AHİLİK SUNUMU İKİNCİ BÖLÜM: AHİLİĞİN İLKELERİ VE BACIYAN-I RUM

Amasya Belediyesi ile Cem Vakfı Amasya şubesinin 19.09.2026 günü ortaklaşa olarak düzenlediği "AHİLİK HAFTASI" etkinliğinde tarafımdan yapılan ve dört bölümden oluşan "AHİ EVRAN VE AHİLİK" konulu sunumun ikinci bölümü aşağıda bilgilerinize sunulmuştur.

Saygılarımla.

Hamdullah Dedeoğlu

Değerli canlar, değerli dostlar,

Ahi adaylarının tekke ve zaviyelerde eğitim gördüğünü biraz önce belirtmiştik. İşte, Ahi adaylarının eğitim gördüğü bu tekke ve zaviyelerde aynı zamanda yolcuların da dâhil olduğu her türlü misafir burada ücretsiz bir şekilde ağırlanıyordu. Yolcular burada güven içinde konaklayabiliyorlardı.

Örneğin 14. yüzyılın ünlü seyyahlarından İbn Batuta, seyahatnamesinde Ahi tekkeleri hakkında şunları yazmaktadır:

“Bursa  şehrinde, yiğitlerin büyüklerinden Ahı Şemseddın'in zaviyesinde konakladık. Orada misafirken Aşure günü gelip çattı. Zaviye sahibi akşamleyin büyük bir SOFRA düzenledi, ordunun kurmaylarını ve halkı  davet etti. Beraberce iftar edildi. Güzel sesli hafızlar Kur'an okudular. sonra sema’ya  kalktılar.” 

I. Alaâddîn Keykubad’ın, Ahi Evran’ı ve Ahileri himayesi altına almasıyla, teşkilat Selçuklu devletinin hakimiyeti altındaki tüm topraklara yayıldı.

Ahi Evran, ahilik teşkilatının bir benzerini de kadınlar için kurdu. Dünyada ilk kadın örgütlenmesi olan “Bacıyan-ı Rum”  teşkilatının başına da eşi Fatma Bacıyı getirdi. O dönemde Anadolu’ya Rum diyarı deniliyordu. Zira o dönemde Anadolu’da ağırlıklı olarak Rumlar yaşıyordu.

Bâcıyân-ı Rûm, Anadolu kadınının sadece aile içinde değil, toplumun her alanında aktif rol üstlendiğini gösteren tarihsel bir örnektir. Sosyal yardım, eğitim, dini rehberlik, üretim ve hatta güvenlik gibi çok çeşitli alanlarda faaliyet gösteriyorlardı.

Bacıyan-ı Rum, yalnızca dinî-manevî eğitimle sınırlı kalmamış; sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı esas alarak, özellikle yoksullara yardım, yaşlılara vehastalara bakım gibi işlevlerle halkın refahına doğrudan katkıdabulunuyordu. Bu yönüyle Bâcıyân-ı Rûm, sadece bir ahlaki öğretinin taşıyıcısı değil, aynı zamanda aktif bir sivil toplumgörevini de yapıyordu.

AŞEVLERİ AÇIYOR-MESLEK EĞİTİMLERİ DÜZENLİYOR-YOKSUL KIZ ÇOCUKLARININ BAKIMINI YAPIYOR VE ONLARA İŞ İMKANI SAĞLIYORLARDI.

Ahi Evran’ın Anadolu’da kurduğu Ahilik teşkilatı ahlak, akıl, bilim ve çalışma disiplini üzerine inşa edilmişti.

Ahiliğin ahlak ilkeleri şunlardı:

-İyi huylu ve güzel ahlaklı olmak.

-İşinde ve hayatında doğru ve güvenilir olmak.

-Sözünde durmak ve vefalı olmak.

-Yaptığı iyilikten karşılık beklememek.

-Güler yüzlü olmak.

-Tatlı dilli olmak.

-Dostluğa önem vermek.

-Alçak gönüllü olmak.

-Anaya ve babaya hürmet etmek.

-Dedikoduyu terk etmek.

-Komşulara iyilik etmek.

-Sır saklamak.

-Cömert ve kerem sahibi olmak.

-İçi, dışı, özü ve sözü bir olmak.

-Mahiyetindekileri korumak ve gözetmek.

Değerli canlar,

Bu kuralların Hacı Bektaş-ı Veli’nin Makalat adlı eserindeki dört kapı, kırk makam ilkeleri ile benzer olduğunu belirtmemiz gerekiyor.

 Değerli canlar,

 İkinci bölümü burada tamamlıyoruz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜMDE DEVAM EDECEĞİZ. SÖZ YENİDEN SANATÇILARIMIZDA