ALEVİLİK İNANÇ MIDIR, KÜLTÜR MÜ?

Yıllardır bir şey söylüyoruz: “Alevilik yalnızca bir kültür değildir, başlı başına bir inançtır.”

Devletin Aleviliği yalnızca kültürel bir değer olarak değerlendirmesine, cemevlerinin ibadethane kimliğinin yeterince tanınmamasına ve Alevi inancının Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde ele alınmasına itiraz ediyoruz.

Peki, burada kendimize sormamız gereken önemli bir soru yok mu?

Biz Aleviler, kendi söylediklerimizle kendi yaptıklarımız arasında bir çelişki yaşamıyor muyuz?

Bir taraftan devletin Aleviliği kültür başlığı altında değerlendirmesine karşı çıkıyoruz.

Diğer taraftan kendi kurduğumuz kurumların tabelalarına baktığımızda ne görüyoruz?

Alevi Kültür Derneği...

Alevi Kültür Vakfı...

Alevi Kültür Merkezi...

Cemevi ve Kültür Merkezi...

Dahası var!

Alevi Kültür Festivali, Alevi Kültür Etkinlikleri, Alevi Kültür Günleri adı altında programlar düzenliyoruz.

Şimdi soruyorum:

Devlet bizi kültür başlığı altında değerlendirdiğinde itiraz ediyoruz da kendi kurumlarımızın adında aynı kavramı kullandığımızda neden bunu sorgulamıyoruz?

Elbette Aleviliğin kendine özgü bir kültürü vardır.

Deyişlerimiz, semahlarımız, ozanlarımız, geleneklerimiz, dilimiz, edebiyatımız ve yüzyıllardan bugüne taşıdığımız zengin bir kültürel mirasımız bulunmaktadır.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken temel ayrım şudur:

Aleviliğin bir kültürü vardır, ama Alevilik yalnızca kültürden ibaret değildir.

Alevilik; Hakk'a, Muhammed Ali yoluna, On İki İmam'a, erkâna, ikrara, rızalığa ve insanı merkeze alan inanç anlayışına dayanan bir yoldur.

Cem yalnızca kültürel bir gösteri değildir. Semah yalnızca folklorik bir oyun değildir. Dede yalnızca kültürel bir temsilci değildir.

Cemevi de yalnızca etkinliklerin düzenlendiği bir kültür salonu değildir.

Bunların her birinin Alevi inancında ayrı bir yeri, anlamı ve kutsiyeti vardır.

ÖNCE KENDİ KURUMLARIMIZIN ADINI SORGULAMALIYIZ

Bugün Alevi kurumlarının yöneticilerine, federasyonlara, vakıflara ve dernek başkanlarına bir çağrıda bulunmak istiyorum.

Bizler önce kendi kurumlarımızın isimlerini, tüzüklerini ve faaliyet anlayışlarını yeniden değerlendirmeliyiz.

Elbette kültürümüzü yaşatacağız. Festivallerimizi düzenleyeceğiz. Deyişlerimizi söyleyeceğiz. Semahlarımızı gelecek kuşaklara aktaracağız.

Ama bunları yaparken inancımızın kültürel etkinliklerin gölgesinde kalmasına da izin vermemeliyiz.

Bir kurumun isminde kültür kelimesinin bulunması, o kurumun inancı reddettiği anlamına gelmez.

Ancak yıllardır Aleviliğin yalnızca kültürel bir kimlik olarak görülmesine itiraz ediyorsak, kendi kullandığımız kavramların da nasıl bir algı oluşturduğunu düşünmek zorundayız.

Biz kendi inanç kurumlarımızı yalnızca kültür merkezi olarak tanımlarsak, devletin aynı yaklaşımını hangi gerekçeyle eleştireceğiz?

İşte asıl tartışılması gereken mesele budur.

DEVLETE İTİRAZ EDERKEN KENDİ ÇELİŞKİLERİMİZİ GÖRMEZDEN GELEMEYİZ

Yıllardır eşit yurttaşlık, inanç özgürlüğü ve cemevlerinin ibadethane olarak tanınması mücadelesi veriyoruz.

Bu mücadele haklı talepler üzerine kuruludur.

Ancak hak aramak yalnızca devletten talepte bulunmak değildir. Kendi içimizde tutarlı, ilkeli ve açık bir duruş ortaya koymak da gereklidir.

Devlete, “Aleviliği yalnızca kültür olarak görmeyin, inanç kimliğimizi tanıyın” diyeceğiz; fakat aynı zamanda kendi kurumlarımızın inanç kimliğini neden yeterince öne çıkarmadığını da tartışacağız.

Burada amaç hiçbir Alevi kurumunu suçlamak, emeğini küçümsemek veya geçmişte yapılan hizmetleri yok saymak değildir.

Tam tersine, yıllarca Alevi inancına hizmet etmiş kurumlarımızın daha güçlü, daha tutarlı ve daha doğru bir kurumsal kimliğe kavuşmasını sağlamaktır.

Çünkü inanç mücadelesi yalnızca tabelalarda değil, duruşta ve uygulamada da kendisini göstermelidir.

ALEVİLİK KÜLTÜRÜYLE ZENGİN, İNANCIYLA KİMLİK SAHİBİDİR

Aleviliği kültürden tamamen ayırmak da doğru değildir. Çünkü her inancın bir kültürü vardır. İnanç, kültürü besler; kültür de inancın kuşaktan kuşağa aktarılmasına katkı sağlar.

Ancak kültür ile inanç aynı kavramlar değildir.

Bizim itirazımız kültüre değildir.

Bizim itirazımız, Aleviliğin yalnızca kültürel bir kimliğe indirgenmesinedir.

O nedenle kurumlarımızın isimlendirilmesinden etkinliklerine, taleplerinden kamuoyuna verdikleri mesajlara kadar bu ayrımı daha dikkatli yapmaları gerektiğine inanıyorum

SON SÖZ: ÖNCE KENDİMİZE SORALIM!

Alevi toplumunun artık bazı meseleleri açık yüreklilikle tartışması gerekiyor.

Devletten inanç kimliğimize saygı bekliyorsak, önce kendi kurumlarımızın bu kimliği nasıl temsil ettiğini sorgulamalıyız.

Kendi içimizdeki çelişkileri dile getirmek Aleviliğe zarar vermez. Aksine, yolumuzu daha güçlü ve daha tutarlı hâle getirir.

Unutmayalım ki Alevilikte insan önce kendi özünü dârâ çeker, sonra başkasından hesap sorar.

Biz bugün kendimizi dârâ çekmeye hazır mıyız?

Yoksa devletin kültür olarak değerlendirmesine itiraz ettiğimiz Aleviliği, kendi tabelalarımızda ve etkinliklerimizde yalnızca kültür adıyla tanıtmaya devam mı edeceğiz?

Bu sorunun cevabını Alevi kurumlarımızın yöneticileri ve bütün Alevi canlarımız birlikte vermelidir.

Aleviliğin kültürü vardır; ancak Alevilik yalnızca kültür değildir. Alevilik bir inançtır, bir yoldur, bir ikrardır.

Ve her şeyden önce kendi yolumuza, kendi sözümüze ve kendi inancımıza karşı tutarlı olmalıyız.