ESMA'ÜL HÜSNA: KALBİN TECELLİGÂHI VE İNSAN-I KÂMİL

Evren, Hak Hakk’a baktığı için var olmuştur.

Şah-ı Merdan Ali’nin "Ben görmediğim Rabb’e ibadet etmem" fermanı, tecellinin ne denli somut, ne denli derinden hissedilen bir hakikat olduğunu ortaya koyar.

İşte Esma’ül Hüsna, bu tecelligâhın haritası; görünmeyenin (gayıb) görünen (şahit) alemdeki nakışlarıdır.

​Zâhir erbabı Esma’yı 99 isimden ibaret bir liste ve tekrarlanan bir vird olarak görürken; Bâtın ehli için Esma, varlığın özüne işlenmiş sır kapılarıdır.

Hak Taala’nın isimleri birer kalıp değil, her an yenilenen birer tecelli ve mana âleminden mülk âlemine akan pınarlardır.

​"Nokta"dan Saçılan Manalar

​Alevi ezoterizminde yaratılış, Besmele’nin altındaki "Nokta" (Nokta-i Bâ) ile başlar. 

Esma’ül Hüsna’nın tüm manaları o tek noktada gizlidir.

O nokta, Hakikatin Özü’dür.

Nokta dalgalandıkça isimler; isimler somutlaştıkça da kâinat ve insan meydana gelmiştir.

​Esma, sadece Yaratan ile yaratılan arasındaki bir mesafe dili değildir; aksine aradaki perdenin kalkmasıdır.

Hak; Er-Rahman ile şefkatini, El-Hayy ile diriliğini, El-Bâtın ile gizemini evrene yayar. Ancak bu tecellilerin tamamının toplandığı yegâne kadeh, İnsan’dır.

​ İnsan-ı Kâmil ve Esma’nın Aynası

​ "Dört Kapı Kırk Makam" yolculuğu, özünde insanın kendi içindeki ilahi isimleri uyandırma sürecidir.

Şeriat kapısında ismi ezberleyen derviş, Tarikat kapısında o ismin manasını arar; Marifet kapısında o isimle hallenir ve Hakikat kapısında bir ayna haline gelir.

​Hacı Bektaş-ı Veli’nin "Hararet nardadır sacda değildir, Keramet baştadır tacda değildir / Her ne arar isen kendinde ara, Kudüs’te Mekke’de Hac’da değildir" dizeleri tam olarak bu ezoterik hakikati vurgular.

Esma’ül Hüsna’yı dışarıda bir yerde aramak hamlıktır.

El-Adl (Adalet) ismini kendi vicdanında uyandırmayan, El-Gaffar (Bağışlayıcı) ismini kendi hoşgörüsünde tecelli ettirmeyen kişi, Esma’nın sırrına eremez.

İnsan-ı Kâmil, Esma’ül Hüsna’nın canlı tecelligâhıdır.

​Ezoterik gelenekte Hakikatin zâhir (dış) ve bâtın (iç) yüzü vardır. Esma’ül Hüsna zâhiren Allah’ın nitelikleridir; bâtınen ise O’nun evrendeki ve insandaki tecellileridir.

Şah Hatayi’nin "Aynayı tuttum yüzüme, Ali göründü gözüme" demesi, insanın kendi özündeki o ilahi isimlerle buluşup Hak ile Hak olması halidir (Fena fi’l-Hak / Beka bi’l-Hak).

​ Esma okumak, bir tespihi tanelemekten ibaret değildir. Esma okumak; El-Basır ile Hakça bakmak, El-Alim ile öz bilgisine ulaşmak, Er-Rahim ile tüm yaratılmışı tek bir can bilip sevmektir.

Kalp temizlenip ayna parlaklaştığında, 99 İsmin ışığı o aynadan yansır ve geriye sadece "Bir" kalır.

​Kaynakça:

​Hacı Bektaş-ı Veli – Makâlât (Dört Kapı Kırk Makam ve İnsan-ı Kâmil anlayışı üzerine tecelliler).

​Fuzulî – Matla’ul-İtiqad (Alevi-Alevi Bâtıni felsefesinde Varlık ve Esma yorumları).

​Şah İsmail (Hatayı) – Divan (Bâtıni şiirler, tecelli ve Hak-İnsan birliği motifleri).

​Kul Himmet & Pir Sultan Abdal – Deyişler ve Nefesler (Esma ve Tevhid açılımları).

​Niyazi-i Mısri – Divan-ı İlahiyat (Alevi-Bektaşi ve Melami ezoterizminde Esma tecellileri ve Bâtınilik çözülemeleri).

​Buyruk (Imam Cafer-i Sadık Buyruğu) – Alevi-Yol erkânı ve varlık felsefesi üzerine metinler.

​Melikoff, Irène – Uyur İdik Uyardılar: Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları, Dicle Yayınları (Alevi ezoterizmi ve sembolizmi üzerine inceleme).

​Avcı, A. Haydar – Osmanlı Döneminde Alevilik ve Bâtıni İnançlar, Yurt Kitap-Yayın.