S Ü M E R L E R H A K K I N D A ON

                                Bu bölümde Sümer dili ve Türkçe ilişkisi yazılacak . Öncelikle yazmalıyım ki, bu konuda gerek yerli gerek yabancı onlarca ilgili bilim insanlarının yazıları ,kitapları bulunmaktadır. Bu bölümde bu kitapların “e-kitap formatındakilerin bir kısmının “ linkini koyacağım. İlgilenenler indirip okuyabilir.

Önce yeniden kısa hatırlatma ;

Sümerce denilen dil kesinlikle “eklemli ( eklemeli ) diller “ grubuna dahildir ve bu konuda herkes hemfikirdir. Hiçbir bilim insanı bu dil için “bükümlü dil grubundandır” dememiştir ki bahsi geçen grup Hint*Avrupa denen gruptur. Veya hiçbir bilim insanı bu dil “tek heceli gruptandır “ dememiştir. 

Konu çok yalın , Sümer Dili Türkçe, Korece, Macarca, Fince , japonca vb. eklemeli dillerdendir.

Mademki bu konuda itiraz yoktur  şimdi bu grubun özelliklerine bakalım.

1-) Öncelikle Ural-Altay dil grubu yazılışından da anlaşılacağı üzere  iki alt bölüme ayrılır 

A- Altay alt kümesi : Türkçe, Moğolca, Korece vb,

B- Ural alt kümesi : Fin ce ,macarca, estonca vb.

Bu iki kümenin arasında bazı farklılıklar olmakla birlikte aynı aileden olduğu gerçektir.

2-) Eklemeli dillerin en önemli özelliği kök kelimenin hiç değişmeden aynı şekilde muhafaza edilmesidir. Örnekler ; “gel” kök kelimesine ekler yapılarak 

“Gelmek “ fiili , “gelen - bu kelime zaman içinde GELİN dönüşmüştür” ; Gel i yo rum “ ile zaman ekini almakta ; “ge e ce ğim “ ile yine gelecek zaman ekini alarak ; “Gel git - ile yeni bir kelime oluşabilmekte vs.

Başka örnek ; Gör - kök kelimesi ; “gör mek” ; gö rü cü “ ; gözcü ( göz,gör den türemiştir) ;” gö ze “ ; “göz de” ; “göz “ ; “gözlük “ ; “göz lük çü “ ; “göz cü lük “ ; “göz de lik “ ; “göz ek” ; “gö rün mek” ; “gö rün tü le mek” ; “gö rün gü “ ; “ gö rün tü “ ; “gö ren “ ; “gö rün tü le yi ci “ ; “gör gü “ ; “gö rüm ce “ “gör gün “ ; “gör gü lük “ ; “gö zet mek “ “ göz le me “ vb.

Not : Bu kısımda “BÜKÜMLÜ DİLLER” in özelliğine bakılarak aradaki farklılık belirginleşir. Örnek ; Arapca , bu dil ailesine girer. Bu dilde kök kelimeler üç adet sessiz harften oluşur ( az sayıda dört  ile daha da az sayıda beş harften oluşan ları vardır). Bu köke yeni harfler ilave edilerek  yeni kelimeler oluşur ancak yeni oluşturulan kelime ilk haline hiç benzemeyebilir. 

Yukarıdaki bükümlü dillerde bulunan özellik yine kişinin düşünme sisteminde etki yapar. Bu dillerde bulunan kelimeler kök kelime ile benzerliği kalmadığı için aynı dil grubu insanlarda kelime öğrenme kapasitesini sınırlayıcı rol oynar. Bugün ABD de de liseyi bitirip de ingilizce özellikle kitap okumada olan sorunlar veya okullardan mezun olan cahil kalmış öğrencilere sebep olur. Bunun tam aksi örneği KOREcede olmaktadır. Bu dil en son bilinçli olarak kendi dilin yapısına uygun alfabe yaptıkları için çok kolay öğrenciler okuma yazmayı sökerler. Bir başka benzer örnek “Bir dil yaratmak “ adlı yazımda yazdığım gibi ABD beyazlar içinde yaşayan bir kızılderili ( nalbantlık yapmaktaydı) kendi diline hakim olduğu için ve meselenin özünü kavradığı için kendi başına yarattığı alfabe sayesinde o dile mensup kişiler kolayca okuma yazmayı öğrenebilmişkerdir.

3-) Ural-Altay dil grubunda kelimeler DİŞİ ve ERKEK diye ayılmaz. Bu özellik Arapca dahil bükümlü dillerde bulunur. Bu dillerin mantığına göre herhangi bir varlık ya dişidir ya da erkek. Türkçede böyle bir ayrım yoktur. Türkçe bu  işi başka türlü çözer yani esas olarak her varlığın dişi adı ayrı erkek adı ayrıdır bu durumda kelime hazinesini artmasına sebep olur. Örnekleyelim ; Kurt ( bu kelime aslında türklerde tabu kelime olduğundan aslı olan BÖRÜ yerine günlük konuşmada kullanılır)  ortak ad ; BÖRÜ ( KURT)  dişisi ( ASENA) erkeği ya yine BÖRÜ bazı lehçelerde “KASKIR veya kök Börü “ denir.

Başka bir örnek : SIĞIR ( ortak ad ) , BOĞA ( erkek sığır ) İNEK ( dişi sığır ) 

TOSUN ( genç erkek sığır ) ÖKÜZ ( hadım edilmiş erkek sığır)  DÜVE ( doğum yapmamış genç dişi sığır)  DANA ( altı aylıktan büyük genç sığır) 

BUZAĞI ( altı aylığa kadar olan sığır yavrusu) 

Yukarıdaki örneklerden görüleceği üzere türkçede dişi ve erkek ayrımı ayrı adlar verilerek sağlanır.

Başka örnek ; “O” üçüncü tekil şahıs hem dişi hem de erkek için kullanılır. Oysa mesela İngilizce de ;SHE” dişi , “ HE” ise erkek için kullanılır.  

4-) Yine Türkçede ait olduğu ailede belirgin özelliklerden biri de “SES UYUMU” dur. Bu özellikte ikiye ayrılır 

A- BÜYÜK ( ÜNLÜ) SES UYUMU : kalın ve ince seslerin kelimelerdeki sıralamasıdır. Bir kelime ince sesli başlamışsa ince sesle devam eder ( son yazdığım kelime gibi) 

B- KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU : Düz ve yuvarlak olan harflerin kelime içindeki sıralamasıdır. Şayet  bir kelime düz ünlü ile başlamışsa ( a, e, ı ,i)  düz ünlülerle biter. Şayet yuvarlak ünlülerle başlamışsa ( o, ö, u, ü) yuvarlak ünlü ile  devam eder.

5-) Türkçede kelime başında iki sessiz harf yanyana gelmez. İngilizce de “STAT”  veya “ breakfast  “ ise gelebilir.

6-) Türkçede söz dizimi ( cümle kurumu) ÖZNE + TÜMLEÇ+ YÜKLEM biçimindedir. Yine ingilizcede ise ÖZNE+ YARDIMCI FİİL + Fiil (yüklem) +TÜMLEÇ şeklinde olup her iki insan grubu düşünürken ayrı algoritma ile düşünür mesela Türkçede en son yüklem olduğundan dinleyen kişinin olumlu veya olumsuz konuşacağını anlamak için beklenmek durumundadır.

7-) Türkçede soru yapımı cümlenin sonuna gelen soru ekleri ile yapılır ( mı, mi,mu, mü ) ingilizcede ise yardımcı fiil başa getirilerek yapılır. Örnek ; Ayşe derse geldi mi? Bu şehir Bolu mu?

8-) Türkçede kelimeler “M - L- R “  harfi ile başlamaz bazı yansıma kelimeleri hariç.Örnek; mırıl mırıl ; lapa lapa

9-) Türkçede sayı kelimeleri kullanırken ( rakamlar ) çoğul yapıcı ek ( -ler, -lar vb.)  kullanılmaz örnek ; 5 elma denir 5 elmalar denilmez oysa yine ingilizcede sayısı belirtilenin çoğul eki bulunur örnek ; 5 dogs ( beş köpek) 

10-) Türkçede söz diziliminde tamlayan kelime önce tamlanan ise sonra kullanılır örnek; işin aslı , yabani köpek vb.

12-) Türkçede sıfatlar isimlerden önce kullanılır örnek ; kırmızı elbise ; cesur adam vb.

13-) Türkçe konuşan insanlar karşısındakine ne söyleyecekse kafasında kurar sonra ifade eder. Mesela ingilizcede meramını anlatırken bir giriş yapıp düşüncelerini ekleye ekleye sürdürür.

14-) Türkçede ön eklerin kullanılmadığı kabul edilir ( burada benim görüşüm biraz farklı uzak geçmişte ön ek olabileceğine dair emareler vardır) Günümüzde bazı kelimelerin önüne gelen ekler ise farklı değerlendirilmektedir. Mesela ; sapsarı , kıpkırmızı benzeri ekler “pekiştirme ekleri denilir. Bunlar bir hayli fazladır farklı anlamlar katarlar bazı örnekleri sıralayalım ; kelime önüne gelenler ; temiz- tertemiz ; mavi- masmavi

Araya ünlü ekleyerek yapılanlar ; cıblak - çırıcıblak; yalnız- yapayalnız  gibi.

İkilemeler ile yapılanlar ;  karışık - karışık kuruşuk ;  çıblak- çırıl cıblak 

Farklı olan pekiştirmeler ; sırılsıklam, sırsıklam; eğri büğrü;

Not ; pekiştirmeli kelimeler aslında birleşik yazılır ben anlaşılsın diye ayrı yazdım.

15-) Türkçede bir kelimenin ilk hecesinde “O ve Ö “ bulunmaz ,bulunanlar yabancı kökenlidir fakat “ YOR “ eki fiil ekidir ve istisnadır.

16-) Türkçede çok önceden giren bazı kelimeler Türkçeye uyarlanmıştır ,dilin kurallarına uyar fakat aslı uymaz.  Örnek ; “ZEYTİN “ kelimesinin aslı “ZEYTUN” dur ve ses uyumuna aykırıdır ancak uygun hale getirilmiştir.

17-) Türkçede iki ünlü yan yana gelmez gelenler yabancı kökenlidir , örnek; saat, şiir vb.

18-) Yukarıdaki örneğin başka biçimi bulunur. İki sesli harf bir araya gelecekse araya sessiz harf girer . Örnek ; SIRA - SIRA(Y)A  gibi.

19-) Türkçede kök kelimede iki sesli yan yana bulunmaz ,bazı bulunanlar ise türkçe olmakla birlikte zaman içinde vurgulamadan kaynaklı bulunmaktadır . Örnek; Anne, Elli ( rakam olan)

20-) Türkçede eğer bir kelime ( özellikle fiil ise ) tek başına anlaşılamadığı için sanki yardımcı fiil eklenmesiyle kullanılır. Örnek : Boks (YAPMAK ) , Spor ( YAPMAK) , Duş ( ALMAK) . Kısacası yabancı fiiller ingilizcede olduğu gibi “YAPMAK,ETMEK “ anlamlı ek fiile ihtiyaç duyar.

ÖZEL BİR NOT: insanlar hayvanların veya kuşların ve doğanın seslerini duyarlar ve bu sesleri kendi diline göre yorumlayarak o sesi taklit ederler. Bu durum kişi kendi toplumu içinde iken oluşan gariplik   fark edilmez. Bir ingilize göre kuşlar “TWİT,TWİT “ öterler ( twitter - bu kelime ile alakalı ağ şirketi adıdır. Bir türk'e göre ise kuşlar “CİK,CİK “ diye öterler. Aynı sesi iki ayrı dil farklı algılamıştır ( oysa hiçbiri tam doğru değil) başka örnek ; bir ingilize göre horoz “KİKKİRİKUU” diye öterken bir türke göre “ ÜÜRRÜÜÜÜ” diye öter (!) 

Bir ingilize bizdeki Sığma kelimesini bir türlü okutamazsınız  o hep “sigma “ diye okuyacaktır. Buna benzer durumların asıl sebebi o dillerde mevcut seslerin ( hecelerin ) olup olmaması ile alakalıdır. Arapçada bazı sesler geniz altından çıkarılır bir türk bu sesleri çıkaramaz. Bir Almanın veya ingilizin türkçe bilseler dahi yabancı olduğu aynı sesleri çıkaramamasından kaynaklanır.

İLGİLİ KİTAP VEYA MAKALE LİNKLERİ :

https://drive.google.com/file/d/1W0Y7FR43ug6UGVQEkSZ-iNxJPeSYTX6m/view?usp=drivesdk

Kitap : Türkiye türkçesinde kökler

https://drive.google.com/file/d/1XG1ja5xO1VLbq8dlzKTzUp8Tfx4k66sb/view?usp=drivesdk

Kitap: Türk dillerinde akrabalık adları.

https://drive.google.com/file/d/1u01ges6dU-cBc_2TpDlU8NYfGt6303eA/view?usp=drivesdk

Kitap: Türkçenin kayıp kelimeleri.

https://drive.google.com/file/d/1MC064RJQaizCZONm1BGOF0w71Bs0wqGE/view?usp=drivesdk

Kitap : Yabancı sözcüklere türkçe karşılıklar.

https://drive.google.com/file/d/1pQnxKNPayjvknIu9iTEo1f5iL2wBcxgM/view?usp=drivesdk

Kitap: Türkçe sözcük incelemeleri.

https://drive.google.com/file/d/1hdYU1a17biFugHKGzMhAYzVSB5qz21_-/view?usp=drivesdk

Kitap: Türkçenin ekleri.

https://drive.google.com/file/d/1SotH0UshEgOFzyCMl4K6l8yCl9GUWNjq/view?usp=drivesdk

Kitap: Orhun yazıtları.

https://drive.google.com/file/d/1rnHOVveb5hVuIPH2ecZxMcV3OwjTfG4Q/view?usp=drivesdk

Kitap: Güneş dili teorisi.

https://drive.google.com/file/d/1bHhvwLXmKCslthOed5M6R7ysW6TkdLtu/view?usp=drivesdk

Makale : Türkçede ön ekler

https://drive.google.com/file/d/1SVtcXWQKqhfo4Wf7smUb5U18HYeqXQbR/view?usp=drivesdk

Makale: Altay dilleri teorisi.

https://drive.google.com/file/d/1IdpKYIdyWosnjgR9ZmaXRhq2vUJWt-cU/view?usp=drivesdk

Kitap: Dil denen mucize 

https://docs.google.com/document/d/1WCXwbI-wTsF5QEDLnAzauwBuWJZ7Bbso/edit?usp=drivesdk&ouid=100809050736310651343&rtpof=true&sd=true

Kitap: Türk dili tarihi.

https://drive.google.com/file/d/1YfQGFv813gQBUNJQy1R-84oDkjtywZHa/view?usp=drivesdk

Kitap:Eski Mezopotamya tarihi.

https://drive.google.com/file/d/1zoLChJH92uHNN1l1ElUMj1WXEqJO5wWg/view?usp=drivesdk

Makale: üçüncü UR dönemi ve eserleri.

https://drive.google.com/file/d/1z7FdDmozM1_V_WzN9LbkG69pbYH71DiP/view?usp=drivesdk

Makale: Sümerce- türkçe ilişkisi.

https://drive.google.com/file/d/1ngZR1FOCSpmILu31Xoy4voP2xovTtVpg/view?usp=drivesdk

Kitap: Sümer ve Akat tarihi.

https://drive.google.com/file/d/16EU2frAtfgnDwE99sBlQvxhYjeW-WBfi/view?usp=drivesdk

Kitap: Çivi yazısı,ortaya çıkışı,gelişmesi ve çözümü.

https://drive.google.com/file/d/1euj22wM3-9B1qzQFmVnz_Yt3MbIzBu2s/view?usp=drivesdk

Kitap: Büyük Sümerce sözlük.

https://drive.google.com/file/d/1VMPo_selN7yx1d4TdRdQ4bGFQxptAJVM/view?usp=drivesdk

Kitap: Eski ortadoğu çevre ve etnik yapı.

https://drive.google.com/file/d/15Dq-pKX2TIAIwcW_rfxu8K9QsNweQFMH/view?usp=drivesdk

Makale: Sümer dilinin biçimbilimsel ve sözdizimsel yapısı.

https://docs.google.com/document/d/1ae4RKDWl02745luU8TaB24PW8WEHTeqJ/edit?usp=drivesdk&ouid=100809050736310651343&rtpof=true&sd=true

Makale: Sümer kral listesi ( KRAMER).

https://drive.google.com/file/d/1WHBKrnfMReCCfs9x8yndxn2wK2ACqVlF/view?usp=drivesdk

Kitap: Sümer sanatının gelişimi.

https://drive.google.com/file/d/1rCLYxc71fDpqf7IWNMf1BaePMJ9Cm6BV/view?usp=drivesdk

Kitap: A-dan Z-ye Sümer.

https://drive.google.com/file/d/1uVHoBCT9jL4dTClbiFpJjhN_KwvZEh2q/view?usp=drivesdk

Kitap: Sümer ve sümerliler.

https://drive.google.com/file/d/1cT-FJOe6yCClhKc8KG7wsq7IOHHKn_xE/view?usp=drivesdk

Kitap: Ana hatları ile Mezopotamya.

https://drive.google.com/file/d/1JktJQ-_ElymDwyjcasksOYWMpMFkRiKn/view?usp=drivesdk

Makale: Sümerce tabletler.

https://drive.google.com/file/d/1UW4PFJAMht9cZp776_MYH6eDCoRtZoFx/view?usp=drivesdk

Kitap: Sümerler,Mezopotamya nın sıra dışı topluluğu.

https://drive.google.com/file/d/1n4mWrxXMo_LA_HI1YWPrz6tQI--k3PR4/view?usp=drivesdk

Kitap: Mezopotamya yazı,akıl ve tanrılar.

https://drive.google.com/file/d/1hWiH983JhTSXNPMge9y8AfGU6n10FlFd/view?usp=drivesdk

Kitap: Sümerler ( S.N. KRAMER)

https://drive.google.com/file/d/1750NTHYqKDf7155zkK6dfi6XeSUyEcky/view?usp=drivesdk

Kitap: Sümerlerde TUFAN, tufanda türkler.

https://drive.google.com/file/d/1EnmqRsShUFkHEv-j8-BcnSMYMb0W_a9w/view?usp=drivesdk

Kitap: Uygarlığın kökeni Sümerler.

https://drive.google.com/file/d/11q_RobJ-08M6r38OF9SllwL4xuCtNx8K/view?usp=drivesdk

Kitap: Sümer,Babil,Assur kanunları ve Ammi-Şaduka.

https://drive.google.com/file/d/1dicr-yVsXawjQGjV2_jYLHsiFTfRU3if/view?usp=drivesdk

Kitap: Sümerce kesin olarak türkçedir.

https://drive.google.com/file/d/1Di43C7yf5_I4ICZz1Gn6yoTrzOHhP7_P/view?usp=drivesdk

Kitap: Sümerlerin kurnaz tanrısı ENKİ.

https://drive.google.com/file/d/130I0hG0-pafFvNQSsa0sud6w9Sx8fMvv/view?usp=drivesdk

Kitap: Mezopotamya mitoloji sözlüğü.

https://drive.google.com/file/d/1n_TKkV_ns4-lknXF9SjNkA8M_EOhapgg/view?usp=drivesdk

Kitap: GILGAMIŞ destanı, ölmek istemeyen büyük insan.

https://drive.google.com/file/d/1PC_aK1Htk8o9tGvWxxssMLf0zmnL1bEh/view?usp=drivesdk

Kitap: 5.000 yıllık sümer türkçe.

https://drive.google.com/file/d/1YD_I3YN5ab0sexS0EJx-cvb8dZH_Q26m/view?usp=drivesdk

Kitap: Türk dilinin beş bin yılı.

https://drive.google.com/file/d/1XlX_rKUezNFHB5-2h28JEDd5ni-CMa95/view?usp=drivesdk

Makale: Sümer yazıtları ( K.MİRŞAN)

https://drive.google.com/file/d/1uvhGw9M1uohRktG7EPWvJXrrd7cQN0cy/view?usp=drivesdk

Makale: TURUKKULAR ( çivi yazısı kaynaklar ışığında)

https://drive.google.com/file/d/1RUtXrctQ903FayGs4b8GJ0beVGugYVlY/view?usp=drivesdk

Makale: Mezopotamya ve Anadolu yemek kültürü.

https://drive.google.com/file/d/12CrmHJtADOo7CFFlD90efHiS9JzC4K41/view?usp=drivesdk

Makale: Sümerler için farklı bir öneri.

 https://drive.google.com/file/d/1Fi5cTXebRGWJL1VBHMeE0wQIwyoXax_c/view?usp=drivesdk

Makale: Sümer- Türk dillerinin kökeninin,ilişkisinin ve evrenmesinin arkabilimi.

https://drive.google.com/file/d/1QyKUieFX_Fn3whJZculeVBIblKUJTwAU/view?usp=drivesdk

Makale: Sümercede isim ve fiiller.

https://drive.google.com/file/d/1QWqKSdEG7_XlH2eeI-LV6xHabAID38FG/view?usp=drivesdk

Makale: Sümer atasözleri.

https://drive.google.com/file/d/1nJWDvCGSRCplJS1RY3lVGe-Qj1fLeFed/view?usp=drivesdk

Makale: Sümer-türk sözlüğü.

https://drive.google.com/file/d/11t_UH14GvJbwaOlq3FxlMcBxgDrd0RWk/view?usp=drivesdk

Kitap: Mısırlılarda,Mezopotamyalılarda matematik, astronomi ve tıp.

Not: buradaki kitaplar önemli görüp buraya koyduklarımdır.