Ali Rıza Özdemir: Cemevleri, Hz. Muhammed'in Mescid-i Nebevi'sinden gelen manevi mirasın devamıdır

Bahçeli: Cemevleri ibadethane olarak tanınmalıHaberi görüntüle

Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Önceki Dönem Başkanı Ali Rıza Özdemir, cemevlerinin kökenini Hz. Muhammed Mustafa'nın (sav) Mescid-i Nebevi'sine dayandıran önemli bir yazı kaleme aldı. Özdemir, cemevlerini cami, dergâh ve tekke gibi ibadet ve maneviyat merkezleriyle aynı köklü mirasın dalları olarak tanımladı.

Özdemir'in görüşleri, cemevlerinin sadece sosyal-kültürel değil, öncelikle ibadet merkezleri olduğu yönündeki yaklaşımı güçlendiriyor.

Özdemir'in X platformunda @etnojenez hesabıyla paylaşılan "Cemevlerine Dair Kısa Bir Derkenar" başlıklı makalesinde vurguladığı temel noktalar şöyle:

Köklü miras vurgusu: Cemevleri, camiler, dergâhlar ve tekkeler; hepsi Asr-ı Saadet dönemindeki Mescid-i Nebevi'nin çok yönlü ruhundan beslenen kurumlar olarak aynı ulu çınarın dallarıdır.

Mescid-i Nebevi'nin rol modeli: Hz. Peygamber döneminde mescitler yalnızca namaz kılma yeri değil; eğitim, sosyal dayanışma, kültürel birlik ve toplumsal sorunların çözüldüğü yaşam merkezleriydi. Cemevleri bu çok fonksiyonlu yapıyı günümüze taşıyan canlı örneklerdir.

Birincil amaç ibadet: Cemevleri bugün sosyal ve kültürel pek çok faaliyete ev sahipliği yapsa da, varlıklarının değişmez ve birincil gayesi ibadettir. Tüm etkinlikler bu kutsal çatı altında toplanır; merkezin kalbi ibadetle atar.

"Meydan varsa cemevi vardır" ilkesi: Tasavvufi literatürde cem erkanının (zikir) yapıldığı "meydan" alanı, bir yapıyı teknik anlamda cemevi kılan yegâne unsurdur. Meydan bulunmayan bir bina, ne kadar sosyal işlev üstlenirse üstlensin, "cemevi" niteliği kazanamaz.

İbadethane statüsü: Cemevleri tartışmasız bir ibadethanedir. İnancın yaşandığı, gönüllerin birleştiği ve Hak kapısına durulduğu mekanlar olarak toplumun manevi direklerinden birini oluşturur.

Birlik çağrısı: Farklı özelliklere sahip olsalar da tüm bu mekanlar insanı kâmil kılma ve Hakk’a ulaştırma amacına hizmet eder. Cemevlerinin ibadet mekânı olduğunu kabul etmek, Hz. Peygamber'in geniş ve kucaklayıcı mescit anlayışını doğru anlamaktır.

Ali Rıza Özdemir'in makalesinin tam metni şöyle:

 

CEMEVLERİNE DAİR KISA BİR DERKENAR

Köklü Bir Mirasın İzinde

Cemevleri, camiler, dergâh ve tekkeler... Bu kurumların her biri, köklerini Hz. Muhammed Mustafa (sav) efendimizin dönemindeki Mescid-i Nebevi’den alır. Hepsi aynı ulu çınarın dalları, aynı manevi mirasın devamıdır.

Mescid-i Nebevi’nin Çok Yönlü Ruhu

Asr-ı Saadet’te mescitler sadece rükû ve secde yeri değil; eğitimin, sosyal dayanışmanın, kültürel birliğin ve toplumsal meselelerin çözüldüğü birer yaşam merkeziydi. Cemevleri, bu çok fonksiyonlu yapıyı günümüze taşıyan canlı birer örnektir.

Cemevlerinin Esas Kimliği

Cemevleri bugün sosyal ve kültürel birçok önemli işlevi başarıyla yerine getirse de varlıklarının değişmez birincil gayesi ibadettir. Tüm sosyal faaliyetler bu kutsal çatının altında toplanır ancak merkezin kalbi her zaman ibadetle atar.

"Meydan" Varsa Cemevi Vardır

Tasavvufi literatürde zikir olarak adlandırılan cem erkanının yürütüldüğü “meydan” adlı o kutlu alan, bir binayı cemevi kılan yegane unsurdur. Meydanı olmayan bir yapı, hangi sosyal işleve sahip olursa olsun teknik olarak "cemevi" vasfını kazanamaz.

Bir İbadethane Olarak Cemevi

Cemevlerinin öncelikli kimliği tartışmasız olarak ibadethanedir. İnancın yaşandığı, gönüllerin birlendiği ve Hak kapısına durulduğu bu mekanlar, asli işlevleri olan ibadet mekânı olma vasfıyla toplumun manevi direklerinden biridir.

Birliğe ve Hakikate Çağrı

Farklı özelliklerle ön plana çıksalar da tüm bu mekanlar insanı kâmil kılma ve Hakk’a ulaştırma amacına hizmet eder. Cemevlerinin ibadet mekânı olduğu gerçeğini görmek, Hz. Peygamber’in mescit anlayışındaki o geniş ve kucaklayıcı ruhu doğru anlamaktır.
Bir olalım, iri olalım, diri olalım…