ÖNEMLİ DEĞERLİ MİNERALLERİN MANYETİK ÖZELLİKLERİ BİR

Değerli arkadaşlar,önemli olduğunu düşündüğüm “değerli taşların(minerallerin)manyetik özelliklerini gösterir listeyi yayınlıyorum.Bilindiği gibi bir mineralin önemli fiziksel özelliklerinden biri de manyetizmaya karşı duyarlığıdır.Aslında konu çok karışık eğer Bazı ön bilgiler verilmez  ise hiç anlaşılmayabilir.Çizelgede ki Bazı terimleri açıklamak açısından kısa özet bilgi sunuyorum.Daha önce “manyetizma ile ilgili”geniş bir yazı yazmıştım dileyen oraya bakabilir.

Öncelikle anlaşılması gereken,her madde manyetik alana bir  şekilde karşılık verir bu tepkiye göre sınıflandırmalar yapılmıştır.Bir mineral Demir gibi tepki gösteriyorsa buna “ferromanyetizma”denir burada ki ferro kelimesi Demir anlamını taşır.Yani bu herkesin bildiği mıknatıstır diyebiliriz.Bunun biraz farklı biçimi “magnetit”mineralinde görüldüğü gibi “doğal mıknatıs”olanıdır bilim insanları önce bu iki olguyu bir diye düşünmüşlerdi Fakat daha sonra “ferrimanyetizma”adı verilen bir çeşidin olduğu tesbit edildi.

Listede geçen “diamanyetizma”yı hiç karıştırmadan kısaca manyetik olmayan diye düşünebiliriz(aslında durum böyle değil ama bu konuya girersek işin hacmi büyür)

Fakat konuyu bir şekilde duymuş olanlar için;diamanyetizma normal manyetizmanın tam tersi olan bir kuvvettir hemen hemen bütün maddeler bu özelliğe sahiptir(mesela kuvars bu özelliğe sahiptir ve yüksek değerde kabul edilir ama bildiğimiz su daha güçlü diamanyetizma ya sahiptir hatta bu özellikten faydalanılarak Bazı denizaltılara uygulanarak su içinde sesiz olarak ilerleme sağlanmıştır ancak bu kuvvetin çok yükseltilmesi gerekir daha da ötesi bizmut minerali çok yüksek dia- özelliğe haizdir ve çok düşük sıcaklıklarda daha da arttığı bilindiği için böyle bir çihaz yapılarak birj kurbağa rahatlıkla boşlukta kalabilmiştir,burda keselim .

Listede ki “manyetizma etkisidenen bölümde geçenler1-)Yok(yok denecek kadar az anlamındadır)2-)zayıf3-)ılımlı(yani karşılığı sayısal değerlere bakarak fikir edinin)4-)sürükler(kuvvet direk kapacak güclü değil ama öncekilerden güçlü)5-)güçlü

6-)kapar(mineral parçasını havada kapacak kadar güçlüdür.Not:Bu listeyi herhangibir minerali tanımada kullanacağız ancak bunun için elimizde mutlaka bir mıknatıs olması gerekir.Ölçüm miktarı nı biz ölçemeyiz (elimizde çihaz olmaz)mukayese ile bu bilgiyi kullanalım.

DEĞERLİ TAŞ                                ETKİ                                           ÖLÇÜM

Actinolite grubu

Nefrit(siyah renkli)                       Güçlü çekim                                 321-577

Nefrit(yeşil)                                   Ilımlı çekim                                  91-343

Nefrit(beyaz,sarı)                           Yok                                             <0(diamanyetik)

Afganite(mavi)                                Yok                                             <0(diamanyetik)

Amber(her renk)                              Yok                                            <0(diamanyetik)

Andalusite(k.rengi,yeşil).                  Yok-zayıf                                     <0-26

Andalusite(koyu yeşil)                      Ilımlı                                              100

Apatite(mavi,yeşil)                            Yok-nafiren zayıf                         <0(diamanyetik)

Apatite(krom yeşili)                           Yok                                              <0(diamanyetik)

Apatite(sarı,sarımsı k.rengi)              Zayıf-güçlü                                  <20->120

Apatite(mor renkli)                              Yok-zayıf                                     <0-20

Axinite(kırmızı,mavimsi k.rengi)           Sürükler                                     603-654

Axinite(sarı renk)                                   Sürükler                                    345-378

Axinite(opak siyah)                                Sürükler                                    998

Axinite (nerdeyse renksiz)                      Zayıf                                          17

Azurite(opak)                                           Güçlü.                                      382

Barite(açık k.rengi,mavi)                           Yok                                          <0(dia)

Bastnasite(açık ve koyu renk)                 Sürükler,kapar                          654-898

Benitoite                                                     Yok                                         <0(dia)

Beryl grubu

Aqumarine                                                 Zayıf,ılıman                             20-100

Altın renk,sarı renk                                     Yok,zayıf                                  <0-48

Helidor                                                         Yok                                         <0(dia)

Morganite                                                     Yok                                         <0(dia)

Mavi beril(maxixe)                                         Yok                                         <0(dia)

Red beryl                                                       Güçlü                                      117

Pembe beryl                                                    Zayıf                                      <20

Yeşil beryl                                                         Yok,Zayıf                              <20

Zümrüt                                                              Yok,ılımlı                              <0-87

Sentetik Zümrüt                                                 Zayıf,ılımlı                            26-143

Sentetik red beryl                                               Ilımlı,güçlü                             120

Sentetik aqumarina                                             Ilımlı                                     109

Bizmut                                                                  Yok                                      <0(dia)

Bustanite(yarı saydam)                                       Kapar                                   2.995

Calcite(yaygın olan)                                              Yok                                      <0(dia)

Calcite(pembe,kobaltlı)                                         Zayıf                                   22-26

Cassiterite.                                                            Yok                                     <0(dia)

Celestite(mavi renk)                                               Yok                                     <0(dia)

Choaite                                                                   Zayıf                                   55-69

Chondrodite                                                             Yok                                     <0(dia)

Chrysoberyl                                                            Zayıf,ılımlı                           20-127

Alexandrite                                                              Zayıf                                     43

Sentetik alexandrite                                                  Yok                                     <0(dia)

Chrysocolla                                                            Ilımlı,güçlü                         104-239

Clinozoiste                                                                 Sürükler                            373

Cobaltite                                                                   Güçlü                               Bilgi yok

Copper(saf)                                                               Yok                                  <0(dia)

Copper(saf değil)                                                      Güçlü                          Bilgi yok

Corundum grubu

Blackstar safir                                                        Zayıf,ılımlı                        20-143

K.rengi safir                                                            Ilımlı                                 130

Mavi safir (Demir zengin)                                       Zayıf,ılımlı                         22-82

Mavi safir (Demir fakir)                                            Yok,Zayıf                         <0-65

Yeşil,sarı,portakal renkli                                           Zayıf,ılımlı                      <20-117

Padpordcha safir                                                      Zayıf,ılımlı                       <20-117

Mor,pembe safir                                                        Yok,Zayıf                        <0-56

Renksiz safir                                                                Yok                               <0(dia)

Yakut                                                                         Zayıf,bazen ılımlı           <20-48

                                                                                                          Bazen 78-113

Sentetik Yakut                                                            Yok,Zayıf                       <0-17

Sentetik safir (hepsi)                                                   Yok                               <0(dia)

Kübik zirkon(sentetik)                                                Yok,Zayıf                       <0-39

Pembe kübik zirkon                                                    Sürükler                       430-807

Kırmızı ve yeşil kübik Zr                                          Sürükler,kapar                1.237

Coprite(opak,yarışeffaf)                                             Zayıf                                74

Danburite(sarı)                                                           Yok                                <0(dia)

Diamond(Elmas,hepsi)                                               Yok                                <0(dia)

HTHP sentetik Elmas                                 Yok.kapar(metal inklizyonlu)     <0-ferro

CVD sentetik Elmas(renksiz)                                    Yok                             <0(dia)

wDiaspore                                                                   Zayıf                           39-48

Diopside(blackstar)                                                   Kapar             8.925-9.960(ferro)

Kromdiopside                                                       Zayıf,güçlü                      56-296

Vanadyumlu diopside                                                 Zayıf                       <20-39

Mor,mavi diopside                                                     Yok                           <0(dia)

Dolamite                                                                   Yok                          <0(dia)

Dumartierite                                                           Zayıf                             <20

Enstatite(opak,siyah)                                       Sürüklenir,kapar              >1.298

Opak,k.rengi                                                     Sürüklenir,kapar           Bilgi yok

Krom enstatite                                                           Güçlü                     282

NOT:kalan mineralleri ikinci bölümde yayınlayacağım.