Metin Uysal'dan: Ağır metallerin uzay kökeni ve pratik altın-elmas arama yöntemleri

Metin Uysal: Denizli’de elmas potansiyeli taşıyan lamproit keşifleriHaberi görüntüle

Değerli madenler ve minerallerin oluşumu, kökeni ile arama yöntemleri hakkında önemli açıklamalarda bulunan değerli taş ve maden araştırmacısı Metin Uysal, gazeteci Bora Özizmirli'ye verdiği detaylı röportajlarda çarpıcı bilgiler paylaştı. Değerli taş ve maden aramada bazı püf noktaların belirtilecek yazısı dizisinde, birkaç bölüm halinde FAYDALI BİLGİLER başlığı altında haber sitemizde verilecektir.Yalnız belirtelim Türkiye'de madenler konusunda en tecrübeli ve birikimli kurum MTA (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü)'dür. MTA, madenler konsunda son derece gelişmiş bir kurumdur. Bizim yazı dizimiz ise, bu konulara ilgili ama daha amatör düzeyde insanlarımıza yönelik bilgilendirme amaçlıdır.


Uysal'a göre, dünyada bulunan maden ve değerli taşların asıl kaynağı yer kabuğudur. Göktaşları, dış çekirdekten gelen materyaller veya kozmik kökenliler gibi tali kaynaklar olsa da bunlar toplamda çok küçük bir paya sahiptir. Dünya, oluşum sürecinde yoğun meteor bombardımanına maruz kalmış ve bu süreçte ağır elementler yerçekimi etkisiyle çekirdeğe doğru hareketlenmiştir. Günümüzde ise büyük meteorlar nadir olsa da, göktaşları daha çok bilimsel veya saf demir gibi özel değerleriyle öne çıkmaktadır.

Derin kaynaklı materyaller ise büyük fay hatları üzerinden mantodan yerkabuğuna taşınır; bu süreçler hâlâ tam olarak çözülememiştir.

ELEMENTLERİN OLUŞUMU VE DEMİR ÖTESİ AĞIR METALLER

Uysal, elementlerin kökenini Güneş'e bağlayarak açıkladı: Güneş, hidrojen ve helyumdan başlayarak demire kadar olan elementleri üretir. Elektron sayısına göre sıralanan elementler (hidrojen: 1, helyum: 2, karbon: 6, oksijen: 8, demir: 26) Güneş'in nükleer füzyon süreçlerinde oluşur. Ancak demirden sonraki elementler (kobalt, nikel, bakır, altın, platin, uranyum vb.) Güneş sistemi dışından gelir. Bunlar süpernova patlamaları veya kuasar gibi devasa enerji olaylarında üretilir ve evrene saçılır. Milyarlarca yıldır bu elementler gezegenlere, uydulara ve meteorlara ulaşmıştır. Dünya'da da bu dış kaynaklı ağır metaller önemli oranlara ulaşmıştır. Bu durum, uzay madenciliğinin cazibesini artıran bir faktördür.

MADEN VE DEĞERLİ TAŞ ARAMA YÖNTEMLERİ

Metin Uysal, maden aramanın saha özelliklerine ve aranan madene göre değiştiğini vurguladı. Amatör ve yarı profesyonel araştırmacılar için en pratik yol, yaşadıkları yakın çevreyi hedef almak ve mevcut imkanları kullanmaktır.

Önerdiği temel adımlar şöyle: -

Ön araştırmalar: MTA (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü), üniversiteler gibi resmi kurumların raporları incelenmeli. Öncelikle madenler konusunda en birikimkli ve tecrübeli kurum MTA'dır. Güvenilir kaynaklara yönelinmeli; uydurma ticari sitelerden kaçınılmalı.

Google Earth ve uydu görüntüleri: Bölgenin kuşbakışı incelenmesi büyük avantaj sağlar. Tarihte hiçbir madenci bu teknolojiye sahip olmamıştır.  

Jeolojik ipuçları: Örneğin elmas ararken kimberlit veya lamproit gibi özel oluşumlar aranmalı. Bunlar genellikle krater benzeri çukurlar oluşturur; su birikintileri, yeşillik içinde kıraç dairemsi alanlar dikkat çeker (Türkiye'de benzer yapılar yangın havuzları veya doğal kraterlerle karıştırılabilir). ,

Altın ararken: Genellikle süt kuvarsı damarlarıyla birlikte bulunur (kalsit gibi başka minerallerle de olabilir). Tellüritli bileşikler de altın taşıyabilir.

PRATİK ARAMA ÖNERİLERİ:

Doğadaki su devirdaimi nedeniyle dereler, çaylar ve antik dere yatakları en verimli alanlardır. Google Earth ile eski yataklar tespit edilebilir. Süt kuvarsı damarları dereler sayesinde yüzeye çıkarılır. Altın içeren kuvars genellikle oksitlenmiş, demir/antimon/bakır/arsenik gibi metallerle renklenmiş (kırmızımsı, kahverengi, sarımsı) ve bulutlu görünümlüdür. Normal berrak kuvars nadiren maden içerir.

Uysal, kuvarsın en son oluşan minerallerden biri olduğunu belirterek, damarları derinliğe doğru takip etmenin maden ihtimalini artıracağını ifade etti. Demir en yaygın elementlerden olsa da alüminyum daha fazla bulunmasına rağmen bileşik halde tanınmaz (örneğin boksit).

Metin Uysal'ın açıklamaları, değerli maden ve taş arayıcılarına hem bilimsel hem pratik bir rehber niteliği taşıyor.