KIZILDERİLİLER ÜÇ

                                       Yazıya kıtaların tarım ürünleri yönündende bakıp asıl konumuza doğru ilerleyelim. Bu şekilde yol alınmasının nedeni dünyanın farklı yerlerinde yaşayan insanların hangi olanakları kullanıp hayatta kaldıkları ve daha önemlisi ise nasıl  ilerleme sağlayabildiklerini anlamaktır.  

Kıtalarda eksik kalan bölüm ise bitkisel yönden incelemek kaldı onu da görelim.

ASYA KITASI : Asya kıtası tıpkı hayvanlarda olduğu gibi bitkilerde de en zenginidir. Bakalım ;

PİRİNÇ : MÖ 6.000 li yıllarda başladığı sanılıyor.

DARI     : Daha ziyade soğuk ve kurak bölgelerde 

NOT: İnsanlar genellikle darı ile mısırı karıştırırlar. Oysa bu iki ayrı bitkinin tohumudur. Mısır boyu 3m ye kadar uzayabilen ve sulak bölgenin bitkisidir. Koçanda bulunan taneler iridir ve nişasta bakımından çok zengindir.Darı ise buğdaygiller gibi tohumlu bitkidir ,taneleri daha küçüktür genellikle kurak yerlerde bulunur. Besleyici özelliği ile vitamin bakımından daha zengindir hem insanlarda hemde evcil hayvan yemi olarak kullanılır. Kuş yemi de denir. Her ikiside buğdaygillerdendir.

BUĞDAY  : İlk defa Mezopotamya da yetiştirildiği kabul edilir. 

SOYA FASULYESİ: Özellikle Çin’de yetiştirilmiştir.

             ÇAY : Yine Çin’de tarımı yapılmıştır.

Ayrıca toplu yazarsak; Kenevir, Şeftali, elma, armut, hurma, Arpa, Bezelye, Keten, Nohut, Zeytin ve İncir ( Akdeniz ) , dut ( ipek böcekçiliği ) 

baharatlar ; Zerdeçal, Karabiber, Zencefil, Tarçın, Muskat.

Ayrıca; Muz, Üzüm, Kestane ,Kayısı vb. Görüldüğü gibi Asya bitkisel yönden çok zengin bir kıtadır.

AMERİKA KITALARI : Bitkisel yönden çok daha iyi durumdadır.Bütün dünya mutfaklarının vazgeçilmezi olan Domates, Patates, Mısır, Biber in ana vatanıdır.Ayrıca ;

MANYOK : Amazon Havzası ürünü,karbonhidratça zengin.

KİNOA      : And Dağları ,protein değeri yüksek tahıl benzeri 

FASÜLYE : Kuru,barbunya,yeşil fasulye, Meksika fasulyesi gibi çeşitleri bulunur.

KABAK VE BALKABAĞI: Kuzey Amerika yerlilerinin “üç kız kardeş” dedikleri yöntemle mısır ve fasulye ile birlikte yetiştirilmiştir.

YER ELMASI :  Kuzey Amerika 

AVAKADO  : Meksika ve Orta Amerika 

ANANAS    : Güney Amerika 

ÇİLEK         : Her iki Amerika 

KAKAO       :  Çikolatanın  ham maddesi. Orta Amerika ve Amazon Bölgesi.

VANİLYA      : Meksika 

TÜTÜN        : Kuzey Amerika , kızılderililerin törensel bitkisi.

AGAVE         : Meksika, içecek ve şurup yapımında 

Ayrıca, yaban mersini, kızılcık,yer fıstığı, kaju, Pekan cevizi vb.

AVUSTRALYA : Avustralya yerlileri olan Aborjinler ve Terras Boğazı Adalarında yaşayanlar geleneksel olarak avcı-toplayıcı kabul edilselerde yapılan arkeolojik araştırmalar sınucu “ateş çubuğu tarımı “ yaptıkları anlaşılmıştır. Böylece tohum ekimi, sulama, toprak işleme, ürün toplama işlerini yaptıkları anlaşılmıştır.

YAM DAİSY : Aborjinlerin en temel gıdalarındandır. Karbonhidrat kaynağıdır. Yer elması ve patatese benzer ya çiğ olarak ya da közde pişirilerek yenir.

ÇÖL YAMI : İç bölgelerde yetişen, su depolayan çok besleyici bir bitkidir.

YOULK TURPU: Özellikle kadınlar tarafından topraktan kazılarak çıkartılıp közde pişirilen elma ile havuç arası tada sahip bitki kökü.

YERLİ DARI : Kurak bölgelerde yetiştirilir ve un yapılır ve ekmek yapımında kullanılır.

KANGURU OTU : Tohumları besleyici,dayanıklı bitki ,ekmek yapımında 

AKASYA TOHUMU: Protein ve mineraller bakımından zengindir.Kavrulduğu zaman kakao veya fındık tadı verir ayrıca öğütülerek ekmek yapılır.

MACADAMİA FINDIĞI : Ormanlarda bulunan yağlı besleyici bir kuruyemiştir. 

BUNYA SOMUNU : Devasa bunya kozalaklarından çıkan,kestane benzeri nişastalı tohumlardır . Temel besin kaynaklarındandır.

KAKADU ERİĞİ: Dünyanın en yüksek  C vitaminine sahip btkisidir. Hem besin hem şifa kaynağı olarak kullanılır.

ÇALI DOMATESİ : Çöl bölgelerinde yetişen ve kurutulduğunda kuru üzüm tadına benzer tadı olan meyvedir.

QUANDONG : Mayhoş tadı olan bir meyvedir.

WARRİGAL GREENS: Yerli ıspanağı olarak bilinir. Mineral ve vitamin deposu yapraklı meyvedir.

LİMON MERSİNİ : Dünyanın en yoğun limon aromasına sahip bitkisidir. Tat vermek ve Çay şifa için kullanılır.

AVRUPA KITASI : Yine aynı sebepten yani özellikle Asya Avrupa geçirgenliği nedeni ile Avrupa’nın yerli tarım ürünlerini tespit etmek bir hayli zordur. Fakat özellikle Akdeniz çevresinde yetişen zeytin, üzüm, incir buraya hastır. Ayrıca ; Kestane, erik,vişne, fındık, arpa, buğday,çavdar, yulaf, lahana,armut, kiraz, ahududu,şerbetci otu vb.Avrupa kıtasına yazı ,Anadoku vasıtası ile gelmiştir. Elbette onlara da Mezopotamya dan.  

Bu arada bir konunun iyi anlaşılması gerekir. Avrupa uzun süre soğuk iklimin etkisi altında kalmış bir kıtadır. Son buzul çağı bitmek üzere iken hala Avrupa'nın büyük kısmı hala buzullar altında idi ve burada homosapiensler değil Neandertal  insanları yaşamakta idi. Buzullar Avrupa’nın iyice kuzeyine çekilince kıtanın büyük kısmı daha yaşanır hale gelmeye başladı. Anadoluda yaşayan ve tarımcılık yapan insanlar yavaş da olsa Avrupa’ya yerleşmeye başladılar. Tam olarak ne olduğunu bilmiyoruz. Ancak Neanderthal ler gittikçe azaldı veya bu iki grup melezleşti. Ancak en son İspanya civarında bir miktar kaldıklarını  biliyoruz. Kıtanın yerlileri soğuk havaya uyumlu yapıya sahiptir bu nedenle on binlerce yıl bu kıtada yaşayabilmişlerdir. Homosapiensler ise havalar ılıyınca bu kıtaya girebilmiştir bu nedenle bu kıtanın böyle bir özgünlüğü mevcuttur. 

NOT: Arkeolojik veriler dünyanın altı ayrı bölgesinde tarımın bağımsız olarak ortaya çıktığını göstermektedir. Bunlar; 

Güney Batı Asya, Kuzey Afrika, Orta Afrika, Orta Amerika tropik kuşağı, Orta Amerika subtropikal kuşağı

Tarımın kısmen başlaması birlikte insanların konar-göçer durumu sona ermeye başladı. Uygun bölgelere yerleşme sonunda insanlık çevreyi de kontrol altına almaya başladı. Daha önce de özellikle av için orman yangınları çıkardığını biliyoruz ancak bu sefer daha farklı bir davranış içine girdiler. Yavaş yavaş yiyecek meselesi çözüme kavuştu. İnsanlar tarım sonucunda ihtiyaçlarından  fazlasını elde etmeye başladılar . Bu durum zamanla artı değeri oluşturacak ve özel mülkiyet doğacaktır. Bu tarıma dayalı toplumlar siyasi erkide içeren şekli ile ilk çıkış yeri Sümer Şehir Devletleri olmuştur.