ABD-İran mutabakat zaptının tam metni

Bora Özizmirli: Ön planda İran var, oysa arka planda küresel ekonomiler hedefteHaberi görüntüle

ABD'li üst düzey bir yetkili, mutabakat zaptı (MOU) olarak bilinen anlaşmayı BBC de dahil olmak üzere medyaya okudu.

Anlaşma, her iki tarafın da önümüzdeki 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varmak için görüşmelere devam etme taahhüdünü içeriyor ve ayrıca Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ve ABD'nin İran'a uyguladığı yaptırımları kaldırmasına da değiniyor.

Aşağıda anlaşmanın 14 maddesinin tamamı yer almaktadır.

1. Madde: Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti ve mevcut savaştaki müttefikleri, bu Mutabakat Zaptı'nı imzalayarak, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini ilan eder ve bundan böyle birbirlerine karşı herhangi bir savaş veya askeri operasyon başlatmamayı, birbirlerine karşı güç tehdidinde bulunmaktan veya güç kullanmaktan kaçınmayı ve Lübnan'ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini güvence altına almayı taahhüt ederler. Nihai anlaşma, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki savaşın kalıcı olarak sona ermesini ve bu paragrafın diğer hükümlerini teyit edecektir.

2. Madde: Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine müdahale etmekten kaçınmayı taahhüt ederler.

3. Madde: Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, karşılıklı mutabakatla uzatılabilecek şekilde, en fazla 60 gün içinde nihai anlaşmaya varmak için müzakere etmeyi taahhüt ederler.

4. Madde: Bu Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasının hemen ardından, Amerika Birleşik Devletleri, İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı uyguladığı deniz ablukasını ve her türlü rahatsızlığı veya engeli kaldırmaya başlayacak ve deniz ablukasını 30 gün içinde tamamen sona erdirecektir. Bu süre zarfında, gemi trafiği, İran İslam Cumhuriyeti tarafından yeniden tesis edilen savaş öncesi trafik sayısıyla orantılı olacaktır. Amerika Birleşik Devletleri ayrıca, nihai anlaşmanın ardından 30 gün içinde kuvvetlerini İran İslam Cumhuriyeti yakınlarından çekmeyi taahhüt eder.

5. Madde: Bu Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasının ardından, İran İslam Cumhuriyeti, ticari gemilerin 60 gün boyunca, yalnızca Basra Körfezi'nden Umman Denizi'ne ve Umman Denizi'nden Basra Körfezi'ne ücretsiz olarak güvenli geçişini sağlamak için azami gayreti gösterecektir. Ticari gemi trafiği derhal başlayacak ve İran İslam Cumhuriyeti tarafından taktiksel ve askeri engellerin kaldırılması ve mayın temizleme ihtiyacı göz önünde bulundurularak 30 gün içinde faaliyete geçirilecektir. İran İslam Cumhuriyeti, Hürmüz Boğazı'ndaki gelecekteki yönetim ve denizcilik hizmetlerini tanımlamak için Umman Sultanlığı ile diyalog kuracak ve ilgili uluslararası hukuka uygun olarak diğer Basra Körfezi kıyı devletleriyle görüşmelerde bulunacaktır. Hürmüz Boğazı kıyı devletlerinin egemenlik hakları.

Madde 6: Amerika Birleşik Devletleri, bölgesel ortaklarla birlikte İran İslam Cumhuriyeti'nin yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolar (225 milyar sterlin) tutarında kesin ve karşılıklı olarak kabul edilmiş bir plan geliştirmeyi taahhüt eder. Bu planın uygulanmasına yönelik mekanizma, 60 gün içinde nihai bir anlaşmanın parçası olarak kesinleştirilecektir. İlgili finansal işlemler için gerekli tüm lisanslar, muafiyetler ve izinler Amerika Birleşik Devletleri tarafından verilecektir.

7. Madde: Amerika Birleşik Devletleri, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Yönetim Kurulu kararları ve tüm tek taraflı ABD yaptırımları (birincil ve ikincil) dahil olmak üzere, İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı uygulanan her türlü yaptırımı, üzerinde mutabık kalınan bir takvime göre sona erdirmeyi taahhüt eder. Nihai anlaşmanın bir parçası olarak, İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, yukarıda belirtilen yaptırımların sona erdirilmesi konusunun kritik önemini kabul eder ve bu konularda karşılıklı anlaşmaya varmak için müzakerelerde derhal bu konuları ele alma niyetlerini ifade ederler.

8. Madde: İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah edinmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini yeniden teyit eder. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, yedinci paragrafta belirtilen takvime uygun olarak karşılıklı olarak üzerinde anlaşılacak bir mekanizma uyarınca, stoklanmış zenginleştirilmiş malzemenin tasfiyesi konusunda anlaşmaya varmışlardır; minimum yöntem, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) gözetiminde yerinde karıştırma olacaktır. İki taraf ayrıca, nihai anlaşmada üzerinde anlaşılacak tatmin edici bir çerçeve temelinde, İran İslam Cumhuriyeti'nin nükleer ihtiyaçlarıyla ilgili olarak zenginleştirme ve diğer karşılıklı olarak üzerinde anlaşılan konuları görüşmeyi kabul etmiştir. Nihai anlaşma, bu paragrafın hükümlerini teyit edecektir. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, yukarıda belirtilen nükleer konuların kritik önemini kabul etmekte ve bu konularda karşılıklı anlaşmaya varmak için müzakerelerde derhal bu konuları ele alma niyetlerini ifade etmektedirler.

9. Madde: Nihai anlaşmaya varılana kadar, Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti mevcut durumu koruma konusunda anlaşmışlardır. İran İslam Cumhuriyeti nükleer programının mevcut durumunu koruyacak ve Amerika Birleşik Devletleri yeni yaptırımlar uygulamayacak ve bölgeye ek kuvvet konuşlandırmayacaktır.

10. Madde: Amerika Birleşik Devletleri, bu Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasının hemen ardından ve yaptırımların sona ermesine kadar, ABD Hazine Bakanlığı'nın İran ham petrolü, petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatı ve bankacılık, işlemler, sigortalar, ulaşım vb. dahil olmak üzere tüm ilgili hizmetler için muafiyetler vereceğini taahhüt eder.

Madde 11: Amerika Birleşik Devletleri, Mutabakat Zaptı'nın uygulanması üzerine İran İslam Cumhuriyeti'nin dondurulmuş veya kısıtlanmış fonlarını ve varlıklarını tamamen kullanıma açmayı taahhüt eder. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, bu fonların serbest bırakılmasıyla ilgili prosedürler konusunda karşılıklı olarak anlaşacaklardır. Müzakereler sırasında, bu fonlar, ister asıl hesapta tutulsun ister transfer edilsin, İran İslam Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından belirlenen nihai alıcıya ödeme için tamamen kullanılabilir hale getirilecektir. Amerika Birleşik Devletleri, buna göre gerekli tüm lisans ve yetkilendirmeleri vermeyi taahhüt eder.

12. Madde: Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, bu Mutabakat Zaptı'nın başarılı bir şekilde uygulanmasını ve nihai anlaşmaya uyulmasını izlemek üzere bir yürütme mekanizması kurulması konusunda anlaştılar.

Madde 13: Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasının ardından ve bu Mutabakat Zaptı'nın bir, dört, beş, on ve on birinci paragraflarının uygulanmasına başlanması ve bu önlemlerin uygulanmaya devam edilmesi şartıyla, Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, nihai anlaşmaya ilişkin müzakerelere münhasır olarak başlayacaktır.

14. Madde: Nihai anlaşma, bağlayıcı bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararıyla onaylanacaktır.