DENİZLİ JEOÇEŞİTLERİ VE JEOSİT ALANLARI İKİNCİ BÖLÜM

DENİZLİ JEOÇEŞİTLİLİĞİ VE JEOSİT ALANLARI  İKİNCİ BÖLÜM

Menderes  Masifi üzerinde Likya Napları olarak bilinen kaya birimleri bulunur.Bir dizi  “ALLOKTON KAYA  “ dan oluşan bir yapıdadır.

ALLOKTON KAYA: Jeolojik süreçler sonunda orjinal yerlerinden koparak başka yerlere taşınan kaya kütlesine verilen isimdir( OTOKTON ise yerlikaya anlamındadır).

Bu naplar NEOTETİS OKYANUSU zamanında oluşmuş ve geç “Kretase “  - erken “Senozoik “ zamanlar arasında oluşmuş ve güney doğuya doğru taşınmışlardır. Denizli’deki bu kaya grubu “Ofiyolitik Melanj “ ve yaşları “Triyas”   tan Eosen e kadar değişen farklı karbonat ( kireçli taşı, dolamit,evaporit ) birimlerden oluşur. Likya Napları , Menderes Masifi üzerinde tektonik dokunaklarla yerleşmiştir.

EVAPORİT : Suyun buharlaşması ile suda çözülen mineral ve tuzların kristalleşmesi ile oluşan bir kimyasal tortul çeşididir. Türkiye özel jeolojik geçmişinden dolayı en zengin evaporit yataklara sahiptir ve bu nedenle BOR minerali en fazla bizde bulunur.
NEOTETİS: Yeni tetis anlamındadır. Tetis ve ardılları ile öncülleri Türkiye için ve özellikle Batı Anadolu için çok önemlidir. Türkiye’nin büyük kısmı bu denizlerin ( tetislerin) bir zamanlar tabanı olarak bu denizlerin en alt kısmını oluşturuyordu. Afrika’dan kopup gelen kütle ile çarpışmaları sonucu Toros Dağları ortaya çıktığı gibi bugünkü Anadolu da ortaya çıktı. Elbette bu uzun sürmüştür. Yükselen kısımların çıkur kısımlarında deniz suyu uzun süre sonunda buharlaştı ,işte bu çukur yerlerde evaporit tortul yapılar oluştu.

OFİYOLİTİK MELANJ : Melanj, fransızca bir kelimedir . Karışık anlamındadır. Ofiyolitik melanj, okyanussal kabuk ile ( okyanusların özel olan kayaç kütlesi ) kıta kabuğunun çarpışması ile ağır olan okyanus kayaçlar yerin dibine doğru dalarak kıta kabuğunun parçalanmasına sebep olur ve kabuk altında bulunan magmanın kırıklardan yukarıya taşınmasına neden olur fakat aynı zamanda okyanussal kabukta bulunan kayaçlarlada çeşitli kimyasal oluşumlara sebep olur iştr bu karmaşa sonucunda o bölgede çok özel kayaçlar oluşur ( Bazik ve ultrabazik mineraller , peridotit,dunit,gabro,diyabaz,serpantin ve bazalt kayaçları bulunur)

Batı Anadolu’da Oligosen yaşlı Molas istifi ,Menderes Masifi ve Likya Napları arasında güney batıda DATÇA dan ,kuzeydoğuda DİNAR- DAZKIRI ya kadar uzanan bir havzada depolanmıştır.
Denizli birinci deprem bölgesinde yer alır , Kızıldere ( SARAYKÖY) Türkiye’nin ilk jeotermal sahasıdır.
MENDERES MASİFİ : Batı Anadolu'nun en geniş yayılımına sahip kayaç gruplarındandır. M.Masifi güney doğuda Likya Napları ,kuzey  batıda ise BORNOVA , kuzey doğuda AFYON zonu ile çevrelenmiştir.Menderes masifi genelde BULDAN ve çevresi ile ÇAL-BEKİLLİ yöreleri ile temsil olur. Genellikle buralarda mermer yatakları ve şist bulunur.Son yıllarda BOZDAĞ şistleri içerisinde 611-632 milyon yıllık amfibol ve asidik damarlı kayaçlar tespit edilmiştir.Bu durumu tespit eden yazarlar , bu yaş verilerinin DENİZLİ - BABADAĞ dan da alınabileceğini ileri sürmüşlerdir.Tüm bu bilgiler sonucunda Türkiye’nin en yaşlı kayaçlarının Menderes Masifinde olabileceği söylenebilir.

DUNİT ( DÜNİT) : Yüzde doksanı olivinden oluşan yeşil ve çeşitleri ile sarımsı yeşil  renkli ,ultramafik yapıda derinlik ( plütonik ) kayacıdır. 
OLİVİN : Yeşil renkli ,magnezyum ve demirden oluşan yüksek sıcaklık silikatı  bir mineraldir. Olivin magmada ilk oluşan minerallerden biridir ,yüksek sıcaklıkta ve basınçta oluşur. 
PERİDOTİT: Genellikle olivin ve piroksenden oluşan bir derinlik kayacıdır. 
DİYABAZ: Dolerit de denir. Yeşil ve koyu yeşil bir yarı derinlik kayacıdır.
SERPANTİN : Adı yılan derisi gibi anlamındadır ,bir kayaçtır ( mineral değil ) içinde magnezyum ve slikatler bulunur.
BAZALT : Siyah veya koyu renkli ,magmatik bir kayaçdır. Çok dayanıklı olması ile tanınır.
BAZİK VE ULTRABAZİK : Bazik kayaçlar, içeriğinde % 45 - 52 arasında silisyum ( SiO2) bulunduran kayaçlardır. Ultrabazik kayaçlarda ise silisyum miktarı daha azdır. ( %45 altı)  genellikle içeriğinde olivin ve piroksen  ve çeşitleri bulunur koyu renklidir.

NOT: Yazı devam edecek.