KUVARS TAŞININ TİPOMORFU VE D.MADENLERLE İLİŞKİSİ

1-) JEOFAZ  -A     :    1.100 derece sıcaklık  magmatik etap

2-) JEOFAZ -B      :     800 derece sıcaklık    Pegmatik etap

3-) JEOFAZ -C      :      700 derece sıcaklık   “   “   “    “

4-) JEOFAZ -D      :       600 derece sıcaklık 

5-) JEOFAZ -E      :        550 derece sıcaklık  Pnömatik etap

6-) JEOFAZ - F     :         500 derece sıcaklık 

7-) JEOFAZ -G     :          450 derece sıcaklık  

8-) JEOFAZ -H     :           400 derece sıcaklık 

9-) JEOFAZ -I       :            300 derece sıcaklık  Hidrotermal etap

10-)JEOFAZ -K     :             200 derece sıcaklık

11-)JEOFAZ -L      :             100 derece sıcaklık  

12-)JEOFAZ -M     :              <100 derece sıcaklık  Süperjan etap

13-)JEOFAZ -N     :               < 100 dereceden düşük  

Yukarıdaki şema kuvars mineralinin JEOFAZ süreçleri içinde  hangi sıcaklıklara tekabül ettiğini gösterir.

Bu şema ve her fazın kuvars mineralinin hangi çeşitlerinin oluştuğunu da gösterir.Ayrıca bilindiği gibi kuvarsın çeşitlerine göre bazı değerli madenlerin gösterge minerali olduğunu da göz önüne alırsak yazının önemi anlaşılır hale gelir.

WOLFRAM, KALAY, ALTIN, MOLİBDEN madenlerinin yatak oluşturmasında kuvarsın önemli yeri vardır.Şimdi bu faz safhalarını tek tek inceleyelim;

JEOFAZ A : Bu fazda hiçbir kuvars oluşmaz.Bu faz esasında magmanın sıcaklığıdır ve bütün elementler ya sıvı ya da gaz halindedir.

JEOFAZ B : İlk defa bu fazda kuvars oluşmaya başlar.Ancak bu bizim normal kuvaslardan değildir ( yani Alfa kuvars).Bu fazın kuvarsı “BETA KUVARS” dır.Bu fazın beta kuvarsı gri veya saydam da olabilir.Tanecik halinde olabileceği gibi “Hemiedrik kristaller” halinde de olabilir.Ayrıca bu faz değerli taş aramada çok önemli ola pegmatik safhayı içerir.Bu safhada oluşan mineraller büyük kristalli olurlar.

JEOFAZ C ve D : Bir önceki safhada oluşan beta kuvarsları eğer bu safha da bulunurlarsa normal kuvarsa dönüşürler.Yani alfa kuvarsına.Ancak kristal yapısı “Romboedrik” yapıda olurlar.Bu fazın tipik kuvarsı aslında “Dumanlı Kuvars” olmaktadır.Dumanlı kuvarslar D- faxının sonuna doğru iyice koyulaşma eğilimi gösterirler.

JEOFAZ E : Bu fazda oluşan kuvarslar gri  renkte ve yarı saydam haldedir.Fakat bu fazın başında bazı durumlarda “pembe kuvarslar” oluştuğu görülür.

JEOFAZ F ve G : Bu fazda kuvarslar düzensiz büyürler ve sonradan katılan eriyiklerle ardışık dokulu yapılar oluştururlar.Bu fazın adıl kuvarsı “SÜT KUVARS “ dır.Ayrıca bu fazda en fazla kapanımlar ( İnklüzyonlar) oluşur.

JEOFAZ H ve I : Bu fazda nadiren “Dağ Kristalleri” oluşur.Fazın  başlangıcında oluşan kuvarslar “ Doufine Kristalleri’ oluşur.Daha sonraları ise bulanık görünümde ve “Hegzogenol” yapıda kuvarslar oluşur.

JEOFAZ J ve K : Bu fazda iki ayrı kuvars oluşur.

Biri,hidrotermal içinde oluşan ve sonradan gizli kristalli olan “Kalsedon” lardır.

İkincisi ise kısa prizmalar halinde oluşan “Ametist” kuvaslardır.

JEOFAZ L : Bu fazda oluşan kuvarslar “Tarak” biçimindedir ve küçük haldedirler.

NOT: Yukarıda yazılanlar sadece pegmatiklerdekini değil hidrotermaller içinde oluşanları da kapsar.

ÖNEMLİ NOTLAR: 

Kuvarsın bu tipik oluşum biçimleri özellikle “ALTIN” arayanlar için çok önemlidir.Tecrübeli altın arayıcıları beyaz ve süt kuvarsı kolaylıkla tanırlar ve hatta altının tenörü hakkında da fikir sahibi olurlar.Altın genellikle süt kuvarsında bulunur ( fakat beyaz kuvarsda da bulunabilir) özellikle süt kuvarsının okside olmuş olması ve kırık ile çatlaklara sahip olması renginin koyu sarı,kırmızımsı,kahverengimsi,turuncumsu olması önemlidir.

Beyaz veya beyazımsı kuvarslar genellikle pegmatiklerde bulunduğu zaman kısaca sıcaklığın 500-300 aralığında ise bu durumda bu kuvarslar değerli cevher içerirler.Bunlar ; Bakır, kurşun, ve çinko dur.Bunların hemen altında ise altın bulunur.

Tamamen saf halde teşekkül eden süt kuvarsları “Jeofaz -G” nın ilk başlarında oluşur ve rengi gridir ve de sonradan üzerinde ince bir kabuk oluşur.

Yüksek basınç altında teşekkül etmiş “Arkeon Pegmatiklerde” JEOFAZ E ve F de beyazımsı fakat süt kuvarsı olmayan bazen yarı saydam ve opalimsi ayrıca orta kısımları hafifce pembe renkli kuvarsa dönüşür ve kütleler halinde olduğu belirlenmiştir.Beyaz gibi görünen bu kuvarslar süt kuvarsı değildir.Bunların beyaz görünmesinin nedeni kırık ve çatlaklardır.

KUVARS KAPANIMLARI:

Çok çeşitli minerallerde bulunan kapanımlar ( İnklüzyonlar) katı, sıvı ve gaz halinde bulunabilirler.Bu kapanımlar  o mineralin hangi şartlar altında oluştuğunu gösterir.Bu bakımlardan bu kapamımlar bilim insamları için çok önemlidir.Önceleri gereken önem gösterilmemişse de son yıllarda bu kapanımlar sıkı incelemelere tabi tutulmuştur. Sonuçta çok önemli neticeler alınmıştır.