SERTLİĞİ YEDİ ÜSTÜ DEĞERLİ TAŞLAR

Değerli arkadaşlar, sertlik bilindiği gibi mineralleri belirlemede kullanılan önemli bir özelliktir ancak genelde kaynaklar hep aynı bilgiyi verirler yani Moh’s skalası ile birden ona kadar olan birer kısa örnekli  örnekli bir çizelgeyi sunarlar halbuki ki pek çok kişiye daha ayrıntılı bir liste gerekir. Bu nedenle araştırıcı arkadaşlara biraz daha faydalı olmasını umduğum bu listeyi yayınlıyorum.Bilgiler yabancı yazar Michael O’Donaghue nin “GEMS”adlı kitabından alınmıştır.

S ER T L İ K :                M İ N E R A L :

10-   :                           Diamond, Borazon

Not: BORAZON: Kübik yapıda bir nitrördür. Sentetiktir yani insan yapımı.Rengi kimyasala bağlı olarak siyah,kahve rengi,altın rengi olarak değişir. Bor ve azotun(nitrogen) 1800 derece sıcaklıkta ve 7 GPA lik  basınçta oluşturulur. İlk defa 1957 yılında sentezlenmiştir. Elmasa göre bazı avantajları vardır (Elmas yüksek sıcaklıkta Demir ile bileşik oluşturma eğilimindedir)  oysa Borazon yüksek sıcaklığa dayanır. Bu durum bu taşın avantajlı tarafıdır günümüzde çok sayıda yerde kullanılır.

9.5  SERTLİK   :                     Boron carbide

Not:  Bor karbür, B4C formüllü bir bileşiktir ve insan yapısıdır. Özgül ağırlığı 2.52 dir, erime sıcaklığı 2.763  derece , ayrıca “tetrabor” olarak da bilinir. İlk defa 1899 yılında sentezlendi, çok sayıda kullanım alanı vardır.

9.25  SERTLİK           :           Carborundum(silisyum karbür)

Not: SİC olarak da bilinir (silisyum karbür ün kısa yazılışı) ilk defa 1893 yılında sentezlendi,formülü (SiC)dir, yüksek dayanıklılık gerektiren pek çok yerde kullanılır (fren pabucu kavrama, aşındırıcı vs.) Doğada çok nadir bulunur, değerli taş olarak ta kullanılır doğal olanı pahalıdır genelde piyasada olanlar sentetiktir. Meteor taşlarında, emery(zımpara taşı yataklarında) ve  kimberlit bacalarında çok az miktarda bulunur ancak dünyada nadir olmasına karşın uzayda çok olduğu düşünülür.

 9   SERTLİK      :                       Korundum(korund) ve Bromellite

Not: Bromellite: Bromell tarafından bulundu ve isim verildi. Beyaz renkte bir oksit mineralidir (doğal olanı sadece bir adet bulundu, Sri Lankada bulunan bu numune 17.77 kırat idi) . Formülü (BeO) yani bu bir berilyum oksitidir. Bu nedenle yapay Zümrüt imalatında kullanılır. Mukavemeti yüksek, yüksek termal iletkenliği vardır (ısıyı çok iyi iletir) Nükleer reaktörlerde kullanılır. Ö.ağırlığı 3.02 dir, renk beyaz, kırılma indisi 1.719-1.733 , erime sıcaklığı 2570 derece, Hidrotermal kalsiyum damarlarında, Sukarno yataklarında kireçtaşları içinde ve hematit ler içinde küçük parçalar olarak bulunur.

8.5  SERTLİK       :                    Chrysoberyl ve  Yitrium aluminate  (YAG olarak da bilinir,sentetik bir taştır)

8-8.5  SERTLİK           :               Cubic zirconia (sentetik)

8  SERTLİK                  :            Rhodizite, Spinel, Taaffeite, Topaz

Not :   Rhodizite;  formül ((K,Cs),Al4Be4(B,Be)12O28) renk renksiz, beyaz,sarımsı olabilir. Ö. ağırlık 3.3-3.38 arası  kristal sistemi:  izometrik, parlaklık : Elmas gibi ve cam,  kırınım:  konkaidal

7.5-8  SERTLİK            :              Gahnite, Phenakite, yitrium oxide

Not: Gahnite; formül (ZnAl2O4)renk:  koyu mavi- yeşil,sarı,kahve rengi,siyah parlaklık : cam  ö.ağırlık : 4.62   ilk defa 1807 yılında bulundu (bulan kişi J.G.Gahn idi ve adı  verildi) Spinel taşı ile aynı yapıya sahiptir ancak içinde çinko vardır.

Not: Phenakite; formülü (Be2SiO4), Ö. ağırlık 2.90-2.98 , kırılma: konkiadal, renk : renksiz,sarımsı,pembe,yeşilimsi,mavi  görünüm:  şeffaf parlaklık cam ismini Yunanca da “aldatmak”kelimesinden alır zira bu taş görünüşü ile kuvarsa  çok benzer ve aldatıcıdır. Granitli pegmatiklerde bulunur.

Not: Yitrium oxide; formül:  (Y2O3)2010 yılında bir adet doğal olanı bulundu. Piyasada  sentetik olanları bulunur, kübik yapıdadır. Yoğunluk:  5.03 , renk : beyaz   erime derecesi:  2440 derecedir,suda az miktarda eriyebilir.

7.5     SERTLİK             :                      Almandine garnet, Andalusite, Beryl, Euclase, Fibralite, Grandidierite, Sapphirine, Lawsonite, Painite, Uvaravite garnet

Not: Sapphirine; yazılışı “safir”andırıyorsa da sadece renk benzerliğinden dolayı bu isim verilmiştir. Formülü:  (Mg4(Mg3Al9)O4(Si9O36) dır. Özgül  ağırlık : 3.4-3.5 arasıdır, çizgi rengi:  ise renksiz dir.

7.25    SERTLİK            :                      Hessonite garnet, Pyrope garnet, Rhodolite garnet, Spessartine garnet

7-7.5     SERTLİK            :                     İolite, Stauralite, Tourmaline, Zircon

Not: İolite taşı, formülü (Mg2Al4Si5O18), renk:  mavi,mor,gri  kristal sistemi : ortorombik  Özgül ağırlık:  2.6-2.7  parıltı:  cam son yıllarda değeri artmış bir taştır.

7     SERTLİK           :                            Axinite, Boracite, Chambersite, Danburite, Jadeite, Quartz, Simpsonite, Spodumene.

NOT: Bilinen taşlar hakkında bilgi yazmadım mesela “kuvars”gibi.Adı az bilinenler hakkında bilgi vermeye çalıştım yoksa yazı boyutu çok büyüyecekti.

                                                     SERTLİĞİ YEDİ VE ÜZERİ OLAN DEĞERLİ TAŞ LİSTESİ BU KADAR,İKİNCİ BÖLÜMDE SERTLİĞİ 7 İLA DAHA DÜŞÜK OLANLARI YAYINLAYACAĞIM.