JEREMJEVİTE TAŞI

Değerli arkadaşlar, bor minerali olup da değerli taş kapsamında olanları yayınlamaya devam ediyoruz.

Bugün yine nadir bulunan ve değerli bir taş olan jeremejevite taşını tanıtmaya gayret edeceğim.

Taşımızı tanıtma nedenini bıktırma pahasına tekrar edeyim; ülkemiz bor ve bor mineralleri açısından son derece zengindir.  Ancak ne yazık ki çok küçük bir kısmı bizde varlığı belirlenmiş ve çıkarılmakta olup bunlarda çoğu zaman ham madde olarak ton bazında satılmaktadır.(son yıllarda soda külü imal eden bir fabrika kuruldu bu tür gelişmelerin devam etmesini ümit  etmekteyim) bor mineralleri geniş bir mineral ailesini kapsar bunların büyük çoğunluğu bizdeki bor rezervlerinin on da biri olmayan ama bizden daha gelişmiş batı ülkelerinde bulundu. Bilindiği gibi mineraller sadece değerli taş olarak kullanılmaz bazen sanayide veya bilimin ve üretimin çeşitli alanlarında kullanılır bugün işe yaramaz sanılan bir mineral özellikleri itibari ile çok istenen nesne haline gelebilir (her gün kullandığımız telefonlardaki “lityum “pilleri hatırlatayım) bu sebeplerden topraklarımızda bulunan bor minerallerinin nerede ne kadar olduğunu bilmek önemlidir.

Taşımıza gelelim,kimyasal yapısı:  Alüminyum +flor +oksijen +hidrojen + BOR birleşimi ile oluşur.

Sertliği:  6.5-7.5   arasıdır yani sertliği iyidir.

 Özgül ağırlığı: :3.28-3.31 dir. 

Renk : beyaz, sarımsı  beyaz, mavimsi beyaz, mavi, menekşe, altın rengi  kahverengi.

Parlaklık : cam gibi.  Kırılma : konkoidal yanı kuvars gibi kristal gibi.  kristal alışkanlığı: prizmatik yanı turmalin gibi.

 Kristal yapısı : altıgen ve dipyramidal.

 görünüşü : saydam

Kimyasal formülü: Al6  B5 O 15 ( F,OH) 3

Bulunduğu yerler; Almanya, Rusya, Namibya, Myanmar, Madagascar, Tacikistan  (Türkiye yok)

Taş oluştuğu ortam itibari ile içinde metalik malzeme olmadığı için temizdir ve parlaktır.

Bulunma ortamı ; esas olarak granitli pegmatiklerde (dikkat edin çoğu taş buralarda bulunuyor!), hidrotermal ın en eski yataklarında, volkanik scoria içinde  (scoria volkanik kökenli taştır,bir çok arkadaşın meteor sanmasına neden olacak kadar üzerinde delikler vardır.Bu  delikler taş oluşurken içine hapis olan gazların sonradan çıkması ile oluşur,rengi genel olarak koyudur griden siyaha doğru bazende kırmızımsı olur) 

Bu taşları ülkemizde çok bulunan ponza taşı ile karıştırmamak gerekir. Ponza  taşı daha açık renkli ve genelde beyazımsıdır bu kayaçlar çok fazla gaz ihtiva ettiği için suda yüzer scoria ise yüzmez.Önemli bir not: ponza taşları genelde “riyolit “kökenli kayaçlardan oluşur bu nedenle bu kayaçlar birer değerli taş deposudur yani  Topaz bunların içinde  bulunur daha doğrusu  “vug” denilen küçük cepler de oluşur. Ponza  taşı volkanik olan yerlerde bilhassa Kayseri,Adıyaman gibi yanardağı olan illerde çoktur ne yazık ki bizim taş arayan arkadaşlar kıymetini bilemiyor!)

Jeremjevite taşı esas olarak şu jeolojik ortamlarsa  oluşur :

1-) Hidrotermal yataklarda :  Erimiş sıvı haldeki bor hidrotermal etkisi ile çevredeki magmatik kayaçlarla etkikeşime girerek oluşabilir. Niçin magmatik kayaç ? Çünkü bu taşın yapısında  “ FLOR “ var. Flor bu kayaçlarda bulunur bu nedenlede topaz gibi bünyesinde flor bulunduran taşlar yine aynı kayaçlarda özellikle de riyolit kayaçların ceplerinde ( boşluklarında) bulunur. Bu nedenle aranacak yerler de bellidir ; Denizli,Kütahya,Aydın,Çanakkale vb.

2-) Granitli pegmatiklerde: Pegmatik yataklar büyük kristalli mineraller oluşturur,bu kayaçlarda alüminyum yüksektir.Dikkat edilirse bu taş için kritik olan elementler öncelikle bor sonra ise flor dur.Bu ikisi bir arada olacak ve çok yüksek olmayan basınç a  tabi kalacak. Taşın aranacak diğer özel bölge ise florit mineralinin çıktığı yerlerdir.

Jeremejevite taşı değerlidir Ancak büyük boyutta pek bulunmaz genelde bir karat ve altında bulunur(bu yazdıklarım dünyada ki durumdur bizde değişebilir çünkü  esas kaynak bizde!) Şimdiye kadar bulunan en büyük taş beş santim ve 8-10 cm arasındadır,Almanya’da bulunan taşlar çok küçük olduğu için fasete  gelmez. Aslında bu taş kesime uygun sertlikte ve sağlamlıktadır ayrıca işlendiği zaman çok parlaktır, bölünmesi yoktur (Topaz bu taştan daha serttir ama bölünme sorunu vardır) ayrıca jeremejevite taşının ısınmaya dirençli olduğu bilinir.

Jeremejevite taşı “pleochromizma”özelliği gösterir yanı bu taş bakışa göre renk  değiştirir, birde bu taşlar ayni turmalin de   olduğu gibi piezoelektrik özelliğine haizdir (basınç ile elektrik üretir) 

taşımız hakkında bulabildiğim bilgiler bunlar bu vesile ile şuna da açıklık getireyim bu tip yazıları pek çok kaynağı araştırarak yazıyorum bu nedenle de kaynak belirtmiyorum,zaten bilimsel bir makale değil sizede çok faydası olmayacağını düşünüyorum.bütün amaç bazı meraklı arkadaşlara yardımcı olarak bu tip değerli taşların bulunmasına katkıda bulunmak,aynı  nedenlede  bazen beni arayıp ortaklık gibi teklifte bulunan arkadaşlara toptan cevap vereyim böyle işbirliğine açık değilim kendi başıma çalışıyorum benimde bulmayı amaçladığım değerli taşlar var.