Türkiye'de yakut ve safir var! Metin Uysal: Dünya emery rezervinin %65'i bizde, neden çıkarmıyoruz?

Metin Uysal: Denizli’de elmas potansiyeli taşıyan lamproit keşifleriHaberi görüntüle

Türkiye'nin önde gelen değerli taş ve maden arayıcılarından Metin Uysal, gazeteci Bora Özizmirli'ye verdiği röportajda Türkiye'de yakut ve safir yataklarının varlığına dair çarpıcı açıklamalarda bulundu. Uysal, yıllardır "Türkiye'de yakut ve safir yoktur" iddialarına karşı mücadele ettiğini belirterek, bu değerli taşların ülkede fazlasıyla bulunduğunu savundu.

Uysal, son dönemde Türkiye'nin savunma sanayindeki milli bağımsızlığa yönelik adımları takdir ederken, değerli taşlar konusunda da benzer bir irade beklediğini belirtti. Kendi çabalarıyla "bağımsızlık gayretine" katkı sağlamaya çalıştığını söyledi.

YAKUT VE SAFİR OLUŞUMU İÇİN GEREKLİ KOŞULLAR TÜRKİYE'DE MEVCUT

Metin Uysal'a göre, yakut ve safir (korund grubu taşlar) oluşumu için en kritik maddelerden biri emery (zımpara taşı / korund bazlı aşındırıcı kayaç) olup, dünya emery rezervinin önemli bir kısmının Türkiye'de bulunduğu belirtti. Uysal, bu oranın yüzde 65 civarında olduğunu ifade ederek, uluslararası rezerv listelerine atıfta bulundu. Ayrıca yakutun kırmızı rengini veren krom elementinin de Türkiye'de bol miktarda bulunduğunu vurguladı.

- Yakut, safire göre daha nadir ve özellikle "güvercin kanı" rengindeki saydam örnekleri on binlerce dolar değerinde olabiliyor.

- Safir ise demir, titanyum gibi elementlerin karışımına göre mavi veya farklı renklerde oluşuyor.

- Uysal, "Yakut ve safir, emery'in kristalleşmiş hali"diyerek, Türkiye'nin korund yönünden rakipsiz yataklara sahip olduğunu ancak buna rağmen neredeyse hiç çıkarılmadığını dile getirdi.

Kendisi ve çeşitli illerdeki arkadaşlarının yakut ile safir örnekleri bulduğunu belirten Uysal, bu taşların varlığının bilimsel olarak mümkün olduğunu ve bulunduğunu iddia etti.

TARİHSEL VE SİYASİ BOYUT: OSMANLI'DAN GÜNÜMÜZE SÖMÜRÜ İDDİASI

Uysal, sorunun kökenini Osmanlı dönemine dayandırdı:

- Sanayi Devrimi sırasında İngiltere'nin emery ihtiyacını karşılamak için Ege Adaları'ndaki (özellikle Naxos) yatakları sömürdüğünü,

- Yunanistan bağımsızlaşınca fiyatlar artınca İngiliz ve Fransız şirketlerinin Anadolu'ya (Muğla, Aydın, Denizli vb.) yöneldiğini,

- Yerli halkın çıkardığı taşlara bile el konulduğunu, gizli taşımaların engellendiğini anlattı.

Uysal, değerli taşların (yakut, safir, elmas vb.) ton bazlı madenler gibi çıkarılmadığını, kırat değeri yüksek oldukları için "yok" gösterildiğini öne sürdü. Bunu yıllarca sürdürülen "bilinçli alçaklık" veya "Batı güdümünde salaklık" olarak nitelendirdi. Yıllarca süren "değerli taşlar Türkiye'de yok" masalından dolayı ise, bugünkü bu konuda uzman eksikliğine neden olduğunu vurguladı. 

ÇAĞRI: DEVLET TOPYEKÜN SEFERBERLİK İLAN ETMELİ

Metin Uysal, çözüm için şu önerilerde bulundu:

- Değerli taş arayıcıları ile MTA ortak çalışmalı,
- Yurt dışındaki Türk bilim insanları davet edilmeli,
- Devlet topyekün seferberlik ilan ederek maden ve değerli taşlara el koymalı.