Alevilik; insanı merkeze alan, rızalığı esas alan, adaleti, hakkı, hukuku, erkanı savunan kadim bir inanç yoludur.

Bu yolun özü, birbirini kırmak değil; birbirini tamamlamaktır.

Bu yolun özü, canı incitmek değil; canı yüceltmektir.

Bu yolun özü, dedikodu, kıskançlık, hakaret, küfür değil; edep, erkân, yol ve ikrardır.

Ama ne yazık ki bugün kendi içimizde, en küçük makam mücadelesinde bile ağır sözler, kırıcı ifadeler, hakaretler, karalamalar havada uçuşuyor.

Bir Alevi bir göreve geldiğinde ona destek olmak, eksiklerini yol diliyle söylemek yerine; onu daha başlamadan yıpratma yarışına giriyoruz.

Bu tavır kime hizmet ediyor?

Alevilere mi?

Alevi kurumlarına mı?

Cemevlerine mi?

Eşit yurttaşlık mücadelesine mi?

Yoksa yıllardır “Alevilerden bir şey olmaz” diyenlerin ekmeğine yağ mı sürüyor?

Bizim artık kendimize şu gerçeği açıkça söylememiz gerekiyor:

Kendi değerine sahip çıkmayan toplum, başkasından saygı bekleyemez.

Kimse yanlış yapmasın demiyoruz.

Elbette, kimse eleştirilmesin demiyoruz.

Elbette, görev alan herkes hesap verebilir olmalı, şeffaf olmalı, yolun edebine uygun davranmalıdır.

Ancak eleştiri başka şeydir, linç başka şeydir.

Yol diliyle uyarmak başka şeydir, hakaret etmek başka şeydir.

Yanlışa itiraz etmek başka şeydir, kendi insanını düşman gibi görmek başka şeydir.

Alevi toplumu artık bu ince çizgiyi görmek zorundadır.

Bizim kavgamız birbirimizle olmamalıdır.

Bizim mücadelemiz; ayrımcılığa, yok sayılmaya, inanç eşitsizliğine, cemevlerinin hâlâ ibadethane olarak kabul edilmemesine, Alevilerin karar mekanizmalarında yeterince temsil edilmemesine karşı olmalıdır.

Bugün Alevi çocukları kaymakam da olmalıdır, vali de olmalıdır, belediye başkanı da olmalıdır, milletvekili de olmalıdır, bakan da olmalıdır, genel başkan da olmalıdır, cumhurbaşkanı da olmalıdır.

Buna itiraz eden zihniyet varsa, ona karşı hep birlikte durmalıyız.

Ama ne acıdır ki bazen o zihniyetten önce biz kendi içimizden çıkan insanın önüne set çekiyoruz.

Bu yol bize bunu öğretmedi.

Hacı Bektaş-ı Veli, bize “incinsen de incitme” dedi.

Pir Sultan, bize zalime boyun eğmemeyi öğretti.

Hz. Ali, bize adaleti, cesareti ve hakkaniyeti gösterdi.

Kerbela, bize mazlumun yanında, zalimin karşısında durmayı öğretti.

Peki biz bu kadar büyük bir yolun evlatları olarak neden birbirimizi tüketiyoruz?

Artık silkelenme zamanıdır.

Artık kendi içimizdeki kıskançlığı, çekememezliği, bölünmüşlüğü, dedikoduyu, hakareti bir kenara bırakma zamanıdır.

Artık Alevi toplumu kendi değerlerine, kendi kurumlarına, kendi emekçilerine, kendi yetişmiş insanlarına sahip çıkmalıdır.

Çünkü başkaları bize makamları altın tepside sunmayacak.

Başkaları bize “buyurun, siz de yönetin” demeyecek.

Başkaları bize eşitliği kendiliğinden vermeyecek.

Biz bir olursak var oluruz.

Biz diri olursak güçlü oluruz.

Biz kendi değerimize sahip çıkarsak, başkaları da bize saygı duymak zorunda kalır.

Ama biz kendi insanımızı daha yola çıkmadan taşlarsak, sonra dönüp “neden bizden kimse bir yere gelemiyor?” diye sormaya hakkımız kalmaz.

Bugün Alevi toplumunun önündeki en büyük görev; kendi içinde yol dilini, birlik hukukunu, dayanışma ahlakını yeniden ayağa kaldırmaktır.

Eleştireceğiz, ama yok etmeyeceğiz.

Uyaracağız, ama aşağılamayacağız.

Hesap soracağız, ama hakaret etmeyeceğiz.

Yanlışa karşı duracağız, ama kendi değerimizi düşmana teslim etmeyeceğiz.

Çünkü, biz biliriz ki:

Yol bir, sürek binbir olsa da can birdir.

Canı inciten, yolu incitir.

Kendi değerini yıkan, kendi geleceğini de yıkar.

O yüzden artık yüksek sesle söyleme zamanıdır:

Alevilerden bürokrat da olur.

Alevilerden belediye başkanı da olur.

Alevilerden genel başkan da olur.

Alevilerden cumhurbaşkanı da olur.

Alevilerden devlet adamı da olur.

Yeter ki, biz önce kendimize inanalım.

Yeter ki, kendi değerlerimizi başkalarının insafına bırakmayalım.

Yeter ki, kendi insanımızı hırpalamak yerine, yolun edebiyle sahiplenmeyi öğrenelim.

Çünkü, Alevi toplumu sahipsiz değildir.

Bu yol sahipsiz değildir.

Bu değerler sahipsiz değildir.

Sahip çıkarsak varız.

Birbirimizi tüketirsek yok oluruz.

Ve unutmayalım:

Kendi canına sahip çıkmayan, başkasından adalet bekleyemez.

Muharrem ayı ve özellikle de “aşura” günü, tüm tebrik ve kutlamaları hak etmiş bir aydır! Bununla birlikte Muharrem ayını ve aşura gününü, İmam Hüseyin’i ölmüş kabul eden “ölü İslam” ümmetine de başsağlığı olarak taziyelerimi sunuyorum!

Daha doğrusu; dünyadaki özgür insanları, Hüseyin gibi bir lidere sahip bulunmalarından dolayı kutluyorum! İmam Hüseyin’in o hareketinden dolayı kendilerine matem günleri oluşturan, ağlama meclisleri tertipleyen, yas alameti olan siyahlara bürünen, kendi elleri ya da ellerindeki zincirleriyle göğüs ve sırtlarını döven halk kesimine de baş sağlığı diliyorum!

Konuya bu giriş üzerinden bakar isek, diyebiliriz ki imam Hüseyin ile ilgili elimizde iki tür algı vardır (yani iki Hüseynimiz vardır!) Biri özgür ve aydın insanların Hüseyni, diğeri de normal halkın Hüseyni!

İlk önce özgür ve özgürlerin Hüseyni’ni anlamaya çalışacağız!

Hz. İsa Mesih bir sözünde şöyle der:

- “Allah’ın melekutunu ikinci kez doğmadan göremezsiniz!”

Yani Hz. İsa Mesih açısından bakıldığında; insan denilen bu varlığın insanlığının esası, “ikinci doğumdur” ve imam Hüseyin “aşura günü” gerçekten ikinci kez doğmuştur! Bu doğumu (şehadeti), ebedilik ve vicdanının yeniden doğmasıdır!

Aşura günü imam Hüseyin (as)’ın vicdanında, tüm dünyayı aydınlatacak bir “vicdan nuru” patlaması vuku buldu! Bundan dolayıdır ki, biz Müslümanlar, “aşura” ve “erbain” simgeleriyle; “insanlık”, “vicdan”, “özgürlük mücadelesi” ve “insani sıfatlarda” tüm dünyanın önüne geçtiğimizi söylüyor ve bununla da iftihar ediyoruz! Çünkü bizim dışımızda dünyadaki hiçbir inanç ve kültürün imam Hüseyin gibi bir “vicdan örneği” mevcut değildir!

Fakat insanlardan büyük çoğunluğu bundan gaflettedirler. Tabi ki biz burada “özgürlükçüler mi avam mı?” hangisi doğru ve hangisi yanlış, onun muhasebesini yapacak değiliz! Burada imam Hüseyin’in bu hareketiyle ilgili ilmi ve sosyolojik bir tahlilde bulunacağız! Ve yine her iki kesimin düşünce çehresini aşikâr etmeğe çalışacağız! Avam halka da aydın kesime de saygı ve sevgi çerçevesinde yaklaşacağız! Kısacası; biz burada, imam Hüseyin ile ilgili hem aydın hem de dindar kesimin görüşlerini aktarmaya çalışacağız!

Dindar avam ile akılcı aydınların sahip oldukları farklı kültür ve farklı zihni kapasitelerinden dolayı, tabi ki birbirinden farklı görüş ve düşünceleri de vardır ve bu da hayatın değişmez kuralıdır! Böyle bir yasayı iptal etmek de ne mümkündür ne de doğrudur! Yani avam kesimde “duygu”, aydın kesimde “akıl” hakimdir! Dolayısıyla hem duygular uğruna aklı iptal etmek hem de akıl uğruna duyguları yok etmek doğru değildir!

Nitekim akılcı aydınlardan kimileri, aklın uğruna tüm duygusal konuları reddedip atmaktalar! Böylece de tüm “Hüseyni şiarları” yok saymaktalar! Kısacası onlar, “ağlama”, “mersiye”, “siyah giyme” ve “ihsan vermeyi” inkardan gelmekteler!

Tabi ki tek başına akıl insanı ayakta tutamaz! Zira insan; akıl ve duygudan müteşekkildir! Dolayısıyla, tek başına akıl donuktur ve kalbi taşlaştırır!

Ben, aydın ve kültürlü kesimi o olaylarla birlikte, onun vuku bulmasından sonrasına da bakmaya davet ediyorum! Daha doğrusu, olayların vuku bulmasından sonra da bir görüş belirtmeleri gerektiğine inanıyorum! Nitekim kimi Batı toplulukları da o kadar akılcı olmalarına rağmen, insanın yalnızca akıldan ibaret olmadığını, akıl ile duygu ve değerlerden de müteşekkil bulunduğunu söylerler! Yani “akıl”; yalnızca insanı insan eden değerlerden biridir! Her şeyin akıl ile elde edilmesi ise mümkün değildir!

Aslında “din” de akıl ve akılcılık işlerinden değildir! Din; aslında gönül işidir. Tüm dinler, hatta tevhit, mead ve diğer itikadi şeylerin tümü akıl ile ispatlanamaz! Nitekim ünlü filozof Kant, bu konuyu “Saf aklın tenkidi” isimli kitabında ispat etmiştir!

Dinî işler, insanın ihtiyacıyla birlikte onun hayaliyle oluşur! Yani insanın hem din hem duygu ve hem de ahlaka ihtiyacı vardır! Ahlakın tümü de akıldan değildir! Akıl asla insana “ikram et” demez! Ve insanın “isar” (başkasını kendine tercih etme) de bulunmasına da müsaade etmez! İnsana “niçin isar’da bulunuyorsun?” der! Çünkü akıl maslahatçı ve menfaatçidir!

Fakat duygular öyle değildir! Duygu, her insanın özünde mevcuttur, onların güçlendirilmesi gerekir! Fakat akıl üzerinden değil, din üzerinden ve dinin desteğiyle güçlendirilmelidir!

Duygularda ise hem ifrat hem de tefritin bulunduğunu görüyoruz. Yani avam halk içerisinde, duygusal hadiselerde ifratın varlığını müşahede ediyoruz! Öyle ki bu hususta avam halk adeta aklı iptal etmiştir! Bundan dolayıdır ki, Hüseynî meselelerin avam halk nezdinde hurafelere boğulduğunu, yalan ve aldatmalarla dolu olduğunu görüyoruz! Çünkü o meselede aklı bir kenara koymuşlardır!

Cami ve Hüseyniye denilen yerlerdeki kürsü sahipleri olan “uydurulmuş Hüseynî kıyam” algısına sahip kimseler, İmam Hüseyin’ in bu olayı üzerinden “mama dükkânı” açmışlardır! O olayı geçim kaynağına dönüştürmüşlerdir! Hiçbir yalanı, hurafeyi ve aldatmayı söylemekten çekinmemekteler! Çünkü o meclislerde oturan insanlar onların sözlerini akıl üzerinden değil, duygular üzerinden dinlemekteler! Bundan dolayıdır ki her yıl Muharrem ayında her taraf, zincirlerle kendilerini dövenler, milyarlarca lira harcamalar, sarf edilen zamanlar, kullanılan arabalar, tüketilen yakıtlar, kapatılan iş yerleri, hastaneler, okullar, bakanlıklar, milyonlarca insanın her taraftan bir araya gelip gerçekleştirdikleri yürüyüşler ve bu kadar insana verilen bedava yiyecek ve içecekler vs., bunların tümü, akıl olmaksızın duygularla yapılan işlerdir!

Maalesef bu “akılsız duygunun” tam karşısında, “duygusuz aklın” da yer aldığını görmekteyiz! Yani akılcı ve aydın insanlar da bu hususlarda tam bir “tefrit” içerisindeler! Öyle ki onlar, İmam Hüseyin’in bu olayı karşısında kuşku duymaya başlamışlardır ve imam Hüseyin hakkında gerçekleştirilen bu meclislerin hiçbir faydasının olmadığını ve boş şeyler olduğunu söylemekteler! Kısacası bu aydın kesim de tüm bu olayları bir kenara atmışlardır! İşte avamın ifratı aydınların eline bahane vermişken, aydınların da tefriti avam ve mollalarının eline bahane sunmuştur!

Avamın din adamları halka: “Şu aydınları görüyor musunuz? İnsanları bozup ters düz ediyorlar!” diyor ve bununla halkı aydınlar ile korkutup, insanları daha çok meclisler tertiplemeye ve hurafelere sarılıp onlara sahiplenmeye sevk ediyorlar! Sonuçta da onlar üzerinden daha çok dünyalık topluyorlar!

Bu ifrat ve tefrit durumu, yalnızca biz Müslüman topluluklara has bir durumdur! Bundan dolayı imam Hüseyin’in bu olayı için bilginleri, ilmi bir çalışmaya davet ediyorum! Yani imam Hüseyin’in gerçekleştirdiği bu harekât, bir üslup ile anlaşılmalıdır! Daha açık söylemek gerekirse, imamın o harekâtı iki boyuttan ele alınmalıdır! Biri duygusal boyuttan (ki bu da çok önemlidir), diğeri de vicdanî, ahlakî ve insanî değerler boyutundan!

Birinci (duygusal) boyut ile avamla havas cenahını (genel halk ile aydınları), birbirinden ayırt etmemiz mümkündür! Yani “imamın bu kıyamına bakışından yola çıkarak” kimin avam ve kimin de aydın olduğunu anlamak mümkündür!

Aydınlar imamın bu kıyamının “vicdani” bir kıyam olduğunu düşünüyorlar! Diğer bir ifadeyle aydınlar imamın bu kıyamının, yalnızca “ahlaki” ve “insani değerler” üzerine kurulu olduğunu kabul ederler! Yani bunlara göre imam Hüseyin bu kıyamıyla, zalimlere karşı durmak ve mazlumları korumak ve hakları ihya etmek için kıyam etmiştir! İmam Hüseyin’in kıyamındaki en temel hedef bunlardır! Kısacası aydınlar açısından imamın kıyamı, “vicdanî” bir kıyamdır! Oysaki avam halk imamın bu kıyamının İslamî ve dinî bir kıyam olduğunu düşünmekteler!

Şayet imam Hüseyin (as)’ın kıyamının İslam için yapılan bir kıyam olduğunu ve dini korumak için yapıldığını kabul eder isek, o taktirde imamın bu kıyamında bir hedefinin ve perde gerisinde bir düşüncesinin bulunduğunu da kabul etmemiz lazım! Fakat ahlaki ve vicdani hareketlerde, onun perde gerisinde ve kendisi dışında bir hedefinin bulunması mümkün değildir! Yani hedef, bütünüyle o hareketin kendisidir! Kısacası, bunun böyle olması, o amelin ahlakî ve vicdanî oluşunun göstergesidir!

Fakat “gerçekçi Hüseynî kıyam algısına sahip” olanlar açısından, dini hareketlerde her zaman bir amaç mevcuttur! Diğer bir ifadeyle, dini bir hareket denildiğinde akla gelen şey, insanın o hareket ve amelden cenneti ve sevabı kazanması, cehennem ve ilahi azaptan uzaklaşmasıdır! Bunlar (cennet ve cehennem), “dini amellere verilen unvanlardır!”

Şayet imam Hüseyin’in bu kıyamıyla cenneti talep ettiğini, cehennem azabından kurtulmak istediğini ve İslam’ı savunduğunu düşünür isek, o taktirde imamın bu hareketinin “ahlaki” ve “vicdani” bir hareket değil, “dini” bir hareket olduğunu kabullenmemiz gerekir! Çünkü vicdani ve ahlaki hareketlerde, hareketin dışında asla bir hedef gözetlenmez! Örneğin gözünüzün önünde bir çocuk ateşe ya da suya düşecek bir halde olur ise, anında onu tutup kurtarırsınız, ya da anne ve babanızın ziyaretine gittiğinizde, asla bunu bir sevap almak kastıyla yapmazsınız! Şayet “sila-i rahimde bulunmak ömrü uzatır” hadisi üzerinden bu düşünceyle gider iseniz, o taktirde yapılan bu hareket, ahlaki bir hareket değil, dini bir hareket olmuş olur!,

BİRİNCİ BÖLÜMÜN SONU

Ve Türk soydaşlarımızı hatırlayıp bir selam gönderelim istedim.

Türklerin ilk şairi kimdir?

Ne yazmıştır?

Bir göz atalım.

* * *

Yıl, 700 dönemleri…

Tarihin ilk yeniliklerinde öne çıkan Yüce Türk Devleti

Türk Uygur Devleti

745-840 yılları arasında Orta Asya'da hüküm sürmüşlerdir.

840 yılında Kırgızların saldırıları sonucu yıkılmıştır.

Uygur Devletin özellikleri nelerdir?

• Kurucusu, Kutluk Bilge Kül Kağan'dır. Başkenti ise Ordu-Balık’tır (Karabalgasun).

• Göçebe yaşamı bırakıp yerleşik hayata geçip tarım ve ticarete yönelen ilk Türklerdir.

• Maniheizm / Budizm dinlerini kabul eden ilk Türk devletidir.

• Türk tarihi içerisinde ilk defa şehirler ve kasabalar kurmuşlardır.

• Kütüphane kuran ilk Türk devletidir.

• Töreyi yazılı hale getiren ilk Türk devletidir.

• Bankacılığın ve faizciliğin temelini oluşturmuşlardır.

• Kalıcı mimari eserler; tapınaklar, saraylar ve su kanallarını ilk inşa edenlerdir.

• Bögü Kağan döneminde (762) Maniheizm resmi devlet dini olarak kabul edilmiştir. Bu dinin etkisiyle et tüketmeyi ve savaşmayı bırakan Uygurlar, barışçıl ve sanatsal bir yaşama geçmişlerdir.

• Matbaa ve kâğıdı kullanarak ilk Türk devletidir. İlk kez hareketli harf sistemli Türk matbaasını geliştirmişler, 18 harfli Uygur alfabesini kullanmışlardır. Fresk (duvar resmi) ve minyatür sanatında ileri gitmişlerdir.

• Uygurlar; kültürel, ekonomik ve mimari alanlarda Türk tarihinin en önemli devletlerinden biri olmuştur.

• Uygur Türkleri, tarım havzalarına göç ederek Doğu Türkistan Özerk Uygur Eyaleti denilen ve Çin sınırları arasında kalan bölgeye göç etmişlerdir. Hoço ve Hanbalık dolaylarında Uygur Kağanlığı, Karahoca Uygur Krallığı, Kansu Uygur Krallığı, Doğu Türkistan Hoca-Hanlar gibi hanlıklar kurmuşlardı. Uygurlara ait bir destan olan Göç Destanı yerleşme hikayesini anlatır.

* * *

Bilinen ilk Türk Şair, Aprınçor Tigin, 

Uygur dönemine ait Mani dininin etkisinde şiirler yazmış adı bilinen ilk Türk şairidir. 

Turfan kazılarında bulunan şiirleri ilk kez 1919'da yayımlanmıştır. Bulunan iki şiirinden ilki, üç dörtlükten oluşan ve ilahi tarzında yazılmış bir övgü olup ilk dörtlüğü zedelenmiştir. Aprın Çor Tigin'in ikinci şiiri, aşk konusunda yazılmış din dışı bir şiirdir. Yedi dörtlükten oluşan bu şiirin ilk dörtlüğü kayıptır. “Sevgili” adı verilen bu şiir, Uygur edebiyatının ilk ve en eski lirik şiir örneği sayılır.

Bu şiir, Uygur edebiyatının, dolayısıyla Türk şiirinin ilk ve en eski lirik şiir örneği sayılmaktadır. (8-9.yüzyıl)

SEVGİLİ

Kasıncığımın öyü kadgurar men / Kadıncığımı düşünüp dertlenirim

Kadgurdukça / Dertlendikçe

Kaşı körtlem / Kaşı güzelim

Kavışıg sayır men / Kavuşmak isterim

 * * *

Barayın tiser / gideyim desem

Barç amrakım / güzel sevgilim

Baru yime umaz men / gidemem yine ben

Bağırsakım / sadık yarim

 * * *

Kireyin tiser / gireyim desem

Kicıgkiyem / küçüğüm

Kirü yime umaz men / giremem yine ben

Kin yıpar yıdlıgım / amber -misk kokulum

 * * *

Yaruk tengrler / parlak tanrılar

Yarluk azunın / buyrugu ile

Yavaşım birle / yavaş huylum ile

Yakışıpan adrılmalım / kavuşup ayrılmayalım

 * * *

Küçlüg piriştiler / güçlü periler - meleklerin-

Küç birzünin / güç vermesiyle

Közi karam birle / gözü karam ile

Külüşüben külüşigin oluralum / gülüşüp oturalım

Aprınçor Teğin:

• Kırgızlar, çoğunluğu Kırgızistan'da yaşayan Türk halkı. Türklerin bilinen en eski yazılı belgeleri olan Yenisey ve Orhun Yazıtları'nda Kırgızlar, tarihleri çok eskiye dayanan Türk kavimleri arasında zikredilmektedir.

Kaynak bilgiler:

https://tr.wikipedia.org/wiki/Apr%C4%B1n_%C3%87or_Tigin

https://edebiyatvesanatakademisi.com/post/bilinen-ilk-turk-sairleri-ile-siirleri/73991

https://www.liseedebiyat.com/ders-notlari/31-9-sinif-tuerk-edebyati10/6494-ilk-turk-yazarlari.html

https://tr.wikipedia.org › wiki › Kutadgu_Bili

Ek bilgi notu:

* * *

Kutadgu Bilig: Eserin genel özellikleri · Mesnevi tarzında ve aruz vezniyle yazılmıştır. · Siyasetname türünün Türk edebiyatındaki ilk örneğidir. · Eski Türkçe olarak kabul ...

* * *

Dîvânu Lugâti't-Türk, 11. yüzyılda (1072-1074) Kâşgarlı Mahmud tarafından Araplara Türkçe öğretmek ve Türkçenin zenginliğini kanıtlamak amacıyla yazılmış; ilk Türkçe sözlük ve aynı zamanda bir dil bilgisi ve ansiklopedi kitabıdır

Bu kara sayfalarımızdan hiç birisi tarihe gömülüp kalmamıştır. Aksine her biri kendinden sonraki dönemler için birer mektep, ekol ve davaya dönüşmüştür.

Açıkçası bizler tarihi ne görmezden gelebiliriz ne de yok olarak hesap edebiliriz, çünkü tarih, bizlerin müdahale edebileceğimiz bir şey değildir, zira bizden önce yaşanmış olaylardır! Önemli olan tarihi incelemek, fakat orada kalmamaktır! Çünkü bizler, başkalarının tarihi üzerinden karar vermekle değil, kendi tarihimizi yazmakla mükellefiz! Daha açıkçası biz, kendi yazdığımız tarihin sevap ve günahından sorumluyuzdur, başkalarının yazdıkları tarihten değil!

Evet, geleneksel kabulde yukarıda adını verdiğimiz bu tarihi olayların baş aktörleri, Müslümanlar arasında “hak ve batıl” ın ölçüsü olarak kabul görmüş, asırlarca ve belki de kıyamete kadar onlar için ilham kaynağını teşkil eden fenomenler olmuş ve olacaktır da. Çünkü, gelenekçilere göre bu savaşların baş aktörleri, İslam’ın ilk şahsiyetleri olmaları hasebiyle her söylem ve eylemleri kendinden sonrakiler için örnek teşkil eden, “itikadî”, “amelî” ve “ahlakî” hükümlerin mercii olan İslam peygamberinin (sav) “Ehl-i Beyti”, “Ashabı” ve ümmü’l-mü’minin “Ayşe” gibi zevcelerinden müteşekkil kimselerdirler.

İslam peygamberi (sav)’in vefatından kısa bir zaman sonra ilk olarak “Cemel” savaşı, peygamberin eşi, ümmü’l-müminin Ayşe ile damadı, amcasının oğlu ve halifesi olan imam Ali (as) arasında, ikinci savaş olan “Sıffin” savaşı da yine İslam peygamberi (sav)’in ashabından, dönemin Şam valisi Ebu Süfyan’ın oğlu Muaviye ile imam Ali (as) arasında, üçüncü savaş olan “Nehrivan” savaşı ise, Sıffin savaşında imam Ali (as)’ın ordusu içerisinde yer alan, fakat Muaviye ve Amr b. As tarafından mızraklı Kuran sayfalarıyla aldatılıp, imam Ali aleyhine kışkırtılan “Bedevî” Müslüman askerler tarafından yapılmıştır.

İmam Ali (as), Nehrivan savaşından kaçıp kurtulan Abdurrahman b. Mülcem Muradî tarafından Kufe mescidinde, sabah namazında, secde esnasında, arkadan zehirli kılıç ile vurulup şehit edilmesinden yirmi yıl sonra, İslam tarihindeki en kirli olay ve Müslümanların alınlarından kıyamete kadar bir daha hiç silinmeyecek ve sonsuza dek bir kara leke olarak kalacak olan hadise, kuşkusuz “Kerbela hadisesi” dir!

Bu hadisenin baş aktörü, İslam peygamberinin soyunun kendisinden devam edeceğini söylediği kızı Fatıma’nın oğlu imam Hüseyin (as) dır.

Kerbela’da imam Hüseyin (as) kendisiyle birlikte ailesinden on yedi kişi ve sadık dostlarından da 55 kişi olmak üzere toplam 72 kişi, emsali görülmemiş bir şekilde hunharca şehit edilmiştir. Kafaları kesildikten sonra bedenleri atların tırnakları altında çiğnetilmiş, cenazeleri defnedilmeden ve namazları kılınmadan sıcak kumlar üzerinde o şekilde terkedilmişlerdir! İmamdan geriye kalan kadın, çocuk, yeğen ve yakınları da esir alınmıştır. O dönemlerde esir alınan kafirlere dahi yapılmadık işkenceler, kendi peygamberlerinin Ehl-i Beyti’ nden olan esirlerine yapılmıştır!

Daha sonraları, gelenekçi Müslümanlar arasında Kerbela yüzünden Müslümanlar, Ehl-i beyt taraftarları ve Ehl-i beyt’e ilgisiz kalanlar olarak ikiye bölünmüşlerdir. Ehl-i Beyt ve imam Hüseyin’in yanında yer alanlara “Şii”, bu işi “tasvip etmemeleriyle birlikte(!)” İmamın düşmanlarına karşı cephe almayanlara “Sünni” denilmiştir.

Her iki kesimin de peygamberi olan Hz. Muhammed (sav)’in soyunun hunharca katledilmesine ilgisiz kalmak, elbette ki vicdanen kabulü mümkün değildir. Üstüne üstelik bir de Sünni alimlerin “elimizin karışmadığı şeye dilimiz de karışmasın” diye fetva vermeleri ve Ehl-i Beyt zalimlerinin bu cinayetlerini yargılamaktan uzak durmaları, Şii Müslümanlar tarafından hoş karşılanmamış, onların Sünni Müslümanlar hakkında menfi düşünmelerine ve ümmet içerisinde bölünmelere sebebiyet vermiştir!

Sonuç itibariyle, gelenekçi Müslümanlardan bir kesimin (Sünnilerin) Kerbela olayını tarihte bırakmak isteği, diğer kesimin (Şiilerin) ise bu olayı daha yüksek bir seviyeden dillendirmesi ve ağıtlar yakması, her iki kesim arasında gittikçe derinleşen bir ayrımcılığa sebebiyet vermiştir! Oysaki her iki kesimin de ortak değeri olan Yüce “İslam” ın yaşaması uğruna bir tür ağır bedel olarak ödenen Kerbela hadisesi, şayet Şii ve Sünni kesimden sağ duyulu ve her türlü mezhebi taassuptan arınmış, yalnızca Hakkın rızasını gaye edinmiş alim, aydın, akademisyen ve araştırıcılar tarafından masaya yatırılmış olursa, “ayrıştırıcı” gibi gözüken bu meselenin “birleştirici” bir unsur olduğu muhakkaktır. Zira Nebi’nin Ehl-i Beyti, her iki kesimin de sevdiği, saydığı ve sahiplendiği değerlerdir! Buradaki asıl sorun, her iki kesimden alimlerin bir araya gelip bu meseleyi kendi aralarında konuşamamalarıdır.

Tarafsız ve objektif bir bakışla meseleye bakarsak, İslam aleminde (Vehhabiler hariç), Osmanlı dönemi de dahil imam Hüseyin (as)’a ağıt yakmayan hiçbir millet olmadığı gibi, yine bu zulmü alkışlayan hiçbir Müslüman da yoktur!

Müslümanların yaşamakta olduğu hemen her ülkede halk kültürü ve edebiyatı yönüyle Türkçe, Kürtçe, Farsça, Arapça, Azerice, Orduca ve diğer birçok lehçelerle, Kerbela ve İmam Hüseyin hakkında muazzam bir yas tutma ve ağıt yakma birikimi oluşmuştur.

Diyebiliriz ki, Müslümanların yaşadıkları tüm coğrafyalarda, geleneksel olarak imam Hüseyin (as) ile ilgili ağıtlar vardır. Acı ve ağıtın tonu farklı olsa da rengi hep aynıdır. Kimisi şiirsel, kimisi ağıtsal türküler ve kimisi de mersiye biçiminde İmam’a yas tutmuş ve içlerini çekmişlerdir.

Ve yine gelenekçi Müslümanlar nezdinde Kerbela hadisesi yalnızca ağıt diliyle anlatılmamış, İslam edebiyatçılarının ve tarihçilerinin konusu olduğu gibi, dinler tarihi, sosyoloji, tasavvuf, irfan, hadis, kelam ve musiki gibi bilim dallarında da yer edinmiş ve olaya çok geniş bir çerçeveden bakılmıştır.

Gelenekçi Müslüman topluluğun inanç dünyasının şekillenmesinde de önemli etkisi bulunan bu hadiseye, aslında aşağıda sıraladığımız birkaç boyuttan bakmak lazım:

a-      Kerbela vakıasının öncesi.

b-      Bizzat yaşanmasını ve sonrasını kapsayan tarihsel süreç.

c-       Yaşanan bu olayın tarafları.

d-      Olay sonrasında oluşan inanç uygulamaları ve bunların günümüze yansımaları.

e-      Kerbela yaklaşımında yöntem sorunu.

f-       Farklı İslam mezheplerinin Kerbela algısı.

Müslüman toplumun tarihinde önemli kırılma ve dönüm noktalarından biri olan ve tarihin seyrini bir türlü etkileyen bu hadiseyi tek elden tahlil etmek, elbette ki konuya haksızlık etmek olur. Asıl olan bu önemli ve emsali bulunmayan hadisenin doğru tahlilinin yapılabilmesi, farklı dallardan uzman araştırmacıların değerlendirmesi ve ümmet üzerindeki yapıcı ve yıkıcı etkilerinin tarafsız ve ciddi bir şekilde ortaya konmasıdır.

Gelenekçi İslam tarihi açısından çok önemli izler bırakmış ve Müslümanların vicdanlarında dermansız derde dönüşmüş ve sonuç itibariyle de bir mektep halini almış bu önemli vakayı, trajedik bir hadise gibi değerlendirmek ve ağıtlar yakmak, konuyu basite indirgemek olur.

Diğer taraftan, tarihte vuku bulan nice menfi olaylar, ibret alınmadığı için hep tekerrür edegelmiştir. Oysaki gerek İslam dünyası ve gerekse insanlığın geleceği için ibretamiz ve eğitici derslerle dolu olan Kerbela olayı, üzerinde önemle düşünülmesi gereken akıl, bilim, sosyoloji ve ahlak zaviyesinden analiz edilerek ileriye yönelik atılacak müspet adımların oluşmasına en güzel katkı sağlayacak önemli bir yöne sahiptir.

Kerbela hadisesine dünyadaki Müslümanlardan “Ehl-i Sünnet” gibi önemli bir bölümün hala dahi ilgisiz kalması ve Kuran’da dahi geçen bu kadar önemli değerleri yalnızca matemcilere terk etmesi, Müslümanlardan diğer bir kesimin ise o olaya yalnızca yas tutarak yaklaşması, o vakıanın ciddi bir şekilde anlaşılmadığının göstergesidir ve tüm Müslüman aydın ve alimlerin bu noktada tarihi bir sorumlulukları vardır.

Gerçekte Kerbela vakıası, anmaktan daha ziyade anlaşılmaya değer bir olaydır. Kerbela’yı hiç bilmeyenler ile bilip de onun mesajını, sevap kazanmak için döktükleri göz yaşlarıyla perdeleyenler aynı kategoriye girerler. Çünkü bir davayı yaşatan, onun verdiği mesajıdır! Şayet mesajı yok ise, dava ya yoktur ya da ölmüştür, ölünün de mesajı olmaz!

Kerbela vakıası asırlardır farklı mezhep ve ekollere sahip her mümin ve Müslüman için bir yönüyle kanayan bir yara ve hüzünlü bir nakarat olmuş, diğer yönüyle de adalet, şecaat, izzet, iffet, ihlas, direniş, inkılap, şehadet, fedakârlık, vefakarlık, aşk vs.nin öğrenildiği eşsiz bir mektep şeklini almıştır.

Kerbela vakıasının mektepsel boyutunu idrak edebilenler, bu olayın gerçekleşmesine neden olan faktörlerin neler olduğunu, faillerinin kimlerden ibaret bulunduğunu, vermiş olduğu mesajların ve oluşturduğu ruhun nasıl bir mesaj ve ruh olduğunu araştırmaya koyulurken, bu açısını idrakten yoksun, “uyduruk Hüseynî kıyam algısı olanlar”, yalnızca olayın kan ve trajedi boyutuna ilgi duymuşlardır. Oysaki o sahada imam Hüseyin ve ashabının yalnızca fiziki bedenleri parçalanmamış, aynı zamanda imamın uğrunda canını feda ettiği yüce İslam dini de paramparça edilmiş ve ceddinin ümmeti de adeta bir daha bir araya gelmeyecek şekilde çeşitli isimler altında dağılıp gitmişlerdir. Halbuki Kerbela’da katledilenler, tüm Müslümanların ümmeti olmakla iftihar ettikleri peygamberlerinin can parçasıydı. “Peygamberlerinin can parçalarının başına getirilen bu elim olaylara ilgisiz kalmak, peygamberin kendisine ilgisiz kalmakla eş değerdir!”

Böylesine bir lakaytlığın (Allah korusun), tevhit inancının muvahhit bir kimsede oluşturduğu şahsiyetle örtüşmesi asla mümkün olamaz.

Müslümanlardan bir bölümünün Hz. Hüseyin (as)’ın ve ashabının başına gelenleri tasvip etmemelerine rağmen, imam Hüseyin’i savunanlarla aynı safta yer almamaları, haklı olarak gelenekçi Hüseyinciler tarafından suçlu gibi gözükmüşlerdir. Fakat ne ilginçtir ki, suçlanan kesim de buna mukabil kendilerini suçlayan Hüseyincilere karşı, “Hz. Hüseyin hatırasına saygısızlık etmiş oluruz” endişesiyle onlara cevap vermemişlerdir!

Doğrusu ben, Kerbela vakıasının İslam ümmeti arasında bir “ayıraç” vazifesi görmesi yerine, “birleştirici” bir unsur vazifesi görmesi gerektiği kanaatindeyim.

Artık Kerbela vakıasının geçmişte olduğu gibi Sünni-Şii toplumunun birbirlerini suçlama, dışlama ve kınama yerine, birbirlerini anlama vesilesi olmasının dini bir vecibe olduğu inancındayım. Gelenekçi Müslümanların her iki kesiminin de geçmişten miras aldıkları kavga ve ayrışmaları günümüze ve gelecek nesillere aktarmak yerine, karşılıklı konuşma zamanının geldiği ve hatta geçtiği düşüncesindeyim.

Konuyu Şöyle Sonuçlandırabiliriz

İslam tarihinin ilk yarım asrında gerçekleşen siyasi, sosyal, teolojik ve diğer gerekçelerin etkileriyle meydana gelen Kerbela vakıası, tek başına bir etkenin tesiriyle vücuda gelmiş bir olay değildir. Bunu böyle düşünmek hem Hüseyin’e hem de davasına ihanettir. Zira, böylesine büyük fedakarlıklarla bu davayı meydana çıkaran şahsiyet, normal bir Müslümandan ziyade, nübüvvetin kucağında büyümüş, vahyin ilkeleri doğrultusunda adımlarını atmış ve her sözünü Muhammedî nefes ile söylemiş seçkin bir şahsiyettir.

Gerçek şu ki Hüseyin’in bu mücadelesi, her zaman adalet karşısında gücü temsil edenlere bir tehdit olarak yaşayacaktır. Çünkü Yezit ’ten sonraki dönemlerde de ve hatta günümüzde de adı Yezit olmasa da bu geleneğin temsilcileri her yerde ve her zamanda güce ve keyfiliğe dayalı tahakkümlerini sürdürmüş ve sürdürmeye de çalışmaktalar.

İmam Hüseyin (as)’ın Yezit ile savaşı din kaynaklı (Yahudi-İslam), bölge kaynaklı (Doğu-Batı), mezhep kaynaklı (Sünni- Şii), mahalle kaynaklı (Bedevi- Medeni) ve de ırk kaynaklı (Arap-Acem) bir savaş değildir.

Kerbela olayında imam Hüseyin’in tüm Müslümanlara öğrettiği iki şey vardır: Biri, insanlar arasında ceddi Resulullah’ın ve babası Ali’nin yönetimini teşkil eden “adalet”, diğeri de Emevî ve tüm Tağutilerin yönetimini oluşturan “güç”.

Daha doğrusu yeryüzünde iki tür savaş/mücadele mevcuttur. Bunların yapıları öyle tasarlanmıştır ve birisi bittiği yerde diğeri başlar.

İmam Hüseyin (as) şöyle der:

- “Benim yöntemim, ceddim Resulullah ile babam Ali b. Ebu Talip’in yöntemini yeniden ihya etmektir. Ben bunun için yola koyuldum. Benim onlardan öğrendiğim düsturlar şunlardır; ‘hakları için mücadele etmeyenler, haklarıyla birlikte şereflerini de kaybederler’.”

Belki de imam Hüseyin (as) bu savaşta dünyevi haklarını kaybetmiştir ama, “şerefini kazanmıştır.” Böylece “şerefli mahlukat ne demektir bilmiyorduk” demememiz için bizlere örneklik teşkil etmiştir.

Her yerin Kerbela ve her günün aşura olduğu bu çağda imam Hüseyin (as) bize öğretmiştir ki, “adalet için savaşanlar, daima küçük bir azınlık olarak kalmaya mahkumdurlar ve sadece bu yüzden bile adalet için savaşmaya mecburdurlar!”

Hz. Hüseyin, bin dört yüz kırk altı yıl önce, yönetimi zorla, hileyle ve suikastlarla ele geçiren zalimlere karşı mazlumların hakkını savunmak için ayağa kalkmıştı.

Hz. Hüseyin, hak, adalet ve iyi ahlak üzerine kurulan İslam devletini, saltanat rejimine dönüştüren Emevi iktidarına karşı Hakk’ı savunmak için direnmeyi seçmişti.

Emevi sülalesi Mekke’nin fethinden sonra Müslümanlığı kabul etmişti. Hz. Hüseyin ve yetmiş iki yoldaşını Kerbela’da vahşice katlettiren Muaviye oğlu Yezid bu sülaledendi. Muaviye ve Yezid’in Peygamberimizin ehlibeytine karşı düşmanlıkları daha öncesine dayanıyordu.

Muaviye’nin dedesi Utbe, Utbe’nin kardeşi Şeybe, kayın biraderi Velid Bin Utbe ve ağabeyi Hanzala Bedir savaşında Hz. Ali tarafından öldürülmüştü.

İşte, Muaviye oğlu Yezid bu kin ve düşmanlıkla büyütülmüştü. Gaddarlığı ve acımasızlığı buradan geliyordu. Kerbela katliamından sonra “Dedemin, amcamın ve dayımın intikamını aldım” demesinin nedeni de buydu.

Yezid bu katliamı, savaşmanın, insan öldürmenin yasak olduğu haram aylardan olan Muharrem ayında yapmıştı. Yani, Emevi saltanatını kuranların İslam’a, geleneklerine ve örfüne de saygısı yoktu. Şam sarayında zevk ve sefa içinde yaşıyorlardı. Tek amaçları bu sefil hayatlarını ve iktidarlarını devam ettirmekti.

Nitekim Yezid, iktidarının devamı için; Medine’yi işgal edip, yağmalamaktan, yüzlerce sahabeyi şehit etmekten, binlerce mümini katlettirmekten de çekinmemişti.

Aynı Yezid, kutsal şehir Mekke’ye de saldırmış, Mancınıklardan attırdığı taş gülleleri ile Kabe’ye zarar vermiş ve Kabe’nin örtüsünün yanmasına da sebep olmuş birisiydi.

Kısaca, gerek Muaviye gerek Yezit İslam dinine kalpten değil, göstermelik olarak inanmış bir aileden geliyordu. Bu nedenle Ehlibeyt’e kast etmişlerdi.

Bugün Kerbela’yı anmak Filistin’de, Gazze de, Lübnan’da, İran’da emperyalistlerin ve Siyonistlerin saldırısına uğrayan mazlum ve masum olanların hakkını savunmaktır.

Bugün Kerbela’yı anmak, dünyanın neresinde olursa olsun, rengi, dili, dini ve mezhebi ne olursa olsun, ezilen, zulme uğrayan, katledilen tüm insanların hakkını savunmaktır. Çünkü bu değerler evrenseldir.

Peygamberlerin tebliğ ettiği hiçbir kutsal kitapta insanlara zulüm ve katliam yoktur. Hepsi de iyiliği öğütlemiş, barış içinde yaşamayı ve adalet ilkeleri doğrultusunda yönetmeyi emretmişlerdir.

İşte; Anadolu İslam’ın temsilcileri olan Hacı Bektaş-ı Veli, Anadolu ve Horasan erenleri bu ilkeler doğrultusunda irşat da bulunmuş ve coğrafyamızı bir güneş gibi aydınlatmışlardı.

Onların İslam anlayışı hoş görüye, Allah sevgisine, peygamber sevgisine, Ehlibeyt sevgisine ve insan sevgisine dayanıyordu.

Onların İslam anlayışı, korku üzerine değil, sevgi üzerine inşa edilmişti. Onun için tebliğ ettikleri değerler evrensel olmuştur. Onun için bugüne kadar ayakta kalmıştır.

İnsanlığın kutsal değerleri için şehit olan başta peygamber efendimizin ciğer paresi Hz. Hüseyin olmak üzere, tüm Kerbela şehitlerini rahmet ve minnetle anıyor, ruhları şad, mekanları cennet olsun. Onları hunharca katledenlere de lanet olsun.

90’ların başında dünyada tartışılan “post-modernizm”, “küreselleşme” gibi kavramların felsefi tellallığını yapan post-yapısalcılar Jacques Derrida, Jean Baudrillard’ın başını çektiği “ekip” öncelikli olarak “ulusal birlik” kavramını hedef almışlardı.

“Mutlak gerçek yoktur”, “büyük hikaye çağı sona erdi”, “tarihin sonundayız”, “dilsel, kültürel ve toplumsal sistemler kesinlik içermez”, “anlamsallık değişkendir ve karşıtlarıyla tedricen ve yeniden anlamlandırılır” ve benzeri argümanlarla çağımızın tüm değerlerinin boşa çıkarılması görevini üstlendiler.

Diyebilirim ki, emperyalist kapitalizmin tarihteki bu en büyük “entelektüel” operasyonu küreselcilik eliyle, tüm dünyadaki eğitimli insanların dejenerasyonuna yol açan bir sürecin de işaret fişeği oldu.

Ahlaki kriterlerin yok olduğu, şiddetin, paranın ve iktidar gücünün toplumsal ilişkilerin zirvesini işgal ettiği bir dünyaya işte bu “her şeyin hiçbir şeye dönüştürüldüğü” felsefi zorlama ile freni patlamış bir otomobil içinde gönderiliyorduk!

Bu gözlemlerimi bir sinema filmi senaryosuna dönüştürmek üzerine planlar yaparken, aklımda bir tek film ismi vardı: “Barbarları beklerken”!

***

“Barbar” kelimesinin kökeni, dünya dil tarihindeki en ilginç ve en şaşırtıcı hikayelerden birisi için örnek gösterilebilir.

Kelimenin kökeni, Antik Yunancadaki “barbaros” (βάρβαρος) sözcüğüne dayanır. Antik Yunan döneminde, yabancıların çıkardığı sesler “bar-bar-bar” şeklinde algılanıp tanımlanırdı.

Açıkçası, o dönemde “Barbaros” da, kelime anlamıyla “kekeleyen, anlaşılmaz bir dilde konuşan, yabancı” demekti.

Homeros’un, İlyada destanında Karyalılar için kullandığı “barbarophonos” ifadesi bu anlamdadır.

Yani, bu dönemde kelime henüz bir “vahşet” veya “kaba zorbalık” gibi anlamlar içermiyordu, sadece “Yerli (Yunan) olmayan-yerli dilde (Yunanca) konuşmayan” herkesi tanımlamak için kullanılan kavramsal bir içeriğe sahipti.

Kelimeyi Yunanlılardan “ödünç alan” Romalılar ise, “Barbar” kelimesini Roma imparatorluğu sınırları dışında yaşayan herkes için kullandılar.

Böylece kelime kavramsal dönüşüm geçirdi. “Ait olmayan”a karşı tehdit algısını güçlendirdi ve devam eden süreçte kelimeye tedricen “yıkıcı, kaba zorba, medeniyetsiz ve acımasız” anlamları yüklendi.

Etimoloji biliminde, kelimenin Kuzey Afrika’daki “Berberi” topluluğunun ismiyle bir köken bağı olduğu da dikkate alınır.

Ancak, bu noktada da, Berberi isminin Kuzey Afrika yerli halkının kendi kendilerine verdikleri bir ad değil, dışarıdan yakıştırılmış bir isim olduğunu belirtmek gerekir. Kuzey Afrika’yı işgal eden Romalılar buradaki yerli halkı “barbarus” olarak isimlendirmişlerdi.

Dipnot bilgisi olarak şunu da ekleyeyim: Kuzey Afrika’nın bu kadim yerli halkı, aslında kendilerine “Amazigh” demektedir. Bu kelime kendi dillerinde “özgür insanlar” veya “asil insanlar” anlamına gelir. Konuştukları dile de “Tamazight” adı verilir.

* * *

Tarihsel konteksti içerisinde “zorbalık uygulayanlar, zorbalar” olarak anlamlandırılan barbarlar, günümüzde zorbalığı entelektüel, yani düşünsel alana da yaymış durumdalar.

Modern dünyada barbarlık, artık sadece kaba kuvvet, yıkım veya fiziksel istila ile sınırlı değil.

Barbarlık teknolojinin, bürokrasinin ve küreselleşmenin arkasına gizlenmiş, daha rafine ve sistematik biçimlerde karşımıza çıkıyor.

Günümüz dünyasında barbarlığı görsel, yazınsal veya düşünsel olarak somutlaştırmak gerekiyor.

Yalanla, saptırma ile, anlam bozumu ile, yanlış yönlendirme ile, tahrifat ile, yani düşünsel zorbalıkla toplum ve birey, “onların” istediği gibi düşünmeye, davranmaya ve karar almaya itiliyor.

Sosyal medyada bir insanın hayatını, itibarını ve psikolojisini hedef alan organize kitle hareketleri, modern dünyanın “meydan ateşi” oldu. Klavyeler birer silaha, algoritmalar ise bu nefreti büyüten araçlara dönüştü.

Son dönemlerde sıklıkla tanık olduğumuz, bireyin en mahrem alanlarına yönelik “veri madenciliği”, yapay zekâ izleme sistemleri ve kameralarla şantaj yapılacak “malzeme”lerin bireyin rızası dışında ele geçirilmesi, insanın ruhsal bütünlüğüne yönelik modern zorbalıktan başka bir şey değildir.

Öte yandan, beton yığınlarının arasında kalmış son yeşil alanların rant hırsına talan edilmesi, kuruyan nehirlerin ve yok olan hayvan türlerinin ortasında, maden sahaları için asırlık ağaçların, doğanın katliama uğratılması insanlığın yaşam kaynaklarına yönelik saldırganlık da açık barbarlık göstergeleridir.

21. yüzyılda görüyoruz ki, barbarlık artık “kendi medeniyetini” inşa ederken, sadece kaba şiddeti, kılıç zorunu kullanmakla kalmıyor.

Hatta, ondan çok daha etkili olarak insan ilişkilerini, düşünme tarzını, karar alma sistemlerini ele geçirerek bir anlamda “barbarlar medeniyeti” kuruyor.

* * *

“Modern” barbarlık düzeninde bilim ve teknoloji insanı köleleştiren, doğayı sömüren, tüm evreni “kâr meydanı”na dönüştürüyor.

Halbuki, Alevilik Bektaşilik için evren “ar meydanı”dır.

“Hayat denilen kavga”da amacımız, “insan-ı kâmil” mertebesine ulaşmak için çabalayarak, 4 kapı ve 40 makamı tamam etmektir.

Hacı Bektaş Veli’nin akla, ilme ve felsefeye verdiği öncelik, günümüzün manipülatif bilgi kirliliği ile var olabilen “post-truth / hakikat sonrası çağ”a karşı bireysel ve toplumsal yolculuğumuzda önemli bir rehber olabilir.

Örneğin, rasyonel aklı önceleyerek, “ilimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır” düsturu rehberliğinde, inancın dogmalardan sıyrılarak ilimle yürütülmesi, modern dünyanın dijital manipülasyonlarına ve kitle algı yönetimlerine karşı da bireysel bir uyanış ve eleştirel düşünce kalkanı sağlar.

Çünkü, “modern barbarlığın” insanı ve toplumları hedef alan tüm saldırılarının temel amacı, güncel teknolojilerin yardımıyla manipülasyonlar, tahrifatlar, sapkınlıklarla yaratılan algı yönetimleri aracılığı ile sağlanan “gerçeklik kaybı” üzerinden beyin kontrolünü (devamında bütün bir toplumu) ele geçirmektir.

Bugünün dünyasında barbarlık, sahte bir “bireysel özgürlük” şiarıyla sınır tanımayan tüketim, hırs ve başkalarının hakkını gasp etme rasyonalizasyonuyla işlerken, klavyelerin arkasına saklanarak yapılan dijital linçler, tam bir “dil barbarlığı”na da zemin hazırlar.

Buna karşılık, “eline, diline, beline sahip olmak” ilkesi, ahlak kuralı olmasından öte, bireyin başkasının emeğine/doğaya nasıl yaklaştığından (el), sosyal medyada ne yazdığına (dil), ve kendi arzularını nasıl yönettiğine (bel) kadar uzanan evrensel bir öz-denetim mekanizması işlevini görür.

Bu “düstur”, kurumsal ve toplumsal çürümeye karşı bireyden başlayan bir ahlaki barikat yaratır.

Aynı şekilde, etnik ve inanç temelli ayrımcılıkların ve ötekileştirmenin küresel egemenler tarafından bir yönetim enstrümanı olarak kullanılmasına da Horasan Erenlerinin mirasını takip eden Hacı Bektaş Veli etkili bir önerme de bulunur.

Kanaatimce, “72 millete aynı gözle bakma” öğretisi, küresel hegemonyanın dayattığı nefret söylemine ve kültürel çatışma tezlerine karşı radikal bir hümanizm ve barış manifestosudur.

Bu noktada, değinmek gereken Hacı Bektaş Veli’ye ait en önemli düsturun “İncinsen de incitme” emrinin olduğunu düşünüyorum.

Evet, bu ilke hayatta ve “insan kalmanın” emridir.

Bu emir, çok kez yanlış anlaşıldığı şekilde, edilgen bir boyun eğme değildir.

Tersine, kötülüğün döngüsünü kendi içinde eritme ve şiddetsiz direnişin boyun eğmeyen gücüdür.

Bireyin, vicdanını modern dünyanın kaba ve hoyrat hissizliğine teslim etmemesini sağlar.

Elbette ki, Alevilik-Bektaşilik inancı ve öğretisinin kendisini “zaman ötesi” ve evrensel kılan en önemli gücünü “rızalık kültürü” oluşturur.

8. İmam Rıza aracılığı ile Horasan’da yayılarak insani ve toplumsal ilişkilerin temel şartına dönüşen “rızalık kültürü”, bugünün bencil insanına “topluluk olma” bilincini yeniden hatırlatarak, insanın insanla ve doğayla rızalık içinde yaşayarak sürdürülebilir bir yaşam felsefesi edinmesini sunar.

Hacı Bektaş Veli’nin öğretisini ve Horasan Erenleri’nin mirasını 21. yüzyılda emperyalizmin kışkırttığı barbarlığa karşı küresel bir inançsal ve kültürel savunma hattına nasıl dönüştürebiliriz?

İşte, cevabını bulmamızı bekleyen asıl “soru” budur.

Anne babası senin adamsızlığın için besleyip büyütmedi kızını…

Severken güzeldi…

Koynuna girerken tatlıydı, sevmediğinde çirkin mi oldu?

Sevmiyorsan, saygı duymak zorundasın.

Kötü söz söylemeye, hele hele el kaldırmaya asla hakkın yok!

Ailesi sana hizmetçi olsun diye vermedi biricik kızını!

Sen hizmet edesin, bir yuva kurasın, bir aile yaratasın, sahip çıkasın diye sana emanet verdi.

Sevmiyorsan aldığın emaneti adam gibi serbest bırakmalısın.

* * *

Haksızlık ve hak aramak!

Hak derken, haksızlığa uğrayanları kabul etmiş olmakla kalmaz aynı zamanda görmüş ve farkındalık yaratmış oluruz.

Kadın hakları dediğimizde ise eşitsiz bir ortamın var olduğunu kabul etmiş oluruz.

Oysa insan haklarının cinsiyeti olmaz!

Dini olmaz!

Irkı olmaz!

Şiddetin de kadını, kızı olmadığı gibi yer ve mekânı da olmaz.

Şiddet,

Bazen bir parkta bir çiçeği koparmak,

Bazen bir ağacın dalını kırmak

Bazen de bir hayvana tekme atmaktır.

* * *

Hangi anlamda olursa olsun, hak dediğimizde düşüncemiz uyanır, vefalı ve vicdanlı olanları rahatsız eder.

Hak dediğimizde, insan yanımız büyür.

Hak dediğimizde doğruluktan yana tavır almış oluruz.

Hak dediğimiz aslında adaletten yana olmaktır.

Kadın haklarından söz ettiğimizde ise ilk önce aile aklımıza gelir.

Kadın dediğimizde ev içinde çocuklarını her şeyden koruyan bir koruyucu güç olduğu aklımıza gelir.

Kadın dediğimizde ilk önce annemiz aklımıza gelir.

İşte bu yüzden,

Adam gibi adam olanlar ve tüm iyi insanlar

Kadınlara sevgi, saygı duymasını bilirler.

Kadına saygısı olmayanın ise adamlığı eksik sayılır.

Eksik adamlar da hayatın kirli yanıdır.

- “Firavun oğullarını ve Samirileri ortadan kaldırabilmen, ancak bilinçli, sabreden ve şükreden bir ümmete sahip olmana ve bu amaç uğrunda ümmetine “Allah’ın günlerini” hatırlatmana bağlıdır.”

Bu arada, büyük bir inkılabın zayiatı, inkılap karşıtlarının düzenbazlıkları, saf dil insanların kandırılmaları ve yine inkılabın çıkış ve inişleri, başkaları için ders ve ibrettir!

Diğer bir ifadeyle, Yüce Allah’ın yer yer kulları içerisinde var etmiş olduğu kıyam harekatlarını, sevdiği kullarını topluluklara hâkim kılmaktan daha ziyade, onların nasıl davranacaklarını görmek ve kendilerine göstermek için karar kılmıştır.

Nitekim Kuran’ın birkaç ayetinde, bazı toplulukları helak etmedeki gayesinin, iş başına getirdiklerinin nasıl davranacağını görmek ve göstermek için olduğu beyan edilmiştir. Örneğin şu ayetler o duruma işaret etmektedir:

- “Sonra da nasıl davranacağınızı görmemiz için onların ardından sizi yeryüzünde halifeler kıldık.” (Yunus: 14)

Yine şöyle buyuruyor:

- “Umulur ki Rabbiniz düşmanınızı helak eder ve onların yerine sizi yeryüzüne hâkim kılar da nasıl harekât edeceğinize bakar!” (A’raf: 129)

Yüce Allah’ın şöyle değişmez bir sünneti vardır:

- “Kime bir nimet vermiş ise, mutlaka onu, verdiği o nimet üzerinden “imtihana” tabi tutmuştur, bunun aksi mümkün değildir”.

Buradan hareketle yukarıdaki naklettiğim ayetlerin anlamları şöyle olur:

- “Size, yönetim ve hakimiyet nimetini, buna layık ve yeterli olduğunuzdan dolayı değil, ne yapacağınızı görmek ve sizi imtihana çekmek için verdik!”

Diğer bir ayette de şöyle buyurulur:

- “Eğer siz yüz çevirecek olursanız, sizden başka bir kavmi getirip değiştirir. Artık onlar, sizin benzerleriniz de olmazlar.” (Muhammed: 38)

Yani, şayet size bir güç ve kudret verdiysek, sizden şükretmenizi isteriz ki, onu nasıl kullandığınızı bilelim. Eğer gücünüzü kötüye kullanırsanız, sizi yokluk diyarına gönderir ve yerinize, sizin gibi olmayan salih kişileri getiririz. Şayet salih olur iseniz, hayat ve hükümetinizi devam ettiririz.

Buna göre, “İslam hakimiyetinin bekası”, ona sadakat ile bağlı kalınmasına ve o ilahi nimete çokça şükredilmesine endekslidir ve yine onu korumak için karşısına çıkacak engel ve engebelere fazlasıyla sabretmesine bağlıdır.

Burada şunu da hatırlatmakta yarar vardır:

- “Bazı işlerde adalet için ayağa kalkacak birinin varlığına ihtiyaç vardır. Bazı işler hakkında da adaletten ödün vermeyecek güçlü birinin varlığı gerekir. Yüce Allah çok önemli bir işin yapılması için şöyle buyurmuştur:

- “Ey iman edenler! Kendiniz, anne-babanız ve yakınlarınız aleyhine bile olsa, Allah için şahitler olarak adaleti ayakta tutanlar olun.” (Nisa :135)

Ayette geçen “kavvamiyn” tabirinin tekili “kavvam”dır. Bu kavram; “kıyam gücü başkalarından daha fazla olan ve yıkıcı olaylar karşısında dimdik ayakta kalan insan” anlamına gelir!

Ayetten anlaşıldığı gibi, adalet için ayağa kalkan ile adalet için ödün vermeden ayakta kalan insanlar farklıdırlar. Aynı şekilde İslam düzenini kurmak ya da korumak için yalnızca “sabreden” olmak yeterli değildir, bizzat “çok sabırlı olmak” gerekir.

Firavun oğulları ile savaşmak ve Samirilerin tuzağına düşmemek, “çok sabırlı olmayı” gerektirir. Kurulan; “İslam hakimiyetini” korumak için de “şükreden” olmak yeterli değildir. Bilhassa “çok şükreden” olmak şarttır. Bu nedenle yüce Allah Hz. Musa’ya şöyle buyurmuştur:

- “Ve onlara Allah’ın günlerini hatırlat. Şüphesiz ki bunda çok sabırlı, çok şükreden herkes için ibretler vardır.” (İbrahim: 5)

“İndirilen din” açısından buraya kadarki söylenilen sözlerden alınan sonuçlar şunlardır:

1-) Hz. Hüseyin (as)’ın resmi vasiyetnamesinde buyurmuş olduğu “ceddim Resulullah’ın ve babam Ali b. Ebu Talip’in yolunu sürdürmek için kıyam ettim” sözünden maksadı, babası Ali’nin yol ve yönteminin, ceddi Resulullah’ın yol ve yönteminin aynısı olduğunu vurgulamaktı. Çünkü bu mukaddes zatların tümü de geleneksel “imamet” inancında “tek nurdandırlar!”

2-) Resulullah (sav)’in yolu, (ayetlerde de işaret edildiği üzere) insanlara sevap kazandırmak değil onları aydınlatmaktır. Hak ve adaletin hâkim olması, ancak insanların aydınlanacakları durumda mümkün olacaktır.

3-) Bir millet, ancak aydınlandığı taktirde hak ve adalet ehli olabilir. Toplumun aydınlanmasının yolu; Allah’ı, O’nun elçilerini ve vasilerini hakkıyla tanımasıyla ve orjinallığı bozulmamış din eksenli bir devlet teşkil etmesiyle mümkün olabilir.

4-) Aydınlanmanın bir kıyama ihtiyacı vardır. Kıyam ise “çokça sabreden” bir toplum ile gerçekleşir. Böyle bir toplumun da bir lider ve kitaba ihtiyacı bulunur. Kuran bize bu liderin peygamberler, kitabın ise onlara nazil olan ilahi düsturlar ve insanlara verilen akıl nimetini kullanmak olduğunu söylemiştir.

5-) Aydınlanma harekâtını gerçekleştiren toplumlarda birtakım zaiyatların olacağı kaçınılmazdır. Hatta toplumu oluşturmanın kendisi bile birtakım zaiyatları gerektirir. Zira tezat, tabiatın özelliklerindendir.

6-) Despot ve zalim yönetimlerin ve düzenbaz sermayedarların ortadan kaldırılmasının ancak bilinçli, sabırlı ve şükürlü bir topluma sahip bulunmakla mümkün olabileceği Kuran’da bildirilmiştir. Ve yine Kuran’da bu hususlarla ilgili Hz. Musa (as)’dan, Firavun oğullarından ve Samirilerden örnekler verilmiştir. İmam Hüseyin (as) da bu minval üzere hareket ederek Emevî ve uşaklarıyla savaşmak için kardeşi imam Hasan (as)’ın şehadetinden sonra yıllarca mücadele vermiş ve etrafına bilinçli, sabırlı ve velayetlerine uymakla çokça şükreden bir şehitler kervanı toplamıştır.

7-) Hüseyni kıyam, başlattığı “aydınlık harekâtı” için dünyevi açıdan büyük zayiatlar vermiştir ve kendinden sonraki topluluklar için “aydınlık harekâtının” muhaliflerinin ne denli düzenbazlıklar sergilediklerini, saf insanları nasıl kandırabildiklerini ve yine bu harekatın iniş ve çıkışlarını tüm çıplaklığıyla ortaya koymuştur.

8-) Hüseyni kıyam, yüce Allah’ın insanoğluna lütfetmiş olduğu önderlik makamının O’nun rızası doğrultusunda nasıl kullanılabileceğinin en güzel örneğidir.

9-) Hüseyni kıyam; “mümin bir insanın kendini, malını, evlatlarını ve sahip olduğu her şeyini nasıl mahbubu uğrunda kullanmalıdır?” sorusunun en açık cevabıdır!

10-) Hüseyni kıyam; Yüce Allah’ın buyurmuş olduğu “Biz bazı toplulukları helak ettik ve sonra da nasıl davranacağınızı görmemiz için sizi iş başına getirdik” (Yunus:14) ayetinin en güzel tezahürüdür! Bu örnek davranışıyla hem rabbini razı etmiş hem de ceddini ve onun sadık takipçilerini gururlandırmıştır.

11-) Hüseyni kıyam; Yüce Allah’ın kendisine lütfetmiş olduğu imamet makamının ağır bir şekilde imtihana tabi tutulduğu harekatın diğer bir adıdır. Şayet Hüseyin (as) o makamı hakkıyla kullanmış olmasaydı, çoktan tarihe hapsolup giderdi. O makamın hakkını verdiğinden dolayıdır ki, çağları aşmış ve tüm canlılığını koruyarak günümüze kadar gelmiş ve bir ekole dönüşmüştür.

Demek ki birilerini rahatsız etmeye devam edeceğiz.

Aleviler için arınmak, sadece Muharrem’de su içmemek ya da geçmişteki acılara ağlamaktan ibaret değildir.

Günümüz şartlarında arınmak, “Alisiz” inkârcıların yürüttüğü asimilasyona karşı bir uyanış, siyasi partilerin manipülasyonlarına karşı bir basiret, iç bölünmelere karşı birlik ve ahlaki çürümeye karşı dik bir duruştur.

Alevi toplumu, ancak bu arınmayı başarabildiği ölçüde kendi liyakatli önderlerini yetiştirecek ve hak ettiği saygınlığı kazanacaktır.

* * *

Toplum ile yöneticiler arasındaki ilişki, bir topluluğun sadece bugününü değil, geleceğini de şekillendireceğinden hayati bir önem taşır.

Erdemli ve aydınlık bir toplumun sosyal meşruiyetini sağlaması, konumunu iyileştirip geleceğini inşa etmesi; ancak ve ancak o topluma öncülük edenlerin iyi niyetli, yetkin, inanmış ve adil insanlardan oluşmasıyla mümkündür.

Toplumlar, liderlerini seçerken aslında kendi ideallerini, yaşam tarzlarını, dostlarını, düşmanlarını ve medeniyet ufuklarını da belirlerler.

Nitekim pusulasını kaybetmiş toplumlar bozuk liderlerin peşine takılırken, basiretsiz yönetimler de başına geçtikleri toplumu yozlaştırır, kurumsal yapıları çökertir ve birlik iradesini akamete uğratır.

* * *

Unutulmamalıdır ki, erdemden yoksun bir toplumun yöneticisi de, yönetimi de en nihayetinde bozulmaya mahkumdur.

Fransız düşünür Joseph de Maistre, daha 1811 yılında, “Her millet layık olduğu şekilde yönetilir” dediğinde, tam da yönetici ile toplum arasındaki bu kopmaz diyalektik ilişkiye dikkati çekmişti.

Bu evrensel sosyolojik gerçeklik, bugün Türkiye’deki Alevi toplumunun yaşadığı güncel sorunlar ve geleceğe dair varoluşsal mücadelesi bağlamında çok daha derin bir anlam kazanmaktadır.

* * *

Tam da nefislerimizi sorguya çekmemiz, içsel bir arınma yaşamamız gereken, sadece İslam’ın Kur’an üzere var olması için değil, insanlığın onuru uğruna canını veren Şehitler Şahı için gözyaşı döktüğümüz kutsal Muharrem matemi günlerinde bu konulara kafa yormak son derece elzemdir.

Bu yas günleri, sadece tarihi bir acıyı anma dönemi değildir; aynı zamanda toplumsal eksikliklerimizle yüzleşmek, Hünkâr’ın “Eline, beline, diline sahip ol” düsturunu rehber edinerek özümüzü dara çekmek için de paha biçilemez bir fırsattır.

Kendimizi, ilişkilerimizi ve en önemlisi toplumsal yönelimlerimizi sorgulamamız gereken bu demler, bizi doğru bir istikamete ulaştıracak manevi bir eşiktir.

* * *

Bugün Alevi toplumunun sosyo-politik alanda yaşadığı en büyük handikap, inancın özüne sadık, dirayetli ve liyakatli önderlerden yoksun kalması ya da bu önderlerin sesinin yeterince gür çıkamamasıdır.

Aleviler, inancını şahsi ikbal devşirme aracı olarak görmeyen, toplumun çıkarlarını her şeyin üstünde tutan, imanı ve itikadı sağlam önderlere sahip olmadıkça modern dünyada hak ettiği saygın ve kurumsal yeri tam manasıyla bulamayacaktır.

Toplumsal sorunlarımızı çözebilme, hak ve hukuk mücadelesini başarıya ulaştırabilme gücünü öncelikle samimi, fedakâr ve sadakatli liderler eliyle elde edebileceğimizi idrak etmek zorundayız.

Yol’a sadakat, kitleleri doğru menzile ulaştırmanın ilk şartıdır.

* * *

Mevcut siyasi konjonktür dikkatle analiz edildiğinde, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde belki de hiç olmadığı kadar, Alevilerin kronikleşmiş sorunlarının (cemevlerinin statüsü, ayrımcılığın önlenmesi, eşit yurttaşlık temelinde yasal haklardan faydalanma vb.) çözümü için tarihi bir fırsat penceresi açıldığını tespit edebiliriz.

Devlet ve toplum nezdinde bu sorunların çözülmesine dair nesnel bir zemin mevcuttur.

Ancak son günlerde bir siyasi partinin iç çekişmelerinde yeniden gördük ki, bu büyük fırsatın önündeki en büyük engel, Alevilerin kısır çekişmelere, kamplaşmalara ve kutuplaşmalara tabiri caizse “meze edilmesi”dir.

Ne yazık ki Alevi toplumu, farklı siyasi odaklar tarafından istismar edilerek birer rekabet aracı haline getirilmektedir.

* * *

Aleviler, kendilerini sadece bir oy deposu veya siyasi kavgaların cephe hattı olarak gören bu anlayışla aralarına artık net bir sınır çizmelidir.

Siyasi partiler tarafından araçsallaştırılmaya son vermek, inancın, kültürün ve toplumsal onurun korunması adına kaçınılmaz bir zorunluluktur.

Şunu anlamak zorundayız: Bu siyasi istismar son bulmadıkça, Alevilerin toplumsal meşruiyeti ve hak arama mücadelesinin başarısı her zaman tartışmaya açık kalacaktır.

Sonuç olarak, Muharrem matemi günlerinin getirdiği o derin muhasebe ruhuyla hareket ederek, içimizde var olan erdemli değerleri açığa çıkarmalıyız.

Çözümü dışarıdaki aktörlerin inisiyatifinde aramak yerine, inançlı ve yetkin önderlerin etrafında kenetlenerek bulabiliriz.

Toplum olarak kendi donanımımızı, aydınlığımızı ve bilincimizi yükselttiğimiz ölçüde, başımıza geçecek liderler de o denli yetkin ve basiretli olacaktır.

Unutmayalım ki, özü pak olan bir toplumun geleceği de aydınlık olur. 

Bu itibarla ünlü Fransız düşünür Moliere; “Şu Türkçe ne hayran kalınacak bir dil” der ve sözünü şöyle sürdürür: “Az sözcükle çok şey söyler.”1.

Batılı diğer dilbilimciler ise “Türk dilinin bilinmesi yetersizdir, eski Türklerin dediği gibi, “üç dilin” bilinmesi gereklidir.”2.

“Anadolu Beylikleri Söğüt hükümeti etrafında birleştirildiler… Beyliklerin “nam ve nişanları” sildi. Yekpare bir Türk Anadolu’su kaldı. O zaman bu hükümete Osmanlı namı verildi. Fakat bu tabir hiçbir zaman doğru olamazdı…Bugünkü Türk lisanı, dünyanın hiçbir memleketinde tesadüf edilmeyen bir ucubedir. Bu lisan, Türkî midir? Arabî midir? Farsî midir? Bunu hiç kimse anlayamayacaktır.”3

Bu diller (Farsça ve Arapça)’nın yazım dili olarak karışıklığının nedeni Anadolu Selçuklu Beylerinin önce sıfatlarını Arapça “sultan”, adlarını ise “din” figürüyle; Allad-din, Gıyased-din, İzzed-din gibi “dini” kelimelerle süslemiş, şiir dilinde ise Farsçaya duydukları özenti ile; Keykubad, Keyhüsrev ve Keykavus gibi isimlerle Türk dilini asimilenin yolunu açmış olduklarından, günümüzde bu sarmal nedeniyle Türk olduğu halde kendini Arap, Fars veya Kürt olarak nitelendirenler vardır.

Şöyle ki; Türk devletlerin kendi kendini asimile etmenin bir aracı olarak, “dil” ve “din” açısından Farsça özentisi “molla”, Arapça özentisi ise “Hoca” anlayışı ümmet hayaliyle Türk milli kimliği inançsal açıdan kolayca kabul edilebilir bir şekilde yüzyıllar boyu böylece devam ettirilmiştir. Halk dilinde ise Horasan’dan, Anadolu’ya gelen Tuncelilerin “er veya eren” sıfatı düşünülmeden görmezden gelinir.

Oysaki, bu konuda yönlendirmelere rağmen Tunceli’de; “Koçgiri aşiretinden olan Alişir bir manzumesinde yer alan şu sözleri ile Tunceli Zazalarının aslen Horasanlı olduklarını söylemektedir. “Ceddimiz Şeyh Hasan, Şah-ı Horasan.”4

Demiştir ki, Horasan Erenleri ocağının dumanının tüttüğü bu coğrafya da Tunceli de “Alişir” olan bir isim veya sıfat, Urfa Hilvan ilçesi eski Belediye Başkanının ismi olarak, öz Türkçe “Aslan Ali” dir.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün buradaki rolü bu gerçeğin tarih ve dilbilim açısından yanlışlığını ortadan kaldırmak için dilbilim açısından başlattığı “Ali Okulu” projesi ile harf inkılabı yapma düşüncesidir.

Çünkü biliniyor ki, “Osmanlılar, İslamlıktan önceki Türk tarihine, İslamlığın yayılmasında Türklerin büyük hizmetlerine yer vermiyordu.

Osmanlı Devleti’nin ümmet tarih anlayışından Türk Ulusunun kendi adını taşıyan millî tarih anlayışına geçmesi devriminin getirdiği büyük bir yenilikti. Bu ulusal tarih anlayışını gerekli kılan bazı etken ve yaygın fikirler de vardır.”5

“Tunceli ili, 1926’ya değin Dersim adıyla anılmıştır. Ve bundan önceki adının ne olduğu da bilinmemektedir.

Zengin maden yataklarının varlığı nedeniyle, yöreye Farsçada “gümüş kapı” anlamına gelen “Dersim” adının verildiği sanılmakta, yörenin doğal görünümü de bu sanıyı doğrulamaktadır.”6

“Dersim adı Farsça bir tamlamadan ibaret olup (Der-Kapı, Sim-Gümüş, Der-sim-Gümüş Kapı), Türklerin XIII. Yüzyılda buraya yerleşmelerinden sonra bölgeye verilen bir isimdir.”7 *

Bunun gelişim süreci Anadolu Selçuklu sultanlarının Konya Meram bağları safahatı, Osmanlının ise Lale bahçeleri devrinde saraya sızan değişik etnik kökenden din adamları ve paşaların oyuncağı durumuna gelir.

Keloğlan filmlerine de konu olan “çevir kaz yanmasın, padişah uyanmasın” parolası ile hem padişahın kuyusunu kazma hem devletin işeyişinde kültürel-inançsal kökenini unutturarak ulusu asimile etme süreci yaşatılır.

Bu konuda kimlik ve dilbilimsel bir yaklaşım olarak çeşitli görüşler ileri sürülmektedir. Konuya bu açıdan bakıldığında, yukarıda örneği verilen Selçuklu ve Osmanlı padişahlarının sadece adlarına bakarak onlara Türk demek mümkün değildir.

Biz bunu bir tarafa bırakarak, Dersim’in Hacı Bektaş Veli öğretisine bağlı oluşu açısından ibadet dilini Türkçe yaşatması büyük bir önem arz ediyordu.

Tunceli Cumhuriyet tarihinde gerek eğitim-öğretim alanında gerek se edebiyat alanında da birçok yazar-çizer ve şairler yetiştirmiş eğitim ve kültür seviyesi Türkiye ortalamasının üstünde bir ilimizdir.

Tunceli “alevi” kimlikli bir yerleşim yeridir. Tarihte karşılaştığı en büyük felaketler de ekseriyetle bu yüzden başına gelmiştir.

Yavuz’un akıl hocası İdris-i Bitlisi, Yavuz için yazdığı “Selim Şahnâme” adlı eserinde şiir diliyle düşman olarak nitelendirdiği kızılbaşların kanını içmekten bahseder.

“Gel saki, eğlence meclisini donat, savaşta düşmanın kanıyla kadehi doldur… Gel Saki, kadehi ele ver. Ver de kılıç, düşmanın kanıyla serhoş olsun… Gel eğlence gecesi kadeh içelim. Şarabı düşmanın kanı gibi iç…”8.

Bu düşman Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki Şah İsmail taraftarı Alevi-Kızılbaş Türkmenler idi. Burada düşman kimlik değil, suç Alevi olmak idi.

Bu durumun farkında olan Atatürk, bu sorunu çözmek için Tunceli’de Alevi okulları açmayı planlarken, özellikle Alişir ve Alişan’la görüşmüştür. Fakat onlar ikna olmamıştır,

Oysaki Osmanlının çöküşüne kadar başkent İstanbul’da saray tarafından muteber kabul edilen hoca, şeyhülislam fetvaları ile hep aleviler karalanmış, suçlanmış ve cezalandırılmışlardır. İşte Ebussud fetvaları ortadadır. İmparatorluk yakın zamanlarda bununla da yetinmez, II. Abdülhamid, Doğudaki ağa ve şeyhlerinin çocuklarının eğitimi için İstanbul’da medrese eğitimli okullar açar.

Ülke yer yer işgal edilince yapılan savaşlarda Osmanlı toprak kaybedince kendi gücüne güvenemeyerek, doğudaki birçok ağa ve şeyh aşiretlerine Hamidiye Hafif Süvari Alay Komutanlığı yetkisi vererek, ki Tunceli aşiretlerine de bu Alay Komutanlığını vermez.

İstanbul’da Baytar Mektebi’nden mezun olan Nuri Dersîmi tarafından organize edilen başkaldırıya karşı harekata geçmek zorunda kalan cumhuriyet hükümeti ve Mustafa Kemal Atatürk şu önerilerde bulunmuştur ki, bunu en iyisi gelin bu faaliyetlerin organizatörü Nuri Dersimi’nin anlatımlarından dinleyelim:

“Bu faaliyet devrelerimizde Mustafa Kemal, Erzurum’dan Sivas’a geldi. Sivas Sultani Mektebi’nde Koçgirili Alişan Bey’i ve beni Sivas’a istedi. Benim, Dersim mebusu ve Alişan Bey’in Zara mebusu sıfatıyla kendisi ile teşriki mesaimizi talep etti. Mazeret beyan ettim, gitmedim.

Alişan Bey’i gönderdik. Mustafa Kemal, Alişan Bey’e “Gerçi ne maksatla çalıştığınızı biliyorsam da bizzat sizden öğrenmek isterim.” Demiş. Alişan Bey; “Amerikan Reisicumhuru Wilson Prensiplerine göre göre Vilayeti Şarkıye’nin Kürd yoğunluklu çoğu vilayetlerinin Ermenilere verilmiş olduğunu anlaşılmış olmakla bu karara karşı olmak üzere Şark vilayetlerinde teşkilat yapmak ve kürd nüfus yoğunluğunu meydana koyarak vatanımızın Ermenilere verilmesini reddetmek esasına binaen çalışmakta olduğumuzu.” bildirdi.

Mustafa Kemal cevaben; “Wilson Prensiplerini millet paçavra yapmış, yırtmıştır. Sizi Sivas mümessili, Baytar Nuri’yi de Dersim mümessili sıfatıyla ileriye hareket etmenizi görmek isterim.” Demiş. Alişan Bey, Sivas’tan avdet ederek, Ankara hükümetinin müteaddit taleplerine mazeret beyan etmek suretiyle uymamıştı.”

Alişan ve Alişer’in bu tutumuna karşı, tarih boyunca inançsal açıdan “Alevilik” le suçlanıp, cezalandırılan Tuncelilere Atatürk, Alevi okulları açmayı planlama önerisi de kabul görmez.

Nuri Dersimi, “Alişan Bey’in cezalandırılmasını önlemek maksadı ile Ankara hükümetine, Mustafa Kemal Paşa’ya ve Türk Millet Meclisi’ne, Dersim aşiretleri namına telgraflar ve mazbatalar yazmaya ve göndermeye başlar.

Seyyid Rıza bana, “İmza benim, fakat umum Dersim namına sana salahiyat veriyorum. Her ne suretle yazarsanız, yazınız” demekte olduğundan çok etkili telgraflar, mazbatalar yazmayı kendime bir görev bildim.

Bu müracaatlarının neticesinde Mustafa Kemal, Dersimli Baytar Nuri ve Koçgirili Alişer müstesna olmak üzere Sivas mevkuflarını tamamen af ve tahliye etmişti. İkinci bir af ile de Dersim’den çıkmak üzere Alişan Bey ve mahiyetindeki Koçgirilileri affetmişti.

Alişan Bey Erzincan vilayeti vasıtasıyla Erzincan’a ve oradan Koçgiri’ye ve bilahare İstanbul ve Ankara’da kardeşi Haydar’la birlikte ikamete memur edilmişlerdi.”9

Peki, bu af uygulamasının bir tarihsel kaynağı var mıydı? Yoksa siyasi miydi? Gelin bu sözcüğün kavramsal olarak kültürel ve inançsal boyutuna bir göz atalım. Bu itibarla Alevi-Bektaşi Edebiyatı, kültür ve inancı özlü ve özgün sözcük, atasözü ve deyimlerle dolu olup, simgesel olarak üç harf, üç kelime veya üç cümle ile zahirî ve batınî anlamlar içererek ifade edile gelmiştir. Tunc “eli” şehir ismine gelirsek;

İlin bir manası da “barış” tır. Şu hâlde İl Devleti sulh devleti demektir…”10. Ki, “İl”, “yurt” ve “el” anlamında olduğundan belki “Yurt Han”, “Millet Han” manasındadır. Yahud da buradaki “il”, Türkçe “meşhur” manasına olan “ili” den bozulmadır. “İl” bir rivayete göre “sulh” manasına da geldiğinden “İlhan” “Sulh Han” gibi manasında da olur. Bu halde “İlçi”, “Sulhçu” demektir.”11.

Buda Hacı Bektaş-ı Velî’nin (il); Anadolu’ya “güvercin donu” simgesiyle geldiğini tasvir ettiği gibi Mustafa Kemal Atatürk’ün ise; “yurtta barış, dünyada barış.” Düşüncesiyle özdeşliğini gösterir.

Nedense bu terimlerin zahiri anlamı izaha çalışılırken, batınî anlamları üzerinde hiç durulmamaktadır. Anadolu’ya dört grup halinde gelen Horasan Erenleri’nden ; Ahiyan-ı rum, Bacıyan-ı rum, Gaziyan-ı rum ve Abdalan-ı rum içinde, Ahiyan-ı rum, grubunun Osmanlı’nın ticari ahlâk kurallarını da belirleyen Ahi Evren-i Veli’nin öğretisiyle açıklanmaya çalışılmaktadır.

Oysaki, Hacı Bektaş-ı Velî’nin “il” (sulh) teriminin batınî anlamı üzerinde durulmamaktadır. Mustafa Kemal Atatürk “yurtta sulh, cihanda sulh” demiştir. Fakat sorumlulardan da el çektirmiştir.

Koç sözcüğü Oğuzca olup, “Koçgiri ayaklanmasında Merkez ordusu kumandanı Nurettin Paşa bu ayaklanmayı bastırdı. Fakat yersiz ve lüzumsuz şiddetler gösterdi. Ebedî Şef Atatürk, büyük nutuklarında (Nurettin Paşa, selahiyeti haricinde ahaliden bazılarının hukukuna tecavüz ettiği hakkında mebusların vukubulan şikayetleri ve Dahiliye Vekaletinden istizahları ve Vekaletin de şikâyeti mühlik görmesi üzerine Meclisin talebiyle Teşrinisani 337 bidayetinde azledildi.”12

Bu arada Af uygulamalarına rağmen, Atatürk’le görüşmeye bile gelmeyen Alişan ve Alişer, faaliyetlerini sürdürürken, Atatürk tarih bilinci ile hareket ederek Farsça Dersim olan yerleşim biriminin adını Tunceli olarak kanunla değiştirir. Çünkü, Hacı Bektaş’ı Veli bugün Anadolu toprakları üzerindeki birliğimizin büyük temel taşlarından birisidir. Hacı Bektaş’ı Veli, mektubatındaki tavsiyelerinde

“Bu yurtta Türkçe konuş, Türkçe sev ve Türkçe yakar.” demektedir. Yedi yüz sene önceki büyükler büyüğü insan o noktadan bugünü görebilmiştir.”13. Atatürk de bunu hayata geçirmiştir.

Çünkü, “Türk dili hükümdar saraylarından, hükümet dairelerinden kovulmuştu. Yerini Acemce, Arapça almıştı. Kitaplar bu dillerle yazılıyor, medreselerde okutma bu dillerle yapılıyordu. Türkler bu dilleri bilmedikleri için yazılan kitaplardan faydalanamıyor, cahil kalıyorlar, hükümetin emirlerinden, devletin kanunlarından da bir şey anlamıyorlardı.”14.

Ünlü Arap düşünürü Cahiz Türklerde vatan sevgisini şöyle över: “Vatan sevgisi bütün insanlara has, insana vergi bir histir. Fakat bu his Türkler de başka kavimlerden daha fazladır.”15

Ulusal Kurtuluş Savaşının bütün şiddeti ile devam ettiği günlerde Yunan Ordusu Başkent Ankara üzerine yürümek üzere harekete geçmiştir. Mecliste Fevzi Çakmak Paşa meclisi toplar Başkentin Kayseri’ye taşınması kararı alındığını mecliste okur, Diyap Ağa hemen ayağa kalkarak vatan sevgisini şöyle haykırır:

“Efendiler, biz buraya kaçmaya mı geldik, yoksa kavga ederek ölmeye mi geldik? Eğer, Meclisi taşımak istiyorsanız buyurun gidin. Ama ben gidemem. Tek başıma bile olsam, bayrağım, dinim ve vatanım için son kurşunuma kadar savaşırım. Son kurşunu da kafama sıkarım. Bu böyle biline…”16

Bu gelişmelere rağmen “Atatürk, Tunceli Milletvekili Diyap Ağa’yı önce Sivas kongresine sonra da Dersim Mebusu olması için meclise davet eder. Böylece meclise Dersim’den, Mustafa Bey, Hasan Hayri, Hozatlı Sünni Mustafa, yine Mustafa dedikleri Ergenli Mıçı Ağa ve dedemle birlikte beş milletvekili girmiş olur. Bunun üzerine İngiltere, Türkiye’ye bir heyet gönderir. Heyet, küçük bir yer olan Dersim’den neden beş milletvekilinin meclise girdiğini araştırmak için görevlendirilmiştir.

Dedem Diyap Ağa, Atatürk’ün Dersimliler hakkındaki görüşlerini öğrenmek isteyen heyete, “Siz İngilizler geldiniz Türkiye’de yediniz, içtiniz. Benim söyleyeceklerimi kendi başkanınıza, Corc mudur, Morç mudur, aynen söylerseniz yediğiniz içtiğiniz helal olsun. Yok, doğruyu söylemezseniz de zıkkım olsun” demiş. Meclisteki vekiller Diyap Ağa neler söylüyor böyle diye telaşlanmışlar. Dedem durmamış:” Dersim’in oraya gelen dev bir devlet (Rusya) vardı. Dersim olmasaydı o devlet gelir sizi de orada yutardı.

Gidin başkanınıza bunu aynen söyleyin.” Diyap Ağa İngiltere böyle meydan okurken Atatürk, Meclis Başkanı’nı arayıp görüşmenin nasıl geçtiğini sormuş, Meclis Başkanı da “Diyap Ağa ortalığı bombok etti.” Deyince Atatürk iyice meraklanıp neler olduğunu öğrenmek istemiş. Diyap Ağa’nın İngilizlere söylediği sözleri duyunca da meclise gelip “dedemin elini öper.”17.

İşte bu duygu, düşünce ve inanç, Alevi-Bektaşi tasavvuf düşüncesinde “er eri tanır.”, “ere kılıç çekilmez” deyimleri etik ahlâk kurallarını bilen erdemli kişileri ifade etmede kullanır. Bunu şuradan daha iyi anlamaktayız;

Bütün buradaki bu tespit Hacı Bektaşi Veli’nin yukarıda değindiğimiz “İl (yurt), beline, diline sahip ol” düsturunun da kaynağına işaret eder. Yani; “yurduna, milletine ve diline sahip ol demektir ki bunu Tuncelili Diyap Ağa’nın ulusal kurtuluş savaşında yurt (kendi ifadesi ile vatan” sevgisini vurgulayan şu sözlerinde görmekteyiz. Atatürk de halka yurt ve bu yurtta yaşayan insanlar arasında ayrım gözetmeyen ‘Yurttaşlarım’ hitabını kullanır.

Atatürk harf devriminde, büyük bir “kemalet” ile Farsça Dersim adını, Hacı Bektaş Velî’nin “iline, beline, diline sahip ol” düsturunu gözeterek, Saru Saltuk ocağının aydınlattığı şehrin adını Türkçe Tunc”ili”, “eli” anlamında değiştirmesi “Hacı Bektaş’ın “eli”ne (yurt) sahip ol” düsturu ile özüne uygun bir sanla, yani Tunceli’nin duygu, düşünce ve inancına saygı göstermesidir.

Atatürk’ün Tuncelilere saygısı, Diyap Ağa’nın bir İngiliz heyeti ile görüşmesinde söylediği sözlerle "tunç gibi sağlam insanların yeri" anlamında onore etmesinden ziyade, Diyap Ağa’nın; “dede" olarak elini öpmesi hem “yurtsever” hem de inançsal bir “er ve eren” anlamları içeren “erdemli” bir davranıştır.

Anlayanlara aşk olsun!

Atatürk ve Diyap Ağa

*****

1- Jean Paul Roux, “Türklerin Tarihi (Büyük Okyanus’tan Akdeniz’e İki Bin Yıl”, Milliyet Yayınları: 74, İstanbul, 1989, s.27

2- V. Gordlevski, “Anadolu Selçuklu Devleti”, Çev: Azer Yaran, Onur Yayınları-Şahin Matbaası, Ankara, 1988, s.34

3- Prof Cons Mol, “Anadolu’da Türkiye Yaşayacak mı? Yaşamayacak mı?”, IQ Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul, 2008, s.14-24

4- İbrahim Yılmazçelik, “Osmanlı Devleti Döneminde Dersim Sancağı İdari, İktisadi ve Sosyal Hayat”, Kripto Kitaplar, Ankara, 2011, s.43; * M. Nuri Dersimi, Dersim Tarihi, Diyarbakır 1992, s.23-24.

5- Kemal Ertürk, “Türk Devletleri Genel Tarihi”, Felma Yayınları, Kadıoğlu Matbaası, Ankara, s.7-8

6-Yurt Ansiklopedisi Türkiye, İl İl: Dünü, Bugünü, Yarını, Anadolu Yayıncılık A.Ş., İstanbul, 1982-1983,s.7293

7- Prof. Dr. İbrahim Yılmazçelik, “Dersim Sancağı İdari, İktisadi ve Sosyal Hayat”, Kripto Kitaplar, Ankara, 2011, s.14; * Şükrü Kaya Seferoğlu-Hayri Başbuğ, “Millet ve milli Birlik Bilinci, Ankara, 1985, s.50-55* Osmanlı Tahrir Defterlerinde, Türkmanân Ekrâdı topluluğundan olan Disimli (Dersimli) Aşireti Okçu İzzeddinli aşiretine bağlı bar aşiret olarak kayıtlıdır.

8- Necdet Saraç, “Yavuz Selim’in Akıl Babası İdris-i Bitlisi”, Cem Yayınevi, İstanbul, 2013, s.103

9- Vet. Dr. Nuri Dersimi, “Hatıralarım”, Gün Matbaacılık Reklam Film Basın Yayın Tan. San. Tic. Ltd. Dam Yayınları, İstanbul, 2014, s.120

10- Vet. Dr. Nuri Dersimi, “Hatıralarım”, Gün Matbaacılık Reklam Film Basın Yayın Tan. San. Tic. Ltd. Dam Yayınları, İstanbul, 2014, s.126

11- Konya Eski Valisi Cemal Bardakçı, “Alevilik-Ahilik Bektaşilik”, Türkiye İş Bankası Yayınları, Ankara, 1970, s.52; * Merhum Bülent Ecevit’in kurduğu Demokratik Sol Parti’nin ambleminin “güvercin olması da barışı simgeler.

12- Dr. Rıza Nur, “Türk Tarihi”, Cilt: 2, Haz: E. Kılıç, T. C. Marif Vekaleti Yayınları, İstanbul, 1924-1926, s.221

13- M. Şerif Fırat, “Doğu İlleri ve Varto Tarihi” (Etimoloji-Din-Etnoğrafya-Dil)”, IQ kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul, 2007, s.284-285; (Tahir Kutsi Makal, “Hünkâr Hacı Bektaş.; İlhan Bardakçı, “Tarihten Bugüne”, Tercüman- 1982)

14. Cemal Bardakçı, “Alevilik Bektaşilik Ahilik”, Konya Valiliği Yayınları, Ankara, 1970, s.73-74-79-80

15- M. Çağatay Uluçay, İlk Müslüman Türk Devletleri”, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 1977, s.107

16- İbrahim Özkan, “Deli Halid Paşa”, Ötüken Neşriyat A.Ş.., İstanbul, 2015, s.249-250; Sabahattin Selek, Anadolu İhtilali, s643.

17- Betül Fatime Günday, “Adın Perihan Olsun (Diyap Ağa’nın Torunu Ane Hatun’un Hikâyesi)”, Biz Kitap Yayıncılık, İzmir, 2022, s.24 

Adı : Hüseyin

Künyesi : Ebu Abdullah

Baba adı : Ali b. Ebu Talip

Ana adı : Fatıma

Doğum yeri : Medine

Doğum yılı : Hicri 4’üncü yıl

Doğum günü-ayı : 3 ya da 5 Şaban

Konumu : 12 imamın 3’üncüsü

Şehadet yeri : Kerbela

Şehadet yılı : Hicri 61 veya 62’nci yılı

Şehadet yaşı : 57 veya 58

Çocukları : 6 erkek (bunlardan 3 tanesi Kerbela’da kendisiyle birlikte şehit edildi) 3 kız çocuğu olmak üzere 9 çocuğu vardı.

Geleneksel inançlarda imam Hüseyin Şöyle Anlatılır:

İmam Hüseyin (as), dedesi Hz. Peygamber (sav) ile 7, babası İmam Ali (as) ile 37 yıl birlikte yaşamış ve ömrünün diğer yıllarını ise, kardeşi İmam Hasan (as) ile 10 yıl olmak üzere 3 veya 4 yılını da kendi imameti döneminde geçirmiş, 57 veya 58 yaşlarında da Kerbela’da şehit edilmiştir.

Gelenekselci Ehl-i Sünnet kaynaklarından “Üsdü’l- Gabe, s. 123-349” da Hz. Peygamber (sav)’in Hüseyin’i kendi evladı, kendinden bir parça, kendi güzel kokusu ve cennet gençlerinin efendisi olarak isimlendirdiği, onu “omuzlarına aldığı”, “bağrına bastığı”, “mübarek ağzıyla onun gırtlağından ve ağzından öptüğü” ve onun “göklerin ve yeryüzündeki insanların en sevgilisi olduğu” sözlerini sarfettiği nakledilmiştir.

Yine gelenekselci Sünni kaynaklarda Hz. Peygamber (sav)’in onun “şehadetinden” ve “şehit olacağı yerden” haber verdiği, “ona yardım etmenin vacip olduğu” ve “katillerine lanet okuduğu” da kaydedilir!

Yine Sünni kaynakların en muteberlerinden kabul edilen “Sahih-i Tirmizi, c.2, s. 307” de Hz. Peygamber (sav)’in şöyle söylediği nakledilir: “Hüseyin bendendir ben de Hüseyin’denim!” Ve yine bu hadisin sonuna ilaveten “Allah’ım Hüseyni seven her kesi sen de sev” diye söylediği de nakledilir!

“Teberi” nin naklettiğine göre Hz. Hüseyin (as) Hicretin 60’ıncı yılında Recep ayının sonuna 2 gün kala cumartesi akşamı Muaviye’nin ölüm haberi kendisine ulaştıktan sonra, Medine’den çıkıp Mekke’ye doğru hareket etmiş, 5 gün sonra da (Şaban ayının 3’ünde) Mekke’ye girmiştir.

Henüz Mekke’de iken, Muaviye’nin ölüm haberi Kufe’ ye ulaşınca, Kufe’liler Süleyman b. Süred-i Huzai’ nin evinde toplanıp İmam Hüseyin (as)’a mektuplar yazıp, imamsız olduklarını ve acil olarak Kufe’ ye gelip kendilerine imamlık etmesini talep ettiler!

İmam Hüseyin (as) Hicretin 50’nci yılının Sefer ayının 28’ncı perşembe günü kardeşi İmam Hasan (as)’ın şehadetinden itibaren 3 ya da 4 yıl imamet makamında bulunmuştur. Bu günkü türbesi 767 hicri yılında “Al-i Celayır Sultanı Eli han” tarafından ilk olarak yaptırılmıştır!

Gerçek şu ki “Hüseyni kıyam”, asırlardır Müslüman düşünürleri kendisiyle meşgul eden ve üzerinde yüzlerce makale ve kitap yazılan insanlık tarihinin en önemli kıyamlarından biridir.

Her düşünür bu kıyamla ilgili görüş ve düşüncelerini aktarırken, birçoğu imamın “kendi görüşüne” ya hiç yer vermemiş ya da çok az bir işarette bulunmuştur! Bundan dolayıdır ki, Kerbela olayıyla ilgili birbirinden farklı birçok görüşler sergilenmiştir. Oysaki imamın elimize ulaşan sözlerinden açıkça anlaşılan o ki, imamın bu kıyamdaki gayesi, Emevîlerin yok ettikleri ceddi Resulullah’ın sünnetini, yani pratik İslam’ı yeniden ihya etmek ve öz orijinine kavuşturmaktır. Nitekim kardeşi Muhammed Hanefi’ye Medine’den hareket etmeden önce yazmış olduğu resmi vasiyetnamesinde şöyle buyurmuştur:

- “Ben, ceddimin ümmetini ıslah, iyiliği emir ve kötülükten sakındırmak, dedem Resulullah’ın (sav) ve babam Ali b. Ebu Talip’in (as) sünnetini (yolunu) ihya etmek için kıyam ettim!

(Biharu’l- Envar, c.44, s. 329)

Kuşkusuz imam Ali (as)’ın yol ve yöntemi, Resulullah (sav)’in yol ve yönteminin aynısıdır. Çünkü Resulullah’ın canı konumunda olan ve gerçek “vesayetini” üstlenen o kâmil ve model insanın yöntemi de temsil ettiği o yüce Nebi’nin yönteminin aynısı olma mecburiyetindedir. Aksi taktirde Resulün temsilciliği makamında oturamaz.

İmam Ali (as)’ın yöntemini analiz emek için Resulullah (sav)’in yöntemine bakmamız lazım. Resulullah’ın yöntemini ise her şeyden önce Kuran-ı Kerim’den öğrenmeliyiz. Çünkü Resul (sav), Kuran’ın hem ilmi hem de ameli müfessiri idi. Yani hem yaşayarak (ameli) hem de söyleyerek (hadisle) onu tefsir ediyordu.

Diyebiliriz ki, Resul’ün insanlık alemini hidayete yönlendirmedeki yöntemi, “sırat-ı müstakim/doğru yol” üzere olan bir yöntemdir. Çünkü o, Rabbinin öğretileri ile hareket eden bir elçidir ve Rabbi ona, Kuran-ı Kerim’de halka şöyle söylemesini emretmiştir:

“Şüphesiz Rabbim doğru yoldadır.” (Hud: 56)

Yüce Allah, peygamberine öğrettiği “özel yöntem ve hedefini” Kuran’da şöyle açıklar:

- “Elif-Lam-Ra- (Bu) Rablerinin izniyle insanları karanlıklardan aydınlığa, üstün ve övgüye layık Allah’ın yoluna çıkarman için sana indirdiğimiz bir kitaptır!” (İbrahim: 1)

Demek oluyor ki, peygamberlerin nihai amacı, toplumun aydınlanmasıdır. Zira aydınlanan toplumun davranış biçimi kesinlikle hak ve adalet üzere olacaktır.

Diğer bir ayette de şöyle der:

- “Gerçekten biz elçilerimizi apaçık delillerle gönderdik ve insanlar adaleti ayakta tutsunlar diye kitabı ve mizanı indirdik.” (Hadid: 25) Bu ayet ise, peygamberlerin “nihai hedeflerini” değil, “orta ölçekli amaçlarını” açıklamaya yöneliktir.

O halde diyebiliriz ki peygamberlerin nihai hedefleri, tam anlamıyla toplumun aydınlanması ve karanlığın her türünden onları kurtarmaktır.

Hak ve adalet ehli olanlar, yüce aydınlık makamına ulaşmış olsalar bile, en azından sağlıklı ve orta yol üzere hareket eden insanlardırlar!

Cenab-ı Hak nezdinde “toplumun aydınlanması durumu” o denli önemli ki, bütün peygamberlerini bununla görevlendirdiğini söyleyebiliriz!

Örneğin bir ayette şöyle buyurulmuştur:

- “Gerçekten biz Musa’yı, “kavmini karanlıklardan aydınlığa çıkar ve onlara Allah’ın günlerini hatırlat” diye mucizelerimizle gönderdik! Kuşkusuz bunda, çok sabırlı, çok şükreden her kes için ibretler vardır!” (İbrahim:5)

Ayetlerin genelinden anlaşıldığı üzere, Resullerin yol, yordam ve yöntemleri, Yüce Allah katından kendilerine tanıtılan bir ulvi gayedir! Resullerin bu ulvi gayeyi gerçekleştirmeleri için, toplumu aydınlatacak ve onun yolunu gösterecek kitaba ihtiyaçları vardır. Yukarıda naklettiğimiz ayetler, o kitapların (örneğin Tevrat, İncil, Kuran vs.) indirildiğini beyan etmektedir!

Yani Nebilere indirilen ve özellikle de Nebimize gönderilen Kur’an-ı Kerim, aydınlatıcı ve açıklayıcı bir kitaptır! İpham ve belirsizliğin hiçbir türü, onun harim sınırlarına giremez. Bu nedenle insanlara genel bir emir vermesi, fakat o hedefe ulaşma yolunu bildirmemesi mümkün değildir.

Bir toplumun aydınlanması, o toplumun kıyamına bağlıdır. Nitekim Kuran, İbrahim suresinin ilk ayetlerinde, halkın nasıl aydınlanacağını açıklamak için hemen H. Musa’nın kıyamını gündeme getirmiştir. Demek oluyor ki, “toplumun aydınlanması, bir kıyama (harekete) muhtaçtır. Nitekim ‘aydınlanma hareketi’ gerçekleştirmeyen toplumlar, hep geri kalmıştır!”

Aydınlanma harekâtını gerçekleştiren toplumlarda bir takım zayiatın olacağı da kaçınılmazdır. Hatta zayiat olmadan öyle bir toplumu vücuda getirmek mümkün bile değildir. Çünkü her toplumun oluşumunda, o toplumu oluşturan bireylerin eğilim ve zevkleri farklı olduğundan, ister istemez çekişme ve sürtüşmeler vücuda gelecektir ve bu da tabiat aleminin özelliğidir.

Tabiat aleminde her zaman az ya da çok kin ve çekişmeler vardır ve olacaktır da. Bu durumun olmadığı tek yer “cennettir”. Kuran orası için şöyle der:

- “Biz onların gönüllerindeki kini söküp attık, onlar artık kardeşçe karşı karşıya tahtların üzerinde otururlar!” (Hicr :47)

Hâkim sistem/düzen “İslam” dahi olsa, birtakım iyileşmelerin görülmesiyle birlikte, yine de madde sınırı içerisinde iç ve dış kaynaklı bazı zayiatlar olduğu gibi yerinde kalacaktır!

Toplumu aydınlatmak için bir harekata ihtiyaç duyulduğunu söyledik. Bu harekâtı gerçekleştirmek için ise “ilahi bir öndere” ve “halk kitlesinin direnişine”, direnişçilerin de “çok sabra” ve “şükre” ihtiyaçları vardır!

BİRİNCİ BÖLÜMÜN SONU

Bu yalan ve iftiraların bilinç düzeyi düşük kesimlerde etkili olduğuna da şahit olmaktayız. Zira bu tarikat mensupları, hem tarih hem de din konusunda yeterli bilgiye sahip olmayan bu kesimleri hedef kitlesi olarak seçiyorlar.

İnsanların dini inançlarını da istismar eden bu çevreler, hedef ve amaçlarına ulaşmak için Atatürk hakkında her türlü yalan ve iftiralara başvuruyorlar. Bu kesimlerin yalan ve iftiralarından bazıları şunlar:

1-Atatürk dinsizdi. Bu nedenle de din düşmanlığı yapmıştır.

2-Atatürk Halifeliği din düşmanı olduğu için kaldırmıştır.

3-Atatürk saltanatı Osmanlı devletine karşı olduğu için kaldırmıştır.

4-Atatürk içkici ve ayyaştı.

5-Atatürk heykelleri putperestliktir.

6-Atatürk Selanikli bir Yahudi dönmesidir.

7-Atatürk alfabe devrimi ile halkı bir gecede cahil bırakmıştır.

8-Atatürk kılık kıyafet devrimi ile kültürümüzü yok etmiştir.

9-Atatürk Kur’an’ın Türkçe çevirisini yaptırarak dine zarar vermiştir.

10-Atatürk laikliği getirerek, toplumu dinsizleştirmiştir.

Bu gerici çevreler, bu iğrenç yalan ve iftiralarını hergün tekrar etmektedirler. Öyle ki, adeta insanların beyinlerine kazımaktadırlar. Son yıllarda meydanı boş bulan bu çevreler, faaliyetlerine pervasız bir şekilde devam etmektedirler. Yalan ve iftiraların temelinde, Atatürk ilke ve devrimlerine karşı besledikleri kin ve nefret yatmaktadır.

Bu yalan ve iftiraların bazılarına daha önceki makalelerimizde cevap vermiştik. Bugünkü makalemizde, gericilerin (irticacıların) Atatürk’ün “din düşmanı” olduğu iftiralarına Atatürk’ün kendi sözleri ve yaptıkları ile cevap vereceğiz.

Gericilerin din üzerinden Atatürk’e saldırmalarının esas nedeni; din tüccarlarının halk üzerindeki etkisinin kırılması ve nemalarının kesilmesidir. Zira bu din tüccarları, cumhuriyet öncesinde hiçbir emek sarf etmeden devlet kaynaklarından besleniyordu. Padişahların ve sadrazamların koruması ve desteği ile ekonomik ve siyasi bir güce ulaşmışlardı.

Cumhuriyetle birlikte bu imkanlardan yoksun kalan bu gerici çevreler, halkın dini duygularını istismar ederek, eski imtiyazlarına tekrar kavuşmak istiyorlardı. Atatürk de bu durumu daha önce görüp yaşadığı için, bu çevreleri çok iyi tanıyordu. İstismarcıların emellerine ulaşmalarını engellemek için halkı aydınlatma görevini yerine getirmesi amacıyla Diyanet İşleri Başkanlığını kurmuştu.

Diyanet İşleri Başkanlığı bu görevi 1980’li yıllara kadar büyük ölçüde başarılı bir şekilde götürdü. Ancak, 12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonra, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın görevlerini tarikat ve cemaatler üstlendi. Siyasi iktidarlar bu çevrelere şirin görünmek için bunlara alan açtılar. Özellikle de dini siyasete alet edenlere ceza verilmesini öngören Türk Ceza Kanunun 163. maddesinin Turgut Özal hükümeti tarafından 1991’de kaldırılmasından sonra, örgütlenme faaliyetlerine hız verdiler.

İşte bu tarihten sonra tarikat ve cemaatler yasal olarak hızla örgütlendiler. Daha önce gizli olarak yaptıkları propaganda ve örgütlenmelerini açıktan yapmaya başladılar. Atatürk hakkındaki yalan ve iftiralarını da artık gizlemeye gerek görmüyorlardı. Öyle pervasızlaştılar ki, Atatürk heykellerine balta ile saldırma cesaretini bile gösterebiliyorlardı.

Bir Osmanlı subayı olan Atatürk bu tarikat ve cemaatleri çok iyi tanıyordu. Bunları, toplumun gelişmesi önünde bir engel olarak görüyordu. Bu çevrelerin aynı zamanda yabancı istihbarat örgütleri ile ilişkilerini de biliyordu. Zira be çevreler Kurtuluş savaşı sırasında saltanatçılarla birlikte İngiliz emperyalistlerinin  çıkarları doğrultusunda hizmet etmişlerdi.

Atatürk bu çevrelerin toplum üzerindeki etkisini kırmak ve halkı aydınlatmak için, din konusunda çok sayıda konuşmalar yapmıştır.

Atatürk’ün din ile ilgili sözlerine BELLETEN dergisinde “Atatürk İlkeleri” adlı makalesinde yer veren Prof. Dr. Yaşar Yücel şunları yazmaktadır:

“Atatürk’e göre “Laiklik” yalnız din ve dünya işlerinin ayrılması demek değildir. Bütün yurttaşların vicdan, ibadet ve din hürriyetini tekeffül etmektir. Hiç şüphe yok ki bu tanımlaması ile Atatürk, din ve dünya işlerinin birbirinden ayrılması, yani toplum ve devlet olarak, dini kural ve ilkelerini dünya işlerine karıştırılmamasını amaçlamaktadır. Yani bu tanımlaması ile O, bütün yurttaşların, vicdanlarının emrettiği şekilde dine karşı durumlarını kararlaştırmakta serbest olmaları gerektiğini ve devletin de bu hak ve özgürlükleri koruyacak, yürütecek güvenceyi getirmesi ve uygulamasının zorunluluğunu anlatmak istemektedir. “

Prof. Dr. Yaşar Yücel, Atatürk’ün din hakkındaki sözlerini ise şöyle aktarmaktadır:

“Bizim dinimiz en mâkul ve en tabiî bir dîndir. Ve ancak bundan dolayıdır ki, son din olmuştur. Bir dinin tabiî olması için akla, fenne, ilme ve mantığa uyması lazımdır. Bizim dinimiz bunlara tamamen uygundur. Müslümanların toplumsal hayatında, hiç kimsenin özel bir sınıf halinde mevcudiyetini muhafazaya hakkı yoktur. Kendilerinde böyle bir hak görenler, dinî emirlere uygun harekette bulunmuş olmazlar. Bizde ruhbanlık sınıfı yoktur. Hepimiz eşitiz ve dinimizin hükümlerini eşit olarak öğrenmeye mecburuz. Her fert dinini, din duygusunu imanını öğrenmek için bir yere muhtaçtır….”

“Din lüzumlu bir müessesedir. Dinsiz milletlerin devamına imkân yoktur. Yalnız şurası vardır ki, din, Allah ile kul arasındaki bağlılıktır. Softa sınıfının din simsarlığına müsaade edilmemelidir. Dinden maddî çıkar temin edenler, iğrenç kimselerdir”.

“… Bizim dinimiz, milletimize değersiz, miskin ve aşağı olmayı tavsiye etmez. Aksine Allah da, Peygamber de, insanların ve milletlerin değer ve şerefini muhafaza etmelerini emrediyor…”

Atatürk’ün din ile ilgili yukarıdaki sözlerinin dinsizlikle bir ilgisi var mıdır? Tam tersine, dinsiz millet olamayacağını, İslam dininin akla, mantığa ve fenne uygun olması nedeniyle son din olduğunu belirtmektedir. Atatürk din adamlarına değil, dini istismar eden çıkarcılara karşı çıkmaktadır. Dine karşı olan bir lider, halkın aydınlanması ve din hizmetlerinin görülmesi için Diyanet İşleri Başkanlığını kurar mı?

İslam dininde ruhban sınıfı olmadığını da belirten Atatürk, tarikat ve cemaaat şeyhlerinin bir ruhban sınıfı oluşturmayı amaçlamaları nedeniyle, bunlar hakkında “iğrenç kimselerdir” demektedir.

İşte din üzerinden çıkar sağlayanlar bu nedenle Atatürk’ü sevmezler. Bu nedenle onun hakkında olmadık yalan ve iftiralara başvurmaktadırlar. Zira Atatürk, emperyalistlerle her daim işbirliği içinde olan bu gerici ve yobazların saltanatlarına son verdiği için hedef alınmaktadır. Bütün yalan ve iftiraların nedeni de buradan kaynaklanmaktadır.  

Yani, din ve imanla bir ilgisi bulunmamaktadır. Dinlerin esası, iman etmektir. Dinler de imanın esasları sabittir, değişmez. Ancak, örfler, adetler ve kurallar zamanla değişebilir. Toplumların ekonomik ve yaşam şekilleri değiştikçe, Şer’i hükümlerle birlikte adet ve gelenekler de değişir. Zira, eskimiş kural ve hükümler yeni gelişen toplumun ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalır.

Örneğin; 7. yüzyılda nakliye aracı develerdi. Bugün develerin yerini motorlu araçlar almıştır. Develerin çarpışmasında trafik kazası meydana gelmiyordu. Ancak, motorlu araçlardan dolayı meydana gelen kazalar için kural ve hükümler koymak zorunluluğu doğmuştur. Bu kurallar getirilmeden toplum düzeni sağlanabilir mi? Buna benzer örnekleri çoğaltabiliriz.

Bunun zıddını savunanlara şunu sorabiliriz: Eğer 7. yüzyıldaki şer’i hükümlerin değişmezliğini savunuyorsanız, o zaman deve yerine neden motorlu araçlarla seyahat ediyorsunuz? Ya da haberleşmeyi neden mektup ve güvercinle değil de cep telefonları ile yapıyorsunuz?

Bütün yeniliklerden ve teknolojinin nimetlerinden sonsuza kadar yararlanacaksınız, ama 7. yüzyıldaki toplumun geleneklerini, örfünü ve kurallarını halkın önüne “İslam Şeriatı” diye koyacaksınız. Bu bir çelişki değil mi? Bunu savunmak, İslam dinini anlamamaktır. Bunu savunmak, peygamberlerin toplumları ileriye götürme amacını reddetmektir. Bunu savunmak, İslam dinini 7. yüzyıl ile sabitleyip, İslam coğrafyasını gelişmelere kapatmaktır.

İşte, İslam ülkeleri bu anlayış yüzünden geri kalmıştır. O yüzden batının hegemonyası altındadır.

Şeriatı din ile eşitleyenler, Ebu Hanife’nin bin üç yüz yıl gerisinde kalmıştır. Zira Ebu Hanife (İmam-ı Azam) şer’i hükümlerin zamanla değişebileceğini 8. yüzyılda yazdığı eserlerinde belirtmiştir. Ama maalesef, bizim ilahiyatçı ve din adamlarımız (görevini yapanları tenzih ediyorum) toplumumuza dini anlatamadıkları gibi, şeriatın ne anlama geldiğini de açıklayamamıştır. Yani, halkı aydınlatma görevini yerine getirememişlerdir.

Şeriatı din ile eşitleyenler, aynı zamanda Hz. Muhammed’i de anlayamamışlardır. Zira Hz. Muhammed, Hicaz toplumunu bir üst medeniyete taşımıştır. Yozlaşmış, çürümüş bir toplumu yeni bir kalıba sokmuştur. Hicaz toplumuna iyi ahlakı ve adaleti getirmiştir. Hicaz toplumunda dışlanan ve bir meta gibi alınıp-satılan kadına haklar getirmiştir. Çok kadınla evliliği dörtle sınırlandırmış, kadına mirastan pay verilmesini sağlamıştır. Yoksul ve yetimlerin haklarını savunmuştur. En büyük devrimi ise, aklı kullanmayı getirmiştir.   

Şer’i hükümler peygamberden, peygamberlere göre değişmiştir. Çünkü peygamberlik yaptıkları dönem farklıdır, tebliğde bulundukları toplumlar farklıdır. O nedenle; İslam Şeriatı, Musevi Şeriatı, Hristiyan şeriatı birbirlerinden ayrıdır.

Sonuç olarak, şeriat, yani örf, adet, gelenek, kanun ve hükümler dinle eşitlenemez. Bunu savunmak, toplumsal gelişmenin ve ilerlemenin önüne barikat kurmaktır. Bunu savunmak, 7. yüzyılda donup kalmaktır.

Borsanın devre kesmesi, genel merkez koridorlarındaki tedbir gerilimi ve butlan kararıyla göreve dönen Kemal Kılıçdaroğlu’nun “arınma” adı altında Özgür Özel ve ekibine yönelik ağır ithamları, bu hukuki metnin arkasında çok daha büyük bir jeopolitik ve sosyolojik hesaplaşmanın yattığını fısıldıyor.

Madalyonun bir yüzünde iç siyasetin pragmatik dengeleri ve koltuk mücadeleleri akarken, diğer yüzünde uluslararası ilişkiler, hibrit istihbarat doktrinleri ve kurucu devlet aklının refleksleri çarpışıyor. Bugün Ankara’da yaşanan depremi doğru tahlil etmek için, sahnedeki aktörlerin hamlelerini ve tarihsel fay hatlarını bir araya getiren bütüncül bir perspektife ihtiyacımız var.

Modern istihbarat literatüründe artık tek boyutlu operasyonların devri kapandı. Bugün devletlerin iç siyasetine yönelik müdahaleler, “Hibrit Savaş” ve “Etki Operasyonları” başlığı altında çok aşamalı bir senaryoyla yürütülüyor.

Sistem şöyle işliyor: Önce Batı merkezli fonlar ve sivil toplum ağları üzerinden hedef ülkenin etnik, mezhepsel ya da sosyolojik kırılganlıkları “kamu diplomasisi” adı altında kaşınarak fikri bir dönüşüm alanı hazırlanıyor. İkinci aşamada, yerel ekonomik krizler veya adalet arayışı gibi meşru toplumsal memnuniyetsizlikler, muhalif kesimlere kaldıraç olarak kullanılarak kitle hareketleri tetikleniyor.

Nihai aşamada ise devlet bürokrasisinde veya ana akım muhalefette konumlandırılan alternatif elitler eliyle sistemin yönü tescilleniyor.

Sistemin Türkiye’de işleyişine bakıldığında, Kürt hareketi ve Alevi toplumunun vatandaşlık vasıflarına haiz birer yurttaş olarak temel hak ve özgürlükler bağlamındaki adalet arayışları, bu asimetrik tasarımın ana malzemesi haline getirilmek isteniyor. Ancak Ulusal Kurtuluş Savaşının verildiği tarihten bu yana Türkiye, jeopolitik konumu gereği bu asimetrik tasarım girişimlerine karşı söz konusu kırılganlıkları karşılayabilecek reflekslere sahip bir ülkedir.

Kimine göre iktidarın, kimine göre ise devlet bürokrasisinin ve yerleşik güvenlik mimarisinin CHP üzerinde adeta bir buhran gibi görünen hamlelerini anlamak için, tarihsel süreç içinde devlet aklının ne türden refleksler geliştirdiğine bakmak gerekir.

Türk siyasi hayatı, Yavuz Sultan Selim döneminden bu yana Kürt politik hareketleri ve Alevilik-Bektaşilik konusundaki tarihsel bagajın siyasal sistemle gerilimlerinin yarattığı sorunlarla imtihan halindedir. Esas kırılma da burada yaşanmakta ve düğümlenmektedir.

Osmanlı’dan Cumhuriyet devrine intikal eden bu tarihsel ve toplumsal yapı, Cumhuriyeti kuran irade tarafından ulus-devlet paradigması bağlamında ele alınırken, küresel tehditler her zaman belirleyici oldu. 1940’lı yıllara gelindiğinde, İngiliz ve Fransızların “Hoybun” cemiyeti üzerinden, ardından Sovyetler Birliği'nin Mahabat Kürt Cumhuriyeti ve “Je-Kaf” örgütü üzerinden Kürt hareketlerini birer dış politika aracı olarak kullanma girişimi, Türkiye'yi sarsıcı bir güvenlik bunalımıyla karşı karşıya bıraktı. Sovyet yayılmacılığının bu hamlesine karşı ABD, komünizmin din karşıtlığını kuşanarak Truman Doktrini’ni ilan etti.

İşte bu kritik eşikte devlet aklı, yerel dinamikleri küresel tehditlere karşı bir iç cephe barajı olarak tahkim etme yoluna gitti. Şeyh Sait İsyanı’ndan sonra gözetim altında tutulan Said-i Nursi’ye tam da bu dönemde yazdırılan Risale-i Nur külliyatı vasıtasıyla, etnik gruplar arasındaki ortak dini değerleri işleyerek antikomünist cereyanı güçlendirmesi ve Kürt toplulukların siyasal sisteme aidiyetini pekiştirmesi rastlantı değildi.

Devlet aklı, dün olduğu gibi bugün de “Terörsüz Türkiye” politikaları kapsamında, terör olgusu ile Kürt etnik sosyolojisini birbirinden ayırarak, küresel güçlerin asimetrik kartlarını ellerinden almayı hedefliyor.

Ancak Cumhuriyet aklı, Kürt sosyolojisini sistemle uyumlu kılmak için dini/tarikat ağlarına (Kadirilik ve Nakşibendiliğe) alan açarken, Alevilik konusunda aynı hassasiyeti ne yazık ki gösteremedi. 1925 yılında Tekke ve Zaviyelerin kapatılması, inanç yapısı “ocak sistemi” üzerinden yükselen Aleviliğe büyük darbe vurdu.

Diyanet bünyesinde Sünni-Kürt din adamlarına alan açılırken, Alevi-Bektaşi ritüelleri yer altına itildi. Güvenlik bürokrasisinin Dersim ve Koçgiri süreçlerinden devraldığı olumsuz bagaj, bu sosyolojiyi yükselen sağ-muhafazakar siyasetin gözünde “komünizmin Anadolu'daki doğal tabanı" olarak yaftalamaya açık hale getirdi.

Cumhuriyetin yasakladığı, yer altına ittiği, inanç önderlerini itibarsızlaştırıp toplumsal bağlarını kopardığı Alevi toplumu, bu kurumsal hafıza kaybının neticesinde katı ideolojik kutuplaşmaların içinde belleğini ve benliğini yitirme tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Hz. Ali’yi, Ehlibeyt sevgisini ve tasavvufi mayayı inancın içinden çıkardığınızda, geriye kalan boşluk doğrudan Avrupa merkezli sivil toplum fonları tarafından doldurularak, sokağı hareketlendirecek seküler-etnik bir koçbaşına dönüştürüldü.

İşte bu laboratuvar çalışmasıdır ki, bugün “butlan” kararıyla görevine iade edilen Kemal Kılıçdaroğlu’nu pervasızca “düşkün” ilan edebilmektedir. Düşkünlüğün ne olduğunu, Alevi erkanına bağlı bir insanın hangi hal ve durumda, kimler tarafından düşkün ilan edileceğini bilmeyecek kadar inançtan kopmuş bu zevatın savrulduğu yer, Alevi erkanının hukuku değil, küresel kamu diplomasisinin ürettiği “Alisiz” ve sekülerleştirilmiş militan siyasetin intikam refleksidir.

Butlan kararına sebep olan esas jeopolitik tehlike de tam olarak burada düğümleniyor. Çünkü bu “Alisiz Alevici” zevat ve onların politik söylemlerde ortaklaştığı ana muhalefetteki alternatif elitler, bugün topluma yegane çözüm olarak Francis Fukuyama’nın kimlik siyasetine dayalı “Eşit Yurttaşlık” tezini pazarlıyorlar.

Peki, eşit yurttaşlık ambalajıyla Türk toplumunun önüne konan bu aksi istikamet ve yön nedir?

Bu kavram, masum bir demokratik hak arayışı değildir. Fransız Devrimi'nden ve Cumhuriyet'in kurucu felsefesinden neşet eden, yasalar önünde herkesi “birey ve yurttaş” olarak eşitleyen Anayasal Vatandaşlık (Ulus-Devlet) modelini çökertmek üzere tasarlanmış küresel bir tuzaktır.

Bu elitlerin ve arkalarındaki küresel iradenin Türkiye için öngördüğü yön; devletin bireylerle değil, “etnik, mezhepsel ve kültürel komunitelerle” muhatap olduğu federatif, çok parçalı bir Lübnan veya Irak modelidir. Amaç, kolektif kimliklere anayasal statü verilerek devletin kurucu omurgasının ve üniter yapısının tasfiye edilmesidir.

Karşımıza çıkan tabloya baktığımızda resim netleşiyor.

Devlet aklı, iç cepheyi tahkim etmek ve küresel manipülasyonu bitirmek için “Terörsüz Türkiye” konseptiyle emperyalizmin elindeki en büyük asimetrik kartı, Kürt kartını almaya çalışırken; Özgür Özel ve ekibinin yönetimindeki CHP, yerel seçim başarılarının getirdiği “belediyeci pragmatizmle” etnik ayrılıkçı aktörlere denetimsiz siyasi alanlar açmıştır.

Eğer Kürt hareketi silahsızlandırılıp tasfiye edilirken, ana muhalefet partisi eliyle “Alisiz Alevicilik” ve “Kürtçülük” ekseninde yeni bir iç cephe ve kitle hareketi kaldıracı inşa edilelirse, devletin stratejik hamlesi boşa çıkarılacaktır. Küresel güçlerin tam da bu yeni fay hattını parlatılan alternatif elitler üzerinden kaşıma girişimine, devlet aklının cevabı gecikmemiş gibi görünmektedir.

İşte bu yüzden CHP’deki kriz sıradan bir kurultay çekişmesi ya da koltuk kavgası değildir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi’nin “Mutlak Butlan” kararı; devlet aklının, ana muhalefet partisini küresel hibrit savaş senaryolarının bir aracı ve kimlik siyasetinin laboratuvarı olmaktan çıkarma operasyonudur.

Ana muhalefeti, yeniden devletin kırmızı çizgileriyle ve sosyolojik dengeleriyle uyumlu o tarihsel “büyük şemsiye” formatına zorlama hamlesidir. Karşı çıkan zevatın öfkesi koltuk kaybından değil, Türkiye'yi ulus-devlet tasfiyesine götürecek olan o büyük küresel tasarımın Ankara'da sert bir barikata çarpmasındandır.

Gençlerle yaptığımız sohbetlerden kısaca vardığımız sonuçlar şöyledir:

ilgisiz kalanların küçük bir kesiminin Alevi inancı dışındaki mezheplere yöneldiğine rastlamaktayız. Büyük çoğunluk ise, Alevi İslam inancını kabul etmekle birlikte kendisine pek yarar getirmediği, bu nedenle de zaman kaybetmek istemediklerini belirtmektedirler.

Bu cevaplardan edindiğimiz sonuç; en büyük etkenin Alevi gençlerin inançları konusunda yeterli bilgiye sahip olmadıkları, bu nedenle de asimile oldukları şeklindedir.

Peki bunun nedeni nedir? Birinci neden; devletin izlediği mezhepçi din politikası ve buna paralel uygulamalarıdır. Gerek eğitimde gerek iş hayatında bu ayrımcı politikalar hala devam etmektedir. Alevi inancına mensup bir aileden gelen liyakatli kişilere devlet kademesinde üst düzey görevler verilmemektedir. Alevi inancına mensup birisi, bilgili ve yetenekli de olsa ona kuşku ile bakılmaktadır. Bu bakış açısının da Osmanlı bürokrasisinden beri devam ettiğini belirtmeliyiz.

Devlet, zor durumlara düştüğünde Alevilerden en önde yer almalarını isterken, ancak sıra devletin imkanlarından yararlanmaya geldiğinde, en arkada gelmektedirler. Böyle eşitlik ve adalet olur mu? Böyle birlik ve beraberlik sağlanır mı?

Son yıllarda Aleviler lehine bazı adımlar atılmış olsa da çok yetersizdir. Üstelik, Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı’nda görev alanların büyük bir kısmının  yeterli eğitim ve bilgiye sahip olmadıkları da görülmektedir. Yani, maddi yönden çok az bir bütçeye sahip olan kurum, aynı zamanda nitelikli kadrolardan da yoksundur. Burada görev alacak kadrolar, Alevi toplumunun sorunlarını analiz edebilecek ve çözüm yollarını sunabilecek kapasiteye sahip olmalıdırlar. Alevilerin talepleri, Cemevlerinin tadilat ve tamiratını yapmakla çözülebilecek sorunlar değildir. Bu konuda daha kapsayıcı faaliyetlere yer verilmelidir.

Alevi gençlerin asimile olmasından, Alevi dernek ve vakıfların da sorumluluğu bulunmaktadır. Büyük çoğunluğunun yönetimi seksen öncesinden kalma Solcuların denetiminde olduğu için; Alevi inancı ile bir bağları kalmamış bulunmaktadır. Yaptıkları tek faaliyet, politikada mevkii ve makam kapmak için dernek ve vakıfları siyasetin merkezinde tutmak olmuştur.

Bu eski “solcu”ların Alevi gençlere inançlarını, kültürlerini, gelenek ve göreneklerini öğretmek gibi bir dertleri bulunmamaktadır. Bunu yapmadıkları gibi, tam tersine gençlere ya “Ali’siz Aleviliği” empoze etmeye çalışmaktadırlar. Ya da “Alevilik Anadolu’nun eski bir inancı olup Luviler’den gelmektedir” şeklinde propaganda yapmaktadırlar. Yani, Alevi gençler hem içerden hem de dışardan asimile olmaya açık hale getirilmektedirler.

Ancak işin ilginç tarafı,  seksenden önce kalma bu “solcular” Alevi inancı ve kültürünü yaşatmak için çalışmalarda bulunan dernek ve vakıfları da “Asimilasyoncu” ve “iktidar işbirlikçisi” olmakla itham etmektedirler. Esas asimilasyonculuğu kendileri yapmaktadırlar. Ancak, kendilerini gizlemek için görevlerini yapan vakıf ve dernekleri “asimilasyoncu” olmakla itham etmektedirler.

Bu kısa özetten sonra, Alevi inancına mensup gençlere yönelik olarak ne yapılmalıdır?

 Bu soruya şöyle cevap verebiliriz:

1-Cemevlerinde Alevi gençlere yönelik, Alevi İslam tarihi dersleri verilmelidir.

2-Kur’an’ı Kerim, Türkçe olarak Hz. Ali’nin Kur’an Mushafında olduğu gibi, sureler iniş sırasına göre öğretilmelidir.

3-Kur’an sureleri ve ayetleri iniş gerekçeleri ile birlikte anlatılmalıdır.

4-Alevi İslam önderlerinin, başta Hz. Ali ve Hacı Bektaş-ı Veli olmak üzere, mücadeleleri, fikirleri ve eylemleri ile ilgili paneller, konferanslar ve kurslar düzenlenmelidir.

5-Alevi-Bektaşi ozanların biyografileri ve eserlerinde yer alan sözlerin anlamları detaylı olarak öğretilmelidir.

6-Gençlere yönelik, Dede ve zakir yetiştirilmesi için kurslar açılmalıdır.  

7-Dinler tarihi hakkında bilimsel yöntemler kullanılarak gençlere yönelik eğitici kurslar verilmelidir.

8-Alevi-Bektaşi inancının anlatıldığı yazılı eserler başta buyruklar olmak üzere, günümüz şartlarına göre yeniden güncellenmelidir.

Bu önerileri daha da çoğaltıp, detaylandırabiliriz. Cemevlerinin, özellikle de şehirdekilerin fiziki koşulları yukarıdaki önerilerimizi gerçekleştirmek için uygun bulunmaktadır.

Gençlerimize yönelik eğitici ve öğretici çalışmalar yapılmadığı taktirde, ileride bunun çok acı sonuçlar vereceğinin bilinmesi gerekmektedir. Asimile olan Alevi gençlerden İŞİD, PKK, FETÖ benzeri terör örgütlerine katılanların bile olduğu göz önüne alınarak bu çalışmalara biran önce başlanmalıdır.

Eğer; biz gençlerimize sahip çıkmazsak, birileri bu boşluktan yararlanarak gençlerimizi hiç de onay vermeyeceğimiz mecralara çekecektir. Bunun olumsuz sonuçlarını da yine Alevi aileleri yaşayacaktır.

Alevi-Bektaşi dernekler, vakıflar ve ailelerin bu durumu göz önünde bulundurarak, bir an önce Alevi gençlere yönelik eğitim ve öğretim seferberliğine destek vermeleri bir zorunluluktur. Aksi taktirde, gençlerimizi kaybetmekle karşı karşıya bulunmaktayız.

.

Bu çağrının, Anadolu topraklarında en saf, en içten ve en coşkulu karşılık bulduğu damarlardan biri hiç şüphesiz Alevi-Bektaşi irfanıdır. Alevi inancının merkezinde yer alan Tevhid anlayışı, sadece kuru bir kelime-i şehadetten ya da zihinsel bir tasdikten ibaret değildir. O, varlığın birliğini derinden hissetme ve bu hissi hayatın merkezine koyma halidir. Hak Muhammed Ali nurunun bir ve ayrılmaz kabul edilmesi, tarihsel figürlerin ötesinde, ilahi hakikatin tecelli basamaklarını ifade eder.

Şah-ı Merdan Ali’nin "Görmediğim Allah’a ibadet etmem" sırrı, kâinattaki her zerrede Hak nurlarını müşahede etmenin, yani Vahdet-i Vücud (Varlığın Birliği) neşvesinin ta kendisidir. Tasavvufi gözle bakıldığında, Alevi cemindeki her bir ritüel, kesretten vahdete giden bir seyrü süluk yolculuğudur.

"Cem" kelime anlamıyla zaten "toplanmak, bir araya gelmek" demektir. Çerağ uyandırıldığında, nurun tekliği hatırlanır.

On İki Hizmet Sahibi, sanki bir bedenin azaları gibi bir ve beraber hareket eder. Hele ki o semah dairesi...

Hakk aşkıyla dönen canlar, sağ ellerini göğe (Hakka), sol ellerini yere (halka) çevirerek Hakk’tan aldıklarını halka saçarlar.

Semah, evrenin kozmik dansıdır; atomlardan galaksilere kadar her şeyin aynı zikirle, aynı aşkla tek bir merkezin etrafında döndüğünün görsel bir ilanıdır. O dairede senlik ve benlik biter, geriye sadece "Biri" gören gözler kalır.

Nitekim büyük mutasavvıf Yunus Emre’nin:

"Yetmiş iki millete bir gözle bakmayan / Şer'in evliyasıysa hakikatte asidir"

kelamı ile Hünkâr Hacı Bektaş Veli’nin:

"Her ne ararsan kendinde ara / Kudüs’te, Mekke’de, Hac’da değildir"

düsturu, vahdet anlayışının insandaki tecellisidir.

Eğer her şey O’nun nurundan bir zerre taşıyorsa, insan "Zübde-i Âlem" (âlemin özü) ve Hakk kapısıdır.

İnsanı incitmek, Kâbe’yi yıkmaktan daha ağır bir vebaldir; çünkü insan gönlü Hak tecelligâhıdır. Alevi irfanındaki "Eline, beline, diline sahip olmak" ahlakı, toplumun da tek bir vücut gibi birleşmesini (Rızalık Şehri) hedefleyen toplumsal bir vahdet istemidir.

Bugün ayrışmalarla, kavgalarla ve benlik davalarıyla yorulan dünyamızın en çok ihtiyaç duyduğu şifa, işte bu "Bir"lik nazarıdır. Mezheplerin, meşreplerin ve biçimsel farklılıkların ötesine geçip, özdeki o ilahi mayayı görebilmektir.

Alevilik, İslam’ın özündeki o aşk ve irfan nehrinin gürül gürül akan bir yatağıdır.

Yazımızı, gönülleri bir kılmaya çağıran o kadim nefeslerden biriyle bitirelim: "Gelin canlar bir olalım, münkir münafık uysun deyu değil, Hak yoluna kurban olalım."

Çünkü yolumuz bir, pirimiz bir, canımız birdir.

Kaynakça:

Hacı Bektaş Veli, Makâlât, (Haz. Esat Coşan), Seha Neşriyat, İstanbul, 1996.

Ocak, Ahmet Yaşar, Türk Sufiliğine Bakışlar, İletişim Yayınları, İstanbul, 1996.

Yunus Emre, Yunus Emre Divanı, (Haz. Mustafa Tatcı), Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2008.

Melikoff, Irène, Uyur İdik Uyardılar: Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları, Cem Yayınevi, İstanbul, 1993.

Korkmaz, Esat, Alevilik-Bektaşilik Terimleri Sözlüğü, Ant Yayınları, İstanbul, 1993.

İlkokul sıraları çocukların işlendiği, gelecek fikirlerinin inşa edildiği dönemlerdir.

Hepimiz lise, üniversite öğretmenlerimizi unutmuşuzdur ama ilk öğretmenimizi çoğunlukla hatırlarız. O yaşlarda içimize nasıl işlenirse değer yargıları; iyilik, kötülük, değer verme ve sevgi nasıl anlam kazanırsa tüm yaşantımız boyunca o etki altında büyürüz.

Öğretmenlerin dikkat etmesi gereken ilk konu, öğrencinin kendi bilincinin ve kendi düşüncesinin farkına varmasını sağlamak olmalıdır. Derslerin bir zorunluluk değil, bilmesi gerektiğinin, bu bilgilerin yaşamı boyunca kendisine lazım olacağının beynine yerleştirilmesi lazım ki, çocuk severek öğrenmeye hevesli olsun.

Öğrenci, okuması için bir merak hissetmelidir ki, öğrenme isteği artsın. Bir anlamda sınıf başarısız ise, bu öğretmenin ders anlatma tarzı, sınıfın ve öğrencinin seviyesine inememiş olduğu, bir anlamda öğretmenin başarısız olduğu gerçeğini yansıtmaktadır.

Çocukta farkındalık nasıl başlar?

Öğrenci, dersi bilmediğinin farkına vardığı an öğrenmeye ihtiyaç hisseder.

Bilmediğinin farkına varamadığında ise, ders çalışmasının gerektiğine dair tetikleyen bir ateşi içinde hissetmeyeceği için değişim gösteremeden devam edecektir.

Farkındalık iki şeyle başlar: Birincisi sevgiyle, ikincisi nefretle. Sevgiyle gelen farkındalık sevgiyle çoğalır, öz güven geliştirir, paylaşmayı öğretir. Severek öğrenmek başarıya başarı katar.

Nefretle başlayan farkındalık ise yıkım getirir, kıskançlık yaratır, eşit olmayan bir yöne çevrilir, arkadaşlığı yok eder.

Araştırmalarıma göre çocuklara etki eden önemli olaylardan bir tanesi de, kendisi hakkında başkalarının söylediği sözleri bir başkasından duymuş olmasıdır. Bu çocuğun başta kendisini sevmesini sağlamış olur. Yaşımız, başımız ne olursa olsun, bizi içimizden vuran en büyük olumsuz enerji başkalarının yanında bize söylenen, söylenmeden hissettirilen duygulardır.

Çocuk, anne babaya ne kadar içten bağlanırsa, ergenlik döneminde o kadar çatışması az olacaktır. Buradaki denge ise, çocuğun anne babasının her koşulda kendisinin iyi olmasını istediği, çocuğa ne kadar iyi anlatılırsa çocuğun başarı derecesi o kadar da büyük olacaktır.

           Öğretmenin ilk vazifesi, öğrencilerine okumayı sevdirebilmesidir. Çünkü okuma alışkanlığını kazanan her öğrenci, mutlaka başarılı olacaktır. Öğrenciye neyi okuduğunu, neden okuduğunu düşündürecek kadar farkındalık yaratması öğretmenin sorumluluğundadır. Öğrencinin farkındalığını sağlayacak çok basit bir iki örnek ise basitçe şöyle sıraya dökebiliriz.

• Eskiden gelenek hale gelen hatıra defterleri zamanla unutuldu. Oysa o defterler okuldan sonraki dönemlerde arkadaşlıkların devam etmesini sağlıyordu. O deftere yazılan “kalbin kadar temiz bu sayfayı bana ayırdığın için…” diye başlayan o hatıra yazısı köklü bir sevginin tohumlarını atıyordu. O yazı, yaz tatillerinde sevgiyi büyütüyor, duygusal bir bağ oluşturuyordu. Çocukları yazıya, deftere yönlendirme yapıyordu. Sayfalara fotoğraflar da yapıştırılıyordu. Şimdi tüm fotoğraflar Pc’lerde. Bilgisayar arıza verdiğinde hepsi yok oluyor. Hatıra defterleri tekrar öğrencilere başlatılmalıdır. Ayrıca o deftere öğrencilerin kendi duygularını yazmasını sağlamak, o defterden paylaşmak istediği sayfalarını kendi istediği yerleri sınıfta arkadaşlarına okuması, kişisel bilinç gelişiminin temelini oluşturan bir etken olacaktır.

• Haftalık oturma yerlerinin değiştirilmesi ve öğrencilerin farklı arkadaşlarıyla iletişim kurabileceği oturma düzeni oldukça önemlidir.

• Utanıp, çekinen öğrencilerin alıştıra alıştıra tahtada, tüm sınıfa şarkı – türkü- şiir söyletilmesi, son derece etkilidir.

• Araları iyi olmayanlar öğrencilerle birebir konuşup her birine; “Aslında o arkadaşın seni sevdiğini söyledi ama sen biraz sert davranıyor olabilir misin?” denmesi bile bir sevgi kıvılcımının yanmasına ve aradaki anlaşmazlığın yok olmasını sağlar.

• Haftalık bir iki saatin sadece konuşmaya ayrılması. Anne babaların çocuklarını okutmak için neler yaptığını, hayatlarının tek amacının çocuklarının okuyup iyi bir iş sahibi olmasını çok istediklerini çocuğa anlatılması aile bağını sağlamlaştıracaktır.

• Öğrenciden habersiz anne- baba ile çocuğu hakkında kısa video çekimi yapılması. Ailenin o videoda çocuğunu çok sevdiğini söylemesi, videoyu öğrencinin izlemesi, onu en çok etkileyen bir eylem olacaktır. Ailenin onun için her şeyi yapmaya hazır olduğunu, kendi çocuğunun başarılı ve derslerine çok ilgili olduğunu birkaç saniyelik video çekip sınıflarda izletilmesi, kesinlikle her çocukta ailesine karşı büyük bir farkındalık yaratacaktır. O kısa video, çocuğun hayatında dönüm noktası olacaktır. Hatta o hatıra, çocuğun ölümüne kadar unutamayacağı bir anı olarak hafızasında yer alacaktır. İleri ki yaşlarında iş yerlerinde, gezilerinde ve arkadaşlarına anlatacağı en büyük gurur kaynağı olacaktır.

• Kendi istediği bir konuyu araştırıp kendi yorumunu yazarak anlatması ise çocuğun içsel gelişimine katkısı son derece fazladır. Bu ödevler internetten bulunup yazılan şeyler değil, tamamen yaşadığı günlerle ilgili olabilir. Örneğin bir hafta sonunun değerlendirilmesi, çocuğun evde ya da dışarda yaşadığı olayları nasıl görebildiğinin, çocuğun göremediği tarafları tespit edilip, göremediği konularda destek verilmesi yine çocuğun geleceği için çok büyük yatırımlardan birisi olacaktır. Bir konuyu nasıl işlemesi gerektiğini, hangi yönlere bakması gerektiğinin farkına varmış olacaktır.

• Derslerin ne fayda sağladığının, bu dersin amacının ne olduğunu kendisinin tespit etmesinin sağlanması, konu bittiğinde öğrencinin dersle ilgili sorular çıkarmasını sağlamak ise konunun öğrenildiğini gösteren en büyük delil olacaktır. Zira dersi anlayan çocuklar soru sorabilir, soru yaratabilir.

Ergenlik dönemlerinde genelde çocuklar istenmeyen şeyleri yapmaya daha yöneliktirler. Bu davranışlar aslında karşı çıkma dürtüsünün altında kendini ispatlama çabalarının dışarı yansımasıdır. Baba ne kadar çocuğa ders çalış dese de, çocuk babaya inat ders çalışmaz. Bu davranışıyla kendi gücünü ortaya koyduğunu düşünür. Böyle yapmakla aslında kendisine zarar verdiğinin farkına varamaz. Farkındalık yaratabilmiş olsa zaten, babasının onu çok sevdiği için söylediğini bilir ve daha fazla derslere yönelir.

Aile çatışmalarının olmaması için yukarda anlattığım küçük dokunuşlara son derece ihtiyaç vardır. Çünkü aile içinde sevgi, gelişen ilişkilere göre yol bulur. Ya tam bir bağlılık ya da uzaklaşma olur. Bağlılık, kişilerin ölümüne kadar süreceğinden sonradan yetişen çocukların da aile üyelerine ve akrabalarına bağlı olacaklardır. Ayrılık ise aile içinde soğukluk girmesine neden olur ki, akraba çocukları bile görüşmek istemezler, görüştüklerinde ise uzaktan bir tanıdık gibi bir durum yaşanır. Öte yandan bazı aileler de anne- baba çocuklar arasında görülmez bir duvar vardır. Bu duvarlar bazen o kadar kalın olurlar ki anne babalar bu duvarı yıkıp çocuklarını göremezler. Bu duvarın yıkılması bazen güzel bir söz, bazen minik bir hediye olabilir. Duvarı yıkan en büyük güç ise çocukların kendileri hakkında yakınlarının, ailenin söylediği takdir edilen sözleri yukarı da değindiğim gibi başkaları tarafından duymasıdır. Burada yukarda dediğim yöntemler kullanılabilir. Çünkü vermek istediğimiz, verdiğimizi düşündüğümüz her ne olursa olsun karşımızdakinin alabilme kabiliyeti kadar olacaktır. Bazen okuduğumuz kocaman bir kitaptan aklımızda bir iki cümle kalışı gibi.

Yukardaki öneriler basit ve sıradan gibi görünen şeyler olsa da yapılması, uygulanması en zor olandır. Küçük sorunları çözebilirsek büyük sorunlar oluşmaz.

Öğretmenler bir ülkenin geleceğini inşa ederler. Ve ilk görevleri de öğrencilerine ATATÜRK sevgisi verebilmeleridir.

NOT: Bu yazıyı yazarken ilkokul öğretmenim rahmetli babamın ruhuna rahmetler diliyorum.

Yıllarca söyledik. Dilimizde tüy bitti.

“Alevilik bir inançtır. İnancımızı siyasete alet etmeyin”, dedik.

“Her Alevi Bektaşinin istediği partide siyaset yapma hakkı vardır, ancak siyaset inanç kimliği ile yapılmaz”, dedik!

“Sizin kapacağınız bir koltuk içini feda ettiğiniz şeyin bedelini bütün Alevi Bektaşiler olarak biz ödüyoruz, ödeyeceğiz”, dedik.

Dinletemedik!

Bir muhtarlık, bir belediye meclisi üyeliği, zor da olsa belediye başkanlığı, neredeyse imkansız milletvekilliği için onlarca istismarcı inancımızı siyasi partilerin kapısında meze yaptı.

Şimdi, CHP içinde kavga eden tarafların birbirlerine karşı en önemli hakaret argümanı “Alevilik” oldu!

Uyarılarımızı dinlemeyen Aleviliği istismar eden siyasetçi bozuntuları, söyleyin şimdi: Eserinizden memnun musunuz?

* * *

CHP 38. Olağan Kongresi’nin “mutlak butlan” olarak yok hükmünde sayılması ile, kongreyi yeniden tekrarlamakla görevlendirilen Kemal Kılıçdaroğlu genel başkanlığındaki ekiple sosyal medyada savaşan İmamoğlu/Özel ekibi sürekli Alevilik inancını gündeme getiriyor.

Bunda şaşılacak bir şey yok.

2023 seçimlerinden önce yazdığım makalemde, Kılıçdaroğlu’nu Alevi Bektaşi inancı sebebiyle “kazanamayacak aday” tartışması ile yenilgiye zorlayan ekibi deşifre etmiştim.

Makalemi BURADAN TIKLAYARAK OKUYABİLİRSİNİZ.

Aynı çevreler geçen hafta da “Alevi dedeleri Kemal Kılıçdaroğlu’nu düşkün ilan etti” yalan haberini sosyal medyaya servis ettiler.

Araştırınca gördüm ki, yalan habere konu olan konuşma Meltem TV’de bir programa katılan Hasan Hüseyin Tekin’e ait. Meltem TV ve merhum Haydar Baş’ın Bağımsız Türkiye Partisi’nin elemanı olan Tekin, İmamoğlu/Özel ekibine desteğini ve Kılıçdaroğlu’na muhalefetini ölçüsüz kelimelerle ifade ettiği konuşmasının bir yerinde “Bana ulaşan bilgilere göre Alevi dedeleri Kemal Kılıçdaroğlu’nu düşkün ilan etti” diyor.

Ortada ne bir belge, ne bir konuşma, ne bir kaynak var!

Tekin’in bu konuşması derhal sosyal medyaya servis ediliyor ve Kılıçdaroğlu’na karşı kullanılıyor!

Planlı, organize bir sosyal medya çalışması!

* * *

Hasan Hüseyin Tekin, yaydığı gerçek dışı bu iftira nedeniyle tövbe etmiş midir, utanmış mıdır, bilemiyorum.

Ama, ağzından çıkan bu cümlenin Kemal Kılıçdaroğlu’nu sosyal medyada tekfir etmek için kullanılması nedeniyle bir hesap vermesi gerektiğini düşünüyorum.

En azından, bu hesabın kendisi ile Yüce Yaradan arasında görüleceğini söyleyebilirim.

Biz ise, okura “düşkünlük” denilen durumun insanların tekfir edilmesi ile eş anlamlı olmadığını, Alevi Bektaşi inancında iç yargılama hukukunda verilen en yüksek ceza olduğunu belirtmek zorundayız.

Hiç değilse, meraklı okura sosyal medyada oynanan düşkünlük tiyatrosunun dışında kalan gerçeği anlatmak zorundayız.

O halde, başlayalım.

* * *

Alevi Bektaşi inancı “ocaklar” üzerinden yürütülmektedir. Ocaklar bir bakıma tekke örgütlenmesidir. Ocakların dini liderleri ise “dedeler”dir. Dedeler, Ehl-i Beyt evlatlarıdır.

Alevi Bektaşi inancının temel inanç ritüeli “cem”lerdir. Cemlerde ise, ibadetin yanında topluluğun tüm sorunlarına da çözüm bulunur.

Bu noktada, topluluk içerisinde “suç” kavramı altında anlaşılabilecek tüm fiillerin de çözüm yerinin “cem meydanı” olduğunu belirtmek zorundayız.

“Cem meydanı”nda kurulacak “dar divanı” topluluk içerisindeki sorunların ifade edildiği ve çözüm bulduğu “organ”dır.

Geleneksel ilke odur ki, “dar divanı” sulh ile sonuçlanmadan ibadet başlayamaz.

Çünkü, cem meydanı “razı olan ve razı olunmuşlar” (Fecr Suresi, 28) topluluğunun birlikte ibadet yaptıkları bir mekandır.

Şah Hatâî’nin “Erenler cemine kimse giremez, Edeb ile erkân yol olmayınca” dizeleri de cem meydanına alınan “kul”un sıradan bir varlık olmadığına vurgu yapar.

Cem ibadeti başlamadan önce, katılanların “razı olan ve razı olunmuşlar” topluluğu olduğunun teyit edilmesi amacıyla “dar divanı” kurulması bu nedenledir.

* * *

Alevilikte “Dar divanı” toplumsal adaletin, vicdani hesaplaşmanın ve kul hakkının sorulduğu, herkesin birbiri ile razılaştığı ve helalleştiği manevi bir mahkeme anlamına gelir.

Bu “mahkeme” her cem birliğinde ibadete başlamadan önce mutlaka kurulur.

“Dar” kelimesi Hallâc-ı Mansur’un asıldığı ağacı/dar ağacını telmih ederken, “Divan” ise yüksek adalet meclisi, hesap sorma yeri anlamına gelir.

Dolayısıyla Dar Divanı, “Hakk’ın ve halkın huzurunda, hakikat meydanında hesap verme makamı” demektir.

“Dar divanı”, işin özünde “Ölmeden önce ölünüz” (mûtû kable en temûtu) hadisinin Alevi inancındaki somut uygulamasıdır.

“Dara duran” canlar, kendilerini sembolik olarak ahiretteki hesap gününde kabul ederler. Henüz hayattayken, kendi rızalarıyla topluma ve Ehl-i Beyt evladı Pir’e hesap vererek nefislerini sorgulatırlar, hatalarından arınırlar.

Eğer bir can ceme katılanlardan herhangi birisinden şikayetçi olursa, cem ibadeti orada durur. Sorun çözülene, haksızlık giderilene ve davacı olan canın rızalığı alınıp helalleşme olmadan “Dar Divanı” sona eremez ve ceme devam edilmez.

Aynı şekilde, üzerinde kul hakkı olan, birini inciten veya birinden haksızlık gören kişi de üzerinde hak iddiası olan, incittiği veya haksızlık yaptığı kişiden rızalık almadan ceme katılamaz, ibadet edemez.

* * *

Dar divanında farklı sorunlara güncel ve yerel farklı çözümler bulunur. Bu noktada, aynı soruna her yerde aynı çözüm uygulanmayabileceğini de en baştan belirtmek gerekir.

Dar divanı “mahkeme” ise de, farklı ocaklarda aynı soruna farklı çözümler uygulandığı görülmüştür. Alevilik Bektaşilik kendi içinde Hanefi veya Şii mezheplerindeki gibi bütüncül bir hukuk (fıkıh) geliştirememiştir.

Ancak, “yol”dan sapan, (eşine ve ocağına) ikrarını (sözünü) bozan, ahlaki veya toplumsal kuralları çiğneyerek toplumun gözünden ve Hakk’ın rızasından düşen kişi “düşkün” olur.

Yani, “düşkünlük” Alevilik Bektaşilikte dar divanında verilebilecek en büyük cezadır.

Düşkünlük, Hristiyanlıkta aforoz benzeri dinden kovulma değildir.

Düşkün ilan edilmiş kişinin “cezası” sosyal olarak tecrit edilmekten ibarettir.

Bu bakımdan, “Düşkünlük” cezası için, Alevi Bektaşiler arasında toplumsal düzeni, ahlakı ve inanç sistemini korumak amacıyla geliştirilmiş en büyük sosyal ve manevi yaptırım mekanizmasıdır, diyebiliriz.

Kurulan dar divanında, suçlanan ve suçlayanın da katıldığı ortamda delilerin ikna edici, tanıkların söz birliği ile verilecek düşkünlük cezası göçebe ve kırsal Alevi toplumlarında bir insan için adeta “sosyal bir ölüm” anlamına gelirdi. Bu yüzden de, suç oranını neredeyse sıfıra indiriyordu.

Alevilikte dar divanı kurmanın amacı insanı eğitmek, vicdanen olgunlaştırmak ve topluma yeniden kazandırmaktır. Bu yüzden düşkünlük cezası genellikle geçicidir.

* * *

Bu yazımızda, Kemal Kılıçdaroğlu ile karşıtları arasında süren polemikte taraf olmak için değil, ama Alevilik Bektaşilik açısında yüzlerce yıl olumlu sonuçlar vermiş, sosyal denetim mekanizması olan dar divanı ve onun vereceği cezalardan en önemlisi olan düşkünlük hakkında sosyal medyada sorumsuz ve saygısız istismara karşı bilgilendirme yapmak istedik.

Cumhuriyet Halk Partisi ülkemizin kurucu lideri Mustafa Kemal Atatürk’ün partisi olması hasebiyle siyasi hayatımızda büyük etkisi olan bir partidir. Ancak, bizim işimiz parti içi tartışmalarda taraf olmak değildir.

Alevi Bektaşi toplumunun Cumhuriyet Halk Partisi’nden beklentilerini ise, bir sonraki yazımızda ele alacağız. 

İran dışındaki bu örgütlere “Vekil güçler” adı verildi. Zira bu örgütler İran devletinin verdiği talimatlarla hareket ediyorlardı. Parasal desteği de İran sağlıyordu.  

İran ve vekil güçlerinin amacı; yaşadıkları ülkelerde İslam şeriatına (hukukuna) dayalı bir devlet kurmaktır. Bu devletlerden birini de Filistin’de kurmak istemektedirler.

İran, Filistin’deki  bu amacına ulaşmak için; “İsrail’in yok edilmesi gerektiğini” sık sık tekrar etmektedir. İran’ın gerçek amacı İsrail devletini yok etmek mi, yoksa bu politika aracılığı ile bölgede hakimiyet kurmak mı?

Bizim tespit ve analizlerimize göre ikinci şıktır. Zira, İranlı yöneticiler İsrail’in yok edilip, edilemeyeceğini bilmeyecek kadar öngörüsüz olamaz. İsrail’in arkasında Avrupa ve ABD’nin olduğunu bilmiyorlar mı? Arkasındaki gücün devre dışı bırakılmadan, İsrail’in yok edilemeyeceğini bilmeyecek kadar bilgisizler mi?

Üstelik İsrail devletini dünyada tanıyan ülkelerin sayısı da yüz altmışın üzerindedir. Bunların arasında Türkiye’de bulunmaktadır. Dolayısıyla, izlediği politikayla bu ülkeleri de karşısına almaktadır.

İran’ın buradaki esas amacı, dini argümanlar kullanarak antik çağdaki Pers imparatorluğu’nun denetiminde olan bölgelere “İslami rejim” görünümü altında tekrar hakim olmaktır.

Ancak, İran’ın bu hayalperest politikası çok pahalıya mal olmaktadır. Zira izlediği bu yayılmacı politika nedeniyle hem maddi olarak hem de askeri olarak büyük kayıplar yaşamaktadır. Ülkenin gelir kaynaklarını bu hayalperest politikaların gerçekleşmesi için harcarken, kendi halkının refahından da vazgeçmektedir.

İran, dışarıda yayılmacı bir politika izlerken, içerde de baskıcı ve despot bir rejimle yönetilmektedir. Sözde bir seçim yapılmaktadır. Ancak bu seçimler demokratik olmaktan uzak, din konseyinin izin verdiği adaylar üzerinden yapılmaktadır. Ülkede fikir ve örgütlenme özgürlüğü bulunmamaktadır. Siyasi partilerin kurulması ve örgütlenmesi yasaklanmıştır.

 Alevi İslam inancı dahi yasal olarak tanınmamakta, Cemevleri ve dergahlara izin verilmemektedir. İnanç özgürlüğünün, fikir özgürlüğünün ve örgütlenme özgürlüğünün olmadığı bir ülke çağdaş olabilir mi? Yedinci yüzyıldaki şeriat hükümleri ile bin dört yüz yıl sonraki toplumlar yönetilebilinir mi? Yedinci yüzyıldaki hukukla (Şeriatla) örf ve adetlerle dini eşitlemek İslam dinine yapılacak en büyük kötülüktür. Bu anlayış, İslam dinini yedinci yüzyıl toplum anlayışı ile sabitlemektir. Bu anlayış, İslam’ı statükocu bir din yapmaktır. Bu anlayış, İslam’ı gelişmelere ve yeniliklere kapatmaktır.

Oysa, İslam dini akıl dinidir. İslam dininin akıl dini olduğu kutsal kitapta sık sık belirtilmektedir. Aklını kullanmayanların pislikten kurtulamayacakları tekrar tekrar hatırlatılmaktadır. (Yunus Suresi 100. Ayet: “Allah, pisliği, aklını kullanmayanlar üzerine bırakır.”)

Sonuç olarak, İran hem ülke içinde hem de dışarıda yirmi birinci yüzyıl dünya şartlarına uygun bir politika anlayışını hakim kılmalıdır. Ülke içinde demokratik bir rejimi, dış politikada da ülkelerin içişlerine karışmama ve barışçı bir anlayışı esas almalıdır. Aksi taktirde, ülkede birlik ve beraberliği sağlayamadığı gibi, dış saldırılara da her zaman açık hale gelecektir.

Antik çağlardaki devrimler inanç temelinde gerçekleşirken, ortaçağ ve ondan sonraki dönemlerde yapılan devrim ve karşı devrimlerin ise, bir ideoloji temelinde gerçekleştiğini görürüz. Peygamberlerin ve dini önderlerin inanç temelinde getirdikleri ekonomik ve siyasi sistemler o dönemin toplumlarını ileriye götürmeyi amaçlıyordu.

Örneğin, Hz. Musa, Hz. İsa ve Hz. Muhammed’e inen ayetler ve peygamberlerin eylemleri o dönemdeki toplumları ileriye götürmek amacını taşıyordu. Kutsal kitaplardaki ayetler ve peygamberlerin eylem ve sözleri incelendiğinde bunu görebiliriz.

Gerek ayetler gerek peygamberlerin söz ve eylemleri iyi insan olmayı, ahlaklı olmayı, adaletli olmayı, başkasının hakkına saygılı olmayı öğütlüyordu. İnsanların bu kurallara uymasını sağlamak için de Tanrı sevgisini, insan sevgisini ve doğa sevgisini en önde tutuyordu. Konumuzla ilgili olarak kutsal kitaplardaki ayetlerden örnekler verdiğimizde bunu görebiliriz.

Tevrat, Levililer, bölüm 19: 3. Ayet, “Herkes annesine, babasına saygı göstersin.”

Levililer, 19. bölüm, 9-18. Ayetler: “Ülkenizdeki ekinleri biçerken tarlanızı sınırlarına kadar biçmeyeceksiniz. Arta kalan başakları toplamayacaksınız. “

“Bağ bozumunda bağınızı tümüyle devşirmeyecek, yere düşen üzümleri toplamayacaksınız. Onları yoksullara ve yabancılara bırakacaksınız. Tanrınız Rab benim.”

“Çalmayacaksınız, hile yapmayacaksınız, birbirinize yalan söylemeyeceksiniz. Benim adımla yalan yere ant içmeyeceksiniz. Tanrınızın adını aşağılamış olursunuz. Rab benim.”

“Komşuna haksızlık etmeyecek, onu soymayacaksın. İşçinin alacağını sabaha bırakmayacaksın.”

“Sağıra lanet etmeyecek, körün önüne engel koymayacaksın. Tanrı’dan korkacaksın. Rab benim.”

“Yargılarken haksızlık yapmayacaksın. Yoksula ayrıcalık göstermeyecek, güçlüyü kayırmayacaksın. Komşunu adaletle yargılayacaksın. “

“Halkının arasında onu, bunu çekiştirerek dolaşmayacaksın. Komşunun canına zarar vermeyeceksin. Rab benim.”

“Kardeşine yüreğinde nefret beslemeyeceksin. Komşun günah işlerse, onu uyaracaksın. Yoksa sen de günah işlemiş olursun.”

“Öç almayacaksın. Halkından birine kin beslemeyeceksin. Komşunu kendin gibi seveceksin. Rab benim.”

Hz. Musa’ya inen ayetler incelendiğinde, hak, adalet, insan ve Tanrı sevgisinin başta gelen ilkeler olduğu görülmektedir. Aynı ilkelerin İncil’de ve Kur’an’ı Kerim’de de yer aldığını görmekteyiz.

Matta incili 22. Bölüm, 37-40. Ayetler:

"Tanrın Rab’bi tüm yüreğinle, tüm canınla, tüm anlayışınla seveceksin. En önemli olan ve başta gelen buyruk budur. İkincisi de bununla eşit değerdedir:” 

“İnsan kardeşini kendin gibi seveceksin. Tüm ruhsal yasa ve peygamberlerin öğretisi bu iki buyruğa dayanır.”

Yukarıda Tevrat’da ve İncil’de verdiğimiz ayetlere benzer sözler Kur’an’ı Kerim’de de yer almaktadır. Bu  ayetlerden bazıları şunlardır:

MAİDE SURESİ 8. Ayet: “Ey inananlar! Allah için daima doğru hüküm verin. Adalete tam uygun şahitlikte bulunun. Bir millete olan kininiz sizi adaletten alıkoymasın. “

SAD SURESİ 26. Ayet: “Ey Davud! Biz seni yeryüzünde hükümran yaptık. O halde insanlar arasında adaletle hükmet.”

NİSA SURESİ 58. AYET: “Hiç şüphe yok ki Allah size devlet işlerinde emanetlerinizi ehline teslim etmenizi ve insanlara hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor.”

NAHL SURESİ: 90. Ayet: ”Şüphesiz ki Allah, size adaleti, iyilik yapmayı ve yakınlara bakmayı emreder. Hayasızlıktan, fenalıktan ve azgınlıktan men eder. Öğüt almanız için size böyle öğüt verir.”

FECR SURESİ: 17-20 Ayetler: “Hayır; siz ne yetimi doyuruyorsunuz ne de yoksulu beslemek için birbirinizi teşvik ediyorsunuz. Mirası hak gözetmeden, helal, haram demeden yiyorsunuz. Serveti de pek çok seviyorsunuz.“

Yukarıda Kutsal kitaplarda verdiğimiz ayetler incelendiğinde; hak, adalet, eşitlik, insan ve Tanrı sevgisi üzerine olduğunu görmekteyiz.

Aynı ilkelerin benzerlerini Ortaçağ ve daha sonra gerçekleşen sosyal devrimlerin ilkelerinde de görmekteyiz. Örneğin; 1789 Fransız devriminin ilkeleri arasında eşitlik, adalet ve insan sevgisi başta gelmektedir. Aynı ilkelerin diğer ulusların gerçekleştirdiği sosyal içerikli devrimlerde de yer aldığına şahit olmaktayız.

Özetleyecek olursak; gerek inanç gerek ideoloji temelli devrimlerin toplumları daha eşit, daha adaletli bir sisteme götürmeyi amaçladıkları görülmektedir. Ne zaman ki bu ilkelerden uzaklaşıp, despot ve zulme dayalı bir düzene doğru gidilmiş ise, işte o zaman devletlerin dağılma ve yıkılma süreci de başlamıştır.

Çünkü; hiç bir toplum ve devlet düzeni zulüm ve baskıyla ayakta kalamamış, yine hiç bir devlet Zulüm ve baskıyla abad da olamamıştır. Zira, bu yönetim modeli toplumları ayrıştırır, kamplaştırır ve sonunda düşmanlaştırır. Bu da o ülkeyi iç kargaşalığa ve yıkıma götürür. Tarih bu örneklerle doludur.

Emevi imparatorluğu bu nedenle yıkılmıştır. Eşitlik ve adalet ilkelerini kendine rehber alarak kurulan Sovyetler Birliği; Macaristan, Çekoslovakya ve Afganistan’ı  işgal etmeye başladığında yıkıma gitmiştir. Çünkü, yönetimde baskı ve zulüm politikası esas alınmıştır. Bunun sonucunda Sovyetler Birliği de tarihteki yerini almıştır.

Kısaca özetleyecek olursak, hak, adalet ve eşitlik ilkelerini esas alarak yönetilen devletler hem uzun ömürlü olmuş hem de toplumlarını barış içinde bir arada tutmuşlar, bu yolla kalkınmalarını ve gelişmelerini tamamlayarak refah ülkeleri olmuşlardır. Tersini yapanlar ise, hem uzun ömürlü olamamış hem de halkına refah sağlayamamışlardır.

Ancak zamanla bu siyasi kriz, Şia hareketinin iktidara yönelme eğilimiyle birlikte teolojik bir tartışma bağlamına çekilerek “İmamet" doktrini haline geldi. Burada gözden kaçan en büyük yanılgı, Halifelik ile İmamet kavramlarının aynı şeymiş gibi algılanmasıdır.

Oysa ikisi tamamen ayrı dünyalara aittir: Halifelik dünyevi/siyasi iktidarın, İmamet ise manevi/ruhani rehberliğin makamıdır. Bu iki ayrı kavramı birbiriyle zorla bağlantılayıp hem siyasetin hem de teolojinin ortak konusu haline getirmek, İslam dünyasının dini lideri ile siyasi liderini tek bir koltukta birleştirmek esasında sadece Şia’nın değil ama aynı zamanda ehlisünnetin de meselesidir. İkisi arasındaki en önemli fark, Ehlisünnet anlayışının Şia’nın ileri sürdüğü gibi Halifeliğin mutlak surette Ehlibeyt kökenli oluşunu red etmesidir. Yoksa her ikisi de Halifenin hem dini ve hem de ruhani liderliği konusunda ittifak içindedir. Ancak Şia, Ahzab Suresi’nin 33. ayetindeki Ehl-i Beyt'in masumiyeti üzerinden bir doktrin inşa ederek, “imamet” adı altında siyasi ve ruhani iktidar bütünlüğünü inancın (itikadın) merkezine koymuştur.

Oysa bu meselenin; kaynağını Ahmet Yesevi ocaklarından alan, Horasan’da mayalanıp Anadolu’da Hacı Bektaş Veli irfanıyla şekillenen “Anadolu Aleviliği” ile hiçbir yapısal ilişkisi yoktur. Anadolu Aleviliği, Ehl-i Beyt ve On İki İmam sevgisini baş tacı eder; ancak onları hiçbir zaman Şia’nın yaptığı gibi dünyevi birer devlet başkanı adayı veya iktidar doktrini olarak görmez. Alevilik, dünyevi Halifelik kavgasıyla ilgilenmez; o, İmametin batıni (içsel) ve nurani rehberliğine taliptir. Gayesi, dünyevi bir iktidar kurmak değil, "Eline, diline, beline sadık" insan-ı kamil yetiştirmektir.

Fakat tarihin cilvesi ve siyasetin acımasızlığı tam da burada devreye giriyor. Özünde dünyevi hırsları reddeden bu barışçıl ve arifane inanç, tarih boyunca gücü ele geçirmek isteyen aktörlerin iştahını kabartmıştır. Anadolu’nun toplumsal dengelerini sarsan Baba İshak hareketinden tutun da, Şah İsmail’in Osmanlı ile giriştiği o devasa egemenlik mücadelesine kadar birçok tarihsel kırılma, bu durumun trajik örnekleridir.

Şah İsmail, Şia’nın o siyasetle dini birleştiren karakterini Anadolu’nun batıni Kızılbaşlığına enjekte etmeye çalışarak; Yavuz ise Alevilik üzerinden kendisiyle rekabete girişen Şah İsmali’e karşı “ehlisünnet”’in Aleviliği rafizi, dinsiz ilan eden fetvalarıyla karşılık verdi.

Ne yazık ki bu amansız siyasi mühendislik, bugün modern ve post-modern maskelerle, küresel bir dizayn projesi olarak yeniden sahnededir.

Bunun en bariz ve tehlikeli tezahürü, türetilmiş bir ideoloji olan "Alisiz Alevilik" inşasıdır.

Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu (AABK) ve Demokratik Alevi Dernekleri (DAD) gibi diasporada üslenmiş odakların başını çektiği bu proje, inancın merkezindeki Hz. Ali’yi ve Ehl-i Beyt’i tasfiye etmeyi amaçlamaktadır. Çünkü çok iyi bilmektedirler ki; inancın manevi direkleri yıkılmadan, o inanç topluluğu seküler ve yıkıcı bir ideolojinin militanı haline getirilemez.

İşte bu tehlikeli planın iç siyasetteki yansımalarını, içinde bulunduğumuz şu günlerde sıcak bir kriz olarak izlediğimiz CHP içindeki liderlik savaşında ibretle seyrediyoruz.

Mahkemenin CHP’nin 38. Olağan Kurultayı’nı "mutlak butlan" gerekçesiyle iptal etmesi tamamen anayasal, yasal ve teknik bir karardır. Ne var ki, bu hukuki kırılmanın hemen ardından, aslen Alevi bir kökenden gelen Kemal Kılıçdaroğlu’nun "Alevi kimliği" yeniden kirli bir propaganda malzemesi olarak sahneye sürülmüştür. İşin daha da düşündürücü tarafı, diasporadaki o Alisiz Alevilik projesinin ülke içindeki uzantıları olan Pir Sultan Abdal Kültür Dernekleri (PSAKD) ve Alevi Bektaşi Federasyonu (ABF) gibi kurumların da adeta birer siyasi parti organı gibi refleks göstererek peş peşe "yargı darbesi" temalı bildiriler yayınlamasıdır.

Görev alanı Horasan'dan gelen o kadim irfanı korumak olan bu kitle örgütlerinin, bir siyasi partinin iç tüzük ihlallerine bodoslama dalıp yargı kararını "darbe" olarak nitelemesi, Türkiye siyasetinin nereye götürülmek istendiğinin açık bir ifadesidir.

Götürülmek istenen yer nettir: Alisiz Alevilik inşasını, marjinal Marksist- Leninist guruplar ve Kürt politik hareketiyle eklemlemek; bu yapay inanç modelini toplumsal muhalefetin yeni harcı haline getirerek her üçünü de tam bir uyum içine sokmaktır.

Resmin büyüğüne bakıldığında, Türk siyasal sistemini dizayn etmeye çalışan küresel aklın sinsi planı deşifre olmaktadır.

Türkiye, mevcut devlet aklının kararlı adımlarıyla yürüttüğü "Terörsüz Türkiye" politikaları kapsamında, etnik fitneyi kurutarak muazzam bir iç cephe ve toplumsal barış zemini yakalamıştır.

İşte bu küresel güçler; mahkemenin butlan kararıyla sarsılan ve muhalefet alanı adeta "yok hükmüne" düşen CHP muhalefetinin bıraktığı boşluğu, Kürt politik hareketinin öncülüğü misyonunu yüklenmiş bu "Alisiz Alevicilerle" doldurmak istemektedir.

Amaç; yakalanan yerli ve milli toplumsal barışı baltalamak, bölücü siyasi ajandalar ile inançsal hassasiyetleri tek bir potada eriterek Türkiye'nin önünü kesmektir.

Dün Şah İsmail’in sınır tahkimatı için araçsallaştırılan inanç dinamikleri, bugün küresel aktörlerin Türkiye'yi dengeleme ve dizayn etme aparatına dönüştürülmek istenmektedir.

Geçmişten bugüne uzanan tüm bu kirli aparatlaştırma çabaları, Aleviliğe vurulan en büyük darbedir. Siyaset sahnesine, etnik veya ideolojik bir güç unsuru olarak çekilen Alevilik; özündeki o muazzam batıni derinlikten ve felsefi zenginlikten uzaklaştırılmakta, içindeki aşk ve irfan boşaltılarak geriye sadece ideolojik ajandalara hapsedilmiş bir zahiri görünüm bırakılmaktadır.

Bugün yapılması gereken; Şia'nın o dünyevi iktidarla dini birleştiren hatasına düşmeden, Aleviliğin adını küresel projelerin, etnik milliyetçiliklerin ya da parti kurultaylarının hesaplaşmalarına feda etmemektir.

Horasan'da mayalanan bu yolun gayesi dünyevi bir halifelik veya siyasi bir aparat olmak değildir. Unutulmamalıdır ki; küresel projeler, etnik ajandalar, dernek bildirileri ve parti içi koltuk kavgaları geçici, Ehl-i Beyt’in nuruyla aydınlanan Anadolu irfanı ise bakidir.

İnanç, doğası gereği birleştirici, kucaklayıcı ve zamanın ötesinde bir evrenselliğe sahip iken, siyaset dinamik, ayrıştırıcı ve dönemsel çıkarlara dayalı bir mücadele alanıdır. Ne yazık ki, Horasan Erenlerinin köklü manevi damarını temsil eden Alevilik-Bektaşilik geleneğinin bugün karşı karşıya kaldığı en büyük risklerden biri, bu iki alan arasındaki sınırların belirsizleşmesi ve inanç kurumlarının siyasal birer aktör haline getirilmesi riskidir.

SİYASALLAŞMANIN NEDEN OLDUĞU BÖLÜCÜLÜK FİTNESİ

Alevi-Bektaşi örgütlerinin kurumsal olarak günlük siyasetin içinde yer alması, siyasal olaylarda taraf olması ve partizanca açıklamalar yapması, Alevi-Bektaşiler açısından son derece tehlikeli sonuçlar doğurabilecek bir tehdidi barındırmaktadır.

90’lardan beri bıkmadan, usanmadan Alevi-Bektaşileri ve Alevi-Bektaşi örgütlerini uyarıyorum. Her şeyden önce Alevilik-Bektaşilik, bir inanç sistemidir. Aynı inanca mensup bireylerin farklı siyasi kanaatlere, farklı dünya görüşlerine ve farklı parti aidiyetlerine sahip olması hem demokrasinin, hem de insan doğasının en doğal sonucudur.

Ancak inancı temsil etme iddiasındaki yapıların yöneticileri pozisyonundaki kişilerin çoğu zaman bireysel kariyer, koltuk hırsıyla Alevi-Bektaşileri belirli bir siyasi partinin “arka bahçesi” konumuna getirmeye zorlaması, her şeyden önce Alevi-Bektaşiler arasındaki birliği ve beraberliği zedeleyen temel bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bu durum, yüzlerce yıl boyunca birlik ve beraberliğin, hoş görünün ve “yaradandan ötürü” büyüttüğümüz insana sevginin temsiliyetini üstlenen inancımızın yalın ve kapsayıcı çatısı altında buluşması gereken “Canlar”ımızı, siyasi kutuplaşmaların öznesi haline getirerek birbirinden uzaklaştırmaktadır.

Daha da vahimi, bu tür kurumsal tarafgirlikler, toplumsal hassasiyetleri kaşımak isteyen siyasi odakların ve Türkiye’yi toplumsal istikrarsızlığa sürüklemeyi amaçlayan yabancı kaynaklı planların Alevi-Bektaşileri istismar etmesine açık bir kapı aralamaktadır.

Bu noktada, önemle altını çizmek istediğim husus ise, inancın siyasi bir kalkan veya koz olarak kullanılması ile, geçmişte acı tecrübelerini yaşadığımız mezhep temelli gerilimlerin ve çatışmaların zeminini istemeden de olsa besleme riski taşımakta olduğu gerçeğidir.

ALEVİ ÖRGÜTLERİ, LÜTFEN SORUMLULUK ALIN!

Son günlerde Türkiye’nin ana muhalefet partisi (CHP) içerisinde yaşanan ve adeta bir “iç savaş” görüntüsü veren sert kutuplaşmalar, siyasetin insanı ve değerleri nasıl aşındırabildiğini gözler önüne sermektedir. Parti üyelerinin ve yöneticilerinin birbirlerini en sert ifadelerle, hakaretlerle hedef alması, siyasi kültürümüz açısından onaylanması mümkün olmayan bir tablodur.

Bu hırslı ve incitici siyaset tarzının girdabına zaman zaman Alevi-Bektaşi Canların da kapıldığını üzülerek izliyorum. Oysa aynı çatı altında, aynı amaç için bir araya gelmiş insanların birbirlerine yönelik nezaketten uzak, hakarete varan üslupları, ne toplumu geleceğe taşıyacak bir vizyon sunabilir, ne de inancımızın özüyle bağdaşabilir.

Siyaset sahnesindeki bu nitelik kaybı ve kör dövüşü karşısında taraf olmak yerine, mücadelenin daha uygar, saygılı ve vicdanlı bir düzeyde yürütülmesini talep etmek toplumsal bir sorumluluktur.

Nitekim, bu tehlikeli gidişat ve inancın siyasete alet edilmesi, Alevi-Bektaşi toplumunun sağduyulu kurumları olan Anadolu Abdallar Cemevi Federasyonu, Anadolu Vakıflar Federasyonu, Afyonkarahisar Hacı Bektaş-ı Veli Kültür Dernekleri Federasyonu, Horasan Erenleri Dernekler Federasyonu, Tahtacı Kültür Dernekleri Federasyonu ve Alevi Yol ve Erkan Derneği’nin aralarında bulunduğu çok sayıda saygın kuruluş tarafından, ortak bir bildiri ile açıkça kınanmıştır.

Söz konusu kuruluşların kamuoyuna sunduğu ortak irade, inancımızın geleceği adına hayati uyarılar içermektedir:

1- Alevilik-Bektaşilik, asırlık köklere sahip bir inanç olarak hiçbir siyasi partinin arka bahçesi ya da taraftarı olamaz. Bir inanç grubunun, siyasi partilerin iç çatışmalarında taraf haline getirilmesi büyük bir vebaldir.

2- İnanç kurumlarının siyasi partilerin iç işlerine müdahale derecesinde karışması, hem Alevi-Bektaşilere hem laiklik ilkesine hem de toplumsal barışımıza açıkça zarar vermektedir.

3- CHP’nin 7. Genel Başkanı Sayın Kemal Kılıçdaroğlu’nun geçmişte ve bugün Alevi-Bektaşi inancı üzerinden hedef alınması ve inanç aidiyeti üzerinden siyasi malzeme yapılması kesin bir dille reddedilmelidir.

4- Siyasi partilerin iç işleyişinde ve kurultay süreçlerinde yaşanan tartışmaların tek ve asıl muhatabı yine o partinin kendi kurumsal kimliği ve delegeleridir.

Alevi-Bektaşi kuruluşlarının da ortak açıklamasında vurgulandığı gibi, inanç kimliğinin bu tarz iç çekişmelerin içerisine çekilmesi, sadece adı geçen partinin toplum önündeki algısına değil, topyekun ülkemizin toplumsal dokusuna ve birliğine dinamit koymaktır.

KADİM DÜSTUR: “İNCİNSEN DE İNCİTME”!

Alevilik-Bektaşilik her şeyden önce hoşgörüdür, insana sevgi ve saygı göstermektir, vicdandır. Hünkâr’ımız Hacı Bektaş Veli’nin sözü ile, “Arifler hem arıdır, hem arıtıcı.” Sayın Kemal Kılıçdaroğlu’nun da altını çizdiği gibi, yolumuzun özü “arınmaktır”.

Arınmak hırstan, öfkeden, dilden dökülecek kırıcı kelimelerden ve benlik davasından uzaklaşmaktır. Bu, sadece dönemsel bir refleks değil, her gün, her saat, her dakika ihtiyacımız olan süreğen bir eylemdir. Çünkü temiz bir toplumun temeli, ancak arınmış, temiz insandır.

Özellikle toplumsal fay hatlarının tetiklenmek istendiği, dış ve iç kaynaklı manipülasyonların devrede olduğu bu kritik süreçte, Alevi-Bektaşi toplumunun duruşu her zamankinden daha büyük bir önem taşımaktadır. Bizlerin olaylara karşı takınacağı tutum, siyasi angajmanların ötesinde, Hacı Bektaş Veli’nin engin hoşgörüsüyle şekillenmelidir.

O’nun:

“Düşmanınızın dahi insan olduğunu unutmayın.”

düsturu, bugün kutuplaşan topluma sunulacak en büyük panzehirdir.

Siyasetin dili ne kadar sertleşirse sertleşsin, parti içi mücadeleler ne kadar çirkinleşirse çirkinleşsin, Alevi-Bektaşi canlar “incinsen de incitme” felsefesini hiçbir zaman terk etmemelidir.

ALEVİ-BEKTAŞİLER TOPLUMA ÖRNEK OLMALIDIR

Alevi-Bektaşilerin görevi siyasi kavgaların tarafı veya bir partinin dayanağı/payandası olmak değildir. Alevi-Bektaşilerin görevi insani ilişkiler, hoşgörü, adalet ve vicdan konusunda topluma, hatta insanlığa örnek olmaktır.

İnancı siyasetin dar ve menfaat odaklı şekillenen kalıplarına hapsetmek yerine, siyaseti inancımızın ahlaki ve insani değerleriyle dönüştürmek, halkımıza ve ülkemizin siyasi kültür mirasına yapabileceğimiz en büyük katkıdır.

Ortak deklarasyonumuzda da ilan ettiğimiz üzere, inancımızın ve kimliğimizin siyaset üstü kalması iradesi, toplumsal barışımızın en güçlü güvencesidir.

Hayatımızın her alanında…

Ve özgürlüğümüzün en can damarı Atatürk…

Atatürk sadece çok iyi bir asker, bir başöğretmen, bir devrimci değildir.

Dünya tarihinde “kültür antropoloğu” sıfatı verilebilen tek lider Mustafa Kemal’dir.

Hayata dair her ne varsa hepsine birden sahip bilgisi olabilen dünyadaki tek lider Atatürk’tür. Bunun başka örneği yoktur.

Atatürk’ün doğaya olan sevgisini iyi bilen yabancı bir profesörün teklifi sonucu adı konan bir çiçek vardır; “Atatürk Çiçeği”

Atatürk Çiçeği ismi nereden gelir?

1933 yılında Wenderbit Üniversitesi Profesörlerinden Kirk Landin uzun uğraşları sonucunda yetiştirdiği kımızı yapraklı bitkiye isim ararken, Atatürk ile tanışmış olan bir başka Profesör Atatürk’ün doğaya olan ilgisine ve bilgisine hayranlığından dolayı bu bitkiye “Atatürk Çiçeği” isminin verilmesini teklif etmiştir.

Gerekli yerlere yapılan önerilerden sonra çiçeğin ismi Atatürk Çiçeği olarak kabul edilmiştir.

Dünya’da birçok ülkede özellikle yılbaşlarında ve özel günlerde insanların hediye olarak aldığı sıkça tercih edilen bir bitkidir.

Atatürk Çiçeği (Euphorbia Pulcherrima)

İngilizce adı: Poinsettia

Ana Vatanı: Meksika ve Orta Amerika

Bu çiçek 19 yy. Meksika’dan ABD’ye götürülmüştür.

Adı, Türkiye'de yetiştirilmesi ve tanınmasına ön ayak olan Mustafa Kemal Atatürk'ten gelir. Ancak çiçeğe ismi Atatürk vermemiştir. Yetiştirilmesi sırasında görev alan bitki bilimcilerden gelen öneri üzerine bu isim takılmıştır. Bu çiçeğin dışında dünyada devlet adamı ismi taşıyan herhangi bir bitki yoktur. Atatürk Çiçeği’nin çeşitleri yoktur ama rengi koyu kırmızıdan pembeye doğru değişebilen çeşitleri vardır.

Olayla ilgili Gazete haberi şöyledir:

"Atatürk Çiçeği" adı bir süs bitkisi olarak Türkiye'de tanınması ve yetiştirilmesine önayak olan Mustafa Kemal Atatürk'ten gelir. Yetiştirilmesi sırasında görev alan bitki bilimcilerden gelen öneri üzerine bitkiye bu isim takıldı.

8 Temmuz 1935 tarihli Cumhuriyet Gazetesi'nin birinci sayfasındaki tek sütunluk "Atatürk Çiçeği" üst ve "Amerika'da yeni sarı bir çiçeğe Büyük Önderimizin adı verildi" alt başlıklı, Şikago kaynaklı özel haberde "Geçenlerde Vanderbild Üniversitesi profesörlerinden Kırklend laboratuvarında muhtelif operasyonlar neticesinde sarışın renkte yeni bir çiçek elde etmeye muvaffak oldu. Profesör bu yeni çiçeğe isim ararken Kayseri'de Amerikan Koleji'ni ziyareti esnasında Atatürk'ü gören diğer bir profesör yeni elde edilen çiçeğe "Gazi Atatürk" adının verilmesini teklif etti. Bu teklif memnuniyetle kabul edildi ve tescil edilmek üzere bu isim nebatat dairesine gönderildi..." denilmektedir.

Bu öneri dünya nebatat dairesine iletilmiş ve Atatürk’ün yaptığı çalışmaların anlatıldığı toplantıda oy birliğiyle kabul edilmiştir.

Dünya’da her ülkede bu çiçek Gazi ATATÜRK adıyla üretiliyor ve satılıyor.

Başka bir lider yoktur, Dünya tarihi bir sıfatı sadece Mustafa Kemal’e vermiştir.

Mustafa Kemal her şeydir.

TÜRK ULUSU ’nu yeniden inşa etmiştir.

Ve insanlık adına çalışmış büyük bir liderdir…

Atatürk asrın lideridir.

Kaynaklar:

www.ataturkdevrimleri.com / —Kaynak: Araştırmacı Yazar Prof. Dr. İlknur Güntürkün Kalıpçı

Atatürk Çiçeği- Vikipedi

 "Atatürk çiçeği". Cumhuriyet Gazetesi. 8 Temmuz 1935. 31 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2022.

Görsel, https://tr.wikipedia.org/wiki/Atat..adresinden alınmıştır.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Weihnachtsstern_-_gro%C3%9F.jpg/250px-Weihnachtsstern_-_gro%C3%9F.jpg

Sezgin’in sunumunda halk arasından derlediğini vurguladığı ön yargılar içerisinde şöyle ifadeler var:

- “Alevinin müslüman olması için, önce ayağının altına bir tuğla yada kiremit alması ve öyle yakınması lazım imiş. Ayağının altında kiremit erirse adam müslüman olur.”

- “Alevinin müslüman olması için, önce hıristiyan olması lazım imiş.”

- “Alevinin kestiği yenir mi?”

- “Aleviler yemek ikram ederken içine tükürür.”

* * *

Abdülkadir Sezgin hayatı boyunca Alevi ve Sünnileri bir araya getirmek için uğraştı.

Önce, Suriye’de yönetimin değişmesi ve ardından İran’a İsrail ve ABD tarafından saldırı başlatılması Alevilere yönelik büyük bir nefret dalgasını da beraberinde getirdi.

Şam’da yönetimi bırakan Beşir Esad’ın Nusayrî Alevîsi olması, İran’ın Şiî olması; yani Hacı Bektaş Velî’nin kurduğu Alevî yolundan bambaşka inanç özelliklerine sahip olmaları nefret silahlarını kuşanan sosyal medya silahşörleri için önemli değildi.

* * *

8 Ağustos 2024 tarihinde, “asimetrik” saldırılardan bunalan Alevi Vakıflar Federasyonu Genel Başkanı Dr. Haydar Baki Doğan Facebook hesabından şu satırları paylaştı:

“... bizim gördüğümüz, bize yoldan, Alevi değerlerinden bahseden ama bizim anladığımız Hakk Muhammed Ali Yolu’nun Aleviliğini değil, sosyopolitik bir Alevilik savunan bu gruplar boğazlarına kadar siyasete batmış durumdadırlar.

Tüm kurumlar önce bağırsaklarını temizlemelidirler.

Hem dede, hem belediye meclis üyesi, hem cemevi başkanı mı dersiniz?

Hem dede, hem kurum başkanı, hem milletvekili mi dersiniz?

Hem ABKCB’nı eleştirip, hem iktidar partisinin belediyelerinden, hem muhalefet parti belediyelerinden maaş alan federasyon başkanları mı dersiniz?

Hem devrimcilikten dem vurup, hem Sivas Katliamı davasındaki sanık avukatlarının büyük boy resimlerini cemevlerine asan federasyon başkanları mı dersiniz?

Hem eski bakan Süleyman Soylu’nun bakanlık döneminde kurulan ABKCB’nı reddettiğini söyleyip, hem de kendi üyelerinden ve tüm Alevi toplumundan gizlice Soylu’dan gizlice milyonlarca TL alan kurum başkanları mı dersiniz?

Her sene iktidar partisi belediyesinden 7-8 milyon TL proje desteği alan bir federasyon, cemevi yönetimi mi dersiniz?

Açık açık, “biz her ay İçişleri Bakanlığına düzenli rapor veriyoruz”, diyen kurum başkanları mı dersiniz?”

* * *

Her iki örneği bir kontrast yaratmak için verdim.

Bir yanda, ister Alevi Bektaşi veya Sünni meşrepli olsun; kardeşliği tesis etmek için çırpınan “Canlar”, diğer yanda ise, var olan kaotik ortamın içinden şahsi menfaatleri için rant üretmeye odaklı insancıklar!

Peki, neden?

* * *

Benim bu konuyla ilgili bir açıklamam, emperyalistlerin bölgesel politikaları ile ilgili.

Emperyalistler bölgeye hakim olabilmek için yerel işbirlikçilerini çoğunluk arasından seçerler.

“Böl-parçala-yönet” ilkesi çerçevesinde kuracakları hakimiyet/iktidar ilişkilerinde ise düşmanlaştırabilecekleri bir topluluğa ihtiyaç duyarlar.

Türkiye’de bu Alevîlerdir.

* * *

Fethullahçı Terör Örgütü’nün Alevi Bektaşilere yönelik çalışmalarını bu çerçevede değerlendirmez isek, ya mezhepçilik batağında veya terörizm batağında, ama; yine emperyalizme ve siyonizme payanda oluruz.

Bu durumda, Alevi Bektaşilerin her Türkiye Cumhuriyeti yurttaşı gibi, onurlu ve başı dik, bir arada barış içerisinde yaşama arzusu da hayal olmaktan öteye gidemez.

* * *

Konuyu şuraya getirmek istiyorum:

FETÖ’nün Alevi Bektaşilere yönelik çalışmalarında izlediği yolun çeşitlilik arz ettiğini, bir yandan doğrudan Alevi Bektaşileri etkilemeye yönelik çalışmalar sürerken, diğer yandan devletin üst kademelerinde hizmet eden Alevi Bektaşi meşrepli memur ve subayları tasfiye etmek üzere projeler hayata geçirdiğini, yine aynı zaman diliminde Alevi Bektaşiler arasından kendisine hizmetkâr devşirdiğini bilmek zorundayız.

* * *

Nitekim, bir FETÖ projesi olan Abant Platformu, bazı çevrelerde öne sürüldüğü gibi, “Alevi Açılımı”nın akamete uğraması sonrasında Alevilerle ilgili aktif olmamıştı. FETÖ’nün Alevilere ilgisi bir yana, Abant Platformu da, “Aleviler” üst başlığı ile ilk toplantısını 2007 yılında İstanbul’da, Grand Cevahir Otel’de düzenlemişti.

Prof. Dr. Mete Tunçay'ın açış konuşmasıyla başlayan “Tarihî, Kültürel, Folklorik ve Aktüel Boyutlarıyla Alevilik” başlıklı toplantı, 45 konuşmacı ve 100 katılımcı ile 18 ve 19 Mart 2007 tarihlerinde yapıldı.

Zaman gazetesinden Habibe Demircan’ın haberine göre, Abant Platformu’nun 13. Toplantısı olan bu buluşmada düzenlenen 3 oturuma sırasıyla Prof. Dr. Ahmet Yaşar Ocak, kısa bir süre önce Alevi Vakıflar Federasyonu (AVF) tarafından “Bilim Ödülü” verilen Prof. Dr. Niyazi Öktem ve Türkiye’de din eğitimi alanında tartışmasız yön verici etkiye sahip olduğu bilinen Prof. Dr. Beyza Bilgin başkanlık etmişti.

Prof. Dr. Ocak’ın başkanlığındaki oturumun konuşmacıları Prof. Dr. Mustafa Öz, Doç. Dr. İlyas Üzüm ve şimdilerde Avusturya’nın Alevilik eğitimine yön veren Rıza Yıldırım, Prof. Dr. Beyza Bilgin'in yöneteceği üçüncü oturumda ise Doç. Dr. Osman Eğri, Dr. Ali Yaman ve Reha Çamuroğlu konuşmacı olarak yer almışlardı.

Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik ve Doğru Yol Partisi Genel Başkanı Mehmet Ağar dışında siyaset dünyasının ilgi göstermediği toplantıya, Prof. Dr. İzzettin Doğan’ın başında bulunduğu Cem Vakfı, Almanya Alevi Federasyonları ve Pir Sultan Abdal Kültür Derneği gibi örgütler de katılmadı.

2007 yılında Alevi Bektaşi Federasyonu Genel Sekreteri olan Turan Eser, Aleviler için başlık açılmasını “Abant platformu” kendiliğinde oluşan ya da farklı görüşlerden, çevrelerden yan yana gelen bir kaç, aydın, yazar ve gazetecinin oluşturduğu bir proje değildir” sözleri ile eleştirerek, oluşumun arkasında Fethullah Gülen’in onursal başkanı olduğu “Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı”nın varlığını vurgularken, “Bu kesime yeni dönemin, yeni politik stratejileri gereği, sözüm ana “sol” ve sözüm ona , “Alevi kanaat önderi” sıfatları ile yeni takviyeler yapılıyor” şeklinde dikkati çekmişti.

Abant platformu için, fikri bulanmış birkaç Alevi “aydınının”  “özgürlükçü, demokrasiden ve eşitlikten yana  çağdaş insan haklarına saygılı bir platform” diye söz etmesini bir “cehalet göstergesi” olarak değerlendiren Turan Eser toplantıyı “Alevileri ABD eksenli Ilımlı İslam Projesinin bir parçası yapma oyunu” olarak nitelendirmişti.

Eser’in ABD/FETÖ eksenine dikkati çektiği toplantıya konuşmacı olarak katılan Ali Yaman ise,  sorunun AB’ye taşınmadan ülke içinde çözülmesi gerektiğini vurgulayarak “Etnik ve dinsel kimliğimizi ön plana çıkarmadan kendi içimizde sorunumuzu çözebiliriz” önerisinde bulunuyordu!

Turan Eser’in tartışmaya yer vermeyecek netlikteki duruşuna karşın, sonraki dönemde HDP Milletvekili de olan Ali Kenanoğlu ise, Evrensel gazetesindeki köşesinde şöyle yazıyordu: “Abant Platformu toplantısı sonuç bildirgesinde; Alevilik tanımı anlamına gelebilecek hiçbir cümleye yer verilmemesi, devletin inançları düzenlemesinin ve tanımlamasının kesin bir cümleyle reddedilmesi, devletin inanç farklılıklarını Anayasal eşitlik temelinde güvence altına alması, cemevlerinin ibadethane olmasının kabul edilmesi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin zorunlu ders olmaktan çıkartılması, Diyanet İşleri Başkanlığının kapatılması veya bütçesiyle birlikte özerkleştirilmesi, Alevilerin kamuda yaşadığı ayrımcılığın giderilmesi gibi maddeler yer aldı.

Bunları okuduğumda çok şaşırdım. Yıllarca bizim dile getirdiğimiz taleplerdi bunlar.”

2007 Abant Toplantısına katılan Aleviler içerisinden herhangi birisi Ali Bulaç’ın densizce sarfettiği “Alevilerin her ağızlarını açtıklarında önce iyi - doğru insan olmak lazım demeleri de doğru değildir; iyi ve doğru insan olmak için, önce Müslüman olmak gerekir.” sözlerine itiraz etti mi, bilmiyorum.

Bugün nedamet getirse de, FETÖ’nün o günlerdeki “entelektüel kadrosu”nun içerisinde en popüler şahsiyetler arasında gösterilen Ali Bulaç’ın ifadelerine kendi mahallesinde de itiraz gelmeyişinden hareketle, “Müslüman olmayan Alevileri yola getirmek” arka planlı bir etkinlik amacının var olduğunu öne sürebiliriz.

Yine, dönemin Alevi Vakıflar Federasyon Başkanı Doğan Bermek’in “Türkiye'de yapay olarak Alevilik sorunu oluşturulmaya çalışıldığını” öne sürmesine de itiraz geldiğini hatırlamıyorum.

Öte yandan, toplantıya katılan dönemin Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Görmez ise, Aleviliğin doğru tanıtılmamasında Diyanet’in ihmallerinin bulunduğuna işaret ederek “Alevilerin isteklerini, şikayet ve taleplerini dinlememiz gerekirdi.” diyordu.

FETÖ’nün Alevilik Bektaşilik çalışmalarının bilimsel ayağının “imamı” konumundaki Doç. Dr. Osman Eğri ise, konuşmasında adeta planlarını ifşa etti: “Diyanet, 6 Alevi dedesini eğitim için Almanya'ya gönderdi. Sünni din adamlarını Ehl-i Beyt ve Alevilik hakkında bilgilendiriyor. Alevi ve Bektaşi kaynaklarından orijinal el yazması eserlerini yayınlıyor. Bu çalışmalar Alevilik konusunda tarihi adımlardır.”

Sonuç olarak, 18-19 Mart 2007 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenen Abant Toplantısı’nın bir fikir toplama ve durum tespiti amacıyla yapıldığını söyleyebiliriz.

Eğitim, yayıncılık, Diyanet’in rolü vb konularda Alevi Bektaşilerin tepkilerinin test edildiğini, konu başlıkları ve toplantının liderlerinin konuşmalarında yaptıkları vurgulardan anlayabiliyoruz.

Alevi inancıyla ve yoluyla ilgisi olmayan bu çevrelerin amacı Alevi kitlesini kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaktır. Bu faaliyetlerini yaparlarken, Avrupalı bazı dostlarından da parasal destek almaktadırlar. Bunu gizlemeye bile gerek görmemektedirler.

Bu çevrelerin beslendikleri ana kaynak hep Avrupa ülkeleri ve ABD olmuştur. Yani kısaca emperyalizmle ittifak içindedirler. Bu ittifakı da gizlemeyerek “taktik” icabı olarak göstermektedirler. Bu sözde solcular ideolojilerinden koptukları için solculuğun birinci ve esas şartı olan anti-emperyalist olma ilkesini de gizlemeye ve unutturmaya çalışmaktadırlar. Ancak Alevi kitlesinin büyük çoğunluğu, solculuğun bu ilkesini bilmediği için kendilerini gizleyebilmektedirler.

Bu tabansız dönekler, tüm politikalarını din tüccarlarının yaptıkları gibi insanların inançlarını istismar etmek üzerine kurmuşlardır. Bu dönekler aslında Alevi inancını hem bilmezler hem inanmazlar. Slogan bazında bazı sözleri tekrar etmekten başka bir şey yapmazlar. Yani ne Alevi inancından haberdardırlar ne de tarihinden. Çünkü okumazlar ve araştırmazlar.

Bütün bilgileri yüzeysel ve slogancılık üzerinedir. Alevi önderlerin isimlerini ağızlarından düşürmezler, ama o önderlerin  Alevi İslam inancından ve kültüründen beslendiğinden habersizdirler. Çünkü okumamışlardır. Pir Sultan’dan, Şah Hatayi’den deyiş okurlar ama, onların sözlerinin nereden geldiğini ve ne içerdiğini tam olarak bilmezler. Yani, ozanların deyişlerindeki sözlerin ana kaynağının Kur’an’ı Kerim’deki ayetlere ve ayetlerin gerekçesi olan olaylara dayandığını bilmezler. Kısaca bu dönekler “kurnaz” cahillerle aynı yöntemleri kullanmaktadırlar.

Bu siyasi dönekler, Alevilerin bilincinde kötü bir şöhrete sahip olan yeni İdris-i Bitlisi’lerle ortak hareket etmektedirler. Alevi kitlesini etnik milliyetçilik temelinde Şeyh Said ve Nuri Dersimi savunucularına eklemlemek amacındadırlar. Bu da aslında savundukları ile uyumlu bir politikadır. Zira, bu eski “solcular” anti-emperyalist olma ilkesini bırakıp, emperyalizmle “taktik” ittifak kurdukları için amaçlarına ulaşmak için her şeyi mübah görmektedirler. Çünkü savundukları ve örnek aldıkları örgütler ve şahsiyetler hayatları boyunca emperyalistlerle işbirliği içinde olmuşlardır.

Bu döneklerin diğer bir amacı da Alevi kitlesini etnik bir kimlikle eşitlemek olmuştur. Oysa, Aleviler etnik kimliğe bakmazlar. Zira Alevi inancı etnik bir inanç değil, evrenseldir. Yani içinde her türlü milletten ve ırktan insanlar bulunmaktadır. Alevi inancında ırk, renk ayrımı yoktur. Yetmiş iki millete aynı gözle bakar. Meşru savunma dışında şiddetin her türlüsüne karşıdır. Düsturu, incinsen de incitmedir.

Alevi kitlesi, her daim yaşadığı ülkenin birliğinden, dirliğinden ve bağımsızlığından yana olmuştur. Anadolu’nun Moğol işgaline en şiddetli direnişi Alevi aşiretleri göstermiştir. Karamanoğlu ve Ağaçeri aşiretlerinin direnişi buna örnektir.

Yine aynı şekilde birinci dünya savaşında doğu cephesinde Rus işgaline karşı cansiperane  savaşan Alevi-Bektaşi alayları olmuştur. Kurtuluş savaşı sırasında Mustafa Kemal’e destek verenlerin başında yine Alevi kitlesi yer almıştır.

Dolayısıyla; hiç kimse Alevileri ülkemizin aleyhine kullanamaz, emperyalistlere piyon yapamaz. Zira, Aleviler tarihleri boyunca zalimin yanında değil, mazlumun yanında, işgalcinin ve zorbanın değil, ülkesinin ve halkının yanında olmuştur.  

Çünkü bu toplantıda dikkat çeken en önemli nokta; Aleviliği anlatan, tanımlayan ve yön vermeye çalışan isimlerin büyük bölümünün siyasal kimlikleriyle ön plana çıkan kişiler olmasıdır.

İnsan ister istemez şu soruyu soruyor:

Bu kadar geniş bir inanç dünyasına, binlerce yıllık bir yol erkânına sahip Alevilikte hiç mi Alevî dedesi, yol önderi, araştırmacı, akademisyen, pir kalmadı da bu inancı siyasetçiler tanımlamaya başladı?

Empati yapalım…

Bugün Kürt kimliğini, Kürt toplumunun sorunlarını çıkıp Alevî dedeleri veya farklı inanç önderleri anlatsa, buna ilk tepkiyi yine aynı çevreler göstermez mi?

Çünkü herkes bilir ki her toplumun, her inancın kendi sözcüsü, kendi hafızası ve kendi hakikat dili vardır.

İşte mesele tam da burada düğümlenmektedir.

Alevilik bir siyasi hareketin, ideolojik grubun ya da etnik hesapların aparatı değildir.

Alevilik; insanı merkeze alan, rızalık esasına dayanan, hak ve hakikat yoludur. Bu yol hiçbir partinin arka bahçesi olmadığı gibi, hiçbir siyasi hesabın taşıyıcısı da olamaz.

Ne yazık ki son yıllarda bazı çevrelerin Aleviliği kendi siyasal hedefleri doğrultusunda şekillendirmeye çalıştığı açıkça görülmektedir.

Kimi bunu sol siyasetin içine hapsetmeye çalışıyor, kimi etnik kimlik üzerinden tarif ediyor, kimi de toplumsal öfke üretmenin zemini hâline getirmek istiyor.

Oysa Alevilik; kinle değil irfanla, ayrıştırmayla değil birlikle yürüyen bir yoldur.

Bu yolun özünde “eline, diline, beline sahip olmak” vardır.

Bu yolun özünde hak yememek, insanı ötekileştirmemek, inancı çıkar aracı yapmamak vardır.

Kim olursa olsun; ister siyasetçi, ister dernek başkanı, ister kanaat önderi…

Eğer Aleviliği kişisel kariyerine, siyasi hesabına veya ideolojik ajandasına malzeme yapıyorsa, bu toplumun vicdanında sorgulanır.

Çünkü Alevî toplumu artık kullanılmak değil, özüyle ve hakikatiyle temsil edilmek istemektedir.

Alevilik ne devletin masa başında tanımlayacağı bir inançtır ne de belli siyasi yapıların şekillendireceği bir kimliktir.

Bu yolun sahibi siyasiler değil; pirlerdir, dedelerdir, analardır, taliplerdir ve bu yolu yüzyıllardır bedel ödeyerek yaşatan canlardır.

Kimse bu yolu kendi hesabına çevirmeye kalkmasın.

Çünkü Alevilik; günübirlik siyasetin değil, kadim bir hakikat arayışının adıdır.

Bizim için mayıs; Horasan’dan akan Türkistan mayasının, işçi bayramıyla, Hıdırellez'le ve nihayet 19 Mayıs’la kenetlendiği bir kimlik manifestosudur.

Ancak ne hazindir ki, Kurtuluş Savaşı’nın o çetin günlerinde emperyalizmin gölgesinde boy gösteren kirli bir çizgi, bugün hâlâ aynı ihanet senaryosunu tedavüle sokmaya çalışmaktadır.

Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu’nun (AABK) küresel emperyalizmin başkenti Londra’da düzenlediği sözde "Birlik, Yol ve Gelecek" toplantısı, tam olarak bu eski tezgahın yeni nesil bir sürümü olarak karşımıza çıkıyor.

Söz konusu tezgahın yarattığı kırılmayı analiz edemeden duramıyor insan.

Horasan Mayasından "Devlet Dini" Kırılmasına

Bu coğrafyanın hakikatini anlamak için köklere bakmak gerekir. Kimse bu topraklarda zorla Müslüman ya da zorla Türkleştirilmedi.

Horasan’dan Anadolu’ya uzanan o büyük göç dalgasında Türkler; Emevilerin ırkçı, kavmiyetçi ve baskıcı resmi "devlet dinine" karşı, Hz. Peygamber’in tebliğ ettiği özgün inancı kendi mülkiyet rejimleri, üretim ilişkilerine dayalı sosyal gerçeklikleri üzerinden yeniden inşa ettiler.

Yetmiş iki millete aynı nazardan bakarak, ırkçılığı red eden; “gelme gelme, gelenin malı gidenin canı” diyerek kollektif mülkiyeti, beytül malı savunan bu anlayışın inşa ettiği islam; dayanışmacı, devrimci bir “halk islamı”ydı.

Türkistan coğrafyasının harmanladığı bu Halk İslamı, Emevi zihniyetine karşı Yesevilik çatısı altında "Ehlibeyt sevgisi ve taraftarlığı" ile boy verdi; Nakşibendiliğin "Ehlisünnet" yorumuyla da Anadolu ve Mezopotamya halklarının din kardeşliğinin temel taşını döşedi.

Bu topraklarda “Ehlisünnet” anlayışı; Nakşibendiliğin Türki yorumuyla bütünleşirken; Yesevilik, Horasan Erenlerinin elinde Kızılbaşlık ve Bektaşilik formunda boy vererek Anadolu’nun kadim halklarının İslamlaşmasının ve Türkleşmesinin manevi harcı oldu.

Bu iki damar, devletin baskıcı aygıtlarına karşı halkın inancını korumakla kalmıyor, aynı zamanda bu coğrafyada yaşayan halkların varlıklarını korumasının sosyal ve siyasal koşullarını yaratıyordu.

Öyle ki, Tuğrul ve Çağrı Beyler, dinin bir asimilasyon aracına dönmesini engellemek için halifeliği siyasal alanın dışında tutmaya özen gösterdiler; din ve devlet işlerini ayırarak Abbasi halifelerinin günlük pratiğe müdahalesini önleyerek, dini siyasete alet etmenin ortaya çıkardığı kirlenmekten korudular

Fakat bu asil gelenek, Yavuz Sultan Selim döneminde Şah İsmail ile girilen amansız mücadele sürecinde terk edildi. Dinin siyasete alet edilmesiyle yeni bir "devlet dini" doğdu.

Nakşibendilik, bir etnik kimlik olmamasına rağmen, ilk çıkış kaynağının Türkistan ve yayılım alanının Kürt toplulukların yaşadığı bölge olması ve yine bu bölgelerde toplumsal tabanı oldukça güçlü olan Kadirilikle de uyumlu olması, dini siyasaya alet etmek isteyen Yavuz Sultan Selim’in işini kolaylaştırıyordu.

II. Bayezit’le başlayıp Yavuz’la zirveye çıkan bu süreçte, göç yollarında inşa edilen o duru Halk İslamı bir kenara itildi; Nakşibendilik sarayın kurumsal "devlet dini" haline getirilerek siyasal alanın merkezine oturtuldu. Kızılbaşlık ise tamamen sistemin dışına itilerek bir "tehdit" unsuru olarak kodlandı.

Nihayet, Kürd İdrisi Bitlisi vasıtasıyla, din üzerinden Kürt topluluklarıyla kurulan siyasal ilişkiler, din ve din siyasetini öne çıkardı.

Osmanlı devlet yönetimine hakim olan devşirmeler, Nakşi ve Kadiri şeyhleri üzerinden Kürt toplulukları kontrol etmekte iken, iskan politikaları sonucu yerleşik hayata geçirdiği topluluklar ile önemli merkezlerde yer alan esnaf örgütleri üzerinde, Bektaşi kontrol mekanizmaları kurdular. Kızılbaşlığı ise tamamen siyasal sitemin dışına iterek onu bir tehdit olarak gördüler.

Böylece göçebe, yarı göçebe toplulukların İslamlaşma eğilimi ve yorumu, onlar için Sultan Sencer’e karşı gelişen Oğuz isyanlarından beri bir tehdit olarak kalmaya devam etti.

Bu nedenledir ki, Nakşibendilik üzerinden siyasal alana hakim olan devşirmeler, Kızılbaşlığı, ahlaksız, sapkın bir mezhep olarak sunarak, söz konusu propagandalarla “Kızılbaş” tehditi üzerinden toplumu kontrol altında tuttular. Yüzyıllarca süren bu tehdit algısı, ne yazık ki Cumhuriyet kurulduğunda bile siyasal iklime hakim olmuş ve bu nedenle, Bektaşi tekkeleri kapatılmış; Alevilerin inançları gereği yaptıkları ibadetleri; baba, pir, dede üzerinden toplumsal kontrol mekanizmaları yasaklanmıştır.

Türk islam topraklarının emperyalist güçler tarafından işgal edildiği ve paylaşıma tabi tutulduğu tarihsel kesitte; İstanbul Hükümetiyle işbirliği içinde olan ve aynı zamanda Şurayı Devlet başkanı olan Seyid Abdulkadir önemli bir Nakşi Şeyhi idi.

Seyid Abdülkadir’in kurduğu Kürdistan Teali Cemiyeti büyük oranda Osmanlı bürokrasisi içinde yer alan Kürt aşiret liderleri ve şeyhlerinden oluşuyordu.

Bu cemiyet, Kürdlerin çoğunlukta olduğu yerlerde, Yavuz Sultan devrinde olduğu gibi Sultana ve Halifeye bağlı yarı özerk bir Kürd otonomisi kurmayı amaç ediniyordu.

Teşkilatı Mahsusa’nın da desteklediği bu hareket, Kurtuluş Savaşı mücadelesinde kuvvayı milliye hareketine karşı Kürt toplulukları, İşgalci İtilaf devletlerinin politikalarıyla uyumlu hareket etmesini sağlamak üzere, Mustafa Kemal’in desteğini aldığı Dersim bölgesindeki aşiretler arasında da bir takım operasyonlar yürütmekteydi. Seyid Abdülkadir’in de önermesiyle Koçkiri hareketinin ve daha sonra Dersim olaylarının baş aktörü, Nuri Dersimi özel bir görevle Dersim’e gönderilmiş ve bu şahsın yaptığı çalışmalar sonucu, bölgedeki aşiretler arasında Kuvvayı Milliye hareketine karşı bir muhalefet örgütlenmiştir.

Özellikle devlet bürokrasisi içinde yer alan Kuvvayı Milliye karşıtı bu çevrelerin çabaları, her ne kadar Dersim bölgesinde minimal düzeyde bir karşılık bulmuş ise de, Hasan Hayri, Diyap Ağa, Karerli Mehmet Efendi, Mehmet Şerif Fırat, Mehmet Hulusi Yurtsever, Küçük Ağa gibi yerel aktörlerin çalışmalarıyla bu çabalar istenen sonucu vermemiştir.

Kürt halkı da özellikle İzmir’in işgalinden sonra gerek İtilaf Devletlerine, İstanbul Hükümetine ve gerekse Heyeti Temsiliye’ye çektiği telgraflarda, işgale karşı çıkmışlar ve işgallere karşı, Kuvvayı Milliye hareketinin yanında yer alacaklarını açıkça beyan etmişlerdir. Kürtlerin çoğunlukta olduğu şehir merkezlerinden, Kürt ileri gelenlerinin işgallere karşı Kuvvayı Milliye hareketine verdiği bu destek hiç kuşkusuz ki Türklerin Kürtlerle kurduğu kader birliği ve ortak tarihsel hafızanın bir ifadesi ve yansımasıdır.

Yaşanan gelişmeler ve tarihi olaylar bize şunu açıkça göstermektedir ki, gerek Kurtuluş Savaşı sürecinde ve gerekse Cumhuriyetin kuruluşundan sonra Kürt toplumu ile Kürt siyasetçileri, emperyalizmin Anadolu ve Mezopotamya üzerindeki siyasetleri karşısında, ayrı düşmüşlerdir.

Kürt toplumu, ortak dini duygular ve değerlerin yükselttiği zemin üzerinden, Türklerle kader birliği içindeyken; Kürt siyasetçileri Kurtuluş Savaşı sürecinde ortaya çıkan emperyalist güçlerle işbirliği yapma kulvarı üzerinden yürümeye devam etmektedirler.

Şeyh Sait hareketi, Ağrı isyanı ve Hoybun hareketi bir Kürt hareketi değil; aksine toplumsal tabanıyla ayrı kulvarlara sürüklenmiş Kürt siyasetçileri ile emperyalistlerin söz konusu hareketler üzerinden Türk siyasi sistemini dengelemek üzere kullandıkları girişimlerdir. Bu nedenledir ki bu gün olduğu gibi Kürt toplumunda taban bulamamıştır, bulamayacaktır da

Çok Partili Siyasal Hayata Geçiş ve Tarikatların Korunaklı Kaleleri,

Yukarıda sıralanan isyan girişimlerine karşın Kürt toplumunun Türklerle birllikte yaşama ve ortak bir gelecek inşa etme geleneği, 1946’da çok partili hayata geçişle ve Soğuk Savaş rüzgarlarıyla daha da derinleşti ve kökleşti. Türk siyasal sistemi Sovyet yayılmacılığının Türkiye üzerindeki tehditlerini karşılamak üzere etnik ve dini kimlikleri ortak dini değerler üzerinden konsolide etme yoluna gitti. Öyle ki Kürt toplumunda önemli bir karizmatik kişiliği sahip olan Sadi-i Nursi’nin ev hapsi ve gözetim altında tutulduğu bir dönemde yazdığı Risale-i Nur külliyatı bizzat devletin gözetimi ve denetimi altında talebelerine ulaştırılıyor ve koruma görüyordu. Büyük Doğu dergisinde mazlum halkları işleyen Necip Fazıl Kısakürek, Büyük Doğu’nun İslam’la ve din kardeşliğiyle yeniden doğacağını ümit ediyor, Hatta Said-i Nursi’yi ziyaret planları yapmakta iken, ülkede büyükçe bir antikomünist dalga, dini ve milli değerlerle yükseliyordu.

Fakat CHP iktidarındaki devlet, madalyonun diğer yüzünde ise Alevi toplumunun ibadet ve ritüellerini sıkı bir takibata uğratıyor, cem olan insanları cezai kovuşturmalarla zindanlara atıyor, iktidar Demokrat Partiye devredildiğinde bile, büyük oranda Alevilerden oy alan DP iktidarı, Alevilere aynı perspektifle yaklaşmaya devam ediyordu. Yanı sıra, tıpkı Koçkiri ve Dersim olaylarında olduğu gibi, siyasal sistemle entegre olan tarikatçı yapılar, kendi mevkilerini sağlamlaştırmak adına Alevileri devlete "tehdit" olarak sunmaya devam ettiler. Devlet bürokrasisine ve siyaset kurumlarına sızan bu odaklar, "Alevilik-komünizm" ve "Alevilik-dinsizlik" kara propagandası üzerinden kendilerine kurumsal kaleler inşa ettiler.

Atatürk’ün ölümünden sonra Cumuhurbaşkanlığına yükselen İsmet İnönü, 1974’te yerini bıraktığı Bülen Ecevit ve nihayet 12 Eylül Darbesinden sonra ANAP’ın genel başkanı olan Turgut Özal gibi Cumhuriyet tarihinin önemli siyasi kimlikleri, anılan kaleleri tahkim eden Kürt orjinli birer siyasi figürler idi. Öyle ki, bu aktörleri sarmalayan tarikatçı yapı, devlet bürokrasisindeki yerini yeterli görmemiş olacak ki, siyasi iktidarı ele geçirmek üzere, iktidara darbe girişiminde bulunacak kadar aşırılığa savrulmuş bulunmaktadırlar. Söz konusu kalelerden beslenen yapının FETÖ marifetiyle başlattıkları darbe girişimi Türkiye’ye ve Türk milletinin milli ve manevi değerlerine yönelik küresel operasyonun bir parçası haline geldiklerinin açık bir göstergesidir. Bu kalelere dokunulmuş mudur, buradaki mihraklar kurtulmuş mudur bilinmez.

Fakat küresel senaryo ve Türkiye planları henüz bitmemiştir. Söz konusu yapının paralelleri ise “demokrasi, özgürlükler, etnik ve dini kimlikler” üzerinden küresel emperyalizmin merkezi Londra’da yeni bir projenin peşinde koşmaktadırlar.

Alevi Aydınların "Alisiz Alevilik" ve Bölücülük İsyanı

Londra'daki bu sinsi mühendislik girişimi, bizzat Alevi toplumunun aklıselim sahibi aydınlarının, dedelerinin ve yazarlarının da çok sert tepkisiyle karşılaşmıştır. Toplantının hemen ardından seslerini yükselten Alevi aydınlar, organizasyonun "Alevilik hak mücadelesi" ile uzaktan yakından ilgisi olmadığını açıkça ilan etmişlerdir.

Alevi kanaat önderleri ve aydınları, yaptıkları açıklamalarda şu temel noktalara parmak basarak Londra'daki oyunu adeta deşifre etmişlerdir

• İnancımız Etnik Siyasete Malzeme Yapılamaz.

Aydınlar, Aleviliğin evrensel insan sevgisine ve Ehlibeyt irfanına dayanan bir inanç olduğunu vurgulayarak, bu duru inancın etnik milliyetçiliğe ve bölücü siyasi ajandalara bir "arka bahçe" yapılmak istenmesine şiddetle karşı çıkmışlardır.

• Alisiz Alevilik" Dayatmasına Reddiye

Londra'da geliştirilen ve Aleviliğin köklerini kurutarak İslam dışı, köksüz bir "etnik azınlık" gibi sunmaya çalışan "Alisiz Alevilik" projesine tepki gösteren aydınlar; "Bizim yolumuz Horasan erenlerinin, Hacı Bektaş Veli'nin yoludur. Bu inancın köklerini Avrupa başkentlerinde yeniden yazmaya çalışanlar, küresel güçlerin taşeronudur" diyerek, AABK yönetimine adeta muhtıra vermişlerdir.

Tarihin Çıplak İtirafı: Halkların Et-Tırnak Ayrılmazlığına Karşı Siyasetçilerin İhanet Koridoru!

Tüm bu tarihsel serüvenin önümüze serdiği sarsıcı hakikat, coğrafyanın kaderi ile siyasetin ihaneti arasındaki o derin uçurumdur:

Bu topraklarda Kürt halkı, her türlü asimilasyoncu ve tarikatçı baskıya rağmen ortak mukaddesat, sarsılmaz değerler ve ortak tarihsel hafıza üzerinden Türk milletiyle bir ve bütündür. Kürt toplumunun mayası, bu ülkeyle etle tırnak gibi kenetlenmiş bir kader birliği iradesidir. Kürt halkının bu asil duruşu, yüzyıllık emperyalist saldırılara rağmen bugün de dimdik ayaktadır.

Ancak tarihin en büyük trajedisi tam da burada başlamaktadır. Halkın bu sarsılmaz sadakatine karşılık, Kürt siyasetçileri her dönem kendi toplumunun iradesine ihanet ederek emperyalizmin kulvarına gönüllü yazılmışlardır!

Dün, Osmanlı bürokrasisindeki o ayrıcalıklı yerlerini ve feodal mevkilerini kaybetmemek adına İstanbul Hükümetiyle ve işgalci İtilaf devletleriyle kapalı kapılar ardında otonomi pazarlığı yapan sinsi zihniyet neyse, bugün Londra’da Alevi maskesiyle arz-ı endam eden zihniyet aynıdır.

Dün kendi mevkilerini sağlamlaştırmak, devletten yeni tavizler koparmak için Alevileri "tehdit, komünist ve dinsiz" ilan edip sağ iktidarların değirmenine su taşıyan Kürt siyasetçileri, bugün aynı koltukları korumak için saf değiştirip Marksist-Leninist bir terör aygıtının söylemlerine sığınmaktadır.

Dün Alevileri ezerek köşe kapmaya çalışan bu omurgasız çizgi, bugün Alevilerin tarihsel yaralarını ve mağduriyetlerini sömürerek onları devlete karşı kışkırtma küstahlığına soyunmuştur.

Dünün işbirlikçi misyoneri Nuri Dersimi’nin o meşum ruhu, bugün AABK Başkanı Hüseyin Mat’ın şahsında, bu kez "Alevi" maskeli bir ihanet aparatı olarak hortlatılmaktadır!

Amaç; Alevi toplumunun inançsal duyarlılıklarını küresel efendilerin Ortadoğu ve Anadolu harita planlarına meze etmektir. Kendi halkına yabancılaşmış Kürt siyasetçilerinin ve onların Avrupalı ortaklarının bu sinsi mühendisliği, Alevi toplumunun o yüksek feraset duvarına çarpıp darmadağın olmaya mahkumdur.

Alevi Toplumu Bu Oyunu Yutmaz!

Hz. Ali’nin görseli önünde poz verip arkada "Alisiz Alevilik" projesine taşeronluk yapanlar, Alevileri devlete karşı kışkırtarak köşe kapma stratejisinden artık vazgeçmelidir.

Alevi aydınlarının da gür bir sesle haykırdığı gibi; Alevi toplumu bu tezgahın farkındadır ve bir kez daha bu oyuna gelmeyecektir.

Çözüm Londra’da Değil, Ankara’da!

Sözün özü; eğer bu toprakların kadim bir unsuru olan Alevi toplumunun geleceği konuşulacaksa, bunun yeri küresel emperyalizmin merkezi Londra değil; emperyalist işgale karşı göğsünü siper eden Türk milletinin direniş kalesi, Ankara’dır.

Çözüm, batı patentli projelerde değil; Aleviliğin özü olan Ehlibeyt sevgisinde, Horasan Erenlerinin irfanında ve Türk-Kürt kardeşliğini kapsayan geniş tabanlı bir "Anayasal Eşitlik" zeminindedir.

Cumhuriyetin ikinci yüzyılı, Brüksel veya Londra koridorlarından üflenen "etnik azınlık" masallarına değil, bu sarsılmaz kader birliğine muhtaçtır.

Atatürk, Türkiye'nin yetiştirdiği en büyük devlet adamların başında gelir çünkü Cumhuriyete, Türk Diline ve birçok şeye onun devrimiyle kavuştuk.

Dünya haritasını önüme serip, diğer ülkelerle karşılaştırma yaptığımda, Atatürk farkını görebildiğim için, içimde sonsuz bir saygı, sevgi belirir…

Çünkü Türk Tarihinde ATATÜRK bir yenilik, bir ilk, yeni bir sayfadır…

Cumhuriyeti kurup, bir çocuğu büyütür gibi, besler, büyütür, nasıl olması gerektiğine karar verir, Türk Özünü şekillendirir.

Üstelik her şeyiyle…

*

Sözün bittiği yerdir Atatürk…

Neler yaptı, değil,

Neyi yapmadı ki?

Söylemediği, değinmediği hangi konu var ki?

Yok…

Eksiksiz inşa etmiştir Cumhuriyetimizi…

Atatürk,Dünya’da eşi olmayan tek devlet adamdır çünkü yaptığı her şeyi evrensel düzeyde yapmıştır.

Atatürk demek, Türkiye demektir…

Atatürk’ü sevmek, vatanı sevmektir.

Atatürk’ü sevmek tüm şehitlerimizi sevmek demektir çünkü Atatürk bir kişi ismi değildir vatanın bütününü temsil eder. 

Üstelik Atatürk kadar saygı gören başka bir lider yoktur tüm Dünya’da…

Bu anlamda yine Atatürk tek adamdır. 

*

Bilimsel bilgi her şeydir çünkü içinde sevgiyi evrensel düzeyde barındıran tek unsur bilgidir.

Bilgisiz sevginin süresi çok kısadır, kıymetsizdir.

Atatürk dediğimiz bir kişi ismi değil, Atatürk bir düşünce sistemidir.

Bilime uzanan bir aydınlanma ışığıdır.

İşte bu yüzden Atatürk sevgisi evrensel sevgidir.

Yaptığı devrimlerle 20. yüzyılın en modern sistemini kurmuştur.

Ülkenin hiçbir şeyini eksik etmemiş, her şeyi yeniden inşa etmiştir.

Giyimini, kuşamını, okulunu, dilini, fabrikasını, eğitimini…

Tüm Dünya’ya örnek olmuş, heykelleri birçok yurt dışında dikilmiş, örnek alınmış, yazdığı kitaplar ders kitabı olarak okutulmuştur. Bu anlamda Yüce Türk Atatürk, Türk Tarihinin En Büyük Lideridir.

Ölümün ardından tüm Dünya’da hüzün olmuştur.

Ardından tüm Dünya’da övgüler yazılmıştır.

Yaptığı her şey takdirle karşılanmıştır.

Çünkü yaptığı her şeyi bilimsel ve adalet ışığında yapmıştır.

Ve insanlık tarihinde tarihin hiçbir döneminde Hiçbir Lider Kadın Hakları Konusunda Atatürk Kadar Uğraş Vermemiştir.

Modern Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran, asrın dev düşünce ve devrimcisi, özgürlük ve bağımsızlığın temeli, bilimsel aydınlanmanın başlangıcı, devrimleriyle yepyeni bir devlet kuran,Atamız Atatürk…

Dünyada en çok sevilip saygı gören tek Türk Lider…

*

Mustafa Kemal Atatürk'ün tarihteki rolünü, değerini, ileri görüşlülüğünü, liderliğini anlatmaya gerek yoktur! Çünkü bunu Dünya bilir…

*Görsel insanbul.org.tr adresinden izin alınarak kullanılmıştır.

Kıymetli konuklarhepiniz hoş gelmişsiniz. Hepinizi sevgi ve saygıylarımla selamlıyorum. “Bingöl: Tarih, Kültür ve Medeniyet Sempozyumunu” gerçekleştiren Bingöl Üniversitesi ve Bingöl Gazeteciler Cemiyetine çok teşekkür ederim.

Bildiri başlığım, “Karêr Tarihi, Ulusal Bağımsızlık Savaşı ve Cumhuriyet”çalışmasından da anlaşıldığı gibi benim konuşmam daha çok bu amaçlıdır.

Karêr/Hormek toplumun Bingöl Kiğı tarihindeki yeri, Tunceli'nin Nazımiye ilçesine bağlı Civarik-Sarıyayla köyünden 1786 yılında Kiğı'ya göç etmeleri ile başlar.

Karêr/Hormek toplumun soy kökeni 1071 yılında başkenti Erzurum’da kurulan Saltıklular Beyliğinden gelir. Geleneksel yazılı tarih kaynaklarında Saltuklular, 1232 tarihli Derviş Gewr şeceresinde Hürrem Began, 1597 tarihli ŞerfhanŞerafname kitabında Melkişiler olarak kaydedilen bu toplumun tarihi, 1534 tarihli Hormek Aşiret şecere isimleri ile karşılaştırılarak Hormek Aşiretin Saltuklularla soy bağlantısı tespit edilmiştir.

Toplumun Alevi kimliği ise, İslam'ın erken döneminde, Dört Kapı olarak tanımlanan, Şeriat, Tarikat, Marifet, Hakikat Kapı öğretisi ve sistemi olan Velâyet yönetimin Hak tarafından Hz. Ali’ye vermesi meşruiyetinden gelmektedir. Bu meşruiyet, uzun bir tarihe sahip çok sayıda Alevi şecerelerin Hz. Ali ile olan soy bağlantısıyla ve Aleviliğin yazılı tarih kaynaklarında, Dört Kapı Kırk Makam öğretisiyle tespit edilmiştir.

Geleneksel yazılı kaynaklara göre,Saltuklular Beyliği 1071’de Büyük Selçuklular Devleti himayesinde kurulmuş. Anadolu Sultanı ikinci Rükneddin Süleyman Şah tarafından 1202 yılında bu beyliğe son verilmiştir. Ancak, Şeref Han Şerefname kitabı bu beyliğin devamını, Tunceli Çemişgezek Eyaletinde 32 kale 16 nahiye olmak üzere geniş bir coğrafyayı 1597 tarihine kadar yönettiğini belirtir.

 1473 ile 1503 yılları arasında,Çemişgezek’te üç kola ayrılan bu beyliğin bir kolu Şeyh Hasan ismi üzerinden anılıp Çemişgezek Eyaletini 1473 ile 1597 yılları arasındayönetmeye devam etmiş. Alhas adındaki kol Kahramanmaraş’a göç etmiş. Diğer kol ise Hormek adı altında, Tunceli Nazımiye ilçesi Melkişler köyüne yerleşmiş.1786 yılında Tunceli’de aşiretler arası çatışmalarda, bu kol bölgeden göç edip dağılmış.Bunlardan yaklaşık kırk aile ise Kığı Zeynel Mezrasına yerleşmiştir. Ancak o dönemde, Kığı yönetiminde olan Osmanlı yerel yönetimi bu ailelerin Zeynel mezrasında yerleşmesine izin vermediği için bu aileler diğer yıleski ismi Darebi olan Karêr Sütlüce Köyüne yerleşmişler.

Karêr coğrafyası, tarihsel olarak Kiğı’ya bağlı, dokuz köyden müteşekkil bir yerleşimken daha sora Adaklı içilesine bağlanmıştır.Karêr, kendi ismini, bölgeye hâkim olan yüksek bir dağda bulunan Karêr Baba adındaki Ziyaretten alır. Dolayısıyla, zamanla bu dokuz köye Karêr denilmişken, toplumuna da Karêrliler denilmiştir. Karêr coğrafyasında, Karêr Baba, Heser Baba ve farklı isimde çok sayıda eski yatır konumunda ziyaret yeri olması,Karêr’in Saltuklular döneminde yaylak olarak kullanıldığı düşünülmektedir.

Karêrlilerin eski yurdu Tunceli’den göç edip yerleştiği yeni yurtlarında,“karşılaştığı ilk büyük sınavı,” Kiğı’yı yöneten Osmanlı yerel ailesi Yazıcıoğulları ile olan gerilimli ilişkiler olur. 1786 yılından başlayarak 1800 yılların ortalarına kadar süren bu gerilim, yazılı kaynaklara göre, Yazıcıoğullarınsebepsiz yere insanların mallarına el koyma, insanları göçe zorlama ve bazı ağır cezalarla cezalandırma gibi keyfi uygulamaları karşısında Karêrlilerin buna direnişi şeklinde gerçekleşmiştir. Bu çatışmalar birkaç ölümlü olayla sonuçlandığı için, ikinci. Mahmud’un fermanıyla Muş Beylerbeyi Emin Paşa komutasında bölgeden toplanan 4.000 kişilik bir kuvvetin Sütlüce köyünü bir ay kuşatmasıyla zirveye ulaşır. Köye giremeyeceğini anlayan Emin Paşaarabulucular yoluyla, daha fazlacan kaybını önlemekiçin Karêrlilerin köyü kısa süreliğine terk etmesi koşuluyla bir anlaşmaya varılır. Anlaşma gereği köy terk edilir. Ancak, Emin Paşa köye girer girmez, anlaşma dışına çıkarak köylülerin çoğu mallarını talan ettikten sonra kalan tüm yaşam varlıklarını yakıp tahrip ederek köyü yaşanmaz hale getirdikten sonra bölgeyi terk eder. Aradan geçen yıllar içinde bazı ailelerin Muş, Varto’ya göç etmesi koşuluyla Yazıcıoğulları ve Karêrliler arasında barış sağlanır.

Daha bu yaralar sarılmadan, 1891 yılında kurulan Hamidiye Alayları bölgede yeni bir tehdit unsuru olarak ortaya çıkmıştır. Erzurum ve çevre illerden temel ihtiyaçları Karêr’e taşıyan köylülerin kervanları bu Alayların saldırılarına uğruyor ve talan ediliyordu. Benzer olaylardan biri, Mikail Ağanın komutasında Adaklı Cunan/Çevreli köyünde yol alan Karêr kervanına Hamidiye Alayından Sabri Bey ve birkaç adamı tarafından saldırılmış. Talan edilecek bir şey bulamayınca Mikail Ağanın silahını gasp etmek isteyince, Mikail Ağa “silah benim namusumdurvermeyeceğim” diyerek direnmiş.Sabri Bey,Mikail Ağanın canına kast edecek şekilde diretince, Sabri Beyi öldürmek zorunda kalmıştır.

Hamidiye Alaylarının Karêr üzerindeki baskısını daha da şiddetlendiren bu olay, ancak Karêrlerinuzun bir süre taviz vermesiyle ve sayısız hatırı sayılı kişilerin girişimden sonra barışçıl bir şekilde sona ermiştir. Benzer olayların her geçen gün yaygınlaştığı bu bölgede, kendilerini iktidar gücü ve bölge asayişini sağlama unsuru olarak görenler bölge toplumları için bir tehdit unsuru haline gelmiştir.

Dolayısıyla, Ulusal Kurtuluş Savaşı,bölge milletin varlığını ve bağımsızlığını tehdit edenOsmanlının yerel yönetimleri, Hamidiye Alayları ve buistikrarsız ortamı fırsat bilen Rus işgali gibi sorunların, uzun bir birikim ve dayanılmaz bir noktaya ulaşması sonucunda ortaya çıkan tarihsel bir harekettir.

Yaşanan tüm bu süreçte, Karêr toplumu bir yalnızlığa sürüklendiği gibi, toplum kendi içine kenetlenmesine neden olmuş ve kendi ayakları üzerinde durmayı öğretmiştir. Rus işgalin bölgede yoğunlaştığı 1916 yılı Temmuz ayında kimi kaynağa göre üç yüz, kimi kaynağa göre beşyüz kişilik bir milis kuvveti oluşturarak Ruslara karşı savaşmıştır.

Türk Osmanlı askerin bölgeye gelmesiyle bu milis kuvvetleri düzenli orduya katılmış. Karêr dağlarında, Kiğı, Sancak, Karlıova, Sığı Boğazı ve Solhan Şeref Meydanlarında Türk askeriyle beraber Ruslar karşısında sıcak temasta,başarı sağlayan çatışmalarda Rusları topraklarından kovmayı başarmışlar.

 Böylece, bu savaşın başarısı ve ardından kurulan Cumhuriyet rejimine geçiş, yalnızca merkezi bir liderlik ve ordu hareketi değil, aynı zamanda Anadolu’nun dört bir yanında, yerel düzeyde yıllardır süren farklı birçok kesimin ortak mücadelelerin yarattığı hazırlığın bir sonucu olarak başarı kazanmıştır.

1786 yılından başlayarak Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna uzanan yereldeki Karêrtoplumun mücadelesi bölgede tehdit oluşturan unsurlara karşı 1926 yıllarına kadar devam etmiş. Bu süreçte, Karêr toplumu, Osmanlı yerel yönetimine, Hamidiye Alayları’na, Rus işgaline ve bazı isyanlara karşı verdiği mücadeleler, Ulusal Kurtuluş Savaşı’nın yereldeki anlamını ve Cumhuriyet’in bu toplum için ifade ettiği “kurtuluş” ve “yeni başlangıç” değerini yaşayarak somutlaştırmıştır. Karêr örneği, ülkenin birçok bölgesinde benzer süreçlerin yaşandığını göstererek, ulusal başarının yerel direnişlerin birikimi ile inşa edildiğini anlamamıza olanak sağlar.

Cumhuriyetin kuruluşundan hemen sonra,Karêrlilerin girişimiyle 1926 yılında Karêr Sütlüce köyünde açılan okul, Karêr toplumun medeniyet ve Cumhuriyetle erken tanışmasına yol açmış. Bu okulda ders gören çoğu kişi,öğrenimlerine devam ederekdoktor, öğretmen, encümen, milletvekili gibi görevleri üstlenmiştir.

Karêr/Hormek toplumun Hz. Ali ve AnadoluSaltuklularla olansoy kökeni, bu amaçla İslam ve Anadolu tarihindeki yeri, Kurtuluş Savaşında verdiği mücadele ve Cumhuriyet ile erken dönemde kurduğu medeniyet bağları, bu toplumun Alevi kimliğini İslam’ın, Anadolu’nun ve Türkiye Cumhuriyetin asli unsuru ve ayrılmaz bir parçası olduğunu ispatlayan örneklerden sadece biridir. Bu yapısına rağmen tarih boyunca Anadolu coğrafyasında Alevilere yapılan katliamlar, iftiralar sistematik olarak günümüze değin devam etmiştir.

Çağın ve toplumların ulaştığı bu modern ve medeniyette, halen Alevilere karşı oluşan bu önyargıların kırılmaması, Alevilerin ötekileşmesi, inançları yasal statüde yer almaması ve iftiralara maruz kalması,tarihten gelen kronikbir hastalığa ve çağınen büyük ayıbına dönüşmüştür. Osmanlı kayıtları başta olmak üzere, günümüzde çok sayıda okunmuş birçok kitapta, sosyal medyada ve bazı birebir konuşmalarda bu önyargılara, ötekileşmeye ve ağır iftiralara rastlamak mümkündür. Bu iftiralar birçok konuda yapılmakla birlikte, en ağır olanı ise toplumun inanç, namus ve şerefine yönelik olanlardır.

Zaman zaman kulağımıza kadar gelen esef verici ve hiçbir şekilde insanlığa sığmayan bu iftiraların inandırıcı olması için hatırı sayılır kişilerce akıllıca planlanmış, yayınlık kazanması için çok sayıda kişiye aşılanmış bu zihniyetin oluşturduğu baskıcı, kinve nefret söylemlerineAlevilerin maruz kalmasıhem kul hakkına girmektedir. Hem de toplumları birbirinden uzaklaştıran,birlikteliği tehdit eden ulusal bir sorun oluşturmaktadır.Bu sorunların halen Osmanlı dönemindeki gibi devam etmesi, Cumhuriyet’in demokratik, laik ve eşit yurttaşlık temelindeki ulus/devlet kuruluşu ilkeleri ile bağdaşmamaktadır.

Dolayısıyla, ulusal kurtuluş savaşı, omuz omuza vererek savaş alanlarında kazanılmış olsa bile, ulus içinde iftira yayan, fitne çıkaran ve çatışmayı körükleyenlere karşı mücadelede halen hiçbir kazanım elde etmemesi, ulusun kendi içindeki en büyük yenilgisidir. Bu amaçla verilecek ulusal mücadele ve başarı, ancak, tıpkı savaşta olduğu gibi omuz omuzavererek kapsayıcı bir zihniyet değişikliğiyle ve karşılıklı güven tahsis etmeklemümkün olacaktır.

Ayrıca, ulusal eğitim sistemleri, özellikle üniversiteler, bu ülkenin ayrılmaz bir parçası olan Aleviliğin tarihini, kültürünü, inançlarını ve sosyal kimliğini, ilgili bölümlerde özgün haliyle ve evrensel ilkeler doğrultusunda açıklama sorumluluğunu eksiksiz olarak yerine getirmek zorundadır.

Bu konuda, araştırmacı yazarlara ve medyaya da büyük bir sorumluluk düşmektedir.Tarihsel kaynakları incelerken, iftiralara dayalı ifadelere itibar etmeyerek, tarihi doğru anlaşılacak şekilde, Alevi tarihini ve kimliğini kapsayan tarafsız ilkelerle önyargısız yayınlar yapmalarıgerekir. AyrıcaAlevilerBingöl’de yoğun bir nüfusa sahip oldukları halde halen Bingöl merkezde bir Cem Evin olmaması da buötekileşmenin bir ürünüdür. Kısacası, Alevilikle ilgili bu toplumsal ve ulusal sorunlar ve ilgili çözümü, başta devlet kurumları olmak üzere herkesin omuzlarında olan ulusal, evrensel ve vicdani bir sorumluluktur.

Sonuç olarak, Tarihsel yaraların sarılması ve kapsayıcı bir toplumsal mutabakatın inşası, çok boyutlu ve kolektif bir çaba gerektirir. Nihai çözüm, hukuki düzenlemeler ve toplumsal zihniyet dönüşümüne bağlıdır. Farklı sosyal yapıya sahip sivil toplum kuruluşları,farklı inanç guruplarıve yerel yönetimler arasında karşılıklı saygı, hoşgörü ve güveni tesis edecek diyalog ve ortak projeler geliştirilmelidir. Geçmişte yaşanan acılar, bir suçlama ve ayrışma aracı değil, ortak bir hafıza ve ders alma zemini olarak ele alınmalıdır.Özelikle devlet ve yasalarulusal bütünlüğü korumak adına,bu konudaki çözümlere gerekli tüm imkânı sağlayıp teminat olmak zorundadır.

Değerli katılımcılar, beni sabırla dinlediğiniz için hepinize çok teşekkür eder saygılarımı sunarım. Sağolun var olun…

Sosyologlar tarafından ilmî olarak inanç meselesinin insanın kültürü, zihin yapısı, çevresi, eğitimi, aile ve toplumsal yapısı, çocukluğu, soyu, duygusu, geçirdiği süreçleri vb. şeyler ile ilgili olduğu ispat edilmiştir! İnsanlar bu esaslardan da nemalanan itikatlarını “din” diye zannetmişlerdir! Oysaki din, “itikat” da değildir! Örneğin bir insan Şii bir ortamda büyürse Şii, Sünni, Hristiyan, Budist, Zerdüşt vs. bir ortamda büyürse onlardan olur. Dolayısıyla din ve iman, aklî delillere de dayanmazlar!

İnsanlarda hem nazari ve hem de ameli akıl vardır! Teröristlerin din adına yaptıkları (yani ameli akılları) bütünüyle dinin zıddınadır! Her ne kadar o terörist muvahhit, ehl-i namaz, hafız-ı Kuran, oruç tutan, geceleri teheccüt namazı kılan vs. olsa da onun işlediği cinayetler, amelen dinin zıddınadır! Çünkü onun yaptığı ve ameli aklı ile işlediği şeyler, dinin ona verdiği nazarî akıl ile ters düşmektedir!

Buraya kadar söylediklerimiz, itikat ile ilgili konulardır!

“İman” Meselesine Gelince:

- “Iman’ın, insanoğlunun Allah’a olan ihtiyacı olduğunu söylemiştik! Yani biz insanların gayb ile irtibat kurmaya ihtiyacımız vardır! Bizler için bu ihtiyaçlar, belki de Allah’tan daha önemli olabilirler! O da Allah’ın sevgisi ve O’na iman etmek ihtiyacıdır! Zira insanın kalbinde Allah’a karşı sevgi olmazsa, Allah’ı kabullenmek tek başına bir işe yaramaz!

Diyoruz ki Allah vardır, dinozoru yaratmıştır, evreni ve ondakileri yoktan var etmiştir! Peki bunun insana ne faydası vardır? Dolayısıyla biz, bizi seven ve bizim de kendisini sevdiğimiz bir Allah’tan bahsetmemiz lazım! Allah’ın bizi yaratması bir şey değildir, çünkü biz Ona bizi yarat demedik ki!

Demek ki Allah’ın ilahlığı, O’nun yaratıcılığı değildir! Peygamberler de insanlara Allah’ın yaratıcılığını duyurmak için gelmediler! Onun Rabbaniyetini (eğiticiliğini) bildirmek ve Onun Rablığı/eğiticiliği doğrultusunda insanları eğitmek için gelmişlerdir!

Nebiler bizlere günde beş kez “Hamd/övgü, alemlerin eğiticisine hastır!” sözünü söyletiyorlar. Yani bizlere gerçekte şunu diyorlar: “Allah ile irtibat kurun, O’na yönelin, Onunla birlikte olun, O’nu sevin, O da sizi sevsin, O’nun yolunun ihya edilmesine yardımcı olun, O da sizin insanlığınızın kemale ermesinde size yardımcı olsun!”

Kısaca söylemek gerekirse, nebiler böyle bir Allah’ı tanıtmışlardır ve insanlardan böyle bir Allah’a iman etmelerini istemişlerdir, yaratıcı olan Allah’ı değil!

Hatta Allah ezeli olup yaratıcı olmasa da olur! Bizim için Allah’ın yaratıcılığı değil, eğiticiliği önemlidir!

İtikat ile imanın üçüncü farkı da şudur:

- “İtikat, aklî deliller ile ispat edilmektedir, aklî deliller ise oynaktır! Oysaki iman, kesin olan deliller ile ispat edilmektedir! O da şudur:

- “İnsanın Allah’a ihtiyacı vardır! Diğer bir tabirle; insan “ihtiyaç” a açtır! Yani birisi “ben açım” dediği zaman, kimse kalkıp da ona “senin aç olduğuna dair delilin nedir?” dediği taktirde, ona “Benim delilim yoktur! Yalnızca açlığımı hissediyorum o kadar!” der! Buna “huzurî ilim” derler! Fakat kelam alimleri, fakihler ve filozofların ilimleri, zihindeki “husulî ilim” dir! Müminlerdeki ilim ise “huzurî ilimdir”! Yani Allah, o müminin kalbinde hazırdır! Ve olması gereken de budur!

Sevgi de böyledir. Örneğin “ben seviyorum” dersin. Senden kimse “sevdiğine dair delilin nedir?” diye sormaz.

Kısacası felsefi ilimlerde “huzurî ilimler” yüzde yüz doğru olarak kabul edilir! Bundan dolayı da delil talep edilmez ve bu sebepledir ki Kuran’da Allah’ın varlığına dair delil göremezsiniz!

Kuran, Allah hakkında şöyle buyuruyor:

- “Gökleri ve yeri yaratan Allah hakkında şüphe olur mu?” (İbrahim :10)

Bu ayet, ariflerin kalbindeki huzurî ilahî varlığı beyan ediyor! Oysaki dindarların kalbindeki Allah’a dair birçok şüpheler vardır! Bu ve bunun gibi ayetler, arifler ve Allah’ın huzurî varlığını kalbinde hissedenler için buyurulmuş ayetlerdir!

Yine şöyle buyuruluyor:

- “Göklerde ve yerde ne varsa, hepsini sizin buyruğunuz altına vermiştir.” (Casiye: 13)

Yine:

- “Biz, gökten tertemiz su (yağmur) indirdik…” (Furkan: 48) diyor!

Söz konusu bu ayetler, Allah’ın varlığına değil, onun vermiş olduğu şeylere vurgu yapmak içindir! Yani bu ayetler ile insanların Allah ile irtibata geçmesi isteniyor! Nebiler de buna vurgu yapıyorlar. Aslında nebilerin getirmiş oldukları dinin ve kendilerinin günümüze kadar devam edebilmelerinin sebebi de insanların Allah ile irtibata geçmiş olmalarıdır!

İki- üç bin yıl önceden gelmiş olan nebilerin yol ve çizgileri hala dahi insanların arasında yaşarken, filozofların görüşleri büyük çoğunlukta silinip gitmiştir!

Diğer bir ifadeyle, filozofların teorileri yok olup giderken, nebilerin dinleri baki kalmıştır! Çünkü onların getirdikleri din, insanların ihtiyaçlarını kesin bir biçimde doyurmakta ve çözüme kavuşturmaktadır!

“Kemalat ve mükemmelliği talep etmeyen var mıdır?” diye sorulsa, her kesin ona ihtiyaç duyduğu söylenir! Peki kamalat Allah’tan başka bir şey midir?

Tabi ki değildir, yalnızca mükemmel varlık Allah’tır! Demek ki, “benim kemalata ihtiyacım vardır” diyen birisi, gerçekte “benim Allah’a ihtiyacım vardır” demek istiyor!

Ve yine Allah “mutlak hayırdır!” Acaba yer yüzünde “hayrı sevmeyen” biri bulunur mu? Hayrı seven de gerçekte Allah’ı sevmiş bulunur!

Dolayısıyla diyebiliriz ki, insanın şiddetle kemale ve hayra ihtiyacı vardır! İman da insanda kesin olan ruhî ve nefsî ihtiyaçlardan ibarettir! Demek oluyor ki iman, “ihtiyaçlar bütünüdür!” Diğer bir ifadeyle iman “harekettir!” Sürekli bir şekilde sahibini Allah’a doğru hareket ettirir! Bundan olsa gerek Kuran bizlere günde en az beş kez fatiha suresinde “İhdinas’- Sırate’l-Müstakim/ Bizleri doğru yola yönlendir” diye Allah’tan böyle bir talepte bulunmamızı söylüyor! Ayet: “Bizleri Allah’a kavuşmaya yönelt” demiyor, “yola yönelt” diyor! Çünkü yolun ve hareketin kendisi “iman” dır!

“İman”, mutlak doğru harekettir! Kemale taraf harekettir! Bilerek ya da bilmeyerek tüm insanlar, “kemale” doğru hareket halindedirler! “Ey insan! Rabbine varıncaya kadar sürekli didinip çaba göstereceksin ve sonunda O’na kavuşacaksın!” (İnşikak: 6)

Fakat kimi insanlar kemalin makam, mal, ilim, güç vs. de olduğunu zannediyor! Bazıları (müminler) de kemalin Allah’a kavuşmakta olduğunu tasavvur ediyor! Kısacası, ama doğru ama yanlış, her insan kemale kavuşacağı ve mükemmelliği yakalayacağı zannıyla bir tarafa doğru hareket ediyor! Hatta en zalim yöneticiler dahi, kâmil yöneticiliği elde etme zannıyla zulmediyorlar! Daha açık bir ifadeyle, her kes Allah’ı seviyordur, fakat cehaleti o sevgisini perdelemiştir! Şayet bir insan hakiki kemalin ne olduğunu anlayabilse, fani/geçici kemalin pişince koşmaz! Demek oluyor ki “iman”, insanın kendisi için kesin ihtiyaç gördüğü şeylerin peşince hareket etmesidir! “İtikat” ise, zayıf delillerden müteşekkil zihnî bilgilerdir! “İtikat”, hiçbir zaman kesin delilden (yani imandan) güçlü olamaz!

“İman” ile “itikat” ın Arasındaki Dördüncü Fark da Şudur   

Şayet bizler “iman” ın hareket ve yol olduğunu kabul eder isek, o taktirde onun (imanın) değişme ve gelişme kabiliyetinin de olduğunu kabul etmemiz gerekir! Yani müminde değişme kabiliyeti bulunmalıdır!

“İtikat” ise don ve durağandır! Yani bizler ta başından günümüze dek itikat olarak Allah’ın bir olduğuna, nübüvvete, imamete, biz Şiilerin 12 imamı bulunduğuna, bunların masum oluşuna, Mehdi’nin varlığına, velayet-i fakih vs. gibi şeylere iman etmişizdir! İnandığımız bu şeylerin tümü de “itikat” tır! Ve bu itikatların tümüne de iman etmemiz istenmiştir!

Böylesine itikatlar, donduğumuzu ve değişmezliğimizi ifade eder! Çünkü küçük yaşlardan itibaren bizlere bu itikatların hak olduğunu ve bunlara inanıldığı taktirde cehennem ateşinden kurtulacağımız telkin edilmiştir! Şayet bu akidelerden sapar isek, cehennemde olacağımız söylenmiştir!

Ehl-i Sünnet de şöyle bir telkinde bulunuyor:

- “Şayet Ehl-i Beyt ’e taraf gider iseniz, müşrik olursunuz! Ve Cehennem de yanarsınız! Dolayısıyla “itikat” insanın beynini dondurur ve sabit fikirli eder! “İman” ise insanı harekete yönlendirir!

Örneğin ilim havzalarında, dini kurumlarda, el- Ezher’de, vb. yerlerde itikatlar ile ilgili sorular sormak yasaktır ve onlar kırmızı çizgilerdir! Necef ve Kum ilim havzasına gidip de oradakilere, “Kuran’ın Allah kelamı olduğunu kim söylemiştir?” diye bir soru sorduğunuzda, sizi hemen dışlar ve sapıklığınıza hükmederler! Dolayısıyla “itikat” soru sormayı yasaklarken, “iman” soru sormayı gerekli görür!

İşte “iman” ile “itikat” ın farklarından biri de budur! Yani şayet dindar bir topluluktan “imam Mehdi’nin var olduğunu kim söylemiştir, deliliniz nedir?” diye sorsanız, hiç birisi sizi ikna edici bir delil getirmez ve derhal size “küfre girme, sen sapıksın, böyle bir soru soramazsın, git inancını güçlendir, namaz kılıp oruç tutmakla itikadını sağlamlaştır” gibi sözler ile dışlamaya başlarlar!

Kısacası itikat ile ilgili hangi soruyu sorsan öyle derler! Çünkü itikatları kumdandır ve şifrelidir! Hafif bir dokunuş ile ya da birinin şifresini çözmenizle itikat binalarının çökmesinden korkuyorlar! Zira ellerinde güçlü delilleri yoktur! Şia ya da Sünni diye bir ismin kalmamasından çekiniyorlar! Çünkü bu iki isim üzerinden Krallıklarını kurmuş ve dünyayı sömürme mekanizmasını bu tefrikalaşma üzerinden yürütüyorlar!

Aslında din sistemi kesin ve sabit delilleri kabul etmez, çünkü kesin ve sabit olan delillerden çekinir! Fakat “iman” öyle değildir, “iman” soru ve sualler üzerine kuruludur! Çünkü “iman”, sorudan korkmaz, iman “hareket ve değişim” dir! Şayet insan değişimci değilse, mümin değildir demektir!

Bazıları yıllarca o eski ve sabit inancını terk edip yeni bir inanca veya ideolojiye geçiyor. Böyle birisi, o eski ve koflaşmış, durağan ve sabitleşmiş inancına bağlı kalandan daha fazla taktire şayandır! Çünkü bunda olan şey, aklî harekettir!

Din, aslında sabit esaslar üzerine kurulmamıştır! Sonradan onları sabitleştiren bizler olmuşuz! Kuran müminin sıfatını açıklarken şöyle buyuruyor:

- “O kullar ki, onlar sözü dikkatle dinlerler sonra onun en güzeline tabi olurlar!” (Zümer: 18)

Yani Kuran bize şunu diyor:

- “Sen önce Şia’yı, Sünni’yi, Liberali, Demokratı, Laiki, Sosyalisti, Komünisti, Hümanisti, Hindu vs. yi dinle, sonra da onların sözlerinin içerisinden en güzel olanını al ve ona uy!”

Bizden istenen budur! Mümin insan tüm düşünce ve görüşleri dinlemeli, doğru olanını alıp uygulamalı ve asla korkmamalıdır. Çünkü korku onu içinden çökertir! Ayrıca müminin rabbi, “alemlerin rabbidir!” Yani evrensel bir rabdir. Bundan dolayı mümin, o Rabbin emirlerini tüm dünyaya anlatacağı ve kabul ettireceği için zihin kapısını dünyanın tüm doğu, batı, güney ve kuzey topluluklarına açıp onları dinlemeli ve onların inanç ve düşüncelerini tanımalıdır! Çünkü ancak bu taktirde imanı güç kazanır! Ve bundan dolayıdır ki mümin soru sorulmayı, mübahaseden yana olmayı ve marifet sahibi bulunmayı sever ve tercih eder!

İnsanın marifeti arttıkça imanı da artar! Fakat dindar halk böyle değildir! Onların itikatlarından ne kadar soru sorulursa, o oranda da itikatları zayıflar! Çünkü bilgileri, yalnızca cami kürsülerinden yapılan telkinler üzere kurulan dindarlıktır! Kendi mektep ve mezheplerinin dışındaki mektep ve meşreplerden haberdar oldukça, görüşleri değişir!

Dolayısıyla bizler cesur ve güçlü olmalıyız! Büyüklerimiz ne derler ona bakmamalıyız! Bizler, delillerin peşince koşup, güçlü olanını almalıyız!

Beşinci Farkı da Şudur

İslam, Allah’a teslim olmaya davet eder. Yani İslam; “Allah’a teslim olmaktır!”

Buna karşın bizlerin fakih ve din büyüklerimiz de bizlerin şeriata teslim olmamızı bizden talep ederler ve şunu derler:

- “Sen Allah’a teslim olmak istiyor isen, gelip şeriata (fıkha) teslim olacaksın!”

İşte bu durum, büyük bir acıdır! Onlara deseniz ki: “Efendim! Benim kalbim Allah iledir ve ona teslim olmuştur!” Bunu sizden asla kabul etmezler!

“Allah’a teslim olmak”, insanın Allah’a iman ettiği ilk yıllarında hasıl olmuyor! Ancak, yıllarca insanın hak yolunda mücadele etmesi ve Allah’ı sevmesi sonucu hasıl oluyor!

Teslim konusu aşamalı olarak gerçekleşen bir şeydir! “Teslimiyet”, insanın ulaşabileceği en üst seviyedir!

İbrahim peygamberin birçok mücadelelerden sonra o noktaya ulaştığını görmekteyiz! O noktaya ulaştıktan sonra,

- “Ben Müslümanlardanım” (Enam: 163) diye seslendi!

Bizim insanlarımız ise, ilk aşamadan itibaren insanların teslim olmalarını talep ediyorlar! “Peki kime teslim olacağız?” diye sorulduğunda da “fakihe, şeriata ve Ehli Beyte” derler. “Ama Ehli- Beyit şu an mevcut değildir!” diye sorulduğunda, “evet! Ehli beyit mevcut değilse de şu anda onların naipleri mevcuttur” derler ve böylece de teslimiyeti, şahıslara ubudiyete/kulluğa dönüştürmüş olurlar! Şahıslara teslim olanın da Allah’a teslimiyeti söz konusu olamaz! İşte buna “itikatta teslimiyet” denir!

Oysaki “iman” ile teslimiyet, hareket sonucu tahakkuk bulan bir teslimiyettir! İman ile teslimiyet, sevgiden sonra teslim olmaktır! Yani Leyla ile Mecnun’un hadisesini gerçekleştirmektir!

İlk önce Mecnun Leyla’ya; “senin kulun, kölenim” demedi, sevgi ve aşkta belirli bir aşamaya geldikten sonra Leyla’ya dair teslimiyeti başladı!

Allah’a teslim olmak da öyledir ve yüce bir mertebedir! Önce sevgide bir mesafe kat edip, daha sonra teslimiyet derecesine ulaşmaktır!

Demek ki “iman” ile teslim olmak, sevgiden sonra başlar! Fakat dindarlardaki teslimiyet, şeriata teslimiyettir! Sevgi olsun olmasın, onlar için önemli olan şey, senin teslim olmandır!

Altıncı Farkı da Şudur

Mümin ve dindar olan her kes kurtuluş peşindedir! Fakat dindar Cehennem ’den ve ahiret azabından kurtuluşun peşinde iken, mümin, kalbindeki enaniyetin/egonun, nefsanî hakimiyetin ateşinden kurtulmak ister!

Arifler bu ayeti şöyle tefsir ederler:

- “Sizden o Cehenneme uğramayacak hiçbir kimse yoktur. Bu, Rabbinin kesin olarak üzerine aldığı bir karardır!” (Meryem: 71)

Yani ariflere göre her kes o ateşe girecektir! Diğer bir ifadeyle ariflerce her kes, yaşadığı zaman içerisinde o cehenneme (kalbindeki enaniyet cehennemine) yakalanacaktır! Bu, kesin ilahî hükümdür!

Ayette geçen “cehenneme girişi”, dindarlar “ahiret Cehennemi” olarak tefsir ederlerken, müminler bunu “kalpteki enaniyet/bencillik cehennemi” olarak tefsir eder ve bütün gayretleriyle bu enaniyet cehenneminden kurtulmak için mücadele verirler, bundan kurtuluşun da kemalata ulaşmak ile mümkün olabileceğini düşünürler! İşte iman ile itikadın arasındaki farklar, bu saydığımız altı şeylerdir!

Her zaman dediğimiz gibi:

“Yol cümleden uludur.”

Bu yol öyle bir ulu yoldur ki hiçbir siyasi partinin arka bahçesi ve dolgu malzemesi olamaz.

Bir akarsu gibi içinde kiri, pası ve kirlenmişliği barındırmaz.

Bu yol; ne marjinal sol düşüncenin, ne milliyetçi muhafazakâr anlayışın, ne de başka siyasi hesapların içine hapsedilemez.

Böyle yapan, bu yolu kendi siyasi hesaplarına malzeme eden kim olursa olsun; bu kadim yola zarar verir.

Bugün ne yazık ki bazı Alevi kurumlarının ve yöneticilerinin açıklamaları ve tutumları toplumda ciddi rahatsızlık yaratmaktadır.

Özellikle Alevi Kültür Dernekleri Genel Başkanı Seher Şengünlü Yılmaz ve benzeri kurum yöneticilerinin zaman zaman kullandıkları ayrıştırıcı dilin, Alevi toplumunun birlik ve beraberliğine katkı sunmadığı yönünde ciddi eleştiriler vardır.

Alevilik kimsenin siyasi kariyer basamağı değildir. Bu yol; makam, mevki ve siyasi beklenti yolu değil; hakikat, hizmet ve insanlık yoludur.

İnsanların inancını temsil eden kurumlar; toplumu ayrıştıran değil birleştiren bir anlayışla hareket etmek zorundadır.

Horasan Erenleri Dernekler Federasyonu hiçbir siyasi partinin ve hiçbir örgütün arka bahçesi değildir.

Hacıbektaş Dergâhı’nda yapılan cemevi ve kültür merkezi de sadece belli bir grubun değil; pirini ziyaret etmeye gelen bütün Alevi canlarımızın ortak hizmet alanıdır.

Diğer taraftan, bizleri haksız şekilde eleştirenler önce kendi özlerini dara çekmelidir.

Canlarımızdan topladıkları lokmaları lüks sofralarda, otellerde tüketmek yerine; dergâhta tapuları kendilerine ait olan yerlere hizmet adına bir eser bırakabilselerdi, bugün çok farklı şeyleri konuşuyor olurduk.

Sizlere dün söylediğimiz doğruları bugün de yarın da söylemeye devam edeceğiz.

Çünkü bizler hiçbir zaman satın alınacak kişiler olmadık.

Hakk bildiğimizi söylemekten de geri durmayacağız.

Sayın Cumhurbaşkanı’nın ve Sayın Devlet Bahçeli’nin Alevi toplumunun taleplerine yönelik verdiği desteklerin önemli ve kıymetli olduğu da görülmelidir.

Yıllarca konuşulmayan meselelerin bugün devlet nezdinde gündeme gelmesi küçümsenecek bir durum değildir.

Ancak bu sürecin samimiyetine zarar verecek ayrıştırıcı söylemlerden herkes kaçınmalıdır.

Çünkü, Alevilikte esas olan; öz ile sözün bir olmasıdır.

Makamlar geçici, koltuklar emanettir.

Kalıcı olan ise, insanın bıraktığı iz ve Hakk'a verdiği hesaptır.

“Allah’a iman” konusu çok açık bir konu olmasına rağmen, bundan bahsetmemizin nedeni, konuyla ilgili polemik ve itirazlardan uzak en değerli cevabın ne olduğunu bulmaktır!

Ayrıca, görüyoruz ki bütün din ve mezheplerde birleştirici olması gereken “iman”, ayrıştırıcı bir pozisyon sergilemektedir! Dolayısıyla, diyebiliriz ki bizlerin iman konusunda bir sorunumuz vardır!

Örneğin Pakistan, Afganistan, Irak, Suriye vs. gibi ülkelerdeki ibadet hanelerde, hem de insanlar ibadet halindeyken intihar saldırıları düzenlenip 50- 60 kişi bir anda katledilmekte ve yüzlercesi de yaralanmaktadır! Ölenler de öldürenler de aynı dine mensup kimselerdirler!

Biz burada, Sünni, Şii ve İrfan açısından onların “iman” algılarını izah etmeğe gayret sarf edeceğiz!

Bilindiği üzere her mezhep ve mektebin kendine has usul ve kaideleri vardır! Fakat zahirci mezheplerin düşünsel anlamda pek de derinlemesine bir bakışları söz konusu değildir! Ama irfan mektebinin ve ariflerin derinlemesine düşünce ve bakış açıları (kendini bunlara yamamaya çalışan tasavvuf erbabını ve sofuları bunun dışında tutar isek), pek de fazladır!

Sofular, genelde ticaret maksatlı, toplum içerisinde saygınlık kazanmak, iş kurmak ve geçim elde etmek için bir araya gelen kimselerdir!

Burada işaret edeceğimiz irfan, “nazari irfan” dır, sofilerin uyguladıkları “ameli tasavvuf” değildir! Daha doğrusu irfandan kastım, İbn Arabi’den Sadru’l- Müteellihin’e kadar olan büyük arif ve filozofların bu konudaki kurdukları kâmil “irfan ekolü” dür!

“İman” konusunu anlamak için, her şeyden önce onu anlamamıza engel olan iki hususu vuzuha kavuşturmamız gerek, onlardan birincisi şudur:

- “Bizler bazen “Allah’a iman ediyorum” diyoruz ve bazen de “Allah’ın varlığına itikat ediyorum” diyoruz! Bu iki cümle bize pek de farklı gözükmeyebilir, fakat gerçekte aralarında önemli ve esaslı fark vardır! Şayet ilk önce bu farklılığı anlar, sonra da (ileride bahsedeceğimiz) “vücudî hal” ile “bilmek halî” ni birbirinden ayrıştırabilir isek, iman konusunu çözmüş olacağız!

Çözmemiz gereken ikinci şey de şudur:

- “Acaba “itikat” ile “iman” arasında bir fark var mıdır?”

Bu konuyu (iman ve itikat’ı) Kuran’da geçen bir olay üzerinden izah etsek daha anlamlı olur:

- “Bildiğiniz üzere şeytan, Allah’ın varlığına itikat ediyordu. Kuran ondan şöyle söz eder:

- “(İblis) kabul etmedi, büyüklük tasladı ve (zaten öncelerden de) kafirlerden idi!” (Bakara: 34)

Yani (kimi yorumlara göre) şeytan o esnada (Ademe secde emrini yerine getirmediğinde) kafir olmadı, daha önceden de kafir idi!

Ayetten şunu anlıyoruz:

- “Şeytan Allah’ın varlığına itikat ediyordu, hatta Allah ile konuşacak bir makama da ulaşmıştı. Altmış-yetmiş bin yıl Allah’a ibadet edip namaz kılmıştı. Buna rağmen Kuran ona “Kafirlerden idi” diyor! Demek ki sahip olduğu itikadını, o kadar yıllar namaz kılmasına rağmen “imana” çevirememişti! İşte “Allah’a itikat” etmek ile “Allah’a iman etmek” arasındaki fark budur!

Konuyu bir örneklendirme üzerinden izah edelim:

Bizler ölünün insana herhangi bir zararının dokunmayacağına itikat ediyoruz. Fakat kahır çoğunluktaki insanlar gece vakti tenha bir yerde tek başına bir ölüyle birlikte bulunmaya cesaret edemez! Çünkü, ölünün kesinlikle zararı ya da yararı dokunmayacağına itikadı olan bu insan, o itikadını imana, yani kalbi tasdike dönüştürmediği için, ölüden korkar olmuştur! Demek ki, itikat ile iman, birbirinden farklı şeylerdir!

Batılı insanların da birçoğu ve yine müşrikler de Allah’ın varlığına itikat ediyorlar, fakat iman etmiyorlar! Yani Allah ile direkt irtibata geçip itikatlarını imana çeviremiyorlar!

Demek ki bir insan “ben Allah’a iman ediyorum” dediği zaman, yani ben itikadımı imana çeviriyorum ve Onunla direkt olarak irtibata geçiyorum demektedir! Dolayısıyla itikat zihnî (bilgisel), iman ise kalbî (varlıksal) bir meseledir! İnsandan talep edilen şey de imandır! Nitekim tüm kutsal kitaplar ve özellikle de Kuran, Allah’a iman üzerinde ısrar ediyor!

Kuran’da “itikat” ile ilgili tek bir kelime dahi geçmez! Hep “iman” kelimesi geçer! Örneğin:

- “Ey iman edenler! İman ediniz…” (Nisa:136) der.

İlk “iman edenler” sözünden kasıt, aklıyla iman edenlerdir, ikinci “iman ediniz” sözünden kasıt ise, “kalbiyle iman edenlerdir!” Demek ki akli iman (zihinle itikat) yeterli değildir, kalbî iman da gereklidir!

Kalbî iman, Allah sevgisidir, Allah’a tevekkül etmektir. Allah ile irtibat halinde olmaktır!

Biz burada en fazla “iman” ile “itikat” ın üzerinde durup, bunların arasındaki farkları anlatmaya çalışacağız!

Din, “inançlar/itikatlar” toplamından ibarettir! Yani dinin esasları Tevhit (Allah’ın varlığı, birliği ve O’nun sıfatları), Nübüvvet, mead, fıkhî hükümler, ahlakî meseleler ve muamelattan ibarettir! Bunların tümüne “din” derler!

“İman” dinin cevheridir (ruhudur)! Örneğin insan bir ağaca baktığında, yalnızca o ağacın dış görünümünü görüyor, ama onun cevherini (canını) görmüyor! Dolayısıyla iman da dinin canıdır, görünür değildir, onun kalbidir!

Müslümanlar arasında ilk ve en tehlikeli sapma, “Allah’a iman” hususunda baş göstermiştir! O da imanı, “itikat” a dönüştürmelerde tahakkuk bulmuştur!

İslam tarihine bakıldığında ilk dönemlerde “itikat” diye bir şeyden bahsedilmiyordu! Yüz veya yüz elli yıl sonra Müslümanlar arasında itikattan bahsedilmeye başlandı!

Mutezile, Eşarî, Maturidi, mürcie, kaderiye, vs. isimleriyle itikat/kelam mezhepleri ortaya çıktı! Fakat gerek nebi ve gerekse de halifeler döneminde hiç kimse Allah’ın sıfatlarından, adaletten, haşirin ruhani mi cismani mi olacağından vs. bahsedip bunları tartışmıyordu! Çünkü her kes iman üzerinde duruyordu!

“İman”; hareket ve mutlak olanı talep etmektir! Ve yine “İman”; sevgi, mutlak olana aşk ve kemale doğru yönelip kâmil olmayı dilemektir! Fakat sonraları bu anlamdaki imanı, bir takım dinî itikatlara dönüştürdüler!

“İtikat” ise beşerin dinden elde ettiği algılardan ibarettir! Diğer bir ifadeyle iman, kalbî ve ilahî bir iştir, itikat ise beşerin işidir! İnsan Allah’a iman ettiğinde, onun aklı itikatla harekete geçer!

Fakat şimdiki durum bunun tam tersinedir! İlk önce aklî deliller ile Allah’ın varlığına itikat, sonrasında da iman etmek gerek! Oysaki hakikat bunun tersinedir! İlk önce kalp iman etmeli, akıl ise kalbe tabi olmalıdır!

Münkir birinin kalbi iman etmediği için aklı ile Allah’ın varlığına yirmi delil getirebilir, fakat kalbi iman etmez!

Günümüzdeki Müslümanların da birçoğu böyledir! Allah’ın varlığına dair akılları ile onlarca delil getirebilirler, fakat kalpleri akıllarını takip etmemektedir!

Demek ki, itikat ile iman arasındaki birinci fark, imanın ilahî, itikadın ise beşerî olduğu konusudur! Çünkü iman, mutlak bir ihtiyaç, mutlak bir hareket ve Allah’ın sesini kalpte duymaktır! Kısacası iman, Allah sevgisi ve kemalata doğru harekettir!

Bunların tümü “vucudî haller” dir ve insandaki duygulardır! Bu durumları Allah, insanın kalbinde dikmiştir!

Kısacası iman, ilahî bir ruhtur! “Ona ruhumdan üflediğimde” (Hicr: 29)

“İman ruhu”, genel insan ve hayvanlarda bulunan bildik ruh değildir! Bu bildik ruh, hayvanî ruhtur! Kuran’ın söylediği “Ona ruhumdan üflediğimde” cümlesinde geçen ruh, insanı hayvandan ayrıştıran ruh olmalıdır! Yani şu andaki yemek, içmek ve hareket etmek için bizlerde bulunan bu ruh ile, hayvandaki ruh aynıdır! Fakat hayvanda ilahî ruh yoktur! Ve yine bu ruh, her insanda da yoktur, yalnızca kalben iman eden insanlarda mevcuttur! Zira ayet şöyle diyor:

- “Ona (insana) şekil verdiğim ve ona ruhumdan üflediğim zaman, siz hemen onun için secdeye kapanın!” (Hicr: 29)

Ayetten şunu anlıyoruz:

- “Doğru ve tam insan, aklı, fikri, fiziki, organları ve psikolojisiyle kemale ermiş bir insandır! Yaşı 15- 18’e ulaşmış ve söylediğimiz özelliklere sahip olan insana, Allah Teâlâ “iman ruhu” ndan üfler! İşte iman denilen şey, bu ilahî ruhtur!

İnsanların bu ruha (ilahi ruha) ihtiyaçları vardır. İhtiyaç; eksik ve yok olan bir şey demektir! Bu ruhu da insana veren Allah’tır! Yani iman, ilahi işlerdendir. Bizler bunu yalnızca Allah’tan talep ederiz. Onu talep etmek için de Allah’a taraf hareket ederiz. Bu hareketin kendisi, imanın insan kalbinde yerleşmesini belirler!

Allah sevgisi de böyledir! İlk başta insanda Allah sevgisi olmaz. Allah sevgisi insanın kalbinde aşamalı olarak oluşur ve gelişir! İnsan ne kadar Allah yolunda hareket ederse, zamanından, rahatlığından ve diğer şeylerinden ne kadar fedakârlık yapıp o yolda yürümeye vakit ayırırsa ve yine ne kadar Allah ile irtibatını geliştirir ise, o kadar da o insanda bu iman (Allah sevgisi) gelişip güçlenir! Dolayısıyla diyebiliriz ki iman birleştiricidir! Yani Yahudi, Hristiyan, Budist, Zerdüşt kim olursa olsun, şayet onda bu söylediğimiz türden bir “iman” varsa, onlar ile bir araya gelinebilir!

Arifler tüm din ve mezheplere karşı eşit mesafede dururlar ve asla aralarında ayırım yapmazlar! Örneğin Hristiyan bir arif, Şii, Sünni, Yahudi, Hindu, Mecusi vs. arasında bir ayırım yaratmıyor! Şii arifler de İbn Arabi gibi Sünni ariflere ihtiram gösteriyor! Sünni arifler de Şii ve diğer din mensuplarına karşı öyle davranıyor! Bu şekilde arifler, asla birbirleri arasında farklılık yaratmazlar! Çünkü onların yaptıkları şey, ilahi işlerdendir, ilahi işler ise birleştiricidir!

Fakat “itikat” ayrıştırıcıdır! Çükü itikat beşerî neticedir! Örneğin İslam’ın ilk sadrındaki insanlar Allah’ın “kahhar/yenen/alt eden”, “Cebbar/zorba”, “müntakim/intikamcı” vs. olduğunu tasavvur ediyorlardı! Onların nezdinde Allah ile ilgili korkunç bir suret oluşmuştu! Çünkü onların toplumsal kültür ve ihtiyaçları korku üzere kuruluydu!  Fakat şimdiki toplumsal kültürümüz demokrat kültürü olduğu için, Allah’a bakışımız da değişmiştir!

Müslümanlar Allah’ın tek olduğunu, Zerdüştler “hayrın Allah’ı” ve “şerrin Allah’ı” olmak üzere iki olduğunu, Hristiyanlar ise “Baba”, “oğul” ve “kutsal ruh” olmak üzere üç, aynı zamanda da bu üçün tek İlah olduğunu söylerler!

Şii ve Sünniler arasında da Allah algısıyla ilgili farklılıklar mevcuttur! Örneğin Şiiler Allah’ın sıfatlarının zatının aynısı olduğuna inanırlarken, Sünniler sıfatların zattan gayri olduğuna iman ederler!

Eşari, Mutezile, Maturidiye, İmamiye, Harici, Murcie, Kaderiye vs. gibi birçok ekoller ortaya çıkmıştır! Buralardan bakıldığında itikadi konuların beşerî hasılalar olduğunu söylemek mümkündür! Yani itikatlar, insan ve insanın kültürüyle irtibatlı şeylerdir! Dolayısıyla da itikatlara fazla vurgu yapamayız! Çünkü dediğimiz gibi itikatlar, beşerî mahsullerdirler! Bu da ihtilafların ana kaynağıdır! Sünni-Şii arasındaki ihtilaflar da itikat kaynaklıdır! Şayet biz insanlar itikatlarda ısrar etmez ve “iman” a dönüş yapar isek, tüm insanlık olarak kurtuluşa ermiş bulunuruz!

Daha açıkçası, şayet bir insan Allah’ı seviyorsa, Allah’ı sevmek, tüm insanların hayrını istemektir! O taktirde tüm insanları seven birinin, diğer insanları ötekileştirmesi, terörize etmesi ve hak hukukuna tecavüzde bulunması mümkün olamaz! Şayet “benim Allah’a imanım vardır” diyen birisinin kalbinde Allah sevgisi olmaz ise, tabiatıyla böyle bir insan Vehhabi ve terörist olacaktır!

Bilindiği üzere Müslümanlar içerisinde Tevhide en fazla vurgu yapanlar, kalbinde Allah sevgisi bulunmayan dindar Vehhabilerdir. Müslümanlar içerisinde en şiddetli cinayetleri işleyen ve terörist yetiştirenler de yine bu Vehhabilerdir! Taliban, el- Kaide, İşit, Boko Haram vs. gibi en zalim ve acımasız terörist gruplar, bunların eseridir! Tabi ki kimileri de itidallidir!

İşte, itikat ile iman arasındaki farklılıklardan birisi de bu söylediklerimizdir!

İkinci fark da şudur: “İman”, “vücudi/varlık” halidir, “itikat” ise, “bilmek halidir”! İnsandan istenen ise “vücudi haldir”.

Sevgi, Allah’a tevekkül etmek ve işleri Allah’a bırakmak gibi şeyler, vücudi hallerdir ve insanın bu hallere ihtiyacı vardır ve iman da bunlardır!

“İtikat” ise bir takım zihnî bilgilerden ibarettir! Zihnî bilgilerin de aklî delillere dayanması gerekir! “İtikat Usul kitaplarına” baktığımızda, “itikatların aklî deliller ile elde edilmesi gerekir” diye bir tabiri görmekteyiz. Burada şöyle bir soru ile karşılaşılır:

- “İnsanların akılları farklı derecelerde olduğuna göre, itikatları da o akıllardan farklı bir şekilde ortaya çıkmaz mı?”

Dünyadaki önemli düşünürler (filozoflar) şöyle demişlerdir:

- “Akli deliller ile Allah’ın varlığını ispat etmek mümkün değildir!”

Ünlü filozof Kant şöyle der:

- “Allah’ın varlığına dair getirilen aklî delillerin aynısı, O’nun yokluğuna dair de getirilebilir! Böylece bunun sonu da gelmez!”

Batıdaki lahutî (dindar) düşünürler de şöyle der:

- “İtikat ile ilgili delillerin, aklî deliller olmasına gerek yoktur! Yalnızca “makul” deliller olması yeterlidir!”

“Akli delil” ile “makul delil” in farkı şudur; “makulluk” delil getirmenize ihtiyaç duymaz! Yalnızca söylenilen o sözün ve öne sürülen o iddianın, aklın kesin olarak kabul ettiği kıstaslara ters düşmemesine dikkat etmek gerekir!

Örneğin birisi; ben Allah’ın varlığına itikat ediyorum da fakat elimde delilim yoktur derse, ona, “evet, senin bu sözün ve öne sürdüğün bu görüşün makuldür, çünkü evrendeki tüm işler illet ve malul (sebep-sonuç) üzerine kurulmuştur! Evren, insan, hayvan ve her şeyin ortaya çıkmasında mutlaka bir illet/sebep söz konusudur!” demelisinizdir. Burada bu adamın bu sözüne karşı, aklî itirazlar önemli değildir! Önemli olan, onun o itikadının “makul” oluşudur (aklî kıstaslara ters düşmemesidir!)

Fakat biz Müslümanlar 1400 yıl öncesinden değil, 2400 yıl önceden ortaya atılan Aristo’nun düşünceleri üzerinden dine bakıyoruz! Yani dinî işlerin de ilmî işler gibi olduğunu düşünüyoruz! Nasıl ki yer yüzünün yuvarlak veya ağacın yeşil olduğunu söyleyip, ilmî deliller ile de bunu ispata çalışıyor isek, aynı şekilde “Allah birdir” dediğimizde O’na dair de ilmî deliller getiriyoruz!

Kısacası Müslümanlar, itikatların da aynen ilmî konular gibi dış konular olduklarını zannediyorlar! Şayet Allah’ın da bir ağaç ve yer küresi gibi dış konu ve ilmi ilgilendiren bir mesele olduğunu söyler isek, o taktirde hak “tektir” düşüncesi bütünüyle hatadır! Çünkü yer küresi ister yuvarlak ister düz ve ister dörtgen olsun, neticede üç tane değildir! Gerçekte tek bir yer küresi mevcuttur! Fakat itikat zatî bir şeydir, ilmî konular gibi dışsal varlık değildir!

BİRİNCİ BÖLÜMÜN SONU

Dersim’in dağlarında yankılanan ağıtların başlangıç günü…

Analardan koparılan çocukların, kurşuna dizilen masumların, sürgün yollarında yok edilen bir halkın acısının yıldönümü…

1937–38 Dersim kıyımı, bu coğrafyanın en büyük toplumsal yaralarından biridir.

O acının izleri hâlâ canlıdır...

Çünkü o günden sonra sadece insanlar öldürülmedi; ocaklar söndürüldü, inanç merkezleri dağıtıldı, kimlikler inkâr edildi.

Nice canın mezar yeri bile bilinmiyor bugün. Analar hâlâ evlatlarının bir taşına dahi hasret…,

* * *

İşte böyle bir günde, toplumun vicdanını temsil etmesi gereken Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesindeki Alevi Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı ve Başkan Esma Ersin tarafından Dersim’de yapılan etkinlik, birçok Alevi canın yüreğini yeniden yaralamıştır.

Çünkü yapılan etkinlikte Dersim’de katledilen canlarımız anılmamış, günün anlam ve önemine dair birkaç cümle dahi kurulmamış, acılarımıza dair bir lokma vicdan gösterilmemiştir.

Üstelik toplumda karşılığı tartışmalı olan bazı kişilerin “dede” diye öne çıkarılması da ayrı bir kırgınlık yaratmıştır.

Çünkü Alevilikte temsil makamı, sadece bir sıfat taşımakla değil; halkın gönlünde, vicdanında ve yol erkânındaki karşılığıyla olur.

* * *

Şimdi herkes aynı soruyu soruyor:

Neden 4 Mayıs?

Bu tarih bilinçli mi seçildi?

Bu kadar hassas bir günde böyle bir program yapılırken hiç mi düşünülmedi?

Hiç kimse “Bugün Dersim’in yas günü” demedi mi?

Eğer bu tarih bilinmeden seçildiyse, bu büyük bir liyakatsizliktir.

Yok eğer bilinerek seçildiyse, o zaman bu durum çok daha ağır bir vicdan problemidir.

Çünkü Dersim sadece bir şehir değildir.

Dersim, Alevi toplumunun hafızasıdır.

Dersim, acının adıdır.

Dersim, hâlâ kapanmayan bir yaradır.

Böylesine ağır bir tarihte yapılması gereken şey; gösterişli programlar değil, saygı duruşudur. Sessizliktir. Lokmadır. Duadır.

Kaybedilen canların hatırası önünde eğilmektir.

* * *

Sayın Başkanlık yetkilileri…

Yaklaşık iki binin üzerinde cemevinin tadilat ve tefrişatını yaptığınızı söylüyorsunuz.

Elbette cemevlerinin eksiklerinin giderilmesi önemlidir.

Ancak Alevilik sadece bina yapmakla, sandalye koymakla, halı sermekle, tabela asmakla yaşatılmaz.

Alevilik hafızadır.

Alevilik vicdandır.

Alevilik yol erkânıdır.

Alevilik acıya sahip çıkmaktır.

Siz Dersim gibi Alevi hafızasının en derin yaralarından birinin yıldönümünde, yüz civarında dede ve kurum başkanını, başkanlığınızın personelini bir araya getiriyorsunuz; fakat ortada ne Dersim kıyımına dair anma var, ne toplumsal hafızaya saygı var, ne de toplantı sonrası kamuoyuna açıklanmış bir sonuç bildirgesi var.

* * *

Peki bu toplantı neden yapıldı?

Ne konuşuldu?

Alevi toplumunun hangi derdine çare üretildi?

Hangi talepler kayıt altına alındı?

Hangi sorunlara çözüm iradesi ortaya konuldu?

Yoksa bütün mesele fotoğraf vermek, görüntü oluşturmak, “biz toplandık” demek miydi?

Kendisine “Aleviyim, dede kızıyım” diyen Sayın Esma Başkan bilmelidir ki, Alevilikte asıl olan söz değil, duruştur.

Dede kızı olmak, Alevi toplumunun acısını anlamayı, yasına saygı göstermeyi, tarihsel hafızasına sahip çıkmayı gerektirir.

Ne yazık ki bu olayda Alevi toplumunun vicdanı incinmiştir.

Bizleri yaraladınız.

Ve bu sınavda sınıfta kaldınız.

* * *

Bugün Alevi toplumu devlete ve bu başkanlığa şunu sormaktadır:

Madem bu başkanlık Alevi toplumunun sorunlarıyla ilgilenmek için kuruldu, o halde neden toplumun en hassas olduğu günde toplumsal hafızayı yok sayan bir görüntü verilmiştir?

Alevilerin acısını anlamayan, yasına ortak olmayan bir anlayışın topluma güven vermesi mümkün değildir.

Bizler kin değil, saygı bekliyoruz.

İnkâr değil, empati bekliyoruz.

Gösteri değil, samimiyet bekliyoruz.

Çünkü Dersim’de yitirdiğimiz canlar sıradan bir tarih başlığı değildir.

Onlar bizim canlarımızdır.

Mezar taşı bile olmayan canlarımızın acısı üzerinden kimsenin siyasî ya da bürokratik hesap yapmaya hakkı yoktur.

Son sözümüz şudur:

Dersim’in acısı hâlâ tazeyken, o acının yıldönümünde yapılan her sorumsuz davranış Alevi toplumunun vicdanında derin bir yara bırakır.

Devlet kurumlarında görev yapan herkes, özellikle de Alevi toplumunu temsil iddiasındaki makamlar, tarihsel hafızaya ve toplumsal yaslara karşı çok daha dikkatli olmak zorundadır.

Çünkü bazen söylenmeyen bir söz bile toplumun yüreğinde ağır bir kırgınlığa dönüşür.

Ve bu yazıyı Pirimiz Pir Sultan Abdal’ın sözüyle bitirelim:

“Bizi düşmanın attığı taş değil,
dostun attığı gül yaraladı.”

Bu gün Türkiye’deki Alevi toplumu inanç erozyonu başta olmak üzere, Pirlik taliplik ilişkisinin sürdürülebilirliği, mürşit ocaklar ile talip ocaklar arasındaki geleneksel ilişkilerin çözülmesi,  inanç önderlerinin nitelikleri, inançları gereğince gerçekleştirilen ibadetlerin giderek folklorik, kültürel bir mahiyet alması, Alevilik ve süreklerinin egemen dini anlayışlar ile resmi  ideolojik yaklaşımlar nedeniyle özgün kimlikleriyle ifade bulamaması, gibi yapısal sorunlar ile kurumsal yoksunluk, Anayasanın  vatandaşlara tanıdığı temel hak ve özgürlüklerden diğer vatandaşların yararlandığı oranda yararlanmamak, inanç kurumlarının yasal düzlemde tanınmaması, çocuklarını inançları doğrultusunda yetiştirememe gibi sosyal ve siyasal sorunlarla karşı karşıya bulunmaktadırlar.

Fakat tüm bu temel sorunlara rağmen Alevi toplumunun bugün karşı karşıya kaldığı en önemli sorun, küresel güçlerin Ortadoğu ve Türkiye’de hayata geçirmek istediği politikaların, Türk siyasal sisteminde yarattığı gerilimler bağlamında politika aracı haline getirilerek; siyasal sistemi onların  etnik, dini kültürel ve siyasal kimlikleri üzerinden küresel güçlerin politikalarıyla uyumlu hareket etmesine dönük dinamikleri harekete geçirmektir.

Öyle ki bir taraftan, Suriye’de iktidara taşıdığı selefi guruplar üzerinden buradaki Alevi toplumunun güvenlik kaygılarını yükseltiyorken, diğer taraftan İsrail üzerinden Dürzi ve Nusayrilerin koruyuculuğuna soyunmaktadır.

Türkiye’de  ise Alevi toplumunu,  “Kürtçülük” hareketiyle entegre ederek Suriye’deki Dürzi ve Nusayri katliam girişimlerinin Alevi toplumunda meydana getirdiği hassasiyet üzerinden Suriye’deki iktidara karşı bir direnç ve denge oluşturmakla birlikte, bir taraftan  da Türkiye’deki  Alevi toplumunu, dini değerleri ve hassasiyetleri referans alarak toplumsal birlik ve bütünlüğü sağlama çabası içinde olan mevcut iktidara karşı, muhalif blokta tutmaktadır.

Şimdi diyeceksiniz ki bunların her biri birer komplo teorisi. Hatta  yahu her şeyi de emperyalizme bağlamak gibi bir kolaycılığa kaçıyorsunuz diyebilirsiniz. Varsayımsal olarak bu mümkün olduğu gibi,  özellikle sosyal bilimlerin  nesnesi olan olguları  anlama ve açıklama metodolojisi, bize bunun mümkün olabileceğini söylüyor. 

Zira uluslararası alanda tekelleşen sermaye gibi devasa bir güçle karşı karşıya olduğumuz gerçekliği bağlamında düşünüldüğünde, işlerin öyle planlananların dışında geliştiğini söyleyemeyiz. Öyle ise Ortadoğu’da gelişen her eylemin,  amaçlanan sonuçları doğuracak bir dizi senaryonun ürünü olarak ortaya çıktığını öngörmemek rasyonel olmadığı gibi bilimsel de değildir.

Yaşanan olgular da hakikati tüm çıplaklığıyla gözler önüne sermektedir.

Nitekim  PKK terörünün artış ve ivme kazandığı 1990 ila  2015 yılları arasında hem Alevilik konusundaki bilimsel ve politik çalışmalarda  ve hem de Alevi örgütlenmelerinde dikkat çekici düzeyde bir artış görülmekte iken; PKK 1995 yılındaki  5.kongresinde  Türkiye’deki Alevi toplumu ve inançlarını PKK’nın eylemleri doğrultusunda yönlendirme kararı almış ve anılan karar gereğince “Kürdistan Yurtsever Aleviler Birliği” ile ”Kürdistan Aleviler Birliği”ni kurmuştur. Bu kuruluşlar, daha sonra Demokratik Aleviler Federasyonu(FEDA),  son şekliyle Demokratik Alevi Federasyonu ismini almış ve aynı zamanda Türkiye’de  Demokratik Alevi Dernekleri adı altında örgütlenmişlerdir.

PKK’nın aldığı kararlar doğrultusunda  Avrupa ve Türkiye’de faaliyet gösteren başta Avrupa Alevi Birlikleri  Federasyonu ve bu federasyonla aynı politik hatta faaliyet gösteren Demokratik Alevi Dernekleri ve Alevi Dernekleri Federasyonu; Aleviliği Kürtlerin İslam öncesi dini olan Zerdüştlüğün kalıntısı, eski cağın inançlarını koruyan ve sürüden bir inanç sistemi olarak görmekte, Aleviliğin İslam’la bir ilişkisinin olmadığını ifade etmektedirler.

Öyle ki, Avrupa Alevi Birlikleri Federasyonu eski başkanı Turgut Öker ve yeni başkanı Hüseyin Mat, Aleviliğin  İslam’la bir ilişkisinin olmadığını, Alevilerin de Müslüman olmadığını defaten ifade ekmektedirler.

Yanısıra Alevi Dernekler Federasyonu  eski başkanı  ve ayın zamanda DEM milletvekili olan Celal Fırat, “Alevi” kelimesinin “alev”den geldiğini iddia ederek, Alevileri “ateşe tapanlar” olarak tanımlamak suretiyle, Aleviliğin Zerdüştlük ve dolayısıyla Kürtlükle ilişkisini kurmaktadır. 

Benzer şekilde Pir Sultan Abdal Kültür Dernekleri ile Alevi Bektaşi Dernekleri Federasyonları yöneticileri ile  bağlı bazı kuruluşların temsilcilerinin sosyal medya paylaşımları ve basın açıklamalarında Alevi toplumunu inanç ve siyasi gelenekleri bakımından İslam ve Devlet karşıtı gibi gösterme  çabaları, küresel emperyalist güçlerin Türkiye ve Ortadoğu’daki  operasyonlarında Alevi toplumu ve Alevilik inancının araçsallaştırıldığına ilişkin güçlü emarelere temel oluşturmaktadır. 

Sosyal mecralarada “Alevilikte Öze Dönüş Hareketi” vb adlarla yapılan paylaşımlar, Aleviliğin İslam’la  Hz Ali, Hz Fatma ve ehlibeytle bir ilişkilerinin olmadığını, Aleviliğin “kendine özgü ayrı bir inanç” olduğunu ifade etmektedirler. Öyle ki, AABF’nin çabalarıyla Almanya ‘da bir çok eyalette Alevilik “ayrı bir din” olarak kabul edilmiş bulunmaktadır. 

Başını AABF’nin çektiği ve Türkiye’deki  uzantıları olan Pir Sultan Abdal, Hacı Bektaşı Veli, Alevi Kültür Dernekleri gibi örgütlerin de  ortaklaştığı söz konusu Alisiz Alevilik  propagandacıları, geleneksel  Aleviliğin kutsal değerleri ile inanç önderlerine saldırarak ve  Aleviliğin kutsal şahsiyetlerini itibarsızlaştırarak yeni bir tür Alevilik inşa etmektedirler.

İşin ilginç tarafı, devletin Aleviliği asimile ettiğini iddia eden bu çevreler, daha sistematik propagandalarla, geleneksel Aleviliği tahrif etmekte ve Aleviliği asimile ve politize eden küresel bir senaryonun parçası, hatta öznesi haline gelmektedirler.

Meselenin özüne dönecek olur isek, Türkiye’deki Alevi toplumu ve inançlarının, etnik, ayrılıkçı terör örgütlerinin kontrolünde, Türkiye ve Ortadoğu’daki küresel operasyonların bir aracı haline getirilmesi, Türk siyasal sisteminin meseleye yaklaşımında bir güvenlik perspektifini kaçınılmaz hale getirmektedir. Bu nedenledir ki Türk siyasal sistemi meselenin görünür, zahiri sonuçlarına odaklanmakta, meselenin esastan çözülmesi için gereken adımları atmakta zorlanmaktadır.

Böyle olunca da hamaset kaçınılmaz olmaktadır. 

Hele, İsrail ve ABD’nin  Ortadoğu’da  yürüttüğü operasyonların Türkiye’ye yönelik riskleri söz konusu olduğunda, hiç olmaz ise mevcudu elde tutmak üzere “Alevilerin de Türk ve Müslüman olduğu” söylemi ile Alevilerin sorunlarını çözme duyarlığıyla kurduğu Alevi Bektaşi Cemevi Başkanlığını söz konusu çevrelerle asgari  müştereklerde  uzlaşıya vardırma çabası dışında, somut bir adım atamamaktadır.  

Böyle olunca ve bu durum “Terörsüz Türkiye” politikalarıyla da uyumlu olduğundan, Alevi Bektaşi Cemevi Başkanlığı’nın kurucu başkanı olan Sayın Ali Arif Özzeybek Alisiz Aleviliğin savunucusu ve Alevilerin  aslen Kürt olduğunu iddia eden DEM milletvekili Celal Fırat’la  görüntü vermekten beis görmemektedir.

Biz de bir beis görmüyoruz ama, eğer Kürt toplumuyla Alevi toplumunun birlik ve bütünlüğünü ortak dini değerler üzerinden sağlama ve bir uzlaşı arama söz konusuysa bu, Alisiz Alevicilerle ve dahi Alevileri “Kürtçülük” hareketinin peşine takma gayretinde olanlarla değil, gerçek derdi ehlibeyt sevgisi ve bağlılığı üzerinden inançlarını ifade etmek olan Alevi toplumunun  gerçek temsilcileri muhatap almakla mümkün olabilir.

Tüm derdi, ortak dini inançlar ve değerler üzerinden Türk milletinin birliği ve bütünlüğünü sağlamak derdi olanların da hamasi söylemlerle de olsa, en azından bir kerecik olsun meselenin esasına inerek, ehlibeyt sevgisi ve saygısına öteden beri sahip, samimi Müslüman Kürt ve Türk toplumlarıyla “islamın Özü” olduğunu iddia eden Alevi toplumunun din kardeşliğini görünür hale getirmek olmalıdır.

Yoksa maazallah bu dinsiz, ateistlerden çekeceğimiz var demektir.

Nuri Dersimi’nin de kitabında başlık olarak kullandığı isimden de anlaşılacağı gibi, “Alevi İsyanı” yada “Alevi Tarihi” denilmemektedir. Zaten, Nuri Dersimi’ye ait her iki kitap yakından incelendiğinde; isyanın Alevilikle ilgisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. O halde; Nuri Dersimi kimdir? Kısaca özetlemekte yarar var.

Nuri Dersimi, İstanbul Yüksek Baytar Mektebi mezunu olup, birinci dünya savaşında Osmanlı ordusunda baytar olarak görev almıştır. Rus ordularının Erzurum’a kadar gelmeleri üzerine oluşturulan Alevi-Bektaşi alaylarında Hacı Bektaş Postnişini Çelebi Cemalletin Efendi’nin danışmanı olarak görev yapmıştır.  

Savaştan sonra Dersim, Sivas, Erzincan vilayetlerinde veteriner hekim olarak görev almıştır. Ancak bu görevleri sırasında kendi ifadesi ile her daim “Kürt Milliyetçiliği”ni önde tutmuştur. Yani, Nuri Dersimi’nin Alevilik ya da Alevilerin haklarını savunmak gibi bir amacı bulunmamaktadır.

Nuri Dersimi, İstanbul’da öğrenci iken, 1912’de kurulan “Kürdistan Muhiban (sevenler) Cemiyeti” nin genel sekreterliğini yapar. Kurtuluş savaşının devam ettiği 1921 yılında Sivas-Zara bölgesinde “Kürt Devleti” kurmak için ayaklanan Koçgiri isyanına destek verir. Bu nedenle de idam cezasına çarptırılır. Ancak daha sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan bir kanunla bu cezası affedilir. Veteriner hekimlik mesleğine ise, 1936 yılına kadar devam eder. Ancak, “Kürt Devleti” kurmak amacından hiçbir zaman vazgeçmez.

Nuri Dersimi’nin amacına ulaşmak için neler yaptığını kendi yazdığı kitabındaki bilgilerle anlatalım: 1918 yılında görev yaptığı Sivas’taki faaliyetlerini şöyle anlatmaktadır:

KOÇGİRİ İSYANI

“Zara-Divriği-Kangal-Hafik ilçeleri arasında temaslara geçilerek, Kürt nüfus kesafeti (yoğunluğu), bulunan Ümraniye Beypinar-Celalli-Sincan-Hamo-Zmara ve Domurca nahiyeleri merkezlerinde birer «Kürdistan Teali Cemiyeti» şubesi açılarak Kürtler arasında kuvetli bir milli cereyan meydana getirmeğe muvaffak olmuştum. Aynı şekilde Dersimde de Alişer vasıtasıyla teşkilat yapılmasına devam olunuyordu.” (Kürdistan Tarihinde Dersim, Sayfa, 122)

Nuri Dersimi’nin bahsettiği dönemde; Osmanlı Devleti ile İtilaf devletleri İngiltere ve Fransa arasında Sevr anlaşması imzalanmış ve anlaşma gerekçe gösterilerek, doğu Anadolu’da “Bağımsız Kürdistan Devleti” kurulması amaçlanıyordu. Kürdistan Teali Cemiyeti de “Kürt” devletini kurmak için itilaf devletleri ile işbirliği içinde bulunuyordu.

Nuri Dersimi, bu işbirliğini şöyle anlatmaktadır:

“Dersimliler adına mufassal (özet) bir rapor tanzim ederek, Kürdistan Teali Cemiyeti vasıtasıyla İtilaf Devletleri mümesillerine gönderdik. Bu raporda, Ankara hükümetinin tâzyikiyle çektirilen ve mahiyeti yukarda yazılı telgrafta bahis konusu olan iddiayı red ve tekzip etmekle beraber, bağımsız bir Kürdistan yaratılmasını istedik.” (Kürdistan Tarihinde Dersim, Sayfa, 125

Koçgiri isyanın hazırlandığı 1921 yılında işgalci Yunan ordusu ile Kütahya ve Eskişehir muharebeleri yapılmaktadır. Durumun ciddiyetini haber alan Mustafa Kemal, isyanın ele başlarından olan Nuri Dersimi ve Alişan Beye milletvekilliği teklif eder. Nuri Dersimi ilgili kitabında bunu şöyle anlatmaktadır:

“Tehlikeyi sezmiş olduğumuzdan, Alişan Sivas mebusluğu adaylığından çekildi. Ben dahi, Mustafa Kemal başkanlığındaki temsil heyeti hükümetine iştirak edemiyeceğimi Sivas vilayet mektupçusu Divrikli Ayan bey oğlu vasıtasıyla bildirdim. Çünkü, Dersimdeki teşkilatımızın inkişafı (gelişmesi) ümitlerimizi kuvetlendiriyordu.” ( Kürdistan Tarihinde Dersim, Sayfa, 125)

Kürt devleti kurmak için isyan hareketini örgütleyen Nuri Dersimi, bölge insanın inancını istismar etmekten de kaçınmaz. İsyana destek sağlamak amacıyla Alevi aşiretlerle toplantı düzenleyerek, Tekke’de yemin ettirir. Bu olay kitabında şöyle ifade edilmektedir:

“Kürt milli teşkilatına iştirak eden aşiretler arasında, Türkçe konuşan alevi köylüler dahi vardı ve bunlar mükemmelen silahlandırılmışlardı.”

“336 (1920) yılı başlangıcında, Kangal ilçesinin Yellice nahiyesinin Hüseyin Aptal tekkesinde önemli bir toplantı yaptırmıştım. Bu toplantıya Canbegan, Kürmeşan ve diğer aşiretler ve o mıntıkadaki bütün Kürtler iştirak etmişti.”

“Toplantıda hazır bulunanların cümlesi and içerek: Sevr muahedesinin (anlaşmasının) tatbikini ve Diyarbekir, Van, Bitlis, Elaziz-Dersim-Koçkiri mıntıkalarını ihtiva eden bağımsız bir Kürdistan teşkilini başarmak için silaha sarılmağa ve bu uğurda sonuna kadar savaşmağa tam bir ittifakla karar verdiler.” (Kürdistan Tarihinde Dersim, Sayfa, 126)

Nuri Dersimi, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gönderilen nasihat heyetinin tüm ısrarlarına rağmen, isyan kararından vazgeçmez. İsyan, cepheden çekilen ordu birlikleri ve Topal Osman’nın milis güçlerinin desteği ile bastırılır. Bastırılma sırasında silahlı-silahsız, ayırımı yapılmadan çok sayıda insan hayatını kaybeder.

Türkiye Büyük Millet Meclisi iç barışı sağlamak açısından Koçgiri İsyanında yer alanları affeden bir kanun çıkarır. Daha sonra bu affa Nuri Dersimi de dahil edilir.

DERSİM İSYANI

Ancak, bu olaylardan ders almayan Nuri Dersimi, daha sonra Dersim bölgesinde faaliyetlerine devam eder. Amacı bağımsız bir Kürt devleti kurmaktır. Bölgedeki faaliyetlerini şöyle anlatmaktadır:

“Dersim'de son derecede mevki kazanmıştım. Aşiretler arasında, kalemimden bir çok defalar kan damladığını gördüklerini iddia ederlerdi. Bu münasebetle de her tarafta kadın, kız ve umum Dersim gençleri büyük bir sevgiyle beni karşılarlardı. Ve aşiret reisleri birer bahaneyle beni Seyit Rıza'dan almak ve kendileriyle münasebet tesis etmek fikrini izhar ederlerdi.. Böyle olmakla beraber molla ve hoca değil, çok büyük akıl ve zekâ sahibi olmaklığımla beraber Koçgiri Kürt istiklâl Savaşı'nda büyük bir rol oynadığımı düşünerek, harpçı, cesur bir şahıs olduğuma inanmışlardı. Ve bu noktayı nazardan her tarafta büyük sevgi ve muhabbetle karşılıyorlardı.”  (Hatıratım, Sayfa, 121)

Dersimdeki isyancı aşiretlerin lideri olan Seyit Rıza, yetkilerini Nuri Dersimi’ye devreder. Hatıratım adlı kitabında bunu şöyle yazmaktadır:

“Seyit Rıza, Dersimliler namına bütün selahiyeti (yetkiyi) Türk hükümetine müteveccih (yönelik-İlgili) olmak üzere bana tevdi etmişti.” (Hatıratım, Sayfa, 113)

Bu yetkiden de anlaşılacağı üzere, isyan hareketinin tüm faaliyetlerini yönetme ve yürütme görevi Nuri Dersimi’ye devredilmiş bulunuluyor. Bu yetkilerle donatılan Nuri Dersimi, tüm aracıların, nasihat heyetlerinin önerilerini reddederek, isyan hazırlıklarana Alişer ile birlikte devam eder.

Nuri Dersimi kitabında Alişer hakkında şu bilgileri vermektedir:

Alişer, Koçgiri isyanında yöneticilik yapmış, bütün silahlı milisleri yönetmiş birisidir. Birinci dünya savaşı sırasında Rus orduları ile işbirliği içinde olup, onların himayesinde bir “Kürdistan” kurmayı amaç edinmiş bir kişidir. Dersim isyanı sırasında bir kısım isyancı kuvvetlere de liderlik yapmıştır.

Hükümet; bütün iyi niyetine rağmen isyancıların eylemlerine ve karakol baskınlarına devam ettiğini görünce, kapsamlı bir askeri harekata karar verir. 1937 ilk baharında hazırlıklara başlanır. Bu durumu gören Seyit Rıza, bölge valisi ve sıkıyönetim komutanı general Abdullah Alpdoğan’a bir aracı gönderir.

Nuri Dersimi bu görüşmeyi şöyle anlatmaktadır:

“Türk hükümeti, Batı vilayetlerinde mevzii seferberlik ilan ederek, 26, 28 doğumluları silah allına almış ve general İsmet İnönü, Dersimdeki kıtaları teftişe gelmişti.”

“Seit Riza, general Alpdoğana bilvasıta yeniden başvurmuş ve Kürt milli haklarına saygı gösterilmek ve oğlunun katilleriyle müşevvikleri kanun pençesine teslim olunmak şartiyla askeri kuvvetlerden müsadere edilen harp teçhizatını ve esir edilen subay ve erleri geri döndürmeğe razi olacağını bildirmişti. Alpdoğan ise, bu teklife karşı, Seit Riza ile müttefiklerinin 80 bin mavzeri hamilen kaytsız şartsız teslim olmalarından başka çare olmadığını bildirmişti.” (Kürdistan Tarihinde Dersim, Sayfa, 274)

Bu görüşmelerden bir netice çıkmayınca ordu harekete geçer. Uçak dahil, tüm ağır silahlarla bastırma harekatı başlar. Ancak bu bastırma harekatı sırasında binlerce masum insan da hayatını kaybeder. Hatta isyana katılmayan aşiret mensuplarına karşı da şiddete başvurularak binlerce insan katledilir.

Nuri Dersimi, çatışan iki güç arasında isyancıların yenileceğini anlamıştır. Zira kendisi de aynı zamanda savaş ve çatışmalarda bulunmuş bir askerdir. Seyyid Rıza da durumun farkındadır. Nuri Dersimi’yi yurt dışında destek istemekle görevlendirir.  Dersimi, bunu şöyle anlatmaktadır:

“Meseleyi pek yakından tetkik etmiş ve neticede başarı elde edilemeyeceğini biliyordum. Seyit Rıza tarafından Elaziz'e gönderilmiş olan hususi ve gizli bir adamıyla temasımızda; dış devletlerden bir yardım talebi ümid ediyor ve bu ödevi de bana tevcih etmiş bulunuyordu.”

“....Artık vaziyetten emin değildim. Harb bütün şiddetiyle devam ediyordu. Ordu zabitanından bazıları ve hassaten müfettişlik baytarı, meslektaşım....tarafından aldığım haberlerde pek yakında çiftliğimde imha edileceğim ve Elaziz merkezinde diğer bazı Kürt zümresininde Elaziz'de bu imha listesine dahil edildikleri bize ihbar edilmiş ve hakikate vakıf olmuştum. Dış devletlere müracat etmek üzere ülkeden ayrılacağımı da Seyit Rıza'ya bildirmiştim.” (Hatıratım, Sayfa, 184) 

Nuri Dersimi 1937’de Suriye’ye kaçar ve orada faaliyetlerine devam eder. İngiliz, Fransız ve diğer Avrupalı istihbaratçı ve diplomatlara Kürt hareketi hakkında bilgi verir.

Nuri Dersimi bu görüşmelerinden birini şöyle ifade etmektedir:

“12 Ekim 1946'da Şark Ingiliz İstihbarat yüzbaşısı Leon Muradyon beni istediğinden Halep'te evine giderek bazı suallerine kafi cevap vermiştim. Ve her Kürt'ün Kürdistan milli gayesi uğrunda her türlü tehlikeyi gözönüne alarak çalışmak mecburiyetinde olduğunu da ilave etmiştim.” (Hatıratım, Sayfa, 212)

Nuri Dersimi’nin iki kitabında kendi yazdıklarını özetledik. Yazdıklarından da görüleceği gibi, bütün hayatı boyunca Kürt devleti kurmak hayaliyle hareket ettiği görülmektedir. Yani, Alevilik ile ilgili bir talebi ya da bu doğrultuda bir amacı bulunmamaktadır.

İkincisi, Kürt devletini kurmak için hayatı boyunca emperyalist ülkelerle işbirliği içinde olduğu anlaşılmaktadır. Yüzyıllarca birlikte yaşadığı Türkleri düşmanlaştırarak, yabancılarla dost olmaya özen gösterdiği görülmektedir. Bu doğrultuda Türkler için “düşman” diyebilmekte ve hakaret içeren ifadeler kullanmaktadır. Biz buraya o kelimeleri almadık. Zira, o ifadeleri ancak ırkçı birisi kullanabilir.

Sonuç olarak, Dersim isyanı bir katliamla sonuçlanmıştır. Bu doğrudur. Ancak buna “Alevi Katliamı” denemez. Zira, isyancıların amacının Alevilikle bir ilgisi bulunmamaktadır. Eğer Dersim olayları Alevi katliamı olsaydı, Karadenizde, Egede, kısaca Türkiye’nin her yerindeki Aleviler katledilirdi.

Kendi memleketim olan Amasya’dan örnek verecek olursam, Amasya’daki Alevi-Bektaşilerin nüfusu Tunceli’deki toplam nüfustan fazladır. Bu örnekler de Dersim’de yaşananların Alevilikle bir ilgisinin bulunmadığını gösterir. Ancak, inanç istisimarcıları olayı çarpıtarak buradan rant elde etmek istemektedirler. Nasıl ki, kendi emellerini gerçekleştirmek için insanları tekke ve zaviyelerde kutsallar üzerine yemin ettirerek kandırmışlarsa, aynı tezgahı devam ettirmek istemektedirler.

Bu inanç tüccarlarına buradan seslenmek istiyorum:

Seksen yıldır Alevi kitlesini inanç üzerinden sömürüyorsunuz. İnin artık Alevilerin sırtından!  

Türkiye siyasi tarihine “Üç Fidan” olarak geçen bu üç genç, yalnızca üç insanın idamı değil; bir dönemin vicdanının darağacına çekilmesiydi.

Onlar; bağımsızlık, eşitlik, özgürlük ve anti-emperyalist bir Türkiye hayali kurdular.

Gençtiler, inançlıydılar, kararlıydılar.

Hataları, eksikleri, yöntemleri elbette tartışılabilir; fakat bir gerçek var ki, idamları hukuktan çok dönemin siyasal intikam anlayışının sonucuydu.

Bu idam kararları yalnızca mahkeme salonlarında alınmadı.

Son söz TBMM’de söylendi. Meclis’te yapılan oylamada sağ partilerin büyük çoğunluğu idamlara “evet” dedi.

Fakat asıl sorgulanması gerekenlerden biri de CHP’nin o günkü tutumudur.

Çünkü CHP içinde de idamlara onay verenler oldu.

Bir kısmı oylamaya katılmadı. Bir kısmı ise karşı çıktı.

Bugün kendisini solcu, devrimci, halkçı, demokrat olarak tanımlayanların bu tarihi gerçekliği görmezden gelmesi mümkün değildir.

Soru şudur:

O gün CHP içinde bu idamlara “evet” diyen milletvekilleri nasıl unutuldu?

Bugün CHP’de siyaset yapan solcular, devrimciler, demokratlar, Aleviler, emekçiler bu tarihi yüzleşmeyi hiç sorguladı mı?

Denizlerin darağacına giden yolunda yalnızca sağ siyaset yoktu; susanlar, çekimser kalanlar, oylamaya katılmayanlar ve “evet” diyenler de vardı.

Tarih yalnızca alkışlanacak miraslardan ibaret değildir.

Tarih, aynı zamanda yüzleşilmesi gereken acı sayfalardır.

Bugün CHP, demokrasi, hukuk, özgürlük ve adalet diyorsa; geçmişindeki bu ağır sınavla da yüzleşmek zorundadır.

Çünkü yüzleşilmeyen tarih, geleceğin vicdanını yaralar.

Üç Fidan darağacında can verdi; ama fikirleri, cesaretleri ve gençlikleri bu ülkenin hafızasında yaşamaya devam ediyor.

Asıl mesele şudur:

Darağacına gönderilen üç gençten değil, o darağacına giden yola taş döşeyen siyasetten hesap sormaktır.

Ve bu hesap, yalnızca geçmişe değil; bugünün siyasetçilerine de sorulmalıdır.

Çünkü Denizler ölmedi.

Ama onları asan zihniyetle yüzleşmeyen siyaset hâlâ eksiktir.

Yıldızlara kim isim verdi?

Yıldızların isimlendirilmesi ile ilgili ilk sistematik yöntem Johann Bayer tarafından 1603 yılında geliştirilmiştir. Bu yöntemde takımyıldızlarda bulunan yıldızlar, takımyıldızın isminin başına Yunan alfabesindeki isimler eklenerek isimlendirilmiş, harfler en parlak yıldızdan başlanarak sırayla verilmiştir. (alfa, beta, gama gibi) Johannes Bayer kendine göre bir isimlendirme sistemi kurmuştur. Yıldızların büyüklerin ve parlaklarına göre Yunan alfabesindeki harflerle sırayla veren bilim insanı olmuştur.

Burçların adları da 12 takımyıldızından gelmektedir. Bir takım yıldızı olan Andremoda'nın adı Yunan mitolojisindeki bir prensesten gelmektedir.

Dünya adı nereden gelmektedir?
 
Dünya, yazılı sözcük tarihte ilk olarak 1069 yılında yazılan Kutadgu Bilig'de "bu dunyā yaġı ol bu nafsiŋ yaġı [bu dünya düşmandır, nefsin de düşman]" olarak geçmektedir, İslam'ın kutsal kitabı Kuran'da da "dünya" ve "ākhira" sözcükleri zamansal (şimdi ve sonra gibi), konumsal (aşağı ve yukarı gibi) ve ahlaki (kötü ve iyi gibi) zıtlıklardan bahsederken kullanılmaktadır. Bize yakın olan Dünya, diğer uzak cisimlerden ayırt edilebilmesi için bu ismi almıştır.
Dünya hariç tüm gezegenler, Yunan ve Roma tanrıları ve tanrıçalarından sonra adlandırılmıştır. Dünya adı, sadece zemin anlamına gelen bir İngiliz/Alman ismidir. Eski İngilizce 'eor(th)e' ve 'ertha' kelimelerinden gelir. Almanca'da 'erde'dir.
Teleskop tam olarak icat edilene kadar bilinen 5 gezegene (Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter, Satürn) Romalılar hep kendi tanrılarının isimlerini vermişlerdir. Sonradan keşfedilen gezegenlerden olan Neptün'e de Roma Tanrısının adı verilmiştir.
Dünya, adını Roma ya da Yunan mitolojisinden almayan tek gezegendir. İngilizcedeki "Dünya" anlamına gelen "Earth" sözcüğünün tam olarak nereden geldiği bilinmemektedir; ancak kökenlerinin eski İngilizce ve Germence ye dayandığı düşünülmektedir. Earth, İngilizcede aynı zamanda toprak anlamına da gelmektedir. Fakat Roma Mitolojisinde Toprak Tanrısı Tellus'tur. Yunan Mitolojisinde ise Gaia. Bu nedenle, Roma Mitoloji ‘sinden türetilen bazı sözcüklerde Dünya "terra" olarak da anılmaktadır. Bazı dillerde ve inanışlarda Dünya'dan Gaia olarak da bahsedilmektedir. Örneğin "toprak ana" olarak dilimize geçen kalıbın orijinali terra mater olarak bilinir. Bu karmaşıklıktan ötürü Dünya'nın ismi birçok dilde birçok farklı şekilde anılmaktadır.
Dünya adı en az 1000 yıllıktır. Tam olarak kimin ilk olarak böyle bahsettiğini kimse bilmiyor ama Anglo-Saksonlardan kaynaklandığına inanılıyor.
Antik İskandinavyalıların Erd tanrıçası vardı ve İngilizce "Toprak" da sonunda buradan türemiştir. Keltlerin Echte'si vardı, Romalılar gezegene Tellus adını vermiş, Yunanlılar ise tanrıçaya Gaia adını vermişlerdi. Genel olarak "Dünya" kelimesi ilk kez 1400'lü yıllarda gezegenin adı olarak kullanılmıştır

Dünya Neden "Dünya?”
 
Dünya sözcüğünün etimolojik kökenleri Farsçadaki dony, Arapçadaki dunyā (دنيا) sözcüklerine dayanır. Orijinali Arapça olanıdır; ancak sadece Persçe ve Türkçede değil, Dari, Paşto, Bengalce, Punjabi, Ürdü, Hintçe, Yunanca, Kürtçe, Aramice ve hatta Malezya dili, Endonezya dili ve Nepal dilinde de bu şekilde (ama kimi zaman başka anlamlarda) kullanılmaktadır. 
İslam dinine göre de birçok diğer dini inanışta olduğu gibi, insanın 2 hayatı vardır. Biri ölmeden önceki hayat, yani şu anda yaşadığımız hayattır. Diğeri ise öldükten sonraki hayattır. Şu anda yaşadığımız hayat bize daha yakındır. Bu yüzden Arapçadaki "daha yakın" veya "daha alçak" anlamına gelen “dena” fiilinden "Dünya" olarak geçmiştir. Sözcük, Arapçadaki dnw kökünden gelmektedir. Nişanyan Sözlük'e göre:
denī, [yani] "aşağı" sıfatının kıyas hali olan ednā, "daha aşağı" sözcüğünün dişilidir.

Gezegen isimleri ve kökenleri

Merkür
Merkür, yörüngesinde saatte 173.300 kilometre hızla ilerler (bu Dünya'nın hızından 1,6 kat fazladır) Bu durum, gökyüzümüzden de hızla geçmesinde neden olmaktadır ve Merkür gezegeni ismini Roma Tanrısı Merkür’den almıştır. Tanrı Merkür'ün, en kurnaz ve en hızlı Tanrı olduğuna inanılırdı. Bu tanrı, aynı zamanda para, seyahat ve hırsızlık tanrısı olarak da bilinirdi. Bu tanrının Yunan mitolojisindeki karşılığı ise Tanrı Hermes'tir. Merkür, Milattan Önce 3. Milenyum'da Sümerler tarafından bile bilinmekteydi.
 
Venüs
Güneş Sistemi'nde Dünya ile Merkür arasında yer alan Venüs, gökyüzünde parlayan bir mücevher gibi göründüğü için adını Aşk ve Güzellik Koruyucusu Tanrısı Venüs’ten almıştır. Venüs bir Roma Tanrıçasıdır ve Yunan Mitolojisindeki karşılığı Afrodit'tir. Babil mitolojisindeki karşılığı ise İştar'dır.
 
Mars
Rengi kızıl olduğundan ve kanı andırdığından dolayı adını Roma Mitolojisinde ki Savaş Tanrısı Mars'tan almıştır. Bu Tanrı'nın Yunan Mitolojisindeki karşılığı Ares'tir.
 
Jüpiter
Jüpiter ise Güneş Sistemi'ndeki en büyük gezegen olduğu için, adını en güçlü Tanrı olan Zeus ile denk olan Jüpiter'den almıştır. Tanrılar Tanrısının adı, gezegenlerin gezegenine verilmiştir. Olympus'un efendisi, Roma devletinin başı... Ancak Jüpiter'in soy ağacındaki üstünlüğü, teleskobun keşfine kadar sürdü. Babasının adı, bir sonra keşfedilen gezegene verilecekti! Jüpiter, Roma tanrılarının kralı olan Jüpiter’den ismini alır.

Satürn
Roma mitolojisinde Tarım Tanrısıdır. Yunan mitolojisindeki karşılığı Cronus'tur. Cronus, Zeus'un babasıdır. Yani Satürn, Jüpiter'in babasıdır. Cronus, aynı zamanda Tanrı Uranüs ve Gaia'nın çocuğudur. Yani bir sonraki gezegenimiz ile, Dünya'nın evladıdır.
Ve modern gökbilimciler, teleskopun icadından sonra bulunan 2 gezegen ve 1 cüce gezegene de (cüce olanı bir zamanlar gezegen sanılıyordu) geçmişten gelen kuralı bozmadan Roma Mitolojisinden isimler vermiştir.
 
Uranüs
Uranüs, bir Roma Tanrısı değil, bir Yunan Tanrısıdır. Yunan mitolojisinde, Cennetin Tanrısı olarak bilinir. Bilinen en eski üstün tanrılardandır. Uranüs, Tanrı Gaia'nın hem çocuğu hem de eşidir. Uranüs'ün renkleri Dünya'mızın gökyüzü renklerini anımsattığı için adını, "kozmik bir güce" sahip olduğu inanılan Tanrı Uranüs'ten almıştır. Uranüs Yunan mitolojisinde gökyüzü tanrısı Uranüs'ün adıdır. İlk olarak 1781'de William Herschel tarafından keşfedildiğinde bu isim verilmiştir.

Neptün
Roma deniz tanrısı Neptün’ün adını alır. 1846’da keşfedilmiştir. Neptün, Deniz Tanrısıdır. Yunan mitolojisindeki karşılığı Poseidon'dur. Neptün gezegeninin renkleri, suyun renklerine benzer olduğu için bu ismi almıştır. 

Plüton
Karanlık görünümünden dolayı adını Roma Yeraltı Tanrısı Plüton'dan almıştır. Yunan mitolojisindeki karşılığı Hades'tir. Plüton, Roma yeraltı dünyası tanrısı Plüton’dan ismini alır. 1930’da keşfedilmiştir.

Ek bilgi olarak:
Yıl dediğimiz şey Dünya’nın Güneş etrafındaki tam bir tur atması demektir. Şu da 365 gün anlamına geliyor. Eğer gezegeni değiştirsek Marsa gitsek Marsın Güneş Etrafındaki tam turu 687 dünya günüdür. Eğer Dünya’daki insanı 20 yaşında hesaplarsak ve Marsda ise Yaklaşık 11 Yaşında olacaktı. 
Merkur, 88 gün, Venüz,225, Jüpiter, 4,332, Satürn, 10,759 günde tamamlarlar dönüşlerini. [Aşk Yazarı Mustafa Çifci- Ekim, 2025]
Yararlanılan Kaynaklar:
Dünyanın ismi neden ''Dünya'‘? Gezegenimizin ismini kim koymuştur? | Soru & Cevap- Evrim Ağacı
https://evrimagaci.org/soru/dunyanin-ismi-neden-039039dunya039039-gezegenimizin-ismini-kim-koymustur-22634?srsltid=AfmBOoo-pmn7iDlmDR9pouWDiQ-J7bHqf6joCOej45w0hFJB9JNwyHRA
https://evrimagaci.org/gezegenlerin-isimleri-dunyanin-adi-neden-dunyadir-3220
https://www.quora.com › Who-named-our-planet-Earth...
https://www.canakkalekalem.com/gezegenlerin-isimlendirilmesi/132108
https://www.sondakika.com/teknoloji/haber-yildizlarin-gezegenlerin-isimleri-nereden-geliyor-13566161/
https://www.kozmikanafor.com/yildiz-galaksi-ve-gezegenler-nasil-isimlendiriliyor/
https://www.matematiksel.org/gezegenlerin-isimleri-nereden-geliyor/
https://tr.wikipedia.org/wiki/Teleskop

Yapılan iş her ne olursa olsun, içinde kötü söz ve şiddet çağrıştıran bir durum varsa,

Olmaz olsun!

Tüm canlılara acı veren her şey yerin dibine batsın…

Yasaklansın, kaldırılsın…

* * *

Dağlardaki bir canlıyı öldürmek!

Avcılıkmış!

Spormuş!

Bir canlıyı sırf eğlenmek adına öldürmek!

Spor olabilir mi?

Yaralı halde can çekmesine neden olmak…

Böyle bir acı, böyle bir bencillik insanın gönlüne nasıl sığar!

Sığmaması gerekir!

Çünkü insan olanın gönlüne sığmaz!

Bu nasıl insanlık, bu nasıl sevmektir…

Avcılık, ilkel insanın açlık savaşıydı, o açlık hala devam etmektedir…

Avcılık yasaklanmalıdır!

Tamamen kaldırılmalıdır.

* * *

Hayvanları kanlar içinde dövüştüren acımasız insanoğlu…

Evine aldığı hayvanı bir süre sonra sokağa atan

Ve bir zamanlar aşkım dediği kadını,

Yol ortasında bir kurşunla yere düşüren değersiz kişi!

Ne söylesek para etmez, ne desek az gelir…

* * *

Yine iki insanın birbirini dövmesine, karşılıklı yumruklaşmasına…

Spor diyecek kadar zayıftır insanoğlu!

Boks döğüşünü spor olarak gören kör gözler

Sağlığa zarar veren her şey insanın fıtratına ters, onuruna aykırıdır!

Boks hemen kaldırılmalı, hemen yasaklanmalıdır!

Şiddet içeren bir şey spor mu olur mu?

Olmaz!

Olmamalı…

* * *

Aynı şekilde, canlı canlı pişirilen ıstakoz

Bu ne biçim insanlık dışı, onu yiyeceğini git simit ye, kuru ekmek ye!

Ne yapmak lazım, onu pişiren ve yiyenlerin,

İki ellerini de aynı su içinde pişireceksin...

Kürk manto için canlı canlı derisi yüzülen hayvanların acısı ne olacak?

Bunları yapanları da ormanda çırılçıplak bırakacaksın…

* * *

Şiddet, insanlığın hayatından tamamen yok olmadan huzur gelmez!

Şiddetin kadını, erkeği, kızı, hayvanı, ırkı olmaz, hepsi aynı kapıya çıkar…

Bir canlıya, bir çiçeğe, bir kadına el nasıl kalkar!

Mutluluk dediğimiz duygu, bir taraf acı hissederken

Bir tarafın zevk almasından ileri geliyorsa o mutluluk değil,

Çıkmaya hazırlanan yeni bir şiddetin büyümesidir…

* * *

Mesela futbol,

İlgilenmediğim tek konu bu olmuştur, hiç sevmemişimdir

Hiç izlememiş, hiçbir oyuna gitmemişimdir

Çözemediğim konu ise, ortada dönen yuvarlak topun hangi kaleye gideceği,

Seyircilerin hiçbir iradesi, etkisi, faydası yokken,

Sanki yüksek sesle bağırıp çağırınca gol olacakmış gibi!

İnsanlar neden bağırıp çağırılar oralarda?

Sahaya neden cisim atarlar, neden koltukları kırarlar ki?

Orası kavganın, döğüşün, vurup kırmaların yeri mi?

O sahalar meydan savaşı yerleri mi?

Bunun bir mantıklı bir açıklaması var mıdır?

Üstelik çok bağırmakla o takımın kadrosuna girende hiç olmamış!

* * *

Benim için tek spor Artistik Buz Patenidir.       

Spor dediğin budur

Dünya’nın en güzel sporudur

Kadın erkeğin birbirine uyumu vardır

Heyecan vericidir,

Büyüleyicidir!

İlgi çekicidir, muhteşemdir, harikuladedir…

İçinde şiddet yoktur, küfür yoktur, saygısızlık ise hiç yoktur

Kavga, dövüş ise hiç görülmemiştir.

Aşk vardır, sevgi vardır, sakinlik vardır, müzik vardır…

Dans vardır, kadın- erkek iş birliği vardır

İnsanlık vardır…

Spor dediğin böyle olur, spor budur!

İçinde şiddeti çağrıştıran hiçbir şey bana göre spor değildir!

Benim için tek spor artistik buz pateni ve danstır.

Gerisi kavga gürültü demektir…

Devlet dediğimiz yapı da ancak bu anlayışla güç kazanır, bu anlayışla kalıcı olur.

Ve unutulmamalıdır ki devlet sadece merkezi idareden ibaret değildir; belediyelerden, il özel idarelerinden, yani yerel yönetimlerin tamamından oluşan bir bütündür.

Sözde kalan sevgi, yalnızca dudaklardan dökülen ama hayata yansımayan ifadeler; zamanla inandırıcılığını yitirir. Hele ki konu bir inanç, bir kimlik meselesiyse…

Orada söylenen sözlerin değil, yapılanların bir anlamı vardır. Çünkü insanlar, kendilerine nasıl hitap edildiğine değil; nasıl muamele gördüğüne bakar.

Bugün Alevî yurttaşlara yönelik sıkça dile getirilen “sevgi” ve “saygı” söylemleri, ne yazık ki çoğu zaman dilde kalmakta, uygulamada karşılığını bulamamaktadır.

Oysa gerçek saygı; sadece özel günlerde hatırlamakla değil, hayatın her alanında eşitliği tesis etmekle mümkündür.

Cemevlerinin statüsünden, kamusal hizmetlere erişime kadar uzanan geniş bir alanda hâlâ çözüm bekleyen meseleler varken; dile getirilen güzel sözler, eksik kalmaya mahkûmdur.

Devletin asli görevi; hiçbir ayrım gözetmeden, tüm yurttaşlarını eşit görmek ve bu eşitliği sadece anayasal bir metin olarak değil, yaşayan bir gerçeklik hâline getirmektir.

Bu sorumluluk yalnızca Ankara’daki kurumların değil; mahalledeki belediyeden büyükşehir yönetimlerine kadar yerel yönetimlerin de omuzlarındadır.

Çünkü vatandaş, devleti en çok yerelde hisseder; aldığı hizmette, gördüğü muamelede, kapısını çaldığı kurumda...

Alevîlik; özü itibariyle insanı merkeze alan, sevgiyi, paylaşmayı ve adaleti esas alan bir yolun adıdır.

Böylesi bir inanca sahip yurttaşların, kendi devletlerinden beklentisi de çok açık ve nettir:

Samimiyet. Adalet. Eşitlik.

Şunu açıkça ifade etmek gerekir ki;

Sevgi, sadece söylenerek değil, hissedilerek ve hissettirilerek anlam kazanır.

Saygı, yalnızca ifade edilerek değil, davranışlarla gösterilerek değer bulur.

Eğer bir toplumda hâlâ insanlar kendilerini eşit hissetmiyorsa, orada sorun dilde değil; uygulamadadır. Ve çözüm de yine sözlerde değil, atılacak somut adımlardadır.

Son söz niyetine:

Alevî sevgisi dilde kalmamalı…

Merkezde olduğu kadar yerelde de hayat bulmalı.

Belediyelerin hizmetinde, kamu kurumlarının yaklaşımında, sokaktaki uygulamada hissedilmeli.

Çünkü gerçek sevgi; eşitlikle, gerçek saygı ise adaletle hayat bulur.

Hz. Ali (a.s.) ve efsanevi kılıcı Zülfikar.

Uhud’un kanlı meydanında yankılanan o semavi nida "Lâ fetâ illâ Ali, lâ seyfe illâ Zülfikâr" sadece bir kahramanlık övgüsü değil, varoluşun ve nefis terbiyesinin en rafine formülüdür.

Nefsin Ejderhasına Karşı İrfan Kılıcı Tasavvufi bir nazarla bakıldığında Zülfikar, iki ucuyla celal ve cemal tecellilerini temsil eder.

Bir ucu dışarıdaki zahiri düşmana (adaletsizliğe), diğer ucu ise içerideki en büyük düşmana, yani nefse yönelmiştir.

Hz. Ali’nin "Şah-ı Merdan" (Mertlerin Şahı) oluşu, sadece fiziksel gücünden değil, kılıcını hiçbir zaman şahsi bir öfke için çekmemesinden gelir.

"Ben Hakk’ın aslanıyım, nefsimin kulu değilim."

Bu söz, Zülfikar’ın manevi kılıç (seyf-i manevi) olarak işlevini özetler. Mürşid-i Kamil'in elindeki Zülfikar, talibin gönlündeki masivayı (Allah'tan gayrı her şeyi) kesip atan tefekkür ve zikir gücüdür.

"Lâ Fetâ": Gençlikten Yiğitliğe

"Lâ fetâ" ifadesindeki Feta (genç/yiğit) kavramı, fütüvvet ehlinin temel taşıdır.

Ezoterik anlamda fetâ; kendi varlığından vazgeçen, "ben"lik iddiasını Zülfikar’ın keskinliğiyle kurban eden kişidir.

Hz Ali’nin varlığı bir makamdır; ilmin kapısı, hikmetin membaıdır.

• İlm-i Ledün: Hz. Peygamber’in "Ben ilmin şehriyim, Ali onun kapısıdır" hadisi, Zülfikar bu kapının anahtarıdır.

• Çatal Uçlu Hakikat: Zülfikar’ın iki ucu, "Lâ İlahe" ve "İllallah" (Ancak Allah vardır) vurgusuna işaret eder.

Biri reddedişin (nefiy), diğeri kabulün (ispat) keskinliğidir.

Kalbin Fethi ve Zülfikar’ın Sırrı Bugün "Zülfikar" kuşanmak, demir bir kılıç taşımak değil; adaleti, merhameti ve ilmi kuşanmaktır.

Hz. Ali’nin kılıcı kınına girdiğinde, onun dili (nutku) bir Zülfikar olur ve cehaleti keser.

Manevi yolculukta her mümin, kendi içindeki "Hayber" kalesini fethetmekle yükümlüdür.

Bu kalenin kapısını yerinden sökecek olan güç ise pazı kuvveti değil, yakin imanıdır.

Lâ fetâ illâ Ali, bize der ki: Eğer gerçek bir yiğitlik arıyorsan, Ali’nin ahlakına bürün.

Eğer bir güç arıyorsan, Zülfikar gibi keskin bir iradeyle nefsinin heveslerini buda.

Çünkü hakiki zafer, bir başkasını alt etmekte değil, kendi nefsini Hakk’ın nurunda yok etmektedir.

Kaynakça ve İleri Okuma:

• Attâr, Feridüddin. Tezkiretü'l-Evliyâ. (Nefis terbiyesi ve Hz. Ali’nin manevi makamı üzerine).

• Gölpınarlı, Abdülbaki. Hz. Ali: Hayatı, Şahsiyeti ve Sözleri. Der Yayınları.

• Kuşeyrî, Ebü'l-Kasım. Kuşeyrî Risalesi. (Fütüvvet ve Feta kavramlarının tasavvufi tanımı).

• Schimmel, Annemarie. İslam'ın Mitolojik Dünyası. (Zülfikar’ın sembolizmi ve halk inanışlarındaki yeri).

• Taberî. Tarih-i Taberî. (Uhud Gazvesi ve "Lâ fetâ..." nidasının tarihi arka planı).

Kökü mazide, özü hakikatte, yönü insanda olan bir yol…

Bu yolun en temel direklerinden biri ise tartışmasız biçimde Hz. Ali sevgisi ve Ehl-i Beyt bağlılığıdır.

Çünkü Alevilik, sadece bir düşünce sistemi değil; aynı zamanda bir yol erkânı, bir hakikat çizgisidir. Bu çizginin mihenk taşı ise Hakk–Muhammed–Ali anlayışıdır.

Bu anlayış; ayrılığı değil birliği, şekli değil özü, lafı değil hakikati esas alır.

Ve bu yolun izini sürenler için On İki İmam sadece tarihsel şahsiyetler değil; aynı zamanda zulme karşı direnişin, sabrın, ilmin ve adaletin yaşayan sembolleridir.

Kerbela’da susuz bırakılan sadece bedenler değildi…

Orada sınanan, insanlığın vicdanıydı.

İşte Alevilik, o vicdanın tarafında olmanın adıdır.

Mazlumun yanında, zalimin karşısında durmanın adıdır.

Bugün bazı çevrelerce dile getirilen ve “Ali’siz Alevilik” gibi yaklaşımlarla ifade edilen düşünceler, bu kadim yolun özüne aykırı bir yön arayışıdır.

Bu tür yaklaşımlar; Aleviliği tarihinden, köklerinden ve inanç bütünlüğünden koparma çabasıdır.

Açık konuşmak gerekir:

Hz. Ali’yi yok sayarak Alevilik tarif edilemez.

Ehli Beyt’i dışlayarak bu yol yürünemez.

On İki İmam’ın rehberliği olmadan bu erkân yaşatılamaz.

Bu, bir tercih meselesi değil;

Bu, inancın özüdür.

Elbette herkes düşüncesini ifade etmekte özgürdür.

Ancak bir inancı, kendi köklerinden kopararak yeniden tanımlamak; o inanca hizmet etmek değil, onu parçalamaktır.

Bizler bu yolu;

Ne modaya göre,

Ne siyasete göre,

Ne de günübirlik tartışmalara göre şekillendiririz.

Bizim yolumuz bellidir:

Hakk’tan gelir, hakikate yürür.

Bu nedenle bizler;

İnancımızı marjinalleştirmek isteyenlere karşı,

İçini boşaltmaya çalışanlara karşı,

Onu sadece kültürel bir folklor unsuru hâline indirgemek isteyenlere karşı

net bir duruş sergileriz.

Çünkü Alevilik; sadece semah dönmek, sadece deyiş söylemek değildir.

Alevilik; bir duruştur, bir ahlâktır, bir yaşam biçimidir.

Bu yolun talipleri olarak bizler;

Hz. Ali’nin adaletini,

Ehl-i Beyt’in sevgisini,

On İki İmam’ın direncini

yolumuza rehber edinmişizdir.

Ve bu yolda yürürken;

Ne kimseyi ötekileştiririz,

Ne de inancımızın özünden taviz veririz.

Alevilik; hoşgörüdür, ama kimliksizleşmek değildir.

Alevilik; sevgidir, ama köksüzlük değildir.

Alevilik; birliktir, ama özünü inkâr etmek hiç değildir.

Bugün yapılması gereken;

Bu kadim yolu tartışma konusu yapmak değil,

Onu doğru anlamak ve doğru anlatmaktır.

Genç nesillere düşen ise;

Bu yolu sadece sözle değil, yaşayarak öğrenmektir.

Çünkü Alevilik kitaplardan önce gönüllerde yazılır.

Ve bizler biliyoruz ki;

Bu yol kolay bir yol değildir.

Ama, hak yoludur.

Ama, doğru yoldur.

Ama, kadim bir yoldur.

Son söz niyetine:

Bizler;

Hakk–Muhammed–Ali yolundan,

Ehl-i Beyt sevgisinden,

On İki İmam izinden

asla vazgeçmeyeceğiz.

İnancımızı;

Düne sadık,

Bugüne bilinçli,

Yarına umutla taşıyacağız.

Çünkü biz biliyoruz ki;

Kökü derin olanın,

Yolu uzun olur…

Hain terör örgütünün Türk Silahlı Kuvvetleri’nde Alevi inançlı subayları tasfiye etmek için plan dahilinde çalışma yürüttüğünün bir belgesi de 2007 yılında bulunmuştu.

Bu yazımda sizlere Alevilerin TSK’nden tasfiye edilmesi ile ilgili planın FETÖ’nün en üst düzeyde kararlaştırılmış olduğu konusunda bir belgeyi ve çevresinde gelişen olayları anlatacağım.

Yıl 2006.

İzmir’de yapılan Cumhuriyet Mitingi sonrasında, o dönem KanalTürk Genel Yayın Yönetmeni olan Tuncay Özkan’a yaklaşan bir şahıs, kendisini “eski bir futbol hakemi” olarak tanıtır ve FETÖ’nün TSK yapılanmasını içeren bir belgeyi Özkan’a vermek istediğini belirtir.

Gazeteci Mehmet Y. Yılmaz’a göre, “o” da “belgeyi bir spor salonunda bulmuş.

Flaş belleği spor salonunda düşürenin şu anda firari durumda olan ve Fetullahçı çetenin Ege bölge imamı olduğu söylenen avukat Bekir Bas olduğu tahmin ediliyor.”

FETÖ’NÜN TSK FİŞLEMESİNDE ALEVİLER

Dönemin CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, 25.07.2017 tarihli grup toplantısında söz konusu flash bellek içeriği ile ilgili olarak şu açıklamayı yapmıştı:

“15 bin subay ve astsubayı içeren bilgi ve belgeler vardı. Altı bin TSK mensubunun özel hayatı, siyasi yapı ve yaşam biçimlerine dair fişleme bilgileri vardı. Dönemin Genelkurmay başkanı Hilmi Özkök dahil, sonradan gelecek genelkurmay başkanlarıyla 86 general hakkında özel fişleme bilgileri vardı. Binlerce Fethullahçı subay ve astsubayın örgütle bağı, himmet ödemeleri ve örgüt ilişkileri vardı. Örgüt içi evliliklerin nasıl yapılacağına dair fotoğraflı evlilik broşürleri vardı. Elemine edilmek istenen TSK mensuplarının nasıl şikayet edileceği, hangi üslup ve yazı tekniklerinin kullanılacağı yazışma örnekleri vardı.”

Aynı konuda bilgi veren Saygı Öztürk’ün Sözcü gazetesindeki 28 Temmuz 2017 tarihli yazısından okuyalım:

“Bilgisayar birimindekilerin uzun uğraşları sonucu içinde “çok gizli” bilgiler olduğu belirtilen diskin bir bölümü açılabildi. Bunlar fişleme kayıtlarıydı. “Alevi”, “Kürt”, “Solcu”, “Pornocu” diye fişlemeler vardı. Bir başka dosya “Evlilik” adını taşıyor, kimin kiminle evleneceği, evlendirildiği yazıyordu. Bir de “Abiler- Ablalar” sütunu vardı. Bazılarıyla ilgili aile boyu bilgiler derlenmişti. Örneğin Hacıbektaş Belediye Başkanı emekli asker Ali Rıza Selmanpakoğlu da bunlardan birisiydi. Ancak, bütün dosyaları açmak mümkün olmuyordu. Kriptoyu kırmak için çok uğraştılar ama olmadı.”

Buradan anlıyoruz ki, hain Fethullahçı Terör Örgütü Türk Silahlı Kuvvetleri içerisinde Alevi subayları fişlemişti!

FLASH BELLEK DAĞA KAÇTI, DAĞ NERDE...

Sözünü ettiğimiz “Flash bellek” Tuncay Özkan tarafından 5 Ocak 2007 tarihinde, o dönem Kara Kuvvetleri Komutanı olan İlker Başbuğ’a ulaştırılmıştı.

Özkan, daha sonra Hürriyet gazetesinden Damla Güler ile yaptığı röportajda konuya ilişkin şunları söylüyor:

“Belgeleri inceledikten sonra içindeki bilgilerin önemli olduğuna karar verdik. Gerekli işlemlerin yapılması için Ankara’ya Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na giderek dönemin Kara Kuvvetleri Komutanı İlker Başbuğ’a bizzat verdim. Kendisi de şu an adını hatırlamadığım istihbarattan sorumlu general rütbesinde bir şahsı makamına çağırarak gerekli işlemlerin yapılması için verdi. Ayrıca kendisi benzer bilgileri içeren baka bir flash belleğin İzmir ilinden kendilerine önceden ulaştırıldığını bana söyledi.”

Saygı Öztürk, “flash bellek”in sonraki yolculuğunu ise şöyle anlatıyor:

“Dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt, kendisine ulaştırılan bu flash belleği Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na gönderdi ve sonuçtan kendilerine bilgi verilmesini istedi.
2007 yılının Ağustos ayına kadar Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Faruk Cömert, Kurmay Başkanı Hasan Aksay, İstihbarat Başkanı Erol Özgil'di. 2007 yılının Ağustos ayında Hava Kuvvetleri Komutanlığı'na Orgeneral Aydoğan Babaoğlu, Kurmay Başkanlığı'na Korcan Pulatsu, İstihbarat Başkanlığı'na Çiğli 2. Ana Jet Üs Komutanı Tümgeneral Akın Öztürk atandı.”

GÜNEŞ ÇALIŞMA GRUBU

Flash Bellek içeriği esas olarak Hava Kuvvetleri Komutanlığı personelini kapsadığı için, “gereğinin yapılması” için komutanlıkta “Güneş Çalışma Grubu” kurulur.

9 Şubat 2009’da nihai raporunu yazan Güneş Çalışma Grubu, flash bellek içeriğinin “TSK’an küskün ayrılan, bu bilgilere nüfuz etmiş ve bu bilgileri halen elinde bulunduran bir personelin... toplum nezdinde TSK’nın itibarını zedelemek, Hv. K.K.lığı ve TSK’dan intikam almak” amacıyla bu bilgileri farklı makamlara göndermiş olabileceği değerlendirmesi ile “araştırma yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı değerlendirilmektedir” şeklinde bir tutanakla konuyu kapattı.

Yani, aslında Türk Silahlı Kuvvetleri içerisindeki FETÖ faaliyetlerini incelemesi için oluşturulan Güneş Çalışma Grubu, tam tersine FETÖ aklama grubuna dönüşmüştü!

Dönemin İstihbarat Plan Yönetim Daire Başkanı Tuğgeneral Erdoğan Arslantaş, İstihbarat Başkanı Tümgeneral Akın Öztürk, Kurmay Başkanı Korgeneral Korcan Pulatsü ile birlikte Hava İstihbarata Karşı Koyma Şube Müdürü Kurmay Yarbay Emin Mert ve Hava Kuvvetleri Komutanı Aydoğan Babaoğlu’nun hep birlikte üstünü kapattıkları “flash bellek”te hedef alınan Alevilerin nasıl şikayet edileceği örnek yazışma formları ile birlikte vardı!

Bu rapora “uygundur” şeklinde paraf ederek imza atan Akın Öztürk 2013-2015 yılları arasında Hava Kuvvetleri Komutanlığı yapan, 15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi sırasında Yüksek Askeri Şura üyesi olan, darbe lider kadrosundan olduğu için 141 kez müebbet hapis cezası hükümlüsü olarak cezaevinde yatan kişi.

Dosyayı örtbas eden subaylardan üçü halen tutuklu. Tutuklulardan Emin Mert ise, “itirafçı” oldu.

ALEVİ SUBAYLARI NİÇİN FİŞLEDİLER?

Fethullahçı Terör Örgütü ile ilgili araştırma yapan herkesin öncelikle cevaplaması gereken sorulardan birisi de, neden özellikle Alevi subayların fişlendiğidir.

Fişlemelerde Alevi subaylar için ayrı bir başlık açılmış olması üzerinde durulması gereken bir konudur ve FETÖ’nün yapısını anlamak için de hayati derecede önemlidir.

Gazeteci Mehmet Yılmaz, bu konu 2017 yılında gündeme geldiğinde, köşesinde flash bellek içeriği hakkında şu bilgileri vermişti:

“Flash bellekte Türkiye’deki bütün il, ilçe ve köylerde yaşayan Alevi yurttaşlarımızın Fetullahçı örgüt tarafından tutulan fişleri var.

TSK’daki Alevi kökenli bütün subaylar ile ilgili fişlerde de özel hayat bilgileri bulunuyor. Tam 6 bin TSK mensubu subay ve astsubay, özel hayat, siyasi düşünce, yaşam biçimi ve alışkanlıklarıyla fişlenmiş.”

“Ayrıca, elimine edilmek istenen TSK mensuplarının nasıl şikâyet edileceği, hangi üslup ve yazı tekniklerinin kullanılacağı, nelere yer verileceği yazışma örnekleriyle bu dosyada yer alıyor.

Takip ve takibe karşı koyma, izleme, raporlamaların nasıl yapılacağı dosyada mevcut.”

Alevi film yönetmenine film çektiren, Alevi müzisyene müzik besteleten, Alevi STK yöneticisini “suikast mağduru” olarak kullanan FETÖ’nün ordudaki Alevileri tasfiye etmek için özel bir proje uygulamış olması, üzerinde düşünülmesi ve tartışılması gereken bir durum değil mi?

Yüzyılların içinden süzülerek gelen, acıyı, direnci, sevgiyi ve insanlığı aynı potada eriten kadim bir öğretidir. Bu kadimlik, yalnızca geçmişten bugüne ulaşmış olmasından değil; her çağda kendini yenileyerek varlığını sürdürebilmesinden gelir.

Aleviliğin kökleri Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan uzun bir yolculuğun izlerini taşır. Bu yolculuk, sadece bir göç değil; aynı zamanda bir düşüncenin, bir ahlâkın ve bir insanlık anlayışının taşınmasıdır. Sözlü gelenekle aktarılan nefesler, deyişler, semahlar ve erkânlar; Aleviliğin kitaplardan çok gönüllerde yaşadığının en açık göstergesidir.

Kadimdir Alevilik…
Çünkü o, zamanın ötesinde bir hakikati taşır. Her dönemde baskıya uğramış, yok sayılmış, ötekileştirilmiş; ancak bütün bu zorluklara rağmen özünden asla vazgeçmemiştir. Çünkü Aleviliğin özü; sevgiye, adalete, eşitliğe ve insan onuruna dayanır. Bu değerler ise hiçbir dönemde anlamını yitirmez.

Alevilikte insan, merkezdedir.

“Yetmiş iki millete bir nazarla bakmak” anlayışı, bu inancın evrensel bakışını ortaya koyar. Ayrım yapmadan, ötekileştirmeden, herkesi “can” olarak görmek; bu yolun en temel düsturudur. Bu anlayış, sadece bir inanç öğretisi değil; aynı zamanda toplumsal barışın en güçlü teminatıdır.

“Eline, beline, diline sahip ol” ilkesi ise bireyin kendisiyle ve toplumla olan ilişkisini düzenleyen bir ahlâk pusulasıdır. Alevilikte ibadet, yalnızca belirli ritüellerle sınırlı değildir. Asıl ibadet; doğru olmak, kul hakkı yememek, adaletli davranmak ve insanı incitmemektir.

Bu yolun en önemli rehberlerinden biri olan Hacı Bektaş-ı Veli’nin sözleri ise Aleviliğin özünü en yalın haliyle ortaya koyar:
“İlimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır.”

İşte bu anlayış, Aleviliğin sadece bir inanç değil; aynı zamanda ilmi, bilimi ve aklı esas alan bir yol, bir duruş olduğunu gösterir.

Alevilikte bilgi kutsaldır. Cehalet ise karanlığın ta kendisidir. Bu yüzden bu yol; sorgulamayı, öğrenmeyi, kendini geliştirmeyi ve hakikate akıl ile ulaşmayı esas alır.

İlimle aydınlanan bir yol, insanı hem kendine hem de topluma faydalı kılar.

Cemevleri ise bu inancın yaşayan kalbidir.

Orada insanlar bir araya gelir, lokmalar paylaşılır, dertler bölüşülür, gönüller birlenir. Kimsenin kimseye üstün olmadığı, herkesin eşit kabul edildiği bir anlayış hâkimdir.

Bu yönüyle cemevleri sadece ibadet edilen mekânlar değil; aynı zamanda dayanışmanın, birlik ve beraberliğin en güçlü simgeleridir.

Alevilik aynı zamanda bir direnişin adıdır.

Zulmün karşısında boyun eğmeyen, hakkı savunan, adaleti her şeyin üstünde tutan bir duruşun adıdır. Tarih boyunca yaşanan acılar bu inancı zayıflatmamış, aksine daha da güçlendirmiştir.

Çünkü Alevilik korku üzerine değil; bilinç, inanç ve hakikat üzerine kuruludur.

Ne yazık ki günümüzde hâlâ Aleviliği anlamak yerine ötekileştiren yaklaşımlar görmek mümkündür. Oysa bu toprakların zenginliği, farklılıkların bir arada yaşayabilmesinden gelir.

Aleviliği yok saymak, sadece bir inancı değil; aynı zamanda ortak tarihimizin önemli bir parçasını da inkâr etmek anlamına gelir.

Bugün yapılması gereken açıktır:

Aleviliği tartışmak değil, anlamak…

Ötekileştirmek değil, sahip çıkmak…

Çünkü Alevilik; sevginin, hoşgörünün, eşitliğin ve ilmin yoludur.

Unutulmamalıdır ki;
Kadim olan değerler kolay kolay yok olmaz.

Alevilik de bu toprakların en derin köklerinden biridir.

Ve o kökler,
İlimle, irfanla, sevgiyle beslenerek
Geçmişten aldığı güçle bugünü aydınlatmaya,
Geleceğe ışık tutmaya devam edecektir…

Evdeki huzurun temeli kadının mutlu olmasından geçer. Evde kadın mutlu değilse, evde koca da, çocuklar da mutlu değildir.

Toplumsal huzurun yolu da kadınların mutlu olmasında gizlidir. Toplumun kadınları mutlu değilse, yarınlar da mutsuz olacaktır.

Öncelikle kadınları mutlu etmek zorunludur, çünkü bunun başka yolu yoktur.

Ev içindeki başarının sırrı nedir?

Evliliklerde önemli olan mevcut ilişkide kötü giden yönleri düzeltebilmektir.

Bedenler farklı, duygu ve düşünceler de farklıdır.

Bu yüzden eşler, eşinden kendi düşüncesine göre bir davranış beklemesi son derece hatalıdır.

Çünkü eşinin kendisi gibi düşünebilmesi imkânsızdır. Kendini çaresiz gibi hissetmekte yanlıştır çünkü yeryüzünde en iyi anlaşan kadın ve erkektir.

En büyük başarılar bu ikiliden çıkar. Yapılması gereken ilk şey, eşini anlamaya çalışmaktır. Uyumlu çiftler bunu başarmış olanlardır.

Evliliklerde önemli olan nedir?

Evliliklerde en büyük başarı, eşlerin kendi yalnızlıklarını birlikte yok etmiş olmalarıdır.

Mutlu evlilik, sohbet edebilmeleri, bir arkadaş, bir dost gibi her sorunu paylaşabilmelerinden geçer.

Örneğin yatağa girdiğinizde hemen uyumayın, biraz konuşun, dertleşin, özlem duyduklarınızı ve hayallerinizden söz edin. Ve eşiniz için neler yapabileceğinizi kendisine sorun.

Çocukluk anılarınıza dönün. Duygulanın, ağlayın, bazen de bir çocuk gibi nazlanın.

Eşe nasıl davranılmalı?

Gerçek sevgilerde özet şudur: eşin ne istediğini, nelerden hoşlandığını, neye üzüleceğini çok iyi bilip buna göre davranabilmektir.

Bu bir tür dengedir aslında. Bu denge, kendi öz kişiliğinden ödün vermek asla değildir. İnsanın yaşama besini sevgidir ve bu sevgi bir başkasından alınır.

“Seviyorsan adam gibi sev” denen şey aslında değer vermektir.

Adam gibi sevmek, güzel hissetmesini sağlamaktır. Tek başına fedakârlık değildir.

Tek başına yapılan iyilikler sonrasında pişmanlık doğurur, “ben bunları sana yaptım, sen ne yaptın” denir ki, karşıdan cevap hazırdır; “yapmasaydın” olur.

İnsanlar genelde aldıkları sevgi kadar sevgi verirler, değer gördükleri kadar değer verirler. Bu hiç şaşmaz.

Evlilik, birisiyle birlikte yaşamaya devam edebilmek için biraz eşine benzemesi gerekir. Dışarda çok fazla kişiye sözün geçebilir ama evde sözünüz eşit olmalı.

Ailede mutluluğun kaynağı kararların ortak alınmasından geçer.

Kadın Hanımdır

Türk Tarihinde kadın, “Hanımdır”, bu kelimenin kökü eski Türkçede, han kelimesinden gelir.

Türk’ler kadına her zaman değer vermişlerdir. Mete Han bir mecliste eşini göstererek; "Ben sizin hanınızım, bu da benim hanım” demiştir.

Hatun (khatun) eski Türkçede kullanılan ve “kraliçe” anlamına gelen kelimedir.

Türk Tarihinde hiçbir zaman kadına “avrat” denilmemiştir.

Eski bir efsane de şöyle bir olay anlatılır- bu alan alıntıdır-:

Şehrin yöneticisi, şehrin bütün erkeklerini toplayıp; “Meydana iki çadır kurdurdum, biri siyah biri beyaz. Karısından korkanlar siyah çadıra; karısından korkmayanlar beyaz çadıra” girsin der.

Erkeklerin hepsi siyah çadıra girerler, sadece biri beyaz çadıra girer.

Yönetici sevinir: “Oh be der, bir delikanlı çıktı sonunda, getirin şu yiğidi de tebrik edeyim.”

Adamı getirirler huzura, ona sorar yönetici, “Helal sana, nasıl oldu da girebildin o çadıra?” diye sorar.

Adam, “Karım sıkı sıkı tembih etti. Sakın kalabalığa girme, dedi” der.

Yine başka bir yerde başka bir anekdot anlatılır…

Hoca cemaate seslenir: “Hanımından korkan ayağa kalksın!”

Herkes kalkar, sadece biri yerinde oturur.

Hoca sorar: “Sen hanımından korkmuyor musun?”

Adamın sesi titreyerek “Hanım lafını duyunca dizlerimin bağı çözüldü, kalkamıyorum” der.

5 Mayıs gecesi Hızır ile İlyas’ın buluşması, sadece iki bilge ruhun kavuşması değil; sevginin, merhametin ve aşkın yeryüzündeki fiziksel tezahürüdür.

Ezoterik bir bakışla Hıdırellez, evrensel sevginin "Bereket" formuna bürünerek madde dünyasına inişidir.

Hızır ve İlyas, biri karada diğeri denizde olmak üzere dünyayı iki koldan sarmalayan bir koruma kalkanı gibidir. Onların yılda bir kez buluşması, tasavvufta "Vuslat" (kavuşma) kavramını simgeler.

• İlahi Aşkın Yansıması: Hızır'ın bastığı yerde çiçeklerin açması, sevginin dokunduğu her yeri güzelleştirmesinin bir metaforudur.

• Birlik Bilinci: Bu buluşma, ayrılığın (kesretin) sona erdiği, her şeyin aslına, yani sevgideki "Birlik"e (vahdet) döndüğü andır. Eğer kalpte sevgi yoksa, gül ağacına asılan dilek öylece kalır; niyetin can suyu sevgidir.

Neden dilekler gül ağacının dibine bırakılır? Gül, binlerce yıldır hem ezoterizmde hem de edebiyatta kalbi ve ilahi aşkı temsil eder.

1. Gülün Frekansı: Bilimsel olarak en yüksek titreşimli çiçeklerden biri olan gül, sevginin frekansıyla uyumludur. Hıdırellez gecesi dileği bir gül ağacıyla paylaşmak, o niyeti sevgi enerjisiyle mühürlemektir.

2. Diken ve Çiçek: Tıpkı gerçek sevgi gibi, gül de dikeniyle bir bütündür. Hıdırellez ritüelleri bize sabrı, emeği ve her zorluğun (dikenin) sonunda bir güzelliğin (çiçeğin) saklı olduğunu öğretir.

Sevgiyle Dilemek: "Ben"den "Biz"e Manevi boyutta Hıdırellez dilekleri, sadece bireysel isteklerin listesi değil, evrensel bir iyi niyet beyanıdır.

Gerçekten "Hızır dokunuşu" bekleyen bir ruh, önce kendi içindeki sevgiyi uyandırmalıdır.

Sevgiyle yapılan bir dua, sadece alanı değil, tüm bütünü şifalandırır. Hıdırellez gecesi toprağa çizilen evler, arabalar veya aşk tasvirleri; aslında ruhun bu dünyada deneyimlemek istediği mutluluk ve huzur arayışının sembolik dışavurumudur.

Bu bahar kapımızı çalan Hızır, bize şunu hatırlatır: Sevgi, paylaşıldıkça çoğalan tek hazinedir ve o hazineye sahip olanın her günü Hıdırellez’dir.

Bu Hıdırellez’de kalbinizdeki sevginin, tüm niyetlerinize rehberlik etmesi dileğiyle.

Kaynakça ve Okuma Önerileri Sevgi, tasavvuf ve Hıdırellez'in manevi katmanları üzerine derinleşmek için:

• İbnü'l-Arabî (2015). Füsûsu'l-Hikem. (Özellikle "İlyas" ve "İshak" bölümleri; sevginin varoluşsal hikmeti üzerine).

• Fromm, E. (2019). Sevme Sanatı. Say Yayınları. (Sevginin bir disiplin ve emek olarak incelenmesi, Hıdırellez’deki "bekleyiş" ve "hazırlık" süreciyle bağdaştırılabilir).

• Schimmel, A. (2004). İslam’ın Mistik Boyutları. Kabalcı Yayınevi. (Gül sembolizmi ve sufizmdeki sevgi kavramı üzerine).

• Gölpınarlı, A. (2006). Tasavvufun Hakikati. (Hızır kültü ve Anadolu’daki manevi karşılıkları).

• Jung, C. G. (2020). Arketipler ve Kolektif Bilinçaltı. (Hızır figürünün bilge yaşlı arketipi ve sevgi odaklı rehberliği üzerine psikolojik analiz).

Ancak burada karşımıza iki grup insan çıkmaktadır. Bir tarafta samimi inanan, kalbi temiz, herkesi kendi gibi gören bir kesim, diğer tarafta ise mensubu olduğu dini ve inancı çıkarları için kullanan ve bundan maddi ve manevi kazanç eldenler bulunmaktadır.

Samimi inananlar çoğunluğu oluştururken, dini inancı çıkar için kullananlar ise, her daim azınlıkta kalmışlardır. Ancak ne var ki; azınlıkta olan bu kesim her zaman yönetimi ve iktidarı ellerinde tutmuşlardır. Yönetimi eline geçiren bu kesim, iktidarı hiç bir zaman bırakmak istememişlerdir. Zira, iktidar olmanın nimetlerinin tadına varmışlardır. Zevk ve sefa içinde yaşamışlardır. Bu nedenle de iktidarda kalmak için her türlü hokkabazlığı ve iki yüzlülüğü sonsuza kadar kullanmışlardır.

Semavi dinlere ait kitaplar ve o dine mensup kral, şah, halife ve sultanların iktidarları yakından incelendiğinde bunu görebiliriz.

Bu durumu önce kutsal kitaplarda yer alan ayetlerle açıklayacağız. Daha sonra da aynı durumun kralların, halifelerin ve sultanların iktidarlarında nasıl devam ettiğini göreceğiz.

Önce, din tüccarları hakkında kutsal kitaplarda yer alan ayetleri verelim:

TEVRAT:

Yeşaya, BÖLÜM 3: 11-12. Ayetleri: “Vay kötülerin haline! Kötülük görecek, yaptıklarının karşılığını alacaklar. Ey halkım, sana yol gösterenler Seni saptırıyor, yolunu şaşırtıyorlar. Yetkililer halkımı eziyor, tefeciler başa geçti".

Yeşaya, Bölüm 3: 14-15 Ayetleri:  “RAB halkının ileri gelenleri ve önderleriyle davasını görecek.  RAB onlara diyor ki, "Bağları yiyip bitiren sizsiniz, evleriniz yoksullardan zorla aldığınız malla dolu. Ne hakla halkımı eziyor, yoksulu sömürüyorsunuz?"

Yeremya, bölüm 7: 11. Ayet: “Bana ait olan bu tapınak sizin için bir haydut ini mi oldu? Ama ben görüyorum neler yaptığınızı! diyor RAB.”

Matta incili 6. BÖLÜM: 1-6. Ayetler:

Yardım ve Gösteriş

“Doğruluktan kaynaklanan yardımınızı insanların gözü önünde gösteriş için yapmaktan kaçının. Yoksa göklerdeki Babanız’ın katında karşılığınız olmaz. Öyleyse birine yardım ederken önünde boru öttürme. İki yüzlülerin sinagoglarda, sokaklarda insanlarca övülmek amacıyla takındıkları tutumdur bu. Doğrusu size derim ki, onlar karşılıklarını aldılar. Birine yardım elini uzatırken, sol elin sağ elinin ne yaptığını bilmesin. Yardımını gizlice yap. Gizlilikte gören Baban da sana yaraşanı verecektir.”

Duada gerekli tutum

“Dua ederken iki yüzlüler gibi davranmayın. Onlar sinagoglarda, sokak köşelerinde dikilip dua etmeyi severler. Amaçları gösteriştir. Doğrusu size derim ki, onlar karşılıklarını aldılar. Ama sen dua ederken ‘iç odana çekil, kapını örtüp’ gizlide olan Baban’a ‘dua et.’ Gizlilikte gören Baban da sana yaraşanı verecektir.”

Bölüm 23, 27-28. ayetler: 

İkiyüzlü Tutum

“Vay sizlere dinsel yorumcular (Sadukiler) ve Ferisiler. İkiyüzlüler! Çünkü sizler badanalı gömütlere benziyorsunuz. Bunlar dıştan parlak görünür, ama içleri ölü kemikleriyle ve her tür iğrençlikle doludur. Sizler de bunlar gibi dıştan insanlara doğru görünürsünüz, ama içten ikiyüzlülükle ve kötülükle dolusunuz.”

KUR’AN’I KERİM

MAUN SURESİ “ Gördün mü o, dini yalan sayanı ? İşte odur yetimi itip kakan, Yoksulu doyurmayı özendirmez o. Lanet olsun o namaz kılanlara-dua edenlere ki, Namazlarından gaflet içindedir onlar! Riyaya sapandır onlar, gösteriş yaparlar. Ve onlar, kamu hakkının yerine ulaşmasına-zekata-yardıma-iyiliğe engel olurlar. “

FECR SURESİ 17-20. AYETLER: “Hayır, siz ne yetimi doyuruyorsunuz ne de yoksulu beslemek için birbirinizi teşvik ediyorsunuz. Mirası hak gözetmeden, helal haram demeden yiyorsunuz. Serveti de pek çok seviyorsunuz. “

Yukarıda verdiğimiz ayetler yakından incelendiğinde yönetimi elinde bulunduranlar sömürücü olmakla, iki yüzlü davranmakla, yetimin, yoksulun malını gasp etmekle itham edilmektedirler. Bu ayetler de iktidarlarıın dini istismar edenlerin elinde nasıl çıkar için kullanıldığını ve servet birikimine nasıl aracı yapıldığını göstermektedir.

Din tüccarlarının sömürü ve iki yüzlülüğe dayanan düzenleri ekonomik ve siyasal sistemler değişiklik gösterse de aynen devam ettiğini görmekteyiz. Üç bin yıl önce Yahuda ve İsrail devletini yöneten hakim zümrenin yönetim anlayışının Roma, Emevi ve Abbasi imparatorluklarında devam ettiğini görmekteyiz.

Her üç imparatorluğu yönetenlerin kutsal kitaplarda yer alan ayetlere aykırı olarak, insanların inançlarını çıkarları için kullandıklarına şahit olmaktayız. Eğer inandıkları dinin kutsal kitaplarında yer alan ayetlere göre ülkelerini yönetmiş olsalardı köle isyanları ve köylü ayaklanmaları olur muydu?

Sonuç olarak, bütün dinler ve inançlar yönetimi elinde bulunduranlar tarafından istismar edilmiştir. Ve istismar edilmeye devam edilmektedir. Çünkü; bu sömürü sistemi sermaye ve emek istemeyen bir sistemdir. Ne kadar harcarsanız harcayın bitmek, tükenmek bilmeyen bir sermayedir.

***Kur’an’ı Kerim’deki ayetler, Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk’ün Türkçe çevirisinden, Tevrat’daki ayetler http//ekitap.ayorum.com sitesinden, Matta İncili’nin Türkçe çevirisi ise, nazenin.biz.tr sitesinden alınmıştır.

FETÖ’nün bu planlı girişimini ilk kez eski Genelkurmay Başkanı Orgeneral İlker Başbuğ’un Hürriyet Gazetesi’ne verdiği ve FETÖ’nün Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) içindeki yapılanma stratejilerini anlattığı o ses getiren röportajda okuduk.

12 Şubat 2019’da yayınlanan röportajda Başbuğ’un “FETÖ’nün hedefi TSK’daki Alevilerdi” tespiti, sadece bir mağduriyet hikayesi değil, aynı zamanda devletin sinir uçlarına nasıl sızıldığının ve toplumsal fay hatlarının nasıl birer silaha dönüştürüldüğünün de tespitidir.

TASFİYENİN KOD ADI: MEZHEPÇİLİK!

“Alevilerin Türk Silahlı Kuvvetleri’nden temizlenmesine yönelik hedefin öncelikli olduğunu gördük” ifadelerini kullanan Başbuğ’un anlatımlarında en dikkat çekici nokta, FETÖ’nün TSK içinde kendine yer açmak için uyguladığı “tasfiye” yöntemidir.

FETÖ, liyakatli ve Atatürkçü subayları sistem dışına itmek için sahte ihbar mektupları ve kumpas davalarını kullanırken, bu saldırıların merkezine özellikle “Alevi” kimliğini yerleştirmiştir.

Buradaki amaç iki yönlüdür: Birincisi, TSK içindeki heterojen yapıyı bozarak tek tipleşmek; ikincisi ise muhafazakar tabanda bu tasfiyelere “meşruiyet” kazandırmaktır.

Başbuğ, bu sistematik saldırının aslında Türk ordusunun birleştirici gücüne vurulmuş bir darbe olduğunu şu sözleri ile ifade ediyordu:

“...Türk Silahlı Kuvvetleri’ne (TSK) personel alınırken insanların etnik kökenine bakamazsınız. Böyle bir şey bizde yoktur, aklınızın ucundan bile geçmez, geçmemiştir. Milli orduda mezhepsel farklılıklar da yoktur. Bırakın bir faktör olmasını, bunun düşünülmesi bile bu orduya yapılabilecek en büyük ihanettir. Dolayısıyla Türk ordusuna darbe vurmak istiyorsanız milletle asker arasındaki bu bağı zayıflatmaya, kopartmaya çalışacaksınız. Zaten komploların temel amaçlarından biri de buydu.”

İlker Başbuğ çok çarpıcı bir şekilde, mezhepçilik fitnesinin özünde Alevilik-Sünnilik meselesi olmadığını, ondan çok daha önemli olarak Türk milletinin birliğine saldırı olduğunu ortaya koyuyordu.

Nitekim, bugün de tanık olduğumuz mezhepçilik kışkırtmalarının temelinde milli birliğimizin hedefe konulduğunu, meselenin ne Alevilik-Sünnilik ne de İran olduğunu çok iyi idrak etmek zorundayız.

SAHTE İHBARLARLA HAYATLARI YIKTILAR!

Röportajı yapan İper Özbey’in bir sorusu üzerine, eski Genelkurmak Başkanı Bağbuğ FETÖ’nün TSK içindeki çalışma yöntemine dair önemli bir detaya açıklık getiriyor:

“FETÖ, Türk Silahlı Kuvvetleri’ne yönelik komploları yaparken özellikle mezhep olayını temel aldı, Aleviliği istismar etmeye çok çalıştı. Bu konuda biz hassasiyet gösterdik, çünkü özellikle bizim dönemimizde ihbarlara baktığınız zaman büyük bölümü mezhepsel olaya dayanıyordu.”

Yani, “isimsiz ihbar mektupları mekanizması”, FETÖ’nün hedef aldığı subayların tasfiyesinde kullanılan bir araçtı.

Başbuğ röportajında, o dönemde bu mektupların ciddiye alınması için nasıl bir baskı ortamı oluşturulduğunu anlatırken aslında bir devletin kendi evlatlarını koruyamaz hale getirilişini tarif ediyordu.

Başbuğ devamm ediyor: “Alevilerin Türk Silahlı Kuvvetleri’nden temizlenmesine yönelik hedefin öncelikli olduğunu gördük. Bu çok tehlikeliydi, milli orduyu çökertebilirdi. FETÖ, acımasızca bu konuyu hedef aldı, istismar etmeye çalıştı.”

Özellikle Alevi subaylara yönelik asılsız iddialar, sadece kişisel kariyerleri bitirmekle kalmamış, aynı zamanda kışla içine nifak tohumları ekmişti. Başbuğ’un “Bu subaylar pırlanta gibiydi” vurgusu, kaybedilenin sadece bireyler değil, liyakat esaslı bir ordu geleneği olduğunun altını çiziyor.

Bu noktada, dikkatlerimizden kaçmaması gereken bir diğer noktada, TSK’nın “milli ordu” niteliğinin hedef alınmasında ABD ve AB’nin de “oyuncu” olarak Başbuğ tarafından anılmasıdır.

İSTİHBARATIN “KÖR” NOKTASI

Başbuğ’un özeleştiri sayılabilecek veya sistemin eksikliğine işaret eden en kritik tespiti ise, TSK’ya bu sızmaların neden engellenemediğidir.

Emniyet ve yargıdaki FETÖ yapılanmasının, askeri istihbaratın önüne nasıl bir duvar ördüğü, bilgilerin nasıl manipüle edildiği bugün daha net görülüyor.

Başbuğ, 2008-2010 yılları arasındaki Genelkurmay Başkanlığı döneminde karşılaştığı direnci ve yargıdaki “paralel devlet” yapılanmasının orduyu nasıl kuşattığını anlatarak, bir devletin kendi içindeki kanserli hücreyi teşhis etse bile, cerrahi müdahale yapmasının nasıl engellendiğini gözler önüne seriyor.

Belirli bir dönemde, MİT gibi görevi FETÖ gibi zararlı örgütlenmeleri izlemek olan kuruluşların dahi örgütle ilgili TSK’ne bilgi akışı sağlamadığını itiraf etmesi, Başbuğ röportajında bence en trajik açıklamalardan birisi.

Devleti koruması gereken kurumları yönetenlerin görevlerini yerine getirmemesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin ders alınması gereken bir gerçeğidir.

SONUÇ: BİR DAHA ASLA!

İlker Başbuğ’un bu açıklamaları, Türkiye için bir hafıza tazeleme niteliğindedir.

Mezhep veya inanç üzerinden yapılan fişlemelerin, liyakat yerine örgüte sadakatin ikame edilmesinin bir ülkeyi nasıl 15 Temmuz karanlığına sürüklediğinin kanıtıdır.

FETÖ’nün bir yandan Alevi devşirirken, diğer yandan TSK ve Emniyet’te Alevileri tasfiye etmesi bu örgütün kimliği ve hedefleri konusunda da önemli bir veridir.

Başbuğ’un “TSK’daki Alevileri tasfiye ettiler” vurgusu, aslında TSK’nın her türlü ideolojik ve mezhepsel ayrımın üzerinde, sadece millete ait bir kurum olması gerektiğine dair bir uyarıdır.

Bugün bu röportajı yeniden okumak, devlet yönetiminde liyakatin neden “ekmek ve su” kadar aziz bir ihtiyaç olduğunu bir kez daha hatırlatmaktadır.

Benim yolum da tam olarak böyledir…

Ne bir kavganın içindeyim, ne de bir kin taşıyorum.

Çünkü biz öyle bir inancın mensuplarıyız ki; düşmanlıkla değil, muhabbetle yürürüz.

“Benim kimseyle kavgam, kimseye kinim yok” derken bir cümle kurmuyorum sadece…

Yaklaşık 30 yıla dayanan bir ömrün, bir mücadelenin, bir inancın özünü dile getiriyorum.

Bu yolculukta hatalarım olmadı mı?

Elbette oldu…

Yanlışlarım da oldu.

Ama bizim yolumuz hatada ısrar edenlerin yolu değildir.

Bizim yolumuz, hatasını görenin, kendini dâr’a çekenin, özünü sorgulayanın yoludur.

“Hamdım, piştim” diyebilen bir anlayıştan geliyoruz.

Kendimizle yüzleşmeyi zayıflık değil, erdem sayıyoruz.

Çünkü biz biliriz ki insanın en büyük sınavı, kendisidir.

Yıllardır tek bir gayem oldu…

İnancıma hizmet etmek.

Yoluma sahip çıkmak.

Canlarımızla birlikte bu değerleri yarınlara taşımak.

Çünkü bir inanç, ancak yaşatılırsa var olur.

Ve yaşatmak; sözle değil, emekle olur.

İşte bugün tüm gücümüzle sürdürdüğümüz

İmam Rızâ Cemevi ve Kültür Merkezi

bu emeğin, bu niyetin, bu inancın somut halidir.

Bu sadece bir bina değildir…

Bu; birliğin evidir.

Bu; dirliğin ocağıdır.

Bu; gençlerimizin ilimle, irfanla yetişeceği bir gelecektir.

Hakk’a yürüdüğümüzde arkamızda bırakacağımız bir nefes…

Bir eser…

Bir izdir.

Ama ne yazık ki…

Bu yolda omuz vermesi gereken bazıları, engel olmayı tercih ediyor.

Bilinsin ki; bu engeller bana değil…

Bu yola zarar verir.

Bu inanca zarar verir.

Bu değerler bütününe zarar verir.

Sormak gerekir:

Bir tuğla koymak varken neden engel olunur?

Bir nefes olmak varken neden susulur?

Birlik olmak varken neden ayrılık seçilir?

Ama herkes şunu iyi bilsin…

Ne yapılırsa yapılsın, bu cemevi yapılacaktır.

Çünkü bu yol, inançlı insanların yoludur.

Çünkü bu yol, Hakk aşkıyla yürüyenlerin yoludur.

Bizim yüreğimizde kin yoktur.

Bizim yüreğimizde düşmanlık yoktur.

Bizim yüreğimizde sevgi vardır…

Merhamet vardır…

Hoşgörü vardır…

Bizim hiçbir kişisel hesabımız yoktur.

Bizim hesabımız yalnızca Hakk iledir.

Biz kavga etmeye değil…

Hizmet etmeye geldik.

Ve bu hizmet…

Yarınlara bırakacağımız en kıymetli miras olacaktır.

Çünkü gerçek iz…

Taşa değil, gönüllere bırakılır.

Vartolu’lar, geçmiş, bugün ve gelecek ile teknolojik yatırımlar arasındaki dengeyi nasıl kuracak?

Dünü ve geleceği arasında tercih yapmak durumunda kaldığı bu kritik eşikte, teknolojik gelişmelerin ortaya çıkardığı kötü örnek ve uygulamaların sonuçlarını mı referans alacak, yoksa bilimsel verileri mi?

Bu soru sadece Varto’nun değil, aynı zamanda Türkiye’nin de hayata geçirmek istediği enerji politikalarında karşı karşıya kaldığı çevre ve halk sağlığı sorunları handikaplarındaki sıkışmışlığını aşmasını sağlayabilecek en kritik soru.

Bir cevap kuracak ise, bu bilimle olmalı. Kendi özgülünde ortaya çıkan vaka verilerine dayalı olmalı. Yoksa suyu, toprağı, havası, iklimi, beşeri ve kültürel yapısı kendisiyle birebir aynı olmayan bir coğrafyada meydana gelen bir ya da birkaç vakanın ortaya çıkardığı sonuçlar üzerinden çıkarımlar yapmak, ne kadar doğru?

Verili durumda, Varto’daki Jeotermal kapasitenin, JES kurulumunu gerektirecek nitelikte olmadığı ortada iken, JES’in kötü uygulanması sonucu ortaya çıkan sonuçların Varto için de geçerli olabileceği çıkarımları, maddi temelden yoksun sübjektif kanaatlerden öteye gitmemektedir.

Duygusal ve sübjektif kanaatlere karşı bilim ve bilimin öngörüleri, Vartoluların meseleyi aşması için kritik bir öneme sahip.

Zira, Hacı Bektaş-ı Veli Hazretlerinin işaret ettiği gibi “İlimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır”

Öyle ise bilim, jeotermal enerji ve ortaya çıkardığı sorunlar hususunda ne diyor buna bakmak gerek.

Bakalım.

Ekonomik Gelişme ve Kalkınmada Enerjinin Rolü

Jeotermal enerji en genç yenilenebilir enerji türlerinden biri olmasına rağmen, diğer yenilenebilir enerji kaynakları gibi atmosferik koşullardan etkilenmeyen ve gücünü yerkürenin iç sıcaklığından alan jeotermal kaynaklardan üretilen bir enerji türüdür.

Jeotermal kaynaklar, sadece elektrik enerjisi üretiminde değil, aynı zamanda yerin altından çıkarılan su ve çamurun bir takım kimyasal süreçlerden geçirilerek ayrıştırılmasıyla Bor, Lityum gibi stratejik madenlerin elde edilmesi için de bir kaynak niteliğindedir.

Bu nedenle bir ülkenin yer altındaki jeotermal kaynaklarının çok yönlü ekonomik değer üretme kapasitesine sahip olduğu söylenebilir.

Enerji Üretiminde Yeni Yaklaşımlar

Günümüzde, küresel ısınma ve iklim değişikliğinin neden olduğu çevresel sorunlar, insanların fosil yakıtlardan uzaklaşıp, yenilenebilir ve daha çevreci enerji arayışına girmelerine neden olmuş ve jeotermal enerji başta olmak üzere rüzgar, güneş gibi kaynaklardan enerji elde etme çalışmaları hız kazanmıştır.

Böylece rüzgar, güneş ve jeotermal kaynaklardan enerji elde etmek üzere bilimsel çalışmalar hız kazanmakla beraber, zikredilen alanların geliştirilmesi için hatırı sayılır kaynaklar da oluşturulmuş bulunmaktadır.

Bu konuda dünyada ortaya çıkan eğilim, enerji üretimi ve tüketiminde, çevresel sorunları minimize edecek, bir yaklaşımın benimsenmiş olmasıdır.

Türkiye’de JES ve Ekonomik Kalkınma Parametreleri

Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de anılan yaklaşımla, fosil yakıtlara alternatif, yenilenebilir enerji üretiminde rüzgar, güneş ve nihayet jeotermal enerji üretimi önem kazanmış bulunmaktadır.

Ayrıca Türkiye’nin petrol ve doğalgaz rezervleri bakımından yok denecek kadar sınırlı kaynaklara sahip olması, artan küresel fiyatlar, dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik yerli ve milli politikalar, hidroelektrik santraller başta olmak üzere, rüzgâr, güneş ve jeotermal kaynaklardan enerji üretimini zorunlu hale getirmektedir.

Bu yönüyle yerli, yerinde kullanılabilir, yenilenebilir ve çevre dostu rüzgar, güneş ve jeotermal kaynaklar, Türkiye’nin en önemli enerji kaynakları olarak ele alınmakta ve değerlendirilmektedir.

Anılan alternatif enerji kaynakları içinde Jeotermal kaynaklar, hem elektrik üretimi ve hem de tarım, turizm, sağlık, ısınma gibi alanlardaki işlevleri açısından Türkiye’nin en önemli enerji kaynakları arasında bulunmaktadır. Nitekim jeotermal kaynakların araştırılmasına yönelik yapılan jeolojik incelemeler bu kaynağın ülke ekonomisi açısından son derece önemli olduğunu ortaya koymuştur.

Türkiye, jeotermal sistemlerde yer alan, sıcaklığı 30°C ve üzerinde olan 347 adet jeotermal sahaya sahip bir ülkedir. Gelişen teknoloji, yatırımlar, teşvikler ve araştırmalar ile yenilenebilir enerjinin elektrik üretimindeki payı da her geçen yıl artmaya başlamıştır.

Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı’nın 2025 yılı verilerine göre, 2025 yılı sonu itibarıyla Türkiye'nin toplam elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının payı yaklaşık %43,25 - %56, civarında gerçekleşerek rekor seviyeye ulaşmıştır. Rüzgâr ve güneş enerjisi toplamı, üretimin beşte birinden fazlasını (%22+) karşılayarak, toplam kurulu güçte %62,3'lük paya ulaşmıştır.

Anılan oran içinde Türkiye'nin Jeotermal elektrik üretimi yaklaşık %3 ila %3,8 arasında gerçekleşmiş bulunmaktadır. Mevcut haliyle 2025 sonu itibarıyla toplam 1.786 megavat (MW) kurulu güce sahip 68 jeotermal enerji santralinde 11,66 gigavat saat (GWh) elektrik üretimi gerçekleştirmiştir..

Söz konusu enerji santralleri, büyük oranda Ege Bölgesi'nde yoğunlaşmıştır. En çok santral bulunan İller sırasıyla Aydın, Denizli, Manisa, Çanakkale, İzmir ve Aksaray illeridir. Bu santrallerden öne çıkan büyük santraller ise kurulu güçlerine göre, Kızıldere III JES, Denizli 8165 MW9, Efeler JES, Aydın (115 MW9, Kızıldere II JES, Denizli 880 MW9, Pamukören JES Aydın (68 MW) santralleridir.

Kalkınma, gelişme ve sanayileşmede elektrik üretimi ve tüketimi, bir kalkınma göstergesi olarak alındığında JES’lerin yer aldığı bölgelerin hızla geliştiği ve ekonomik yönden kalkındığı görülmektedir. Söz konusu illerde çıkarılan jeotermal kaynaklar sadece elektrik üretiminde değil; aynı zamanda sera tarımı, ısıtma ve turizm gibi alanlarda kullanılmakta ve bölgedeki kalkınma dinamiklerini büyük oranda etkilemektedir.

Peki Doğu Anadolu’da durum böyle mi?

Doğu Anadolu’da Jeotermal Kaynakların Ekonomik Kalkınma Açısından Değerlendirilmesi

Doğu Anadolu Bölgesi'nde jeotermal kaynaklar bulunmasına rağmen elektrik üretimi yapan santraller bulunmamakta ve tarım, turizm vb sektörlerde etkili ve verimli bir şekilde kullanıma sokulamamaktadır.

Bir önceki yazımda da belirttiğim gibi Doğu Anadolu’daki jeotermal kaynaklardan elektrik üretme faaliyetleri Ignis H2 Enerji Şirketi’nin bölge de jeotermal enerji üretme ruhsatı almasıyla gündeme gelmiş bulunmaktadır. Şirketin yaptığı ölçümler, Kayalıpınardaki jeotermal kaynakların ticari ölçekte, JES’e uygun, ancak Varto Güzelkent’te bulunan kaynakların ise ticari nitelikte olmadığı, daha çok ısınma, ve tarım amaçlı kullanıma ugun olduğudur.

Buna rağmen anılan şirketin, Bingöl, Karlıova ve Varto’nun 16 köyünü içeren jeotermal kaynakların elektrik üretme kapasitesine ölçmek amacıyla başlattığı çalışmalar, Ege bölgesindeki jeotermal santrallerin ortaya çıkardığı sorunlar üzerinden yerel halkın tepkisine neden olmaktadır. Ancak söz konusu tepkiler her ne kadar, örneklem olarak kabul edilen JES’lerin ortaya çıkardığı sonuçlardan kaynaklanan kaygılara dayanmakta ise de somut gerçeklikten kopuk ve sübjektif olduğu görülmektedir.

En önemlisi, bütün bir Cumhuriyet tarihi boyunca bölgeye yapılamayan ve yaklaşık elli yılı aşkın bir süredir terör ve güvenlik meseleleri yüzünden aksayan ya da bilinçli bir şekilde engellenen yatırımların, bölgenin ekonomik kalkınması başta olmak üzere yaratacağı sosyal ve siyasal değişimden rahatsızlık duyan bir kesimin, söz konusu kaygıları yönetmek suretiyle mevcut durumu koruma ve sürdürme çabasının hakim olduğu görülmektedir.

Ne yazık ki, büyük oranda Türkiye’nin önemli metropollerinde örgütlü halde bulunan Varto Dernekleri Federasyonu’da, anılan kirli ve karanlık oyuna alet olmuş bulunmaktadır. Varto’nun ekonomik yönden kalkınması ve gelişmesi için çaba sarf etmesi gerekirken, ekonomik kalkınma ve gelişmenin, bilim ve teknolojinin karşısında yer almış; JES uygulamalarının ortaya çıkardığı çevre sorunları ile kaygıları bir propaganda malzemesi haline getirerek, projenin karşısında durmuştur.

Bunun sebeplerini bir sonraki yazımda detaylı olarak ele alacağım. Ancak şimdilik ileri sürülen kaygıların haklılık derecesini bilimsel raporlar ışığında ele almakla yetineceğim.

Bilimsel ve Teknik Raporlar Ne Diyor

Varto’daki JES projesine karşı örneklem olarak kabul edilen JESlerin elektrik üretim süreçlerinde de beliren çevresel sorunlar ve halk sağlığına ilişkin etkiler, hem kamu kurumları hem de akademik çevreler tarafından kapsamlı bir şekilde raporlanmıştır.

Özellikle Ege Bölgesi’ndeki JES’ler üzerine odaklanan çalışmalar, denetim ve uygulama eksikliklerinin ciddi riskler yarattığını ortaya koymaktadır.

Çevresel Etkileri

1. Hidrojen Sülfür Gazı: Santrallerden salınan bu gaz, çürük yumurta kokusuna benzer bir koku yayar ve hava kalitesini düşürebilir

2. Reenjeksiyon Sorunları: Kullanılan sıcak suyun tekrar yer altına basılmaması (veya yanlış yapılması), yer altı su kaynaklarının kirlenmesine ve toprak tuzlanmasına yol açabilir.

3. Akışkan İçeriği: Jeotermal akışkanlar doğal olarak bor, arsenik ve antimon gibi ağır metaller içerebilir. Bu maddelerin tarım arazilerine sızması ürün kalitesini etkileyebilir.

4. Mikro-Sismik Hareketler: Yer altına yüksek basınçlı su basılması, bölgede çok küçük ölçekli sarsıntıları tetikleyebilir.

Halk Sağlığı Üzerindeki Etkileri

1. Solunum Yolu Problemleri: Hidrojen Sülfür gazına uzun süre maruz kalmak; baş ağrısı, yorgunluk ve kronik solunum yolu rahatsızlıklarına neden olabilir.

2. Tarım ve Gıda Güvenliği: Özellikle Aydın bölgesindeki incir ve zeytin bahçelerinde, santrallerden çıkan buharın nem oranını ve toprak kimyasını değiştirerek verimi düşürdüğü yönünde yerel gözlemler ve akademik çalışmalar mevcuttur.

3. Psikolojik Etkiler: Bölge halkı arasında gürültü kirliliği ve koku nedeniyle yaşam kalitesini düşebilir.

Her ne kadar akademik çalışmalar ve yerel analizler, örneklem olarak kabul edilen bölgelerde, “ağır metal kirliliği”, “tarım ürünlerinin kalitesi” ile halk sağlığı üzerinde “yüksek radon değerleri” ve ağır metal salınımlarının “uzun vadede kanserojen risk” faktörü oluşturabileceği konulara işaret etmekte ise de Türkiye Bilimler Akademisi’nin “Jeotermal Enerji Teknolojileri Raporu”; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın hazırlamış olduğu “Türkiye Çevre Sorunları ve Öncelikleri Değerlendirme Raporu (2023-2025)” ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’nin “Büyük Menderes Havzası Jeotermal Raporu” gibi kurumsal raporlar, santrallerde "kapalı devre” (binary) sistemler ve tam reenjeksiyon” kullanıldığı takdirde, söz konusu etkilerin minimalize edilebileceğine; ancak bunun sıkı denetim ve teknolojik standartlara uyulmasıyla mümkün olabileceğine işaret etmektedirler.

Öyle ise sorun JES’lerden değil, elektrik üretiminde"kapalı devre" (binary) sistemler ve tam reenjeksiyon” teknolojilerinin kullanılmaması ve denetim aksaklıklarından kaynaklanmaktadır. Öyle ise koparılan yaygaranın nedeni nedir?..

Mutlu bir yuva her şey demektir…

Evdeki huzurun kadar yaşarsın hayatın güzelliğini

Mutluysan her şey güzeldir; insanlar güzeldir, işler kolaydır.

Mutsuzsan eğer, her şey kötüdür!

İnsanlar kötüdür, yalancıdır, içten pazarlıklıdır, güvenecek kimse yoktur!

Dünya yaşanması zor bir yerdir, her şey zordur, güçtür…

* * *

Evde önce eş gelmeli, sonra çocuklar…

Çünkü hastane odasına düşmeye görün!

Pijamanızı değiştirecek tek kişi eşiniz olacaktır…

İnsana en yakını eşi olmalıdır.

Eşinizden sakladığınız bir sır olmasın,

Gizli, saklı bir dolap çevirmeye değmez inanın,

Üstelik güvenin yıkımı en acı yıkımdır…

Sır olacak işler yapmaya,

Yüzüne söylenemeyen sözlerin başkasına söylenmesine,

Hiç gerek yoktur…

* * *

Unutma ki, en harika kadın senin karın, senin kocandır

En güzel kadın da senin kadınındır!

Kalbini, gönlünü, gözünü ve ellerini yıkamakla gitmeyecek kadar kirletme

Fayda etmez son pişmanlığın ele güne rezil olursun, değerin düşer ayaklar altına

Sevginin ahı bulur sonra seni, peşini bırakmaz

Cefayı çeken de sen, acıyı çeken de sen olursun

Vefayı ise ödeyemezsin, borcun kalır…

Sonra ne unutabilir ne de unutturabilirsin bazı şeyleri,

Yüreğini de avutamazsın bir boşluk olur avuçlarının içinde

Tutmak istedikçe uzaklaşırsın…

Yanında olmak istedikçe kaybedersin

Ve unutma, huzur da öyle kolay bulunmaz hiçbir zaman

Kimi yoklukta doya doya yaşar sevdasını

Kimisi bolluğun içinde bulamaz candan bir seveni…

* * *

Sevmek,

İnsanları olduğu gibi kabul edebilmektir.

Sevgi ve aşk dünyadaki en büyük güçtür,

Şiddet, bu duyguların eksikliğinden çıkar!

Ve aşk, tüm insanlara yakışan en güzel duygudur…

Doya doya,

Kana kana,

Avuç dolusu bir çeşmeden su içer gibi..

Hepimize kısmet olsun aşkın şerbeti

Ve mutlu bir yuva…

Devlet bizim devletimizdir. Anayasa’ya göre bu ülkenin eşit yurttaşlarıyız.

Vergimizi ödüyor, yurttaşlık sorumluluklarımızı yerine getiriyoruz.

Ancak sıra Alevilerin taleplerine, cemevlerinin yer tahsisine, yapımına ve desteklenmesine gelince aynı eşitliği görmekte zorlanıyoruz.

Diyanet İşleri Başkanlığı güçlü bütçesi ve kurumsal yapısıyla hizmet üretirken, Alevi Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı’nın yalnızca adında “Alevi-Bektaşi” geçmesi yeterli değildir.

Bu başkanlık, hizmette de güçlü olmalı; bütçesiyle, yetkisiyle ve yaptırım gücüyle Alevi kurumlarının gerçek ihtiyaçlarına cevap verebilmelidir.

Bu nedenle Alevi Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı’nın Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde sınırlı imkânlarla kalması yerine, Diyanet İşleri Başkanlığı gibi doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı, güçlü bütçeye ve etkili yetkiye sahip bir yapıya kavuşturulması daha doğru olacaktır.

Sayın Cumhurbaşkanı’nın ve Sayın Devlet Bahçeli’nin cemevleriyle ilgili verdikleri destek önemlidir.

Ancak bu desteğin kalıcı ve kurumsal hale gelmesi gerekir.

Alevilerin beklentisi ayrıcalık değil; eşit yurttaşlık hakkının gereğinin yapılmasıdır.

Cemevleri bu ülkenin inanç merkezleridir.

Aleviler bu devletin asli unsurlarıdır.

Devletin görevi, bütün inançlara eşit mesafede durmak ve hiçbir yurttaşını inancından dolayı eksik hissettirmemektir.

Artık mesele ertelenecek bir mesele değildir.

İnançta çifte standart bitmeli, eşitlik kâğıt üzerinde değil, hayatın içinde karşılık bulmalıdır.

Oysa gerçek olan şudur ki: kadınlara eziyet edenleri de bir kadın doğurmuştur.

Aile kurumu tekrar ele alınmalı, ailenin daha sağlıklı yarınları için evlilik okulları açılmalıdır.

Evlenecek adaylar bu okullarda “karı- koca” olmanın anlamını kavrayacak başta duygusal bütünleşme, gebelik, çocuk bakımı, cinsellik, stres yönetimi, yatırım, tasarruf gibi aile olmanın gerektirdiği her şeyi kapsayan bir eğitimden geçmelidir. Evlenecek adaylara eğitim programı zorunlu olmalıdır. Sadece eğitimi tamamlayanlara evlilik- nikâh izni verilmelidir.

Evlilik, harika bir şeydir çünkü sürekli yanında bir sevdiğin, bir dostun, bir arkadaşın bulunması demektir.

Evlilik, uyum sağlanan bir eşle hayatı muhteşem kılan bir birliktelik demektir. Tersi olduğunda ise, tüm hayatı olumsuz etkileyen çıkmaz bir sokak gibidir.

Evlilik, sadece fiziksel güzelliğin ve aşkın gözü körlüğünden kurtarılmalıdır.

Nişanlılık döneminde tamamen doğal, olduğu gibi olunmalıdır. İnsanı tanımak öyle kolay değildir. Yıllarca evli kalanlar bile bunu başaramazlar. Çünkü insanın gerçek iç yüzü, çıkarlarına zarar gelince, aradaki bağlar kopunca ortaya çıkar.

Lüks yerlerde görgü kuraları içinde kibar davranışlarla, süslü püslü giyimlerle, seksi oluşlarla iki kişi birbirini tanıyamaz. Örneğin eller ne kadar narin olursa olsun, evlendikten sonra o eller çocuğun bezini değiştirecektir. Flört dönemi gezmek, eğlenmek değil tamamen eş olacak adayı tanımaya yönelik olmalıdır çünkü her iki tarafta anne baba adayıdır. Duyguların uyuşması ve gelecek planların ortak olması yönünde tanışma en üst seviyede yaşanmadan karar verilmemelidir. Çünkü evlendikten sonra gelin daha güzel görünmeyecek, damat daha yakışıklı olmayacaktır.

Nikahta şahit olma ne işe yarıyor?

Nikâhlarda şahit olma bir işe yaramıyor. Şahit olan, şahit olduğu kişinin az çok ruhsal tarafını tanıdığını, yaşadığı olumsuz olaylarda gösterdiği tepkiyi anlatabildiği birkaç yaşanmış olayını tüm davetlilerin önünde anlatmalıdır. Olaylara nasıl tepki verdiğini, insanlara nasıl yaklaştığını o davette az çok herkesin bir bilgisi olmalıdır.

Şahit olacak kişinin tanınmış birisinden seçmek ise tam bir çıkmaz sokak gibidir. Şahit olacak kişi tanınmış olunca evliliğe bir katkısı mı olacak?

Hayır!

Çünkü nikâhta söz vermekle evlilik devam etmez. İlişkilerin devamını ve evliliğin geleceğini eşlerin birbirine davranışları, saygılı olmaları ve sadakatleri belirleyecektir.

Adam olmanın anlamı nedir?

İnsanın değeri bilgiyle ölçülür ama şunu da unutmamak gerekir; toplumda, iş yerlerinde, aile ve akraba çevresinde insanın değeri haddini bilme, hoşgörüsü, terbiyesi, saygı gösterisine göre tayin edilir. Bu saygının diploma ile ilgisi yoktur. Hani derler ya, “okumuş ama adam olamamış” diye, bu yüzden içsel gelişmenin, kişinin olgunlaşması son derece önemlidir.

Aile içinde adam olmak ise, eşine, yuvasına sahip çıkmakla aynı anlama gelir. Sahip çıkma, duygusal bütünleşmeyle mümkündür. Bu bütünleşme olmadığı sürece eşler kendi içlerinde yalnızlık çekecekler ve adım adım ayrılığa doğru gideceklerdir. Evlilik okulu bu düşünceyi verebilmelidir.

Aile nedir?

Aile demek, birbirlerini incitmeden sevebilecek yuva demektir. Eş demek, gidilen her yerde onu da temsil etmek demektir. Eşe gelen olumsuz her davranışta eşin hakkına sahip çıkabilmeyi, aynı safta yer almayı zorunlu kılar. Evlenen kişi kendi anne babası gibi yeni bir kök aile kurmuş demektir. Ailede sevginin yolu kötü anlarda eşini kırmamaya, hataları kabul etmekle korunabilir. Eşlerin duygusal zekâya sahip olması ise tüm evliliği kurtarandır. Duygusal zekâ dediğimiz şey ise; eşini anlayabilmek, dinleyebilmek, duygudaşlık yapabilmek ve tepkisine ters tepki vermeden eşinin neden öyle davrandığını anlamaya çalışmaktır. Ve unutmamak lazım gelir ki, eşlerin birbirlerini sevdiğini hissetmeleri evliliğin en güçlü tarafını oluşturur. Bu duyguyu hisseden çiftler ne kadar kavga etmiş olsalar da, kavganın sonunda birbirlerine dargınlık gütmezler ve sevginin insana güç veren en büyük etki olduğunu kalplerinde hissederler. Sevgi iyileştirir dediğimiz de budur; yalnız olmadığını hisseden çiftin mutluluğu hep sımsıcak olur…

Evlilik okulu neyi vermeli?

Evlilik okulu; “Ya benimsin ya da kara toprağın” mantığının asla aşk olmadığını, kıskançlığın sevgiyle ilgisi olmadığını, ruhsal bir hastalık durumu olduğunu ve tedavi gerektirdiğini, insanın evlenince değişmeyeceğini, kötü giden evliliği çocuk yapınca iyi olmayacağını, bugün iyi olan duyguların yarın tam tersi olabileceğini anlatması esas olmalıdır.

Eğitim sürecinde mutlaka kişilerin görülmez olumsuz ve hastalıklı tarafları ortaya çıkacak, böylece bir tedavi sürecinin de başlamasına vesile olacaktır. Eğitim sonunda konunun uzmanları adayın evliliğe hazır olup olmadığını tespit etmeli, hazır değilse tekrar eğitim alması sağlanmalıdır. Bu yüzden evlilik okulları bir an evvel hayata geçirilmelidir. Hafta içi birkaç saat, hafta sonları tam gün gibi uygulamalar olabilir. Hatta bu okullara eğitim için gidecek çalışanlara izin durumları da yasal haklar içine alınmalıdır.

Evlilik okulları mutlaka kamu tarafından yapılmalıdır. Özel işletmeler bunun anlamını veremez çünkü sonuç topluma hizmet için değil daha çok maddi gelir elde etmeye yönelik olur. Örneğin bizim okula gelecek çiftlere hediyeler verilecek diye olayın özü pazarlamaya yönelme potansiyeli vardır.

Toplumun huzuru mutlu aileden geçer, mutlu aile mutlu bireylerden oluşabilir. Yarınlar eğitimlerle güvence altına alınmalıdır. Bireyin olgunluk seviyesine ulaşması için eğitim gereklidir.

Her insan sevgi ve şiddeti kendi yüreğinde taşır. Bu duygularını aile içinde ve eşle nasıl paylaşması gerektiğini bu okullarda verilmesi son derece önemlidir. Çünkü kadınlar, şiddeti en çok evliliğin içinde ve boşanma süreçlerinde yaşadıklarını görüyoruz. Daha mutlu, daha sağlıklı toplum için bireyin eğitimi, yaşamdan tat alması, hayalleri ve sevgiyi hissetmesi yarınlar için çok önemlidir. Kişi, hayatın güzel ya da kötü olduğunu evdeki huzur seviyesi kadar hissedebilir.

Eşinde kusur arayan kişi kendi kusurunu göremez. Eşinin beğenmediği yönlerini sürekli dile getirerek değil, beğendiği yönlerini çoğaltarak aile olunur. Herkesin bir kusuru vardır.

Ey Yüce Tanrım, bizleri kıymet bilen, değer veren, merhamet sahibi, aile insanı olan eşlerler karşılaştır.

1. Enerji Üretiminde Küresel Eğilim

Son yıllarda dünya enerji piyasasında jeotermal kaynaklara yönelim giderek artmaktadır. İzlanda’dan ABD Nevada’ya, Kenya’dan İtalya’ya kadar birçok ülke, jeotermali hem temiz enerji üretimi hem de stratejik mineral kaynağı olarak görüyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) raporlarına göre, jeotermal enerji yalnızca elektrik üretiminde değil, aynı zamanda ısıtma, soğutma ve lityum gibi kritik minerallerin üretiminde de öne çıkıyor. Bor ve Lityum gibi stratejik madenler, elektrikli araçların piyasaya girmesiyle birlikte, elektrik enerjisinin depolanması açısından giderek önem kazanmaktadır.

Dünya’da giderek jeotermal enerjiye artan ilgi ve özellikle elektrikli araçların piyasaya girmesiyle birlikte, batarya üretimi için gerekli olan Bor ve Lityum madenlerine duyulan ihtiyaç, jeotermal enerji üretimini çok yönlü bir alternatif enerji haline getirmiş bulunması, Türkiye’nin enerji politikalarını etkilediği gibi, Türkiye’deki yatırımları da doğrudan etkilemektedir.

2. Türkiye’de Jeotermal Enerji Politikaları

24 ve 25 Nisan tarihlerinde Muş’un Varto ve Bingöl’ün Karlıova ilçelerinde, Jeotermal elektrik üretim çalışmalarına karşı büyük iki kitlesel eylem, çevreci duyarlılığı gündeme getirmiş bulunmakla birlikte; Türkiye’nin jeotermal enerji üretimi konusundaki politikalarını da tartışma alanına sokmuş bulunmaktadır.

Türkiye, jeotermal enerji potansiyeli açısından Avrupa’daki ülkeler içinde en ön sıralarda yer almaktadır. MTA’nın raporlarına göre Batı Anadolu’da olduğu gibi Doğu Anadolu’da da ciddi jeotermal rezervler bulunmaktadır.

Söz konusu rezervleri dikkate alan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı 2008’de Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu ile Jeotermal enerji üretimi konusunda özel sektör girişimlerinin önünü açarak, özel sektörün kaynakları ve yatırımlarıyla Jeotermal enerji üretimini geliştirme politikalarını benimsemiş bulunmaktadır.

Enerji Bakanlığı verilerine göre, Türkiye’deki jeotermel kaynakların %78’inin Batı Anadolu’da, %9’ unun İç Anadolu, %7’ Marmara bölgesinde ve % 5’i Doğu Anadolu’da bulunmaktadır.

Doğu Anadolu’da jeotermal enerji üretme girişimi, petrol ve gaz sektöründe önemli bir deneyime sahip Geolog International’ın altyapısını kulanan, uluslararası bir enerji girişimi olan Ignis H2 Enerji Şirketi’nin 2023’te Bingöl Kaynarpınar’da jeotermal enerji üretme ruhsatı almasıyla gündeme gelmiştir..

2030 yılına kadar,1 GW üretilebilir jeotermal rezerv portföyü oluşturmayı hedefleyen şirket 2025’te ilk jeotermal arama kuyusunu başarıyla tamamlamış ve akabinden Varto’da 16 köyü kapsayan jeotermal enerji üretimi için gereken ruhsatı alarak, jeotermal enerji için sondaj hazırlıklarına girişmiş bulunmaktadır.

Şirketin sondaj programı başlatmasıyla birlikte, önümüzdeki ay Varto’da hayata geçirilecek olan sondaj girişimlerine karşı, yerel halk çevrenin zarar göreceği, akarsuların ve toprakların kirleneceği ve dolayısıyla tarım ve hayvancılığın zarar göreceği iddiası ve kaygılarıyla karşı çıkmaktadırlar.

3. Jeotermal Enerji Karşıtlığı: “Suyuma, Havama, Toprağıma Karışma”

Varto’da Projeden etkilenecek köylerin öncülüğünü yapan, ekoloji platformu aktivisti ve aynı zamanda Rakasan(Güzelkent) muhtarı Çayan Dursun’un zikrettiğimiz gerekçeler ve kaygılarla başlattığı girişimler, toplumun tüm kesimleri tarafından sahiplenilir duruma gelmiş bulunmaktadır.

Ancak, köylülerin sivil insiyatifiyle gelişen ve yerel halkın kaygılarını dile getiren, söz konusu duyarlığa, bir kesimin etnik, kültürel, dini ve siyasi motivasyonlarla müdahil olma girişimi, her ne kadar başarısızlıkla sonuçlanmış ise de JES projesine karşıtlık üzerinden gelişen çevreci duyarlığın siyasi, kültürel ve dini boyutları tartışma alanına girmiş bulunmaktadır.

Allahtan yerinde ve zamanında yaptığımız uyarılar sonuç vermiş ve yerel halkın sivil insiyatifiyle ortaya çıkan JES karşıtlığı, kendi mecrasında kalabilmiştir.

Varto’da Jeotermal enerji üretimine karşı gerçekleştirilen mitingde en dikkat çeken sloganlar:

“Havama, Suyuma, Toprağıma Dokunma”

Ve

“Non, Torak, Tezek” dövizi

Bunları bu yazının devamındaki yazılarımızda ekenomik, sosyal ve siyasal içerikleriyle tartışacağız.

Fakat şimdilik mitingin en önemli fotoğraf karesinin neyi ifade etmekte olduğunun altını çizelim.

4. Varto’da Jeotermal Enerji Üretimi Karşıtlığının Fotoğrafı

Varto’da 24 Nisan günü, miting alanından çekilen aşağıdaki fotoğraf, çevreci bir duyarlılığı ifade ettiği gibi, Vartoluların geleceğe dair umutlarını, beklentilerini, çözüm arayışlarındaki yaklaşımlarını da açıkça gözler önüne sermektedir:

Fotoğraftan da görüleceği gibi, miting alanında Türk bayrakları altında toplanan protestocuların çevreci duyarlılıkları taşıyan pankart, döviz, slogan dışında her hangi bir siyasi parti bayrağı, flaması, sloganının görülmemesi ve duyulmaması; söz konusu çevreci eylem vasıtasıyla Vartoluları devlet ve milletle karşı karşıya getirmek gibi gizli amacı olan bazı karanlık güçlerin oyunlarına gelmediklerini göstermektedir.

Bir Varto’lu okurumun söz konusu eylemler nedeniyle yazdığım bir yazıya yazdığı şu değerli yorum, oldukça kıymetli:

“40 yıldır Varto’nun havasını, suyunu, toprağını Vartolu’ya zehir eden bir anlayışla karşı karşıyayız. Vartolular 40 yıldır hayvancılık ve tarım yapamamaktadır. Köylülerimiz terör nedeniyle hayvanlarını satıp ya Varto da esnaf veya taksici oldular ya da Büyükşehirlere göçtüler. Terör nedeniyle ülkenin en geri ilçelerinden biriyiz. Çarşımız ve pazarımız halen bir köy ölçeğindedir. Bu geriliğin faili sadece devlet olarak açıklanamaz zira terörün sahnede olduğu hiçbir yerde devlet yatırımı olmaz. Ancak nedense 40 yıldır bu duruma ses yükselten olmuyor. Vartolu 40 yıldır zulüm içinde”

Vartolular ilk kez bu duruma ses yükseltmiştir.

Şimdi tam da bu noktadan sonra, bundan sonraki yazılarımın merkezini oluşturan JES projesinin yararları, riskleri, çevre üzerindeki etkilerini; uygulanması durumunda, bölgenin kalkınması ve gelişmesi konusunda yapacağı etkileri konusunu enine boyuna ele alıp tartışabiliriz.