2.500 yıl önce göçebe İskitleri seçkin aileler yönetiyormuş

Arkeofili'nin aktardığı çalışmada araştırmacılar, coğrafi olarak dağınık bu grupların birbirleriyle ilişkilerini ve siyasi yapılarını anlamak için 85 Demir Çağı İskit bireyinin DNA’sını diziledi.

Sonuçlar, bu göçebe grupları merkezi konumlardan yöneten seçkin aile hanedanlarının varlığını kanıtlarken, bozkırdaki toplumsal eşitsizliğin kökenlerinin Demir Çağı’na (yaklaşık MÖ 900) kadar uzandığını gösterdi.

Genetik verilere göre, seçkin bireylerin birbirleriyle akraba olma olasılığı, halktan bireylerle akraba olma olasılığından tam 11 kat daha yüksek. Bu da bozkırı demir yumrukla yöneten güçlü ve geniş bir aristokrat aile ağını gözler önüne seriyor.

GÜÇ İLİŞKİLERİ VE EŞİTSİZ TOPLUMUN DOĞUŞU

İskit DNA'sından elde edilen bu çarpıcı veriler, insanlık tarihindeki en büyük dönüşümlerden birine ışık tutuyor: Toplumsal eşitsizliğin kalıcı hale gelmesi. Toplumda güç, servet ve kaynaklar (ister toprak, ister hayvan sürüleri veya silah gücü olsun) azınlık bir grubun elinde toplandığında, kaçınılmaz olarak asimetrik bir güç ilişkisi doğar.

Gücü elinde bulunduran elitler, bu avantajı sadece kendi dönemlerinde korumakla kalmaz; yasalar, gelenekler ve genetik bağlar (akraba evlilikleri) yoluyla ayrıcalıklarını kurumsallaştırırlar.

Kaynaklara erişimi kısıtlanan geniş kitleler ise hayatta kalabilmek için egemen sınıfa bağımlı hale gelir.

Bu durum, zenginliğin ve gücün babadan oğula (veya İskitlerde olduğu gibi seçkin aile bireylerine) geçtiği, yapısal ve aşılması imkansız toplumsal uçurumların yani eşitsiz bir toplumsal düzenin kemikleşmesine yol açar.

SINIFLI TOPLUMLARIN BAŞLANGICI VE GÜÇLÜNÜN EGEMENLİĞİ

İnsanlığın erken dönemlerindeki görece eşitlikçi kabile yapılarından sınıflı toplumlara geçiş, her zaman güçlülerin zayıfları yönetmesi esasına dayanmıştır.

Üretim fazlasının ortaya çıkması ve askeri gücün belirli ellerde toplanmasıyla başlayan sınıflı toplumlar, organize şiddeti ve otoriteyi elinde tutan "güçlü" azınlığın, korunmaya muhtaç veya silahsız "zayıf" çoğunluk üzerinde tahakküm kurmasının önünü açmıştır.

İskitlerde de gördüğümüz üzere, hiyerarşinin en üstündeki hanedanlar, savaşçı yetenekleri ve ekonomik üstünlükleri sayesinde toplumsal kuralları koyan ve kitleleri yöneten meşru otoriteler haline gelmiştir.

Bu başlangıç, insanlık tarihinin ilerleyen dönemlerindeki kölelik, feodalizm ve modern sınıflı yapıların da temel kurucu dinamiğini oluşturmuştur.

İSKİT SAKALARININ KÖKENİ VE ETKİLİ OLDUĞU COĞRAFYALAR

Peki tarih sahnesinde bu denli güçlü hanedanlar kuran İskitler (veya Doğu kaynaklarındaki adıyla Sakalar) kimlerdi?

İskit/Saka topluluklarının kökeni, dilsel ve kültürel veriler ışığında ağırlıklı olarak Avrasya kökenli, Hint-Avrupa dillerinin Doğu İran koluna mensup kabileler ittifakına dayanır.

Ancak tek bir homojen ırktan ziyade, zamanla bozkır kültürünü benimsemiş farklı genetik kökenlerden gelen halkların birleşmesiyle (konfederasyon) oluşmuşlardır.

İskitler, özellikle MÖ 8. yüzyıl ile MS 2. yüzyıl arasında (yaklaşık bin yıl boyunca) Avrasya tarihine damga vurmuşlardır. En parlak dönemlerini ise MÖ 7. ve 4. yüzyıllar arasında yaşamışlardır.

Etki alanları inanılmaz derecede geniştir. Batıda Tuna Nehri ve Karadeniz’in kuzey kıyılarından (bugünkü Ukrayna ve Güney Rusya) başlar; Kafkaslar üzerinden Anadolu ve Orta Doğu'ya kadar uzanır.

Doğuda ise Hazar Denizi'nin doğusu, Orta Asya bozkırları, Altay Dağları ve Tanrı Dağları'na (Saka kolları) kadar uzanan devasa bir coğrafyada at koşturmuşlardır.

Bu son DNA araştırması, göçebe yaşam tarzının sanıldığı gibi her zaman eşitlikçi olmadığını, aksine bozkırın kalbinde de tıkır tıkır işleyen, kadınların da söz sahibi olduğu aristokratik bir sınıf sisteminin hüküm sürdüğünü kanıtlamış oldu.