FUEN Kongresi’nden Batı Trakya’ya dini özerklik onayı

Avrupa Milletleri Federal Birliği’nin (FUEN) Finlandiya’nın başkenti Helsinki’de gerçekleştirdiği yıllık kongrede, Batı Trakya Türk Azınlığının dini özerkliğine ve müftülerini seçme hakkına yönelik önemli bir karar tasarısı onaylandı. 17-20 Eylül 2026 tarihleri arasında Finlandiya’daki İsveççe konuşan azınlığın temsil organı Folktinget’in ev sahipliğinde düzenlenen organizasyonda, azınlık hakları uluslararası platformda bir kez daha masaya yatırıldı.

Ortak Tasarı Delegeler Kurulundan Geçti

Avrupa Batı Trakya Türk Federasyonu (ABTTF), Batı Trakya Azınlığı Yüksek Tahsilliler Derneği (BTAYTD) ile Dostluk Eşitlik Barış (DEB) Partisi tarafından ortaklaşa hazırlanan “Batı Trakya Türk Azınlığı'nın Dini Özerkliğine Süregelen Müdahale ve Din Özgürlüğü İhlalleri” başlıklı karar tasarısı, 19 Eylül tarihinde FUEN Delegeler Kurulu'nda oylanarak kabul edildi.

Kongrede Batı Trakya Türk Azınlığı şu isimlerle temsil edildi:

 * ABTTF: Başkan Halit Habip Oğlu, başkan yardımcıları Nabi İbrahimcik ve Mustafa Kasap, Uluslararası İlişkiler Direktörü Melek Kırmacı.

 * BTAYTD: İnsan Hakları Uzmanı Dr. Pervin Hayrullah.

 * DEB Partisi / EFA: Genel Başkan Yardımcısı Kerem Abdurahimoğlu.

Açılış konuşmalarını Helsinki Belediye Başkanı Daniel Sazonov, Folktinget Başkanı ve Finlandiya Milletvekili Henrik Wickström ile FUEN Başkanı Olivia Schubert'in yaptığı kongrede; kamu yayıncılığında azınlık dilleri, sağlık ve sosyal hizmetlerde dil hakları ile dijital alanda sınır ötesi erişim engelleri gibi başlıklar ele alındı. Ayrıca Türk Azınlıkları/Toplulukları Çalışma Grubu (TAG) toplantılarına katılan heyet, ilköğretim ve ortaöğretim düzeyinde İsveççe eğitim veren Mattlidens okulunu ziyaret ederek eğitim modeli hakkında bilgi aldı.

Karar Metnindeki Temel Hususlar ve Yunanistan'a Çağrılar

FUEN Delegeler Kurulu'nda kabul edilen metinde, Batı Trakya Türk Azınlığının dini statüsünün uluslararası anlaşmalarla güvence altında olduğu vurgulandı:

 * Uluslararası Antlaşmalar: Azınlığın dini hak ve statüsünün 1913 Atina Antlaşması ve 1923 Lozan Antlaşması çerçevesinde korunduğu, bu kapsamda kendi dini liderleri olan müftüleri seçme ve kurumlarını yönetme hakkına sahip oldukları hatırlatıldı.

 * Devlet Atamaları ve Yasal Düzenlemeler: 1991'den bu yana müftülerin devlet eliyle atandığına dikkat çekilerek, 4964/2022 sayılı yasa ile müftülüklerin Eğitim, Din İşleri ve Spor Bakanlığına bağlı kamu hizmetlerine dönüştürüldüğü ifade edildi.

 * Güncel Süreçler: 2026 yılında Dimetoka'ya müftü atanması ile İskeçe ve Gümülcine'de yeni müftü belirleme süreçlerinin başlatılmasının, azınlığın dini özerkliği ve kendi liderini seçme iradesiyle bağdaşmadığı savunuldu.

 * Diğer Dini Topluluklarla Çelişki: Ülkedeki Ortodoks, Katolik, Yahudi, Ermeni Apostolik ve Evanjelik toplulukların kendi dini liderlerini seçebildiği hatırlatılırken; Batı Trakya Türk Azınlığının kurumlarının devlet kontrolünde tutulmasının eşitlik ve ayrımcılık yasağı ilkeleriyle çeliştiği belirtildi.

 * Yargı Kararları: 11 Ekim 2024 tarihinde İskeçe'deki Çınar Camiinde cuma namazı esnasında yaşanan olaylar neticesinde açılan davada, dört Batı Trakya Türkünün 17 ay hapis cezasına çarptırıldığı da kararda yer buldu.

Metnin sonuç kısmında Yunanistan'a; diğer dini topluluklarla eşit koşullarda dini özerklik tanınması, devlet atamalı müftülük sistemine son verilmesi, azınlık özerkliğinin yeniden tesis edilmesi ve seçilmiş temsilcilere saygı duyulması çağrısında bulunuldu.

Rodos ve İstanköy Türkleri İçin De Karar Alındı

Toplantıda yalnızca Batı Trakya değil, Rodos ve İstanköy Türklerinin hakları da gündeme taşındı. Rodos, İstanköy ve On İki Ada Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği (ROİSDER) tarafından sunulan “Rodos ve İstanköy'deki Türk Azınlığın Haklarının Korunması” başlıklı tasarı da delegelerin oylarıyla kabul edildi.

Bu kapsamda Yunanistan'a; etnik kimliğin özgürce ifade edilmesi ve örgütlenme haklarının tanınması, iki dilli (Türkçe-Yunanca) okulların açılmasına izin verilmesi, dini özerklik ve vakıf yönetimlerinin topluluk tarafından belirlenmesine imkân tanınması, kültürel mirasın korunması ve topluluk temsilcileriyle diyalog kurulması yönünde çağrılar yapıldı.