Mustafa Fırat yazdı: Mehmet Şerif Fırat ve Fırat Ailesinin "Hakikat" Kavgası

Mustafa Fırat yazdı: Yol’un Sırrı: Gönül birliği ve köklere dönüşHaberi görüntüle

Cumhuriyet tarihinin en tartışılan ve üzerine en çok araştırma yapılan figürlerinden biri olan, "Doğu İlleri ve Varto Tarihi" kitabının yazarı Mehmet Şerif Fırat, ölümünden onlarca yıl sonra bile fikirleri ve ailesi üzerinden yürütülen ideolojik tartışmaların merkezinde yer almaya devam ediyor.

Son günlerde sosyal medya platformlarında Fırat ailesi mensupları tarafından yapılan açıklamalar, aile içindeki görüş ayrılıklarını ve tarihsel şahsiyetlere yönelik "itibar suikastı" iddialarını yeniden gündeme taşıdı.

Resimler: 1- Mehmet Şerif Fırat, 2- Şeyh Sait İsyanı Sırasında Fer Ailesi, 3- İki yakın dost İsmet İnönü ve Ali Haydar Dikmen

1- İdeolojik Kutuplaşma ve "İstimal" Tartışması

Mehmet Ali Fırat tarafından kaleme alınan ve aile üyeleri tarafından desteklenen açıklamalarda, özellikle "Kürtçü Feranlılar" olarak tabir edilen gruba yönelik sert eleştiriler dikkat çekiyor. İddiaların odağında, ailenin tarihsel kökenlerinin ve geçmişteki önemli isimlerinin (Ali Haydar Dikmen, A. Hikmet Yurtsever vb.) güncel siyasi ajandalar uğruna manipüle edilmesi yer alıyor.

Açıklamada öne çıkan temel noktalar şunlar:

a) Tarihsel Şahsiyetlerin Savunulması: Cumhuriyet’in kuruluşunda ve çok partili hayata geçiş sürecinde Doğu illerinde önemli katkıları olan, İsmet İnönü’nün yakın dostu Ali Haydar Dikmen’in "tetikçi" olarak yaftalanması ve Dr. Arif Hikmet Yurtsever’in Çorum/Maraş katliamlarıyla ilişkilendirilme çabalarına karşı sert bir reddiye sunuluyor.

b) Gelenek ve Sadakat: Fırat ailesinin "feodal bir ruh haliyle değil, tarihsel metodoloji ve aydın perspektifiyle" kendi geçmişine sahip çıktığı vurgulanıyor.

c) Siyasi Eleştiri: Kürt milliyetçiliği üzerinden yapılan siyasetin, ailenin gerçek tarihini gölgelediği ve "iftira siyaseti" güdüldüğü savunuluyor.

2- Mehmet Şerif Fırat: Bir Devrin Portresi

Bu tartışmaların merkezindeki isim olan Mehmet Şerif Fırat, sadece bir yazar değil, aynı zamanda Cumhuriyet’in bölgedeki en sadık savunucularından biriydi.

a) Mücadelesi: 1899 Varto doğumlu olan Fırat, bölgedeki aşiret yapısını ve tarihsel kökenlerini inceleyerek "Kürtlerin Türklüğü" tezini savunan en önemli yerel figürlerden biri olmuştur. Bu duruşu, onu dönemindeki ayrılıkçı hareketlerin doğrudan hedefi haline getirmiştir.

b) Eserleri: Bingöllerin Sesi, Hayat ve Hatıratım, Doğu İlleri ve Varto Tarihi, kitapları ile 1947 yılında Tanin gazesinde yayımlanan Varto Mektubu makelesinin yazarıdır.

Varto Mektubu: çok partili hayata geçiş sürecinde, yaşanan gelişmelere “milliyetçi ve cumhuriyetçi” karşı çıkışın en önemli yazısı olmuştur.

Mektup, Türk siyasi hayatında ve basında “Kürtçülüğe dayanan rejim karşıtlığını”merkez alan sert tartışmalara yol açmıştır. Torunu Mustafa Fırat, “Siyasi Bir Cinayetin Anatomisi” adındaki kitabında; Şeyh Sait İsyanının bastırılmasındaki rolü, Doğu İlleri ve Varto Tarihi kitabındaki tezleri ve Mektup’ta ileri sürdüğü görüşleri nedeniyle öldürüldüğünü iddia etmektedir.

Doğu İlleri ve Varto Tarihi: Dönemin devlet politikalarına kaynaklık etmiş, bölgenin antropolojik ve sosyolojik yapısını "öz Türk" perspektifiyle ele alan temel bir eserdir.

Trajik Sonu: Varto Mektubu’nun çok partili hayata geçiş sürecinde yarattığı gerilimler ve tartışmalar sonucunda Fırat, 1949 yılında bir suikast sonucu hayatını kaybetmiştir.

Bu ölüm, kimilerine göre bir kan davası, kimilerine göre ise siyasi bir infazdı. Ancak bugün gelinen noktada, onun ölümünün bile ideolojik savaşların bir parçası olduğunu göstermektedir.

3- Aile İçindeki "Fay Hattı”

Paylaşılan yorumlarda dikkat çeken en çarpıcı unsur, aile içindeki derin bölünme. Cevdet Fırat ve Hasan Kaplanseren gibi isimlerin destek verdiği mesajlarda, "kendi değerlerine yabancılaşan" aile bireylerine yönelik sitemler, sosyolojik bir vakayı gözler önüne seriyor:

*Bir ailenin, tarihsel mirası paylaşamama ve farklı siyasi kutuplara savrulma sancısı.*

-"Sütümüz bozuk değil ki, boğazımızdan giren helal lokma ve ceddiyle övünenler olarak çamur at izi kalsın algısı bize işlemez." — torunu, *TC Mehmet Şerif Fırat*

Sonuç: Tarih Kimin İçin Yazılır?

Mehmet Şerif Fırat ve haleflerinin yaşadığı bu süreç, Türkiye’nin yakın tarihinin ne kadar canlı ve çatışmalı olduğunu kanıtlıyor. Bir yanda "devletçi ve birlikçi" bir tarih okumasını savunan Fırat geleneği, diğer yanda bu geleneği "asimilasyoncu" bulup reddeden veya dönüştürmeye çalışan yeni nesil yaklaşımlar...

Görünen o ki, Varto’nun karlı dağlarından başlayan bu hikaye, sadece bir ailenin değil, koca bir coğrafyanın kimlik arayışının ve hakikat mücadelesinin bir özeti olarak kalmaya devam edecek.