TİPOMORF MİNERALLER

TİPOMORF MİNERALLER: minerallerin oluşum sürecini gösteren minerallere tipomorf mineral denir. Öncelikle şunu bilmeliyiz ki mineraller değişik sıcaklık ve basınç altında oluşurlar. Her Mineralin oluştuğu özel bir sıcaklık bölgesi mevcuttur.Bilim insanları bu özellikleri belirlemiş ve süreç devam etmektedir.Bunun anlamı bütün minerallerin oluşum süreçlerinin bilinmediğidir.Şimdilik üzerinde mutabık kalınan mineraller şunlardır;
1-)Kuvars 2-)Turmalin 3-)Garnet 4-)Kısmen mika lar.Aşağıda yazılı bilgiler siz taş maden arayıcısı arkadaşlara faydalı olması için yapılmış bir derlemedir.Tamamını yazamam ,bilebildiğimi yazdım. Arazide bu bilgilere göre ararsanız yararlı olacağını düşünüyorum.

KUVARS: 
bu taş özellikle altın arayıcıları için çok önemlidir. Burada bahsedilen kuvars süt kuvarsıdır. Tecrübeli altın arayıcıları kuvarsın dış yüzüne bakarak değerlendirme yapabilirler. Cevherli süt kuvarsları pegmatik Evre Öncesi yani 800°'nin derecenin üstündeki sıcaklıklarda meydana gelir. Bu kuvarslar bakır kısmende Altın içerir. Nadiren de kurşun ve çinkoludur. Cevherli süt kuvarsları pegmatik dönem öncesi oluşur. Tamamen süt kuvarsı olanlar sadece 450°'de oluşur. Bunlar gri kristallerin üzerinde ince bir halka veya son derece ince bir kabuk halinde bulunur. Yüksek basınç altında kalmış 550-500 c . de oluşmuş olanlar beyazımsı,süt renginde olmayan bazen yarı Saydam veya opalimsi  vede orta kısımları hafifçe pembeye dönüşmüş kütle halinde bulunur. Beyaz görünen kuvarsların çoğu aslında süt kuvarsı değildir bunlara sebep olan üzerindeki kırık ve çatlaklardır, buralardan içeri giren ilknüzonlar buna sebep olur eğer bu Taşlar kırılıp içerisi görülürse rengin kaybolduğu görülecektir. Dumanlı kuvarslar pegmatitit Ürünüdür pegmatit evrenin sonuna doğru kuvars pembeleşebilir Hidrotermal evrenin sonuna doğru 200 ile 100 derece arasında kuvarslar kalsedona dönüşür ayrıca aynı sıcaklıkta kısa kristaller halinde Ametist oluşur 100° civarında oluşan kuvarslar tarak şeklinde ve küçüktür.

GARNET:
Garnetler maden arayıcıları İçin önemli Taşlardır.Burada yazılı olan garnet çeşitleri bütün garnetleri kapsamaz.Garnet ailesi geniştir ( süper grup denir) . Garnet hakkında daha detaylı bilgi için ilgili yazıma bakabilirler.
UVOVORİT;Yeşil renkli garnet türüdür sadece filoniyen kırıklar da bulunur bu taşın varlığı kromitlerin varlığına delildir.filon,kaya içine damardır.
DİMANTOİT;açık yeşil veya yeşildir. Bazik haldeki mağmayı İşaret eder bu garnet asbest ve Kromit İle bulunurur. En önemlisi ise platin metalini işaret eder.
SİYAH GARNET;Bu Taşlar alkali magma da oluşmuştur nefelinlin ve karbonatlarla kontakt yaptığını gösterir,Sfen minerali ile birlikte bulunur.
GROSSÜLER; sarı veya yeşilimsi bir taştır.daha çok bazik kayaçlarda görülür düşük sıcaklık garnetidir.
PİROP; koyu kırmızı renkte taştır , öklejit lerde ve çok derinlerde ultrabazik kayaçlarda oluşur bulunduğu yerde olivin ve Elmas varlığını gösterir.
ANDRADİT; Demir İhtiva eden kalsiyumlu garnettir.bol oksijenli ortamlarda kalker ve granit kotaktlarında oluşur, bulunduğu yerde magnetit minarelinin varlığını gösterir.
ALMANDİN;koyu kırmızıdır,gnays ve mikaşist lerde rastlanırsa disten mineralinin varlığını gösterir , en önemlisi pegmatitlerde kristilazyonun başlangıcını gösterir.
SPESSARİT;portakal(sarı ve K.rengi de olur)rengi garnettir.manganez ve lityumla zengin pegmatiklerin varlığına işaret eder,450-500 derecede oluşur.

NEFELİN MİNERALİ:eğer bir yerde nefelin veya sodalit varsa orada kuvars yoktur veya ikincil olarak meydana gelmiştir.
. Bu mineralin olduğu yerde nadir toprak elementleri (NTE) zirkonyum,titanyum,niobyum,tantalyum,uranyum bulunur.

PİROKSEN VE AMFİBOLLER:bunların olduğu yerde bazik veya ultrabazik yapı var demektir. Piroksenler  yüksek ısıda, amfiboller ise daha düşük ısıda teşekkül etmiştir. Kontakt tip oluşumlarda bünyesinde garnet, manyezit ve sülfür bulunur. Bazik yerlerde ise amfibollar daha çoktur, klorit ve titanmanyetit ile beraber bulunur, yeşil renkli olanların piroksenler, nikel ve kobaltı işaret eder.mavi renkli olanlar ise siyoniti gösterir.

AMAZONİT:yeşilimsi mavimsi mikroklindir, granatik pegmatitlerde oluşur,amazonit varlığı çok önemlidir çünkü topaz,Beril,dumanlı kuvars varlığın gösterir,amazonit 550-500 derecede oluşur.

TOPAZ: eğer mavi renkli ise 600 ila 550° 550°'de oluşmuş demektir genellikle Feldispat ve kuvars İçinde rastlanır dörtgen prizma yapısı vardır eğer sarı renkte ise altıgen görünüşlüdür Ve 550 500° arasında oluşmuştur eğer renksiz ise 450°'de meydana gelmiştir ancak bazen gök mavisi rengini alabilir bu durumda yüzeyler yoktur eğer şarap kırmızısı veya menekşe renginde ise 400 300° arasında oluşmuştur.

TURMOLİN: turmolin minerali iyi incelenmiştir ve iyi bir gösterge mineralidir. Bu Mineralin bütün renkleri Bir pegmatik yatak olduğunu gösterir 1100-  800° arası siyah turmolin oluşur ancak uzun ve prizmalar halindedir ışınsal yapı gösterir ilk oluşan minerallerdendır. 550° arasında yine siyah turmolin oluşur ancak bu kez İri kristaller halindedir.  550 500° arası siyah turbolünlerin üzerinde mavi renkte turmoliinler oluşur . 500 400° arasında renkli turmolinlerin oluştuğu sıcaklık bu sıcaklık dır Önce kahverengi olanlar oluşur sonra yeşil sonra pembe ve en sonunda da kiraz rengi turmolin  oluşur bilhassa kırmızı renkli olanlar 400° de oluşur . 400 ile 300° arasında yeniden siyah Torumalin Oluşur yalnız bu kez iğnecikler halindedir. ÖNEMLİ NOT 300°'den sonra turmolin oluşmaz.

BERİL:beril minerali de iyi bir gösterge mineralidir. 800 ile 700° arasında mavi renkli Beril oluşur uzun prizmatik şekiller halindedir. 600 ve 550° arasında sarı ve altın rengi bazende kahverengi oluşur 550 -500° sıcaklıkta asıl renkli berilin oluştuğu sıcaklıktır mavi yeşil akumarin ve sıcaklık düştükçe goşenit oluşur. Bu sıcaklıkta kristallerin uzunluğu kısalmıştır. 500°'de prizmalar iyice ufalmıştır 450°'de pembe renkler oluşur bunlar lityumludur. Sonuç olarak beril pegmatit evreyi gösterir.bu yatakların kontakt zonlarında wolfram bulunur.