OKSİTLER

Bir elementin  oksijenle  yaptığı bileşiğe Oksit denir.Yer kabuğunda en çok bulunan element oksijen olduğu için yerkabuğunda ve dünyada binlerce oksit çeşidi bulunur.

En basit oksitlerden biri türkçede “PAS” dediğimiz demir oksittir. Aslında tam anlamı ile bu bir yanmadır. Zira bilindiği gibi yanma dediğimiz olgu çok hızlı gerçekleşen bir oksitlenmedir ve dışarıya ısı ( enerji ) verir.Bu esnada yanma ( tutuşma sıcaklığı) bu duruma uygunsa o madde yanar. Demirde ise bu olay çok yavaş cereyan eder ancak yine ısı çıkar.Hatta bazı kağıtlar ( özellikle gazete ) oksitlenerek  ( uzun süre içinde) sararır ve yine çevreye ısı verilir bu ısı zamanla gazeteyi yakacak duruma gelerek yangın çıkmasına sebep olabilir. Bu olgu aynı zamanda mikro dünya  canlılar için son derece önemlidir.Belki bazılarımız düşünmüştür ; bu börtü böcekler kışın nasıl sağ kalıyor? Bir örnekle açıklayalım, bir yaprak toprağa düşer ve sürekli sararır yani oksitlenir ve bu esnada çevreye ısı verir.İşte o küçük ısı pek çok canlı için hayat kaynağı gibidir.

Bilindiği gibi elementler iki büyük gruba ayrılır. Metalik olan elementler ve ametal olan elementler.

Periyodik tabloda bulunan “102” element metalik element olarak kabul edilir kalan “17 adet” element ise ametal olarak kabul edilirler.Bunlar şunlardır;

Hidrojen (H)  ; Helyum (He)  ; Karbon ( C)  ; Azot veya nitrogen  ( N) ; Oksijen (O) ; Flor (F)  ; Neon (Ne)  ; Kükürt (S)  ; Klor ( Cl)  ; Selenyum ( Ce) ; Brom ( Br)  ; Kripton (Kr)  ; İyot ( I)  ; Ksenanon ( Xe)  ; Radon ( Rn) .

Elbette geri kalanları ise metalik veya yarı metal elementlerdir ancak hidrojen gibi bu kategoriye tam uyuşmayanları mevcuttur özet olarak durum bu şekildedir.

Peki bu yazı ne amaç güdüyor? İşte o da biraz karışık…Bundan önce yazılmış birçok yazıda geçenleri daha iyi anlamamıza yardımcı olacak diyerek cevap vereyim.( Faydalı bilgiler,Derinlik,sıcaklık ve mineral oluşumu,Değerli metaller ve işletilebilme özellikleri,Değerli taşlarda renk merkezleri,Cevher oluşturan süreçler vs.) 

Şimdi bazı kritik bilgilere geçelim ( bu bölüm biraz rastgele olacak baştan belirteyim);

1-) Metal oksitlerin sulu çözeltileri BAZİK özellik gösterir.Bazik yapı daima “( OH ) iyonu bulundurur. Ametal oksitlerin sulu çözeltileri ise ASİTİK yapı dadadır (ASİT) 

2-)  Ancak bazı metaller özeldir ( kurşun ve çinko) bunlara “Amfaterik madde” denir bu tip metaller hem bazik hem asitlerle reaksiyona girer.

3-) Soy gazlar oksit oluşturmazlar.

4-) Su ile tepkimeye giren metaller şunlardır; Lityum ; Sodyum ; Potasyum ; Rubidyum; Sezyum ; Fransiyum. Sodyum ve potasyum doğada en çok bulunan alkali metaldir.

5-) Bazı oksitler “Nötr oksitler” olarak bilinir bunlar ne Baz ne asit özellik gösterir.Örnekler; CO; NO ; N2O; NO2

6-) Demir oksit “Amorf” yapıdadır ve amorf yapılar elektriği iletmezler.Ancak bakır oksit elektriği iletir fakat Alüminyum oksit ise iletmez. 

7-) Asit ve bazları birbirinden ayıran maddelere “Ayraç veya İndaktör veya Belirteç “ denir.

8-) Asit ve bazlar saf halde iken ve tuzlar ise katı halde iken elektriği iletmezler.

9-) Asit,baz ve tuzlu sular bu çözeltilerde (+) ve (-) yüklü iyonlar birbirinden ayrıldığı için elektriği iletirler.

10-) Katı iletkenlerde elektriği (-) yüklü elektronlar iletir.Sulu çözeltilerde ise elektriği sadece elektronlar değil  + yüklü iyonlarla da iletilir.

11-) Yapısında her (H) bulunan bileşikler asit değildir örnek: C6H2O6 yani glikoz , asit değildir.

12-) Yapısında her ( OH) bulunan bileşikler de BAZ değildir.Örnek; C2H5OH bu etil alkoldür ve bazik  değildir.

13-) Kuvvetli asit ve bazlar suda çözündüklerinde elektriği iletirler.

14-) Yapısında karbon bulunan asitlere “ORGANİK ASİT” denir ve karbon miktarı arttıkca asitliği yükselir.

15-)  Yapısında  oksijen bulunan asitlere  “OKSİ ASİTLER” denir ve oksijen sayısı arttıkça asitlik derecesi yükselir.

16-) Periyodik çizelgede herhangi bir periyotta bulunan elementlerin oluşturacağı asitlik kuvveti sağa doğru gittikçe artar.

17-) Periyodik Cetvelde bulunan elementlerin asitliği yukarıdan aşağıya indikçe artar.

18-) Oksijensiz asitler,soy metallerle ( altın, gümüş, platin, bakır, civa) tepkimeye girmez.

19-) Oksijenli asitler soy metallerle tepkimeye girer fakat ” H2 “ değil dışarıya su buharı verirler.

20-) Bazı metallere hem baz lar hem asitlere tepkime verir ( Alüminyum ve Çinko) 

21-) Bu çözeltilerin “H2” iyonlarının derişimine “PH “ değeri denir ; 

        0-7 arasına Asittir denir

         7     İse NÖTR Denir

         7 -    Yukarısı ise BAZ dır denir.