ADEM SIFATINDA ÇOK GELDİM GİTTİM

Varoluşun dikey ekseninde, ruhun maddeye hapsolma ve oradan özgürleşme süreci, insanlık tarihinin en büyük gizemidir.

Kul Nesimi’nin nefes verdiği "Haydar Haydar" deyişi, basit bir halk şiiri olmanın çok ötesinde, ruhun "arketipler" dünyasından kopup form kazandığı o kadim "Devriye" (Emanasyon) kuramının ezoterik bir özetidir.

İniş (Kavs-i Nüzul)

"Cihan var olmadan canan içinde / Erkan idik bir amele bölündük" dizeleri, Plotinus’tan İbn Arabi’ye uzanan o büyük ontolojik silsileyi işaret eder.

Ezoterik gelenekte ruh, "Birlik" (Vahid) denizinden ayrılan bir damladır. Henüz zaman ve mekan yokken, "Nur-u Muhammedî" ya da "Logos" olarak adlandırılan o ilk cevherde saklıydık.

"Gâhı tecellide güher olduk, gâhı taş" ifadesi, ruhun yoğunlaşarak katılaşmasını tarif eder. Ruh, en saf halinden (Güher/Mücevher) en kesif haline (Taş) doğru iner. Bu iniş, bir düşüş değil, bir "deneyimleme" zorunluluğudur.

Maddeyi tanımayan ruh, kendi kudretini idrak edemez.

"Adem Sıfatında Çok Geldim Gittim"

Yazımızın başlığı olan bu dize, reenkarnasyon tartışmalarının ötesinde, "Metamorfoz" (Başkalaşım) yasasını da anlatır.

"Adem sıfatı", beşeri formun son durağıdır. Ezoterik öğretiye göre insan, doğadaki tüm krallıkları kendi içinde özetleyen bir "Alemdir".

• Çok geldim gittim: Ruhun kemale ermek için geçmesi gereken binlerce kapı, aşması gereken binlerce "perde" vardır. Her "gidiş" bir ölüm, her "geliş" ise yeni bir bilinç seviyesinde uyanıştır.

Simyasal Dönüşüm: "Kırklar Meydanı"

Deyişin ilerleyen kısımlarında bahsi geçen "Kırklar meydanına vardım" ifadesi, inisiyatik bir erginlenme sürecini temsil eder.

Kırklar, evrensel yönetici zekaların veya tekâmülünü tamamlamış "Yüce Meclis"in sembolüdür.

Burada "bir şerbetin içilmesi", bilginin (gnosis) doğrudan kalbe aktarılmasıdır. Bu, simyacıların "Kurşun’un Altın’a dönüşümü" dediği şeyin ta kendisidir: Nefsin terbiyesiyle ham ruhun "Haydar" (Aslan/Kudret) mertebesine, yani ilahi iradeye teslim olmasıdır.

Haydar Haydar deyişi, bizlere bir "Gurbet" hikayesi anlatır.

Bizler bu dünyada vatanından uzaklaşmış sürgünler değil, "Mutlak Bir"e dönmek için formdan forma giren yolcularız. "Sırat-ı Müstakim", bu devriyenin farkındalıkla tamamlanmasıdır.

• Bizler sadece et ve kemikten ibaret değiliz.

• Geçmişin bilgeliğiyle geleceğin inşası arasında birer köprüyüz.

• Her birimiz, "kırklar meydanında" yerini arayan birer yolcuyuz.

Nesimi’nin sesi, yüzyıllar ötesinden gelip bugün hala kalbimizi titretiyorsa, bunun sebebi hepimizin o "ulu kervan"ın bir parçası olmamızdır.

Bu devriye bitmeyecek; ta ki biz, kendimizde olanı "Haydar"da, yani hakikatte bulana dek.

Kaynakça:

• Corbin, H. (2011). İslam Felsefesi Tarihi: Başlangıçtan İbn Rüşd'ün Ölümüne Kadar. İstanbul: İletişim Yayınları.

• Schimmel, A. (2004). İslamın Mistik Boyutları. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.

• Guenon, R. (2001). İslam Maneviyatı ve Taoculuğa Toplu Bakış. İstanbul: İnsan Yayınları.

• Nurbakış, H. (1995). Anadolu Sufizminin Ezoterik Yapısı. İstanbul: Damla Yayınevi.